Viðskiptafræði í stað þunglyndislyfja

Viðar Freyr Guðmundsson veltir fyrir sér tengslum menntunar og þunglyndis í aðsendri grein.

Auglýsing

Stað­reynd:

Á Íslandi eru allt að tvisvar sinnum meiri líkur á þung­lyndi meðal ein­stak­linga sem ekki hafa lokið menntun eftir grunn­skóla heldur en meðal þeirra sem hafa lokið háskóla­prófi.

Fólk sem er langskólagengið er ólíklegra til að þjást af þunglyndi.

Auglýsing


Hið aug­ljósa:

Ein­hverjir kynnu að segja að þeir sem ljúka fram­halds­námi séu einmitt frekar þeir sem eru með sterkar taug­ar. Þessar tölur séu að ein­hverju leyti vegna þess. Það er rök­rétt álykt­un. Það er engin spurn­ing um að þeim sem hefur almennt vegnað betur í líf­inu fram að þeim punkti, sem kemur að því að velja sér fram­halds­mennt­un, eru mun lík­legri til að halda áfram að vegna vel í líf­inu. En mun­ur­inn á milli þess­ara hópa er langtum meiri hér en ann­ars staðar í OECD. Ég tel að þetta sé eitt­hvað sem mætti taka til skoð­un­ar. 

Kenn­ing:

Hér ríkir við­horfsvandi til mennt­un­ar­stöðu og skortur á úrræðum fyrir þá sem kjósa aðra leið í líf­inu en bók­nám.

Gagn­rýn­i: 

Þessar tölur sýna að aukin fram­halds­menntun minnki líkur á þung­lyndi.

Svar: 

Ef það er rétt, þá ætti það lög­mál að gilda á sama hátt um Svía og margar aðrar þjóðir þar sem mun­ur­inn er minni á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga. Er ekki lík­legra að „nátt­úru­leg­ur“ munur á milli þess­ara hópa sé vegna þess að menn voru þung­lyndir fyrir og áttu þess vegna erf­ið­ara með að ljúka námi? Það sé þung­lyndið sem hefur áhrif á náms­ár­ang­ur, en ekki öfugt? 

Ef kenn­ingin um að nám komi í veg fyrir þung­lyndi á að standast, þá er greini­lega mik­ill munur á námi á Íslandi miðað við t.d. Sví­þjóð hvað þetta varð­ar. Við eigum líka enn eftir að sjá geð­lækna skrifa upp á við­skipta­fræði til að lækna þung­lynda. Ég vek einnig athygli á að þung­lyndi meðal háskóla­mennt­aðra er svipað hér og í mörgum sam­an­burð­ar­lönd­um. Þung­lyndið meðal hinna er frá­vik­ið.

Álykt­un:

Ef það má tala um „nátt­úru­legan“ mun á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga, þá er mun­ur­inn þar á milli hér á Íslandi „ónátt­úru­lega“ hár. Að lík­indum marg­falt meiri en hann gæti best ver­ið.

Orsakir:

Ég held að við getum úti­lokað til­gát­una að náms­stig sé orsaka­vald­ur. Þá sé ég á borð­inu þrjá mögu­lega aðra orsaka­valda:

1. Mennta­kerfið styður illa við þá sem lenda í and­legum erf­ið­leikum eða þurfa meiri félags­lega aðstoð til að ljúka námi. Þannig að lít­ill hluti þess hóps lýkur námi.

2. Hugs­an­legt er að vegna ríkrar kröfu frá sam­fé­lag­inu um æðri menntun þá valdi það vanda­málum hjá þeim sem ekki ljúka námi. Það sé í raun orsök þung­lyndis hjá mörgum að verða undir í sam­fé­lagi sem gerir mikla kröfu um mennt­un. Menn sjá að tæki­færin til að öðl­ast gott líf hafa að miklu leyti runnið úr hönd­unum á þeim. Ef til vill af ástæðum sem voru óvið­ráð­an­legar til að byrja með.


3. Hugs­an­lega eru ein­fald­lega mun betri náms­leiðir og úrræði fyrir aðra en þá sem vilja klára háskóla­nám í hinum lönd­un­um.

Ég tel að blanda af þessum þremur þáttum útskýri mun­inn milli land­anna.

Hver er þín skoð­un?



Höf­undur er félags­mála­fröm­uður

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þrettán manns greindust með COVID-19 innanlands í gær. Fólk er hvatt til að fara í skimun við minnstu einkenni.
Þrettán smit innanlands – hópsmit í kringum leikskóla í Reykjavík
Í gær greindust fleiri með COVID-19 innanlands en á nokkrum öðrum degi síðan 23. mars. Átta voru utan sóttkvíar og hinir höfðu verið stutt í sóttkví.
Kjarninn 18. apríl 2021
Skriðdreki rússneskra aðskilnaðarsinna í Donbas á ferðinni á heræfingu í upphafi þessa árs. Yfir 15 þúsund hafa látið lífið síðan átökin í Úkraínu hófust árið 2014. Nú eru blikur á lofti.
Rússar herða tökin í Úkraínu
Rússar sýna nú ógnandi tilburði við landamæri Úkraínu. Samhliða beita þeir ýmsum tólum fjölþáttahernaðar og Vesturlönd velkjast í vafa um viðbrögð.
Kjarninn 18. apríl 2021
„Stundum hef ég hugsað um hvað gerist ef það kviknaði í hér inni. Það eru margir neyðarútgangar en innan við þá alla eru full vörubretti, þetta er kolólöglegt en enginn gerir neitt,“ sagði einn starfsmaður undir nafnleynd við dagblaðið Information nýlega
Þrælahald
Fimmtán klukkustunda vinna á hverjum degi mánuðum saman, kröfur um afköst, sem ekki er hægt að uppfylla, tímaáætlun sem ekki gerir ráð fyrir salernisferðum og kaffitímum. Svona er vinnuaðstæðum lýst hjá þekktri danskri netverslun.
Kjarninn 18. apríl 2021
Ingibjörg Isaksen mun leiða lista Framsóknar í Norðausturkjördæmi í haust.
Ingibjörg Isaksen efst hjá Framsókn í Norðausturkjördæmi – Líneik önnur
Ingibjörg Ólöf Isaksen bæjarfulltrúi og framkvæmdastjóri á Akureyri varð hlutskörpust í póstkosningu Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Hafði hún betur en Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður flokksins, sem varð önnur í kjörinu.
Kjarninn 17. apríl 2021
Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi leiðir Vinstri græn í Kraganum
Forvali Vinstri grænna í Suðvesturkjördæmi lauk kl. 17:10 í dag. Umhverfis- og auðlindaráðherra verður oddviti flokksins í kjördæminu í komandi kosningum.
Kjarninn 17. apríl 2021
Búast má við hraðri lækkun atvinnuleysis þegar ferðamenn koma hingað aftur, samkvæmt Hagfræðistofnun HÍ.
Verðbólgan gæti aukist aftur á næsta ári
Erfitt gæti reynst að stöðva þensluna í íslensku efnahagslífi eftir að faraldrinum lýkur, samkvæmt nýrri hagspá Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands.
Kjarninn 17. apríl 2021
Ásta Möller, fyrir miðju, sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í áratug með hléum í upphafi aldar. Hún segir ekkert eðlilegra en að varaformaður flokksins sækist eftir oddvitasæti í sínu kjördæmi.
Telur „mikilvægt að veita varaformanni Sjálfstæðisflokksins brautargengi“
Ásta Möller, fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins og nú kjósandi í Norðvesturkjördæmi, segir að enginn eigi neitt gefið í pólitík og styður Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfadóttur í komandi prófkjörsbaráttu við Harald Benediktsson.
Kjarninn 17. apríl 2021
Hvað gerist ef þú fellur í glóandi hraun?
Eigendur Icelandic Lava Show skrifa hraunmola vikunnar á Kjarnann. Þessi er númer tvö.
Kjarninn 17. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar