Stjórnviskuskortur

Vésteinn Lúðvíksson segir að engin ráðherra sé ríkisstjórnin sem hann sitji í. Öllum megi skipta út og þá geti stjórn setið áfram. Hinn pólitíski gerandi þykir ekki lengur töff og þolendurnir í samstarfinu við hann fá falleinkunn fyrir kóeríið.

Auglýsing

Það er auð­velt að taka undir með frægum manni banda­rískum, Yogi Berra, sem sagði: „Það er erfitt að spá en alveg sér­stak­lega um fram­tíð­ina!“ Samt ætla ég að leyfa mér að spá því að núver­andi stjórn­ar­sam­starf muni ekki end­ast út kjör­tíma­bil­ið. Og ástæðan fyrir þess­ari spá­gleði? Jú, á tím­um einsog okkar þegar hverskyns þolendur rísa upp hópum saman gegn sínum and­skot­um, þá end­ast ofbeld­is­sam­bönd ekki mjög lengi. 

Hinn gagn­kvæmi skortur

Stjórn­visku er stundum ruglað saman við stjórn­kænsku og póli­tísk klókindi, jafn­vel ref­skap. Og kannski ekki að undra í landi þar sem Machi­a­velli hefur verið í öllu meiri metum en Lao Tse. En þegar Stein­grímur Her­manns­son hélt saman fimm flokka villikatta­stjórn um1990, þá gerði hann það af stjórn­visku. Og fyrir sakir stjórn­visku hélt Við­reisn­ar­stjórnin velli þrjú kjör­tíma­bil í röð. En þegar síð­asta rík­is­stjórn sprakk var það fyrir skort á stjórn­visku. Og þegar nýja þriggja flokka stjórnin springur verður það líka fyrir skort á stjórn­visku. Gagn­kvæman skort á stjórn­visku.

Þegar ljóst var að dóms­mála­ráð­herra hefði brotið lög með ger­ræð­is­legum skip­unum sínum í Lands­rétt, lá bein­ast við að Sig­ríð­ur And­er­sen viki sæti, að minnsta kosti þartil dóm­stólar hefðu úrskurðað í mál­inu. Þess í stað krafð­ist Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn þess af sam­starfs­flokk­unum að þeir kóuðu með honum og kyngdu ger­ræð­inu. Skortur á stjórn­visku. Og þeir kyngdu. Líka skortur á stjórn­visku. En því þá? Jú, þvingun og með­virkni eru ekki inn­legg í heil­brigt sam­starf. Þvert á móti. Við þetta bætt­ist að sumir ráð­herrar og þing­menn Við­reisnar og Bjartrar Fram­tíðar gerðu sig að við­undrum með ummælum sínum um mál­ið. Með­virknin var aug­ljós og stjórnin sem van­hæf fjöl­skylda þegar næsti réttur kom á borð­ið, til­raunir for­sæt­is­ráð­herra til að hylma yfir með nákomnum ætt­ingja, málið sem kennt er við upp­reist æru. 

Auglýsing

Einnig þar krafð­ist Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn þess af sam­starfs­flokk­unum að þeir kóuðu með honum og kyngdu hneyksl­inu. Skortur á stjórn­visku. Og þeir kyngdu. Líka skortur á stjórn­visku. En því þá? Jú, þvingun og með­virkni eru ekki inn­legg í heil­brigt sam­starf. Þvert á mót­i. Einsog sýndi sig þegar Björt Fram­tíð sprakk á limm­inu og rauk burt í fári einsog þolendur í ofbeld­is­sam­böndum eiga til þegar þeir sjá ekki aðra leið færa.

Ein­fald­ari og skyn­sam­legri leið hefði verið að fara fram á afsögn ráð­herr­ans sem með fram­ferði sínu hafði brugð­ist því trausti sem ríkja þarf í hverri rík­is­stjórn. Eng­inn ráð­herra er rík­is­stjórnin sem hann situr í. Það má skipta þeim öllum út, og stjórnin getur þá setið áfram og lokið þeim verkum sem hún var kosin til að vinna.

Ákallið

Þegar nýja stjórnin tók við undir for­ystu Katrínar Jak­obs­dótt­ir, vin­sælasta stjórn­mála­manns seinni tíma ef ekki lýð­veld­is­sög­unn­ar, þá var ljóst að Hæsta­rétt­ar­dómur í Lands­rétt­ar­mál­inu myndi brátt falla. Áreið­an­lega var Katrín ekki svo glám­skyggn að ímynda sér eða telja víst að Hæsti­réttur snéri við dómi Hér­aðs­dóms. Því í ósköp­unum gekk hún þá ekki frá því við for­mann Sjálf­stæð­is­flokks­ins, áður en hún skrif­aði und­ir, að Sig­ríð­ur And­er­sen gæti ekki verið dóms­mála­ráð­herra í nýrri stjórn undir hennar for­sæt­i, ef Hæsti­réttur felldi þann dóm sem hann hefur nú fellt? Var hún fyr­ir­fram með­virk? Eða trúði hún því að for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins hefði lært af eigin óförum í síð­ustu stjórn og kæmi nú fram nýr mað­ur, laus við óbil­girni og yfir­gang? 

Hvernig sem þessu er varið þá er ljóst að stjórn­viska beggja er ekki uppá mar­hnút­ hvað þá skötu. Katrín situr nú í sinni súpu sem þol­and­inn, beygð og illa fær um að bera í bætifláka fyrir sig og sinn flokk, Bjarni í sinni sem hroka­fullur ger­andi sem telur sig greini­lega ekki þurfa að taka minnsta til­lit til Katrínar og VG – sem hafa þó fram­lengt valda­setu hans og Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Hug­ar­farið greini­lega úr hinu frum­stæða íslenska við­skipta­líf­i þar sem win-win (báðir græða) er öllu sjald­gæfara en win-lose (ég græði, þú tap­ar). Þú sam­þykkir veskú minn dóms­mála­ráð­herra og ég hrósa sigri yfir þér og þínum flokki!

Fram­haldið ræðst af næstu réttum á borðið og við­brögð­unum við þeim. Hafi VG ekk­ert lært af því sem á gekk í síð­ustu rík­is­stjórn og haldi áfram að kyngja og kóa, þá mun bak­landið ókyrr­ast og hugsa sér til hreyf­ings, villi­köttum fjölga og stjórn­ar­slit verða óum­flýj­an­leg. Og springi stjórn­in, eða rétt­ara sagt þegar hún spring­ur, kemst Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn varla hjá því að velja sér nýjan for­mann. Hægri­s­inn­aður valda­flokkur sem þolir afar illa að vera í stjórn­ar­and­stöðu hefur ekki efni á for­ystu með væg­ast sagt tak­mark­aða getu til póli­tískra og mann­legra sam­skipta. 

Allir flokk­arnir þrír sem mynd­uðu síð­ustu rík­is­stjórn töp­uðu stórt þegar kosið var. Það bendir ekki til þess að meðal almenn­ings sé hrifn­ing á stjórn­ar­fari sem minnir á fjöl­skyld­una van­hæfu þar sem lífið ein­kenn­ist af ofbeldi og við­brögðum við því, leynd og yfir­breiðslu. Hinn póli­tíski ger­andi þykir ekki lengur töff (bara fauti) og þolend­urnir í sam­starf­inu við hann fá fall­ein­kunn fyr­ir kóer­íið (bara aul­ar). 

Þetta er í senn fram­för og kall á ann­ars­konar stjórn­ar­hætti þar sem til­lits­leysi, vald­níðsla og laumu­spil víkja fyrir heið­ar­leika, tillits­sem­i og gagn­kvæmri virð­ingu. 

Semsé kall á stjórn­visku. Stjórn og visku. Stjórn af visku. Stjórn í visku. Mann­visku.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar