Í dag sviptu íslensk yfirvöld þrjú börn lögbundnum mannréttindum

Katrín Oddsdóttir mannréttindalögfræðingur skrifar um brottvísun Eugene Imotu, þriggja barna föður frá Nigeríu. Hann hafði búið á Íslandi í þrjú ár.

Auglýsing

Ég varð vitni að sorg­legri, skammar­legri og ólög­mætri atburða­rás í dag þegar níger­ískum hæl­is­leit­anda var vísað úr landi þrátt fyrir að eiga hér þrjú börn. Atburða­rás sem ­ís­lenskir emb­ætt­is­menn hefðu getað stöðvað hefði vilj­inn verið fyrir hendi. Þetta veit ég fyrir víst haf­andi starfað sem lög­maður í mál­efn­um hæl­is­leit­enda árum sam­an. Alltaf er hægt að fresta íþyngj­andi ákvörð­unum sé útlit fyrir að þær stand­ist ekki lög og regl­ur. Ég hef margoft séð opin­bera starfs­menn stíga fram fyrir skjöldu og hafa hug­rekki til að grípa í taumana og segja: „Nei, bíðum við, skoðum þetta betur áður en við höldum áfram“. Þegar rétt­indi barna eru í húfi er það raunar skylda yfir­valda skv. meg­in­reglu barna­réttar sem kveður á um að hafa skuli hags­muni barna að leið­ar­ljósi þegar teknar eru ákvarð­anir sem varða börn­in. Það var ekki gert í dag.

Ég mætti ásamt nokkrum tugum mót­mæl­enda fyrir utan lög­reglu­stöð­ina á Hverf­is­götu kl. 11 til þess að mót­mæla því að þessum manni yrði brott­vísað úr landi. Ég sá barns­móður hans stara tómum augum niður í gang­stétt­ina og yngsta barnið hvíla sall­ar­ó­legt í barna­vagn­i, nokk­urra ­mán­aða fagur­eygð stúlka sem vissi sem betur fer ekki hvað var að ger­ast. Ég gaf mig á tal við hana og hún sagði lágum rómi: „Ég bara get þetta ekki ein“.

Með lögum nr. 19/2013 lög­festum við Íslend­ingar Barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna. Í fyrstu grein segir að mark­mið lag­anna sé að styrkja stöðu mann­rétt­inda barna. Gott og vel. Það er alltaf svo gaman þegar við eyja­skeggjarnir setjum okkur lög í göf­ugum til­gangi. Víkur þá næst að 9. gr. Sátt­mál­ans sem seg­ir:

Auglýsing

„Að­ild­ar­ríki skulu tryggja að barn sé ekki skilið frá for­eldrum sínum gegn vilja þeirra, nema þegar lög­bær stjórn­völd ákveða sam­kvæmt við­eig­andi lögum og reglum um máls­með­ferð að aðskiln­aður sé nauð­syn­legur með til­liti til hags­muna barns­ins enda sé sú ákvörðun háð end­ur­skoðun dóm­stóla. Slík ákvörðun kann að vera nauð­syn­leg í ákveðnum til­vik­um, svo sem ef barn sætir mis­notkun eða er van­rækt af for­eldrum sín­um, eða þegar for­eldrar búa ekki saman og ákveða verður hver skuli vera dval­ar­staður þess.“

Ég full­yrði að það þarf ekki próf í lög­fræði til að skilja hvað þessi laga­regla seg­ir. Hún segir það er bannað að skilja for­eldra og börn að nema slíkt sé nauð­syn­legt vegna hags­muna barns­ins. Í dag var þessi ein­falda regla brotin af íslenskum yfir­völd­um. Ekki síst í ljósi þess að skv. 71. gr. stjórn­ar­skrár er óheim­ilt að tak­marka rétt ein­stak­linga til fjöl­skyldu nema með lögum og ef brýna nauð­syn beri til vegna rétt­inda annnarra.

Yfir­völdum bar að vernda þennan rétt barn­anna en þess í stað brutu þau hann með aug­ljósri ákvörðun sem varð ekki við snúið þrátt fyrir að þeim væri bent á brotið áður en brott­vís­unin átti sér stað. Slíkt nefn­ist brot af ásetn­ingi í mínum bók­um.

Ég vildi óska þess að ég dag sæti ég stolt af minni þjóð eins og ég er mjög oft en í stað­inn sit ég uppi með til­finn­ingu um skömm. Skömm sem er ekki mín og ég skila hér með til þeirra sem þessa ákvörðun tóku. Ég vil jafn­framt spyrja þá aðila sem ábyrgir eru fyrir þess­ari ákvörðun einnar spurn­ingar í lok­in: Hefði ykkur þótt jafn sjálf­sagt að skilja móður barn­anna frá þeim og senda hana út í óviss­una í fjar­lægu landi vit­andi það að fað­ir­inn yrði þá að axla ábyrgð­ina sem ein­stætt for­eldri? Mér þætti gríð­ar­lega vænt um að fá opin­bert svar frá þeim sem er ábyrgur fyrir þess­ari fram­kvæmd. Þar til það svar ber­st, með við­eig­andi rök­stuðn­ingi sem sýnir fram á hið gagn­stæða, full­yrði ég að í dag gerð­ust íslensk yfir­völd brot­leg gegn mann­rétt­indum þess­ara barna sem og með­al­hófs­reglu stjórn­sýslu­réttar sem kveður á um að aldrei skuli fara strangar í sakir en nauð­syn­legt er.

Höf­undur er mann­rétt­inda­lög­fræð­ingur

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði um 30 prósent í faraldrinum
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði að meðaltali um 30 prósent á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð sem hæst. Þá fækkaði samskiptum við sjálfstætt starfandi sérfræðinga um 25 prósent, samkvæmt upplýsingum frá landlækni.
Kjarninn 13. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Íslensk erfðagreining heldur áfram að skima í viku í viðbót
Til stóð að dagurinn í dag ætti að vera síðasti dagurinn sem Íslensk erfðagreining myndi skima á landamærunum.
Kjarninn 13. júlí 2020
Mótefni minnkar strax á fyrstu mánuðum
Þó að mótefni sem líkaminn myndar gegn veirunni SARS-CoV-2 sem veldur COVID-19 minnki þegar á fyrstu þremur mánuðunum eftir að þau verða þarf það ekki að þýða að ónæmi viðkomandi sé ekki lengur til staðar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Veldi Storytel stækkar
Fyrstu tíu daga júlímánaðar keypti Storytel ráðandi hluti í tveimur fyrirtækjum og eitt til viðbótar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Icelandair skrifar undir samning við lettneska flugfélagið airBaltic
Um er að ræða samstarfssamning sem felur í sér að bæði flugfélögin geta selt og gefið út flugmiða hvort hjá öðru.
Kjarninn 13. júlí 2020
(F.v.) Richard Curtis, Jerry Greenfield og Abigail Disney eru meðal þeirra milljónamæringa sem skrifa undir bréfið.
Auðmenn vilja að ríkisstjórnir hækki skatta „á fólk eins og okkur“
„Milljónamæringar eins og við gegna lykilhlutverki í því að græða heiminn,“ segir í bréfi 83 auðmanna sem vilja skattahækkanir á ríkt fólk – eins og þá sjálfa – til að draga úr misrétti vegna COVID-19 og flýta fyrir efnahagsbata.
Kjarninn 13. júlí 2020
Dagur B. Eggertsson
Dagur: Nauðsyn­legt að hætta skot­grafa­hernaði varðandi ferðamáta
Borgarstjórinn segir að nauðsyn­legt sé að kom­ast „út úr þeim skot­grafa­hernaði að líta á að ein­hver einn ferðamáti skuli ráða“. Hann vill að Borgarlínunni verði flýtt.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar