Allir tapa á krónu á móti krónu skerðingu

Fjölnir Sæmundsson segir að sú augljósa staðreynd blasir við okkur öllum, sem viljum sjá og heyra, að með því að gefa sem allra flestum tækifæri á vinnumarkaði mun það skila sér margfalt til baka.

Auglýsing

Við sem búum á Íslandi erum mörg hver með ein­hvers­konar fötlun í fartesk­inu, ýmist mikla eða smáa eða þekkjum ein­hvern sem búa við þá skerð­ingu sem fötlun felur í sér. Sum erum við þung­lynd eða með aðra geð­sjúk­dóma, með gigt, syk­ur­sjúk, les­blind, löm­uð, ofvirk, á ein­hverfu­róf­in­u, spastísk, heyrn­ar­skert eða sjón­skert. Ef allt það fólk sem býr við ein­hvers konar skerð­ingar vegna fötl­unar sinnar væri tekið af vinnu­mark­aði yrðu þar ansi fáir eft­ir.

Sem betur fer eru flest okk­ar, þrátt fyrir þessar fatl­anir eða frá­vik, fær um að starfa á vinnu­mark­aði og vinnu­mark­að­ur­inn gerir ráð fyrir þátt­töku okk­ar. Engu að síður er hluti okkar með skerta starfs­getu og getur aðeins tekið tak­mark­aðan þátt í atvinnu­líf­inu.

Fyrir þann hóp getur lífið á vinnu­mark­aði verið erfitt og ósann­gjarnt. Skerð­ingar í örorku­bóta­kerf­inu halda mörgum vinnu­færum mann­eskjum utan vinnu­mark­að­ar.

Auglýsing

Skerð­ingar í kerf­inu eins og hin svo­kall­aða og marg­um­rædda krónu á móti krónu skerð­ing og afnám heim­il­is­upp­bótar við ákveðnar tekj­ur, leiðir til þess að fólk sem er vel vinnu­fært að hluta og vill gjarnan vinna, sér hag sínum og fjöl­skylda sinna betur borgið með því að fara ekki út á vinnu­mark­að­inn. Ráð­stöf­un­ar­tekjur fólks með skerta starfs­orku geta hrein­lega lækkað ef það þiggur vinnu í sam­ræmi við starfs­getu sína. Það er út í hött að ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­il­is­ins lækki við það að fólk sæki sér vinnu sem það vill sækja og ræður við og með þess­ari krónu á móti krónu skerð­ingu stuðlar kerfið að því að ein­stak­lingar og fjöl­skyldur ein­angr­ist og lendi í fátækt­ar­gildru.

Auð­vitað á ekki að þurfa að rök­ræða þá stað­reynd að það hefur slæm áhrif á heilsu fólks með vinnu­þrek að sitja heima og rann­sóknir sýna að það leiðir í mörgum til­fellum til enn frek­ari veik­inda og van­heilsu. 

Ágætt dæmi um það hvernig kerfið getur virkað er saga vinar míns sem er á örorku­bótum og eftir skelfi­lega langa bið fékk hann úthlut­aðri félags­legri íbúð. Hann fékk þá snilld­ar­hug­mynd að fara að bera út blöð á morgn­ana. Blað­burð­ur­inn hafði mjög góð áhrif og þol hans og þrek jókst, lundin létt­ist og hann fann auk­inn til­gang í lífi sínu með því að vakna á morgn­ana og fara út úr húsi til vinnu. Auk þessa sá hann fram á að ráð­stöf­un­ar­tekj­ur hans myndu aukast eitt­hvað smá­vegis sem væri nú aldeilis búbót. En nei, frum­kvæði vinar míns þýddi ein­fald­lega að tekju­við­mið hans fyrir félags­legt hús­næði færð­ist að efri mörkum og hann ótt­að­ist að sér yrði sagt upp leig­unni, þrátt fyrir að nær hver ein­asta króna skert­ist sem hann fékk fyrir blað­burð­inn. Auð­vitað hætti mað­ur­inn að mæta í vinn­una, hann sá engan til­gang með því leng­ur.

Sú aug­ljósa stað­reynd blasir við okkur öll­um, sem viljum sjá og heyra, að með því að gefa sem allra flestum tæki­færi á vinnu­mark­aði mun það skila sér marg­falt til baka. Ég er ekki að finna upp hjólið hér, ótal­margar rann­sóknir sýna okkur þessa stað­reynd svart á hvítu. 

Það er krist­al­stært í mínum huga að breyt­ing á skerð­ingu örorku­bóta er nauð­syn­leg því hún er mann­úð­leg, skyn­sam­leg og kemur í veg fyrir að fólk lendi í fátækt­ar­gildrum sem því miður eru allt of algengar í okkar ann­ars ágæta sam­fé­lagi. 

Til við­bótar þessum orðum vil ég benda á að það er veru­legur skortur á hluta­störfum á Íslandi því það eru hluta­störfin sem fólk með skerta starfs­orku getur nýtt sér. En aðeins þegar skerð­ing örorku­líf­eyris verður afnumin og krónu á móti krónu fyr­ir­bærið verður lagt af fyrir fullt og allt. Það er ein­fald­lega engin sann­girni í öðrum val­kosti.

Við getum gert bet­ur.

Höf­undur er lög­reglu­full­trúi og skipar 4. sæti á fram­boðs­lista VG í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mögulegt lögbrot vegna niðurrifs skipa Eimskips á Indlandi á borði stjórnvalda
Tvö skip Eimskips voru rifin í skipakirkjugarði í Indlandi þar sem umhverfisáhrif niðurrifsins, og starfsaðstæður þeirra sem vinna við það, uppfylla ekki evrópska staðla.
Kjarninn 24. september 2020
Khedr-fjölskyldan hefur fengið dvalarleyfi
Egypska fjölskyldan sem hefur verið í felum í rúma viku fær dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. „Réttlætið sigrar stundum,“ segir lögfræðingur fjölskyldunnar.
Kjarninn 24. september 2020
Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA
Forsendur lífskjarasamningsins brostnar að mati SA
Samtök atvinnulífsins telja forsendur að baki lífskjarasamningnum brostnar í ljósi gjörbreyttra efnahagsaðstæðna.
Kjarninn 24. september 2020
Drífa Snædal, forseti ASÍ
Forsendur lífskjarasamninga hafa staðist að mati ASÍ
Forsendur kjarasamninganna sem voru undirritaðir í fyrra hafa staðist, þar sem vextir hafa lækkað, kaupmáttur hefur aukist og ríkisstjórnin hefur lagt fram frumvarp um bann á 40 ára verðtryggðum lánum.
Kjarninn 24. september 2020
Sex mánaða orlof á hvort foreldri verði tekið á fyrstu 18 mánuðunum í lífi barns
Drög að nýjum heildarlögum um fæðingarorlof hafa verið birt í samráðsgátt stjórnvalda. Þegar fæðingarorlofið verður lengt í 12 mánuði um komandi áramót er ráðgert að hvort foreldri taki 6 mánaða orlof. Einungis einn mánuður verður framseljanlegur.
Kjarninn 24. september 2020
Bjarni Már Magnússon
Upplýsingamengun í boði Alþingis
Kjarninn 24. september 2020
Þrátt fyrir samdrátt í efnahagslífinu er húsnæðismarkaðurinn á fleygiferð. Og skuldsetning heimila hefur verið að aukast.
Eigið fé Íslendinga í fasteignum hefur tvöfaldast á fimm árum
Íslendingar eru að skuldsetja sig hraðar og hærra fasteignaverð drífur áfram aukna eignamyndun. Alls eru tæplega átta af hverjum tíu krónum sem heimili landsins eiga í hreinni eign bundnar í fasteignum.
Kjarninn 24. september 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 20. þáttur: Dagbækur, drusluskömmun og ódáinsdrykkir
Kjarninn 24. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar