Viðskiptafræði í stað þunglyndislyfja

Viðar Freyr Guðmundsson veltir fyrir sér tengslum menntunar og þunglyndis í aðsendri grein.

Auglýsing

Stað­reynd:

Á Íslandi eru allt að tvisvar sinnum meiri líkur á þung­lyndi meðal ein­stak­linga sem ekki hafa lokið menntun eftir grunn­skóla heldur en meðal þeirra sem hafa lokið háskóla­prófi.

Fólk sem er langskólagengið er ólíklegra til að þjást af þunglyndi.

Auglýsing


Hið aug­ljósa:

Ein­hverjir kynnu að segja að þeir sem ljúka fram­halds­námi séu einmitt frekar þeir sem eru með sterkar taug­ar. Þessar tölur séu að ein­hverju leyti vegna þess. Það er rök­rétt álykt­un. Það er engin spurn­ing um að þeim sem hefur almennt vegnað betur í líf­inu fram að þeim punkti, sem kemur að því að velja sér fram­halds­mennt­un, eru mun lík­legri til að halda áfram að vegna vel í líf­inu. En mun­ur­inn á milli þess­ara hópa er langtum meiri hér en ann­ars staðar í OECD. Ég tel að þetta sé eitt­hvað sem mætti taka til skoð­un­ar. 

Kenn­ing:

Hér ríkir við­horfsvandi til mennt­un­ar­stöðu og skortur á úrræðum fyrir þá sem kjósa aðra leið í líf­inu en bók­nám.

Gagn­rýn­i: 

Þessar tölur sýna að aukin fram­halds­menntun minnki líkur á þung­lyndi.

Svar: 

Ef það er rétt, þá ætti það lög­mál að gilda á sama hátt um Svía og margar aðrar þjóðir þar sem mun­ur­inn er minni á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga. Er ekki lík­legra að „nátt­úru­leg­ur“ munur á milli þess­ara hópa sé vegna þess að menn voru þung­lyndir fyrir og áttu þess vegna erf­ið­ara með að ljúka námi? Það sé þung­lyndið sem hefur áhrif á náms­ár­ang­ur, en ekki öfugt? 

Ef kenn­ingin um að nám komi í veg fyrir þung­lyndi á að standast, þá er greini­lega mik­ill munur á námi á Íslandi miðað við t.d. Sví­þjóð hvað þetta varð­ar. Við eigum líka enn eftir að sjá geð­lækna skrifa upp á við­skipta­fræði til að lækna þung­lynda. Ég vek einnig athygli á að þung­lyndi meðal háskóla­mennt­aðra er svipað hér og í mörgum sam­an­burð­ar­lönd­um. Þung­lyndið meðal hinna er frá­vik­ið.

Álykt­un:

Ef það má tala um „nátt­úru­legan“ mun á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga, þá er mun­ur­inn þar á milli hér á Íslandi „ónátt­úru­lega“ hár. Að lík­indum marg­falt meiri en hann gæti best ver­ið.

Orsakir:

Ég held að við getum úti­lokað til­gát­una að náms­stig sé orsaka­vald­ur. Þá sé ég á borð­inu þrjá mögu­lega aðra orsaka­valda:

1. Mennta­kerfið styður illa við þá sem lenda í and­legum erf­ið­leikum eða þurfa meiri félags­lega aðstoð til að ljúka námi. Þannig að lít­ill hluti þess hóps lýkur námi.

2. Hugs­an­legt er að vegna ríkrar kröfu frá sam­fé­lag­inu um æðri menntun þá valdi það vanda­málum hjá þeim sem ekki ljúka námi. Það sé í raun orsök þung­lyndis hjá mörgum að verða undir í sam­fé­lagi sem gerir mikla kröfu um mennt­un. Menn sjá að tæki­færin til að öðl­ast gott líf hafa að miklu leyti runnið úr hönd­unum á þeim. Ef til vill af ástæðum sem voru óvið­ráð­an­legar til að byrja með.


3. Hugs­an­lega eru ein­fald­lega mun betri náms­leiðir og úrræði fyrir aðra en þá sem vilja klára háskóla­nám í hinum lönd­un­um.

Ég tel að blanda af þessum þremur þáttum útskýri mun­inn milli land­anna.

Hver er þín skoð­un?



Höf­undur er félags­mála­fröm­uður

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jódís Skúladóttir þingmaður VG.
Segir náin tengsl á milli hatursglæpa, vændis, kvenhaturs og útlendingahaturs
Þingmaður Vinstri grænna segir að hinsegin fólk sem fellur undir hatt fleiri minnihlutahópa sé útsettara fyrir ofbeldi en annað hinsegin fólk og því sé aldrei hægt að gefa afslátt í málaflokkum sem viðkoma þessum hópum.
Kjarninn 21. maí 2022
Hanna Katrín Friðriksson þingmaður Viðreisnar.
„Hvernig stendur á þessari vitleysu?“
Þingflokksformaður Viðreisnar telur að líta þurfi á heilbrigðiskerfið í heild sinni og spyr hvort það sé „í alvöru til of mikils ætlast að stjórnvöld ráði við það verkefni án þess að það bitni á heilsu og líðan fólks“.
Kjarninn 21. maí 2022
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ er í lykilstöðu um myndun meirihluta bæjarstjórnar.
Viðræðum Framsóknarflokksins og Vina Mosfellsbæjar slitið
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ tilkynnti Vinum Mosfellsbæjar skömmu fyrir áætlaðan fund þeirra í morgun að ákveðið hefði verið að slíta viðræðum. Líklegast er að Framsókn horfi til þess að mynda meirihluta með Samfylkingunni og Viðreisn.
Kjarninn 21. maí 2022
Gísli Pálsson
„Svartur undir stýri“: Tungutak á tímum kynþáttafordóma
Kjarninn 21. maí 2022
Horft frá toppi Úlfarsfells yfir Blikastaði
Blikastaðir eru „fallegasta byggingarland við innanverðan Faxaflóa“
„Notaleg“ laxveiði, æðardúnn í eina sæng á ári og næstu nágrannar huldufólk í hóli og kerling í bæjarfjallinu. Blikastaðir, ein fyrsta jörðin sem Viðeyjarklaustur eignaðist á 13. öld, á sér merka sögu.
Kjarninn 21. maí 2022
Selur í sínu náttúrulega umhverfi.
Ætla að gelda selina í garðinum með lyfjum
Borgaryfirvöld fundu enga lausn á óviðunandi aðstöðu selanna í Húsdýragarðinum aðra en að stækka laugina. Þeir yngstu gætu átt 3-4 áratugi eftir ólifaða. 20-30 kópum sem fæðst hafa í garðinum hefur verið lógað frá opnun hans.
Kjarninn 21. maí 2022
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar