Menningarstefna – Vegvísir stjórnvalda

Kolbrún Halldórsdóttir, forseti Bandalags íslenskra listamanna, skrifar aðsenda grein.

Auglýsing

Að loknum kosn­ingum til Alþingis og meðan samn­inga­við­ræður stjórn­mála­flokk­anna standa yfir, um það hvernig farið verður með stjórn lands­mála á kom­andi kjör­tíma­bili, er einmitt rétti tím­inn til að yfir­fara menn­ing­ar­stefn­una sem Alþingi sam­þykkti á vor­dögum 2013 og fól fram­kvæmda­vald­inu að starfa eft­ir.  

Lif­andi menn­ing­ar­stofn­anir


Í stefn­unni er mik­il­vægi öfl­ugra menn­ing­ar­stofn­ana und­ir­strikað með afger­andi hætti, þær sagðar gegna lyk­il­hlut­verki við styrk­ingu sjálfs­myndar þjóð­ar­innar og efl­ingu félags­legra tengsla. Stofn­an­irnar séu í eðli sínu þjón­ustu­stofn­anir sem beri að taka mið af fjöl­breytni sam­fé­lags­ins í störfum sínum og dag­skrá, þeim beri að gefa lands­mönnum tæki­færi til að njóta list­sköp­unar en einnig beri þeim að sinna menn­ingar­rann­sókn­um, söfn­un, skrán­ingu, miðlun og varð­veislu menn­ing­ar­arfs­ins. Í rann­sóknum sínum ber stofn­unum að eiga sam­starf við háskóla­stofn­an­ir, en þeim er líka ætlað að vera for­senda nýj­unga í menn­ingar­rann­sóknum og miðlun þess sem list- og menn­ing­ar­tengdar rann­sóknir leiða í ljós. 

Auglýsing

Að tikka í box­in


Ætla má að for­stöðu­menn þeirra menn­ing­ar­stofn­ana sem ríkið rekur í þágu þjóð­ar­innar séu með þvælt ein­tak af menn­ing­ar­stefnu stjórn­valda á skrif­borð­inu sínu, jafn­vel nátt­borð­inu og mögu­lega hafa þeir útbúið lista yfir áhersl­urnar sem þeim ber að fylgja í störfum sín­um. Slíkur listi gæti þá litið ein­hvern veg­inn svona út:

  • hafa í heiðri vönduð vinnu­brögð

  • áhersla á fag­mennsku, fjöl­breytni og gæði

  • stuðn­ingur við frum­sköp­un, rann­sóknir og miðlun

  • sam­starf við gras­rót­ina í menn­ing­ar­líf­inu

  • stuðla að nýsköpun

  • greina mark­hópana og vinna með­vitað í því að breikka þá og víkka

  • vera eft­ir­sókn­ar­verður val­kostur í frí­stundum fjöl­skyldna

  • áhersla á dag­skrá fyrir börn og ung­menni

  • sam­starf við mennta­stofn­anir á öllum skóla­stigum

  • þjón­usta við íbúa lands­byggð­ar­innar

Skyldur stjórn­valda
 

Menn­ing­ar­stefna Alþingis er ekki svo ein­hliða að ein­ungis menn­ing­ar­stofn­an­irnar hafi skyldum að gegna sam­kvæmt henni, því hún kveður einnig á um ábyrgð rík­is­ins gagn­vart stofn­un­um. Í fyrsta lagi ber Alþingi að skapa þau skil­yrði sem þarf til að stofn­an­irnar geti staðið undir laga­legu hlut­verki sínu og geti fram­kvæmt stefnu Alþingis í menn­ing­ar­mál­um. Þetta þýðir með öðrum orðum tvennt; að stjórn­völdum beri að styðja við hlut­verk og starf­semi stofn­an­anna með öfl­ugri stjórn­sýslu á vett­vangi ráðu­neyta og að tryggja það fjár­magn sem stofn­an­irnar þurfa til að upp­fylla skyldur sín­ar. Í stefn­unni er raunar líka getið um mögu­legar hag­ræð­ing­ar­að­gerð­ir, þ.e. að kann­aðir verði kostir sam­ein­ingar ótil­greindra stofn­ana, en þó þannig að þess sé gætt að slíkt verði til þess að efla fag­legt starf. Þá kveður stefnan á um skyldu stjórn­valda til að setja sér lang­tíma­stefnu í hús­næð­is­málum menn­ing­ar­stofn­ana. 

Tæki­færi stjórn­mála­manna


Í aðdrag­anda kosn­inga til Alþingis voru fram­bjóð­endur stjórn­mála­flokk­anna inntir eftir menn­ing­ar­stefnu flokka sinna á ýmsum fund­um, t.d. á fjöl­mennum Fundi fólks­ins í Nor­ræna hús­inu, á sér­stökum háskóla­fundi Lista­há­skóla Íslands, af sam­starfs­vett­vangi fyr­ir­tækja og félaga í skap­andi greinum X-hug­vit, á fundum með ein­stökum stofn­unum og félaga­sam­tök­um, í fjölda pistla á vef­miðlum og greinum í prent­miðl­um, auk sér­stakra þátta í ljós­vaka­miðl­un­um. Þarna fengu stjórn­mála­menn fjöl­mörg tæki­færi til að hlusta á áherslur þeirra sem starfa í list- og menn­ing­ar­tengdum grein­um, innan stofn­ana og utan, og gafst þannig tæki­færi til að ydda menn­ing­ar­stefnu flokka sinna. 

Meðal þess sem fram­bjóð­endur flokk­anna komust að var sú stað­reynd að hægt hefur gengið við að fram­fylgja menn­ing­ar­stefnu Alþingis á nýliðnu kjör­tíma­bili og mikil þörf á átaki í þeim efn­um, ekki síst þeim hluta stefn­unnar er varðar ábyrgð stjórn­valda. Það er ástæða þess að kallað hefur verið eftir því að mála­flokknum verði safnað saman undir nýtt ráðu­neyti menn­ing­ar­mála og gef­inn sjálf­stæður tals­maður við rík­is­stjórn­ar­borð­ið, sem þurfi ekki sífellt að gera mála­miðl­anir við pláss­frekan mála­flokk á borð við skóla­mál. Þessar hug­leið­ingar eru meðal þess sem list- og menn­ing­ar­geir­inn treystir að sé ofar­lega á baugi í við­ræðum for­ystu­manna stjórn­mála­flokk­anna nú þegar til stendur að finna mál­efn­an­lega sam­stöðu þeirra sem vilja taka að sér stjórn þjóð­mál­anna næstu fjögur árin.

Höf­undur er ­for­seti Banda­lags íslenskra lista­manna.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None