Viðskiptafræði í stað þunglyndislyfja

Viðar Freyr Guðmundsson veltir fyrir sér tengslum menntunar og þunglyndis í aðsendri grein.

Auglýsing

Stað­reynd:

Á Íslandi eru allt að tvisvar sinnum meiri líkur á þung­lyndi meðal ein­stak­linga sem ekki hafa lokið menntun eftir grunn­skóla heldur en meðal þeirra sem hafa lokið háskóla­prófi.

Fólk sem er langskólagengið er ólíklegra til að þjást af þunglyndi.

Auglýsing


Hið aug­ljósa:

Ein­hverjir kynnu að segja að þeir sem ljúka fram­halds­námi séu einmitt frekar þeir sem eru með sterkar taug­ar. Þessar tölur séu að ein­hverju leyti vegna þess. Það er rök­rétt álykt­un. Það er engin spurn­ing um að þeim sem hefur almennt vegnað betur í líf­inu fram að þeim punkti, sem kemur að því að velja sér fram­halds­mennt­un, eru mun lík­legri til að halda áfram að vegna vel í líf­inu. En mun­ur­inn á milli þess­ara hópa er langtum meiri hér en ann­ars staðar í OECD. Ég tel að þetta sé eitt­hvað sem mætti taka til skoð­un­ar. 

Kenn­ing:

Hér ríkir við­horfsvandi til mennt­un­ar­stöðu og skortur á úrræðum fyrir þá sem kjósa aðra leið í líf­inu en bók­nám.

Gagn­rýn­i: 

Þessar tölur sýna að aukin fram­halds­menntun minnki líkur á þung­lyndi.

Svar: 

Ef það er rétt, þá ætti það lög­mál að gilda á sama hátt um Svía og margar aðrar þjóðir þar sem mun­ur­inn er minni á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga. Er ekki lík­legra að „nátt­úru­leg­ur“ munur á milli þess­ara hópa sé vegna þess að menn voru þung­lyndir fyrir og áttu þess vegna erf­ið­ara með að ljúka námi? Það sé þung­lyndið sem hefur áhrif á náms­ár­ang­ur, en ekki öfugt? 

Ef kenn­ingin um að nám komi í veg fyrir þung­lyndi á að standast, þá er greini­lega mik­ill munur á námi á Íslandi miðað við t.d. Sví­þjóð hvað þetta varð­ar. Við eigum líka enn eftir að sjá geð­lækna skrifa upp á við­skipta­fræði til að lækna þung­lynda. Ég vek einnig athygli á að þung­lyndi meðal háskóla­mennt­aðra er svipað hér og í mörgum sam­an­burð­ar­lönd­um. Þung­lyndið meðal hinna er frá­vik­ið.

Álykt­un:

Ef það má tala um „nátt­úru­legan“ mun á tíðni þung­lyndis milli mennt­un­ar­stiga, þá er mun­ur­inn þar á milli hér á Íslandi „ónátt­úru­lega“ hár. Að lík­indum marg­falt meiri en hann gæti best ver­ið.

Orsakir:

Ég held að við getum úti­lokað til­gát­una að náms­stig sé orsaka­vald­ur. Þá sé ég á borð­inu þrjá mögu­lega aðra orsaka­valda:

1. Mennta­kerfið styður illa við þá sem lenda í and­legum erf­ið­leikum eða þurfa meiri félags­lega aðstoð til að ljúka námi. Þannig að lít­ill hluti þess hóps lýkur námi.

2. Hugs­an­legt er að vegna ríkrar kröfu frá sam­fé­lag­inu um æðri menntun þá valdi það vanda­málum hjá þeim sem ekki ljúka námi. Það sé í raun orsök þung­lyndis hjá mörgum að verða undir í sam­fé­lagi sem gerir mikla kröfu um mennt­un. Menn sjá að tæki­færin til að öðl­ast gott líf hafa að miklu leyti runnið úr hönd­unum á þeim. Ef til vill af ástæðum sem voru óvið­ráð­an­legar til að byrja með.


3. Hugs­an­lega eru ein­fald­lega mun betri náms­leiðir og úrræði fyrir aðra en þá sem vilja klára háskóla­nám í hinum lönd­un­um.

Ég tel að blanda af þessum þremur þáttum útskýri mun­inn milli land­anna.

Hver er þín skoð­un?



Höf­undur er félags­mála­fröm­uður

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra lagði frumvarpið fram í mars.
Frumvarp ráðherra mun gera framkvæmd upplýsingalaga „flóknari og óskilvirkari“
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál gagnrýnir frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum í umsögn sem birtist í gær. Verði frumvarpið að lögum muni það valda enn tíðari og lengri töfum á afgreiðslu erinda á grundvelli upplýsingalaga.
Kjarninn 29. maí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Heimajarðgerð
Kjarninn 29. maí 2020
Alma Möller landlæknir og Kári Stefánsson forstjóri ÍE á upplýsingafundi almannavarna.
Ríkið hefur ekki greitt Íslenskri erfðagreiningu neitt fyrir skimanir
Íslensk erfðagreining hefur ekkert fengið greitt frá íslenskum yfirvöldum fyrir skimanir sínar gegn veirunni. Kári Stefánsson forstjóri fyrirtækisins verðmat framlag fyrirtækisins til samfélagsins á þrjá milljarða króna í Kastljósi á miðvikudagskvöld.
Kjarninn 29. maí 2020
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Oddný G. Harðardóttir vill að uppsagnarstyrkjum verði breytt.
Vill banna þeim sem átt hafa í fjárhagslegum tengslum við skattaskjól að fá uppsagnarstyrk
Oddný G. Harðardóttir hefur lagt fram breytingartillögu við frumvarp um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu launakostnaðar í uppsagnarfresti. Kallar eftir aðgerðum fyrirtækja í loftslagsmálum, endurgreiðslu styrkja og þaki á laun stjórnenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Svört skýrsla um hlutabótaleiðina sýnir grun um misnotkun
Ríkisendurskoðun gagnrýnir framkvæmd hlutabótaleiðarinnar harðlega í skýrslu sem hún hefur unnið. Of margir sem áttu ekki í bráðum rekstrarvanda hafi nýtt sér hana til að sækja fjármuni í ríkissjóð og misbrestur hafi verið á eftirliti.
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar