Þjóðhættir – Hver kynslóð verður að uppgötva sagnaarfinn: bókmenntir, galdra og varúlfa

Aðal­heiður Guð­munds­dóttir er pró­fessor í íslenskum bók­menntum fyrri alda við íslensku- og menn­ing­ar­deild Háskóla Íslands. Áður var Aðal­heiður dós­ent við þjóð­fræði­deild HÍ og kenndi meðal ann­ars kúrsa um ævin­týri, galdra og þjóð­sagna­fræði.

Í þætt­inum ræða Dag­rún og Vil­helm­ína við Aðal­heiði um rann­sóknir hennar á mið­alda­bók­menntum og forn­alda­sög­um. Aðal­heiður hefur rann­sakað hvernig forn­alda­sagna­hefðin birt­ist í Evr­ópu og ákveðnar sögur eða sögu­brot sjást til dæmis á mynd- og rúna­stein­um, í kvæð­um, kirkju­list, sagna­dönsum og vegg­tepp­um. Þessar sög­ur, sem byggja á sam­eig­in­legri sagna­hefð, verða svo að bók­menntum hér á Íslandi.

Aðal­heiður segir einnig frá því hvernig hún hefur rann­sakað þjóð­fræði­efni í mið­alda­bók­mennt­um, meðal ann­ars minnið um vondu stjúp­una, galdra og álög. Þá segir hún frá var­úlf­um, eða ham­skiptaminn­inu sem er sívin­sælt jafnt meðal les­enda og fræði­fólks. Í íslenskum mið­alda­bók­menntum má finna þó nokkrar sögur af var­úlf­um, sem eru yfir­leitt karl­kyns, og segja þá frá dýr­inu innra með okkur sem brýst út við sér­stakar aðstæð­ur.

Nú á næst­unni eru vænt­an­legar þrjár bækur sem Aðal­heiður hefur unnið að. Þetta eru tvö fyrstu bindin í rit­röð­inni Arfur ald­anna, þar sem fjallað er um forn­alda­sög­urn­ar. Að auki er vænt­an­legt ritið Íslenskar bók­mennt­ir: Saga og sam­hengi. Aðal­heiður bendir á að mik­il­vægt sé að hampa ekki ákveðnum þáttum bók­mennta­sög­unnar á kostnað ann­arra og að hver kyn­slóð verði að fá að upp­götva arf­inn upp á eigin spýt­ur. Aðal­heiður ræðir einnig hvernig dæg­ur­menn­ing og kvik­myndir sækja inn­blástur sagna­arf­inn og mið­alda­bók­mennt­ir.

Þjóð­hættir er hlað­varp sem fjallar um nýjar rann­sóknir og fjöl­breytta miðlun í þjóð­fræði. Umsjón hafa Dag­rún Ósk Jóns­dóttir og Vil­helm­ína Jóns­dóttir dokt­or­snemar í þjóð­fræði.

Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra og formaður Framsóknarflokksins á Kjarvalsstöðum í gær.
„Engin áform“ um að ríkið auki rekstrarframlög með tilkomu Borgarlínu
Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra segist ekki sjá fyrir sér að ríkið auki framlög sín til rekstrar almenningssamgangna höfuðborgarsvæðisins, eins og sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu og Strætó bs. hafa kallað eftir.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Franskur fiskveiðibátur lokar á skipaumferð um Calais í Frakklandi.
Frakkar og Bretar berjast enn um fiskinn í Ermasundi
Enn er ósætti á milli Frakklands og Bretlands vegna fiskveiða í breskri landhelgi eftir Brexit. Á föstudaginn reyndu franskir sjómenn reyndu að loka fyrir vöruflutninga á milli landanna tveggja til að krefjast úthlutunar fleiri fiskveiðileyfa.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Sunnlenskir sjálfstæðismenn kalla eftir skýringum frá Bjarna Benediktssyni.
Ósáttir sunnlenskir sjálfstæðismenn krefja Bjarna um skýringar
Sjálfstæðismenn á Suðurlandi eru með böggum hildar yfir því að Guðrún Hafsteinsdóttir oddviti flokksins í kjördæminu eigi ekki sæti við ríkisstjórnarborðið nú þegar. Tíu af tólf ráðherrum eru þingmenn kjördæma höfuðborgarsvæðisins.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Bresk myndlistarkona málaði eitt hundrað málverk af eldgosinu í Fagradalsfjalli
Eldgosið í Fagradalsfjalli sem hófst í vor hefur vakið allskonar væringar hjá fólki. Amy Alice Riches ákvað að mála eitt málverk á dag af því í 100 daga. Hún safnar nú fyrir útgáfu bókar með verkunum.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Allt sem þú þarft að vita um nýjan stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar
Stefnt er að því að lækka skatta, selja banka og láta fjármagnseigendur greiða útsvar. Auðvelda á fyrirtækjum að virkja vind og endurskoða lög um rammaáætlun.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra við kynningu stjórnarsáttmálans á Kjarvalsstöðum í dag.
Talað um að lækka mögulega skatta en engu lofað
Engar almennar skattkerfisbreytingar eru útfærðar í nýjum stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherra segir að horft verði til þess að lækka skatta á þá tekjulægstu eða til að bæta samkeppnisstöðu fyrirtækja ef svigrúm gefist.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Álfheiður Eymarsdóttir
Kosningaframkvæmd fjórflokksins
Kjarninn 28. nóvember 2021
Ríkisstjórnin stokkast upp í dag, eftir rúmlega tveggja mánaða viðræður þriggja flokka um áframhaldandi samstarf.
Þessi verða ráðherrar
Willum Þór Þórsson og Jón Gunnarsson verða ráðherrar í nýrri ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknar sem kynnt er í dag. Guðrún Hafsteinsdóttir er sögð koma inn sem ráðherra dómsmála síðar á kjörtímabilinu.
Kjarninn 28. nóvember 2021