Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Sykur og sérfræðingar dýrari - Sveppir og sjónvörp ódýrari

verðbólgumynd.png
Auglýsing

Sykur og þjón­usta sér­fræði­lækna eru þeir tveir útgjalda­liðir sem hækk­uðu mest í verði á árinu 2014, sam­kvæmt verð­bólgu­mæl­ingum Hag­stofu Íslands. Verð á sykri hækk­aði um nærri 35% á tíma­bil­inu, sem nær frá des­em­ber 2013 til des­em­ber 2014, og þjón­usta sér­fræð­ing­anna hækk­aði um ríf­lega 20%. Á móti dug­legum hækk­unum ýmissa útgjalda­liða þá lækk­aði verð fjöl­margra vara og þjón­ustna á liðnu ári. Verðkannannir á „svepp­um, rót­ar­hnýði og lauk­um“ sýndu þannig fram á tæp­lega 20% verð­lækkun milli ára auk þess sem raf­tæki lækk­uðu tölu­vert í verði.

Í hverjum mán­uði reiknar hag­stofan breyt­ingar á vísi­tölu neyslu­verðs. Vísi­talan skipt­ist í tólf flokka, svo­kall­aðar und­ir­vísi­töl­ur, sem síðan skipt­ast aftur í und­ir­-und­ir­vísi­töl­ur. Sam­tals kannar Hag­stofan mán­að­ar­lega verð­breyt­ingar á um þriðja hund­ruð útgjalda­liða, allt frá kostn­aði við mat­ar­inn­kaup og ferða­lög til verð­breyt­inga hjá hár­greiðslu­stofum og heilsu­rækt­ar­stöðv­um. Dæmi um slíkar und­ir­-und­ir­vísi­tölur eru útgjalda­lið­irnir „Syk­ur“ og „Svepp­ir, rót­ar­hnýði og laukar“. Þessar mat­vörur eru hluti af mat­ar­körf­unni sem myndar und­ir­vísi­töl­una „Matur og drykkj­ar­vör­ur“.

Und­ir­vísi­tölur verð­bólg­unnar - Hækk­anir & lækk­anir 2014 |Create infograp­hics

Auglýsing

Á mynd­inni hér að ofan má sjá hvernig und­ir­vísi­töl­urnar tólf breytt­ust á árinu 2014. Með því að smella á „hlut­falls­leg skipt­ing“ er jafn­framt hægt að sjá vægi þess­ara liða í útreikn­ingi á vísi­tölu neyslu­verðs. Matur og drykkj­ar­vara lækk­uðu í verði um tæpt 1% en sú und­ir­vísi­tala myndar um 14,5% af vísi­tölu neyslu­verðs. Langstærsti liður end­an­legu vísi­töl­unnar er „Hús­næði, hiti og raf­magn“ sem á síð­ustu tólf mán­uðum hefur hækkað um 4,44%. Þessi útgjöld vega þungt, sam­tals um 28%.

Eins og mörgum er kunn­ugt þá er tólf mán­aða breyt­ing á vísi­tölu neyslu­verðs hin alræmda verð­bólga. Hún mæld­ist í des­em­ber 0,8%. Með öðrum orðum þá hefur verð­lag í land­inu, eins og það mælist í könn­unum Hag­stof­unn­ar, almennt hækkað um 0,8% á síð­ustu tólf mán­uð­um. Fara þarf allt aftur til árs­ins 1998 til þess að finna tíma­bil þar sem verð­bólgan fór undir 1%.

Inn­an­lands­flug dýr­ara – Utan­lands­flug ódýr­ara

Þegar und­ir­-und­ir­vísi­töl­urnar eru skoð­aðar nánar eftir hækk­unum og lækk­unum á tíma­bil­inu stilla nokkrir liðir tengdir heil­brigð­is­þjón­ustu sér ofar­lega á lista yfir mestu verð­hækk­an­irn­ar. Und­ir­vísi­talan „Heilsa“ hækk­aði um tæp 6% á árinu en nokkrar und­ir­-und­ir­vísi­tölur Heils­unnar hækk­uðu mik­ið, eins og sjá má á mynd­inni hér að neð­an. Þjón­usta sér­fræð­inga var 23,3% dýr­ari en hún var í des­em­ber 2013 og þjón­usta heim­il­is­lækna hækk­aði í verði um 19,5%.

Vörur og þjón­usta sem hækk­uðu mest á árinu 2014 |Create infograp­hics



Flug­far­gjöld inn­an­lands hækk­uðu á árinu um 7,5%. Á sama tíma lækk­uðu flug­far­gjöld til útlanda um 13,2%. Ein­ungis raf­tæki og fyrr­nefndir svepp­ir, rót­ar­hnýði og laukar lækk­uðu meira í verði á árinu sem leið. Sjón­vörp, útvörp og mynd­spil­arar lækk­uðu um 17,4% milli des­em­ber­mán­aða 2013 og 2014. Gera má ráð fyrir að þær lækk­anir hafi verið fram­kvæmdar í aðdrag­anda afnáms vöru­gjalda nú um ára­mótin en raf­tæki af ýmsu tagi eru áber­andi á list­anum yfir þær vörur og þjón­ustu sem lækk­uðu mest. Af þeim þrettán liðum sem lækk­uðu mest í verði þá voru fimm þeirra raf­tæki.

Vörur og þjón­usta sem lækk­uðu mest á árinu 2014 |Create infograp­hics

Kjarn­inn og Stofnun um fjár­mála­læsi hafa tekið höndum saman og munu fjalla ítar­lega um heim­il­is­fjár­mál sam­hliða þátt­unum Ferð til fjár, sem sýndir verða á RÚV næstu vik­ur. Mark­mið­ið: Að stuðla að betra fjár­mála­læsi hjá lands­mönn­um! Fyrsti þátt­ur­inn er á dag­skrá fimmtu­dag­inn 15. jan­ú­ar. Fylgstu með á Face­book-­síðu Ferð til fjár.

ferd-til-fjar_bordi

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðrún Johnsen, hagfræðingur og stjórnarmaður í Lífeyrissjóði verzlunarmanna.
Aukinn þrýstingur á að lífeyrissjóðir verði virkir hluthafar
Hagfræðingur segir vaxandi ójöfnuð og aukna loftslagsáhættu hafa leitt til ákalls um að lífeyrissjóðir sinni sínum upprunalegum tilgangi sem virkir hluthafar í skráðum og óskráðum félögum.
Kjarninn 16. janúar 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Skipar starfshóp sem á að vinna grænbók um stöðu og áskoranir Íslands í orkumálum
Í nýjum starfshóp umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra sitja þau Vilhjálmur Egilsson, Ari Trausti Guðmundsson og Sigríður Mogensen.
Kjarninn 16. janúar 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Þáttur ársins 2021
Kjarninn 16. janúar 2022
Þeim peningum sem Íslendingar geyma á innstæðureikningum fjölgaði umtalsvert á árinu 2020.
5.605 íslenskar fjölskyldur áttu 29,2 milljarða króna á erlendum reikningum
Innstæður landsmanna jukust um 84 milljarða króna á árinu 2020. Í lok þess árs voru þær ekki langt frá því sem innistæður voru árið 2008, fyrir bankahrun, þegar þær voru mestar í Íslandssögunni.
Kjarninn 16. janúar 2022
Sunna Ósk Logadóttir
Taugar til tveggja heima
Kjarninn 16. janúar 2022
Er Michael Jackson of stór fyrir slaufunarmenningu?
Forsýningar á söngleik um Michael Jackson hófust á Broadway í desember. Handrit söngleiksins var samið eftir að tveir menn stigu fram og sögðu frá hvernig Jackson misnotaði þá sem börn. Ekki er hins vegar minnst einu orði á barnaníð í söngleiknum.
Kjarninn 16. janúar 2022
Ásgeir Haraldsson og Valtý Stefánsson Thors
COVID, Ísland og bólusetningar
Kjarninn 16. janúar 2022
Lars Findsen
Ótrúlegra en lygasaga
Yfirmaður leyniþjónustu danska hersins situr nú í gæsluvarðhaldi, grunaður um að hafa lekið upplýsingum, sem varða öryggi Danmerkur, til fjölmiðla. Slíkt getur kostað tólf ára fangelsi.
Kjarninn 16. janúar 2022
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None