Viðskiptafræði í stað þunglyndislyfja

Viðar Freyr Guðmundsson veltir fyrir sér tengslum menntunar og þunglyndis í aðsendri grein.

Auglýsing

Stað­reynd:

Á Íslandi eru allt að tvisvar sinnum meiri líkur á þung­lyndi meðal ein­stak­linga sem ekki hafa lokið menntun eftir grunn­skóla heldur en meðal þeirra sem hafa lokið háskóla­prófi.

Fólk sem er langskólagengið er ólíklegra til að þjást af þunglyndi.

Auglýsing


Hið aug­ljósa:

Ein­hverjir kynnu að segja að þeir sem ljúka fram­halds­námi séu einmitt frekar þeir sem eru með sterkar taug­ar. Þessar tölur séu að ein­hverju leyti vegna þess. Það er rök­rétt álykt­un. Það er engin spurn­ing um að þeim sem hefur almennt vegnað betur í líf­inu fram að þeim punkti, sem kemur að því að velja sér fram­halds­mennt­un, eru mun lík­legri til að halda áfram að vegna vel í líf­inu. En mun­ur­inn á milli þess­ara hópa er langtum meiri hér en ann­ars staðar í OECD. Ég tel að þetta sé eitt­hvað sem mætti taka til skoð­un­ar. 

Kenn­ing:

Hér ríkir við­horfsvandi til mennt­un­ar­stöðu og skortur á úrræðum fyrir þá sem kjósa aðra leið í líf­inu en bók­nám.

Gagn­rýn­i: 

Þessar tölur sýna að aukin fram­halds­menntun minnki líkur á þung­lyndi.

Svar: 

Ef það er rétt, þá ætti það lög­mál að gilda á sama hátt um Svía og margar aðrar þjóðir þar sem mun­ur­inn er minni á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga. Er ekki lík­legra að „nátt­úru­leg­ur“ munur á milli þess­ara hópa sé vegna þess að menn voru þung­lyndir fyrir og áttu þess vegna erf­ið­ara með að ljúka námi? Það sé þung­lyndið sem hefur áhrif á náms­ár­ang­ur, en ekki öfugt? 

Ef kenn­ingin um að nám komi í veg fyrir þung­lyndi á að standast, þá er greini­lega mik­ill munur á námi á Íslandi miðað við t.d. Sví­þjóð hvað þetta varð­ar. Við eigum líka enn eftir að sjá geð­lækna skrifa upp á við­skipta­fræði til að lækna þung­lynda. Ég vek einnig athygli á að þung­lyndi meðal háskóla­mennt­aðra er svipað hér og í mörgum sam­an­burð­ar­lönd­um. Þung­lyndið meðal hinna er frá­vik­ið.

Álykt­un:

Ef það má tala um „nátt­úru­legan“ mun á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga, þá er mun­ur­inn þar á milli hér á Íslandi „ónátt­úru­lega“ hár. Að lík­indum marg­falt meiri en hann gæti best ver­ið.

Orsakir:

Ég held að við getum úti­lokað til­gát­una að náms­stig sé orsaka­vald­ur. Þá sé ég á borð­inu þrjá mögu­lega aðra orsaka­valda:

1. Mennta­kerfið styður illa við þá sem lenda í and­legum erf­ið­leikum eða þurfa meiri félags­lega aðstoð til að ljúka námi. Þannig að lít­ill hluti þess hóps lýkur námi.

2. Hugs­an­legt er að vegna ríkrar kröfu frá sam­fé­lag­inu um æðri menntun þá valdi það vanda­málum hjá þeim sem ekki ljúka námi. Það sé í raun orsök þung­lyndis hjá mörgum að verða undir í sam­fé­lagi sem gerir mikla kröfu um mennt­un. Menn sjá að tæki­færin til að öðl­ast gott líf hafa að miklu leyti runnið úr hönd­unum á þeim. Ef til vill af ástæðum sem voru óvið­ráð­an­legar til að byrja með.


3. Hugs­an­lega eru ein­fald­lega mun betri náms­leiðir og úrræði fyrir aðra en þá sem vilja klára háskóla­nám í hinum lönd­un­um.

Ég tel að blanda af þessum þremur þáttum útskýri mun­inn milli land­anna.

Hver er þín skoð­un?



Höf­undur er félags­mála­fröm­uður

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka.
Arion banki búinn að höfða mál gegn Fjármálaeftirlitinu
Fjármálaeftirlit Seðlabankans sektaði Arion banka um tæpar 88 milljónir króna í sumar. Ástæðan var sú að upplýsingar um fyrirhugaðar fjöldauppsagnir í bankanum birtust í fjölmiðlum. Arion banki vill að ákvörðunin verði ógild.
Kjarninn 31. október 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, annar forstjóri Samherja, er stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.
Eigið fé Síldarvinnslunnar nú 50 milljarðar króna
Síldarvinnslan hefur verið dugleg við að kaupa upp aflaheimildir síðust ár. Hún er að uppistöðu í eigu Samherja og fjölskyldufyrirtækis annars forstjóra Samherja. Saman halda útgerðir sem tengjast forstjórum Samherja á um 20 prósent af öllum kvóta.
Kjarninn 31. október 2020
Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lét Katrínu Jakobsdóttir forsætisráðherra vita af málinu eftir að ráðuneyti hans fékk ábendingu um það.
Kristján Þór upplýsti Katrínu um samskipti skrifstofustjóra við Stjórnartíðindi
Sjávarútvegsráðherra upplýsti forsætisráðherra um það í júlímánuði síðastliðnum að í júlí í fyrra hefði þáverandi skrifstofustjóri ráðuneytis hans átt samskipti við Stjórnartíðindi og látið fresta birtingu nýrra laga um laxeldi, sem kom fyrirtækjunum vel.
Kjarninn 31. október 2020
Jeff Bezos forstjóri Amazon
Metfjórðungur hjá Amazon
Tekjur Amazon á síðustu þremur mánuðum voru rúmlega fjórum sinnum meiri en landsframleiðsla Íslands í fyrra.
Kjarninn 30. október 2020
Guðni Bergsson er formaður KSÍ.
Íslandsmótið í knattspyrnu flautað af – efstu liðin krýnd Íslandsmeistarar
Valur er Íslandsmeistari í knattspyrnu karla og Breiðablik Íslandsmeistari kvenna.
Kjarninn 30. október 2020
Þríeykið og aðrir sérfróðir viðbragðsaðilar njóta yfirburðatrausts hjá Íslendingum – en á bilinu 94-96 prósenst segjast treysta því að fá áreiðanlegar upplýsingar um veirufjárann þaðan.
Íslendingar treysta sérfróðum yfirvöldum og fjölmiðlum vel í tengslum við COVID-19
Vinnuhópur þjóðaröryggisráðs um upplýsingaóreiðu í tengslum við COVID-19 hefur skilað af sér skýrslu. Þar kemur m.a. fram að traust til þríeykisins og annarra sérfróðra yfirvalda er afgerandi og traust til innlendra fjölmiðla sömuleiðis mjög mikið.
Kjarninn 30. október 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti hertar aðgerðir vegna útbreiðslu kórónuveirufaraldursins á blaðamannafundi fyrr í dag. Efnahagsaðgerðirnar eru afleiðing af þeirri stöðu.
Tekjufallsstyrkir útvíkkaðir, viðspyrnustyrkir kynntir og rætt um áframhald hlutabótaleiðar
Ríkisstjórn Íslands boðar enn einn efnahagspakkann. Sá nýjasti er sniðinn að mestu að þeim minni fyrirtækjum og einyrkjum sem þurfa að loka vegna kórónuveirufaraldursins.
Kjarninn 30. október 2020
Gylfi Zoega, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands
Kallar eftir „ákveðni“ stjórnvalda í sóttvarnaraðgerðum
Samkvæmt útreikningum hagfræðiprófessors hefur Ísland forskot í baráttunni gegn útbreiðslu COVID-19, auk þess sem reynsla frá öðrum löndum sýni að harðar sóttvarnaraðgerðir hafi verið árangursríkar.
Kjarninn 30. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar