Að fæða barn

Saga Garðarsdóttir, leikkona og grínisti, lýsir upplifun sinni af barnsfæðingu, hugmyndum sem hún hafði fyrir fæðinguna og einnig kemur hún með ráð fyrir verðandi mæður og feður.

Auglýsing

Að fæða barn er rugl­að. Að því leyti að höfuð þess er of stórt og mjaðmir kvenna of mjó­ar. Fæð­ing barna fyrir ca. fjórum millj­ónum ára; þegar við vorum ekki enn farin að ganga upp­rétt með þeim afleið­ingum að mjaðmir okkar minnk­uðu og höfuð okkar var enn til­tölu­lega lítið því við þurftum ekki að skilja pípu­lagnir eða til­finn­ingar okkar til hlítar þá var þetta nokkuð rök­rétt leið til að fjölga sér. Núna er það bil­un.

Kannski væri sniðugra að við konur verptum eggjum okkar á valda staði til dæmis í skúffur þar sem svo menn kæmu til að frjógva þau og svo myndum við sinna þeim þar ekki ósvipað og margir fiskar gera. Reyndar finnst mér fiskar til fyr­ir­myndar í mörgu en það er efni í aðra pistla.

Ég fæddi barn fyrir mán­uði síðan og ekk­ert hefði getað und­ir­búið mig undir hversu erfitt það er.

Auglýsing

Þegar maður gengur með barn fær maður oft að heyra að fæð­ingar geti verið alls­konar og best sé að anda sig í gegnum þær með svo­kall­aðri haf­öndun og sækja jóga­tíma hjá Auði til að æfa sig að vera afslapp­aðar í þessum ýktu aðstæð­um.

Við ykkur óléttu konur vil ég segja: Fæð­ingar eru alls kon­ar. Ef þú getur andað þig í gegnum hana með haf­öndun – flott. En mögu­lega verður þú að sætta þig við að baula og rymja og gefa frá þér fleiri leið­in­legri hljóð. Við getum sagt sem svo að ef haf­öndun er Syk­ur­mol­arnir þá eru hljóðin sem flestar gefa frá sér Einar Örn.

Ég hafði vissu­lega heyrt mis­góðar fæð­ing­ar­sögur á með­göng­unni og ein­hverjar konur höfðu sagt mér að þetta væri hellað dæmi. Ég kink­aði alltaf kolli og virt­ist skiln­ings­rík en hugs­aði með mér: já já, fæð­ing er kannski erfið fyrir svona venju­lega snakk­poka­konu eins og þig sem hefur aldrei fengið tíu í leik­fimi í MR eða drukkið tvo lítra af vatni á tveimur mín­útum án þess að gubba. En ég mun hins­vegar fara létt með þetta.

Ó mikil var heimska mín og hroki.

Allar háræð­arnar í and­lit­inu á mér sprungu. Ég hélt tvisvar að ég myndi örmagn­ast. Ég hef ekki tölu á því hversu oft mig grun­aði að ég væri að kúka á mig og mér leið bara alveg fárán­lega illa.*

Það sem kom mér mest á óvart er að það eru til konur sem hafa fætt barn oftar en einu sinni. Þær konur eru bil­að­ar. Því þær vita í hvað þær eru að fara. Hvað er að ykk­ur? Þetta er ekki retor­ísk spurn­ing. Endi­lega hendið í opið bréf – ef þið hafið eitt­hvað til ykkar máls, rugl­haus­arnir ykk­ar!

Hélt ekki.

Mér finnst ég verði að segja hér hvað það er mik­il­vægt að ljós­mæður fái mann­sæm­andi laun. Ljós­mæður verða að fá mann­sæm­andi laun. Það er bara svo aug­ljóst að það er erfitt að skrifa um það án þess að líða eins og aula að útskýra skað­semi reyk­inga. Við hljótum bara öll að vera sam­mála.

Allar kon­urnar sem sáu um okkur voru frá­bær­ar. Meira en það. Ljós­mæður þurfa að vera svo djúp­klár­ar. Bæði í öllum þeim lækn­is­fræði­legu aðstæðum sem þær fara í gegnum en líka í sam­skipt­um. Ljós­mæður leiða ekki bara fólk í gegnum rosa­leg­ustu stundir lífs þeirra þar sem það er undir mestu álagi og mjög við­kvæmt. ** Þær fara líka heim til kvenna þar sem þær liggja með frosin dömu­bindi og aumar geir­vörtur uppí rúmi, þær setj­ast á rúmbrík­ina hjá okkur poll­ró­leg­ar, skiln­ings­ríkar og dæma okkur ekki fyrir harð­fisks­mylsnurnar sem eru í lak­inu. Ég er þeim enda­laust þakk­lát. Sér­stak­lega henni Fríðu sem kenndi mér að klippa netanær­buxur frá spít­al­anum og klæð­ast þeim eins og toppi. Mjög þægi­legt.

Myndin var tekin fjórum dögum eftir fæðingu.

Alla­vega, ef ykkur býðst að skrá ykkur á stuðn­ings­lista fyrir ljós­mæður eða fara í göngur þeim til stuðn­ings – ger­iði það. Þið vitið aldrei hvenær þið barnið ein­hvern eða verðið barn­aðar og þá er gott að það sé fólk sem er ánægt í vinn­unni sem mun sauma saman á ykkur klof­ið.

Ég læt hér fylgja með mynd af mér sem er tekin fjórum dögum eftir fæð­ing­una. Dag­inn eftir hana leit ég út eins og ein­hver hefði sleppt gagn­stétt­ar­hellu úr tveggja metra hæð á and­litið á mér. Þess má geta að ég er í netanær­buxum bæði að neðan og að ofan á mynd­inni. En það sést að sjálf­sögðu ekki.

Einnig er hér stuttur listi ef ein­hver er við það að fæða barn:

  • Biddu um að fá neta­buxur með þér heim af fæð­ing­ar­deild­inni. Það er hægt að nota þær sem topp sem andar vel ef þú klippir gat í klof­ið. Heldur brjóstapúðum vel og þér líður eins og ódýrri útgáfu af Mel C í hon­um.
  • Biddu líka um að fá svona stór dömu­bindi.
  • Það er mjög nota­legt að bleyta dömu­bindi og setja í frysti og setja svo í nær­bux­urnar þegar þú ert enn mjög bólgin og aum.
  • Þér líður kannski eins og píkan á þér sé í hakki. Not­aðu spegil og kíktu á hana. Hún lítur þús­und sinnum betur út en þú held­ur. Þetta er bara svona eins og að fá fót­bolta af alefli í and­lit­ið. Þér líður eins og pönnu­köku en svo ertu bara með mjög eðli­legt and­lit með útstæðu nefi og allt.
  • Mendela brjósta­gelið sem þú límir á geir­vört­urnar til að hvíla þær er æði.
  • Mundu eftir sokka­buxum fyrir nýfætt barn þegar þú ferð á fæð­ing­ar­deild­ina.
  • Taktu líka með þér teppi fyrir barn­ið.
  • Segðu maka þínum eða þeim sem verður með þér að gefa þér vatn reglu­lega í fæð­ing­unni en ekki spyrja þig hvort þú viljir vatn. Ég var alla­vega ekki í stuði til að gera upp hug minn. Ég vildi bara ann­að­hvort fá vatn eða ekki.
  • Barnið þitt fæð­ist rang­eygt. Það er eðli­legt.
  • Ef þú færð mænu­deyf­ingu þá bið ég að heilsa svæf­inga­lækn­in­um.

Man ekki meira í bili.

*Nei, ég fékk ekki mænu­deyf­ingu. Mér skilst að hún sé snilld. Málið er að ég var á blóð­þynn­ingu þannig að það var ekki mælt með því auk þess sem að lækn­ir­inn sem sér um deyf­ing­una er fyrr­ver­andi kær­asti minn. Ynd­is­legur mað­ur, sem hefur linað þján­ingar margra kvenna en ekki sá sem mig lang­aði að hitta þarna sveitt og alls­ber og eiga í kurt­eisi­hjali við. Senni­lega gagn­kvæmt. Gaman væri ef land­lækn­is­emb­ættið myndi rann­saka hversu margir Íslend­ingar þjást af óþörfu því þeir kunna ekki við að leita sér lækn­is­að­stoðar af ótta við að fyrr­ver­andi elsk­hugar taki á móti þeim.

**Ég vil nýta tæki­færið hér og biðja lækna­nem­ann sem ég var frekar tussu­leg við afsök­un­ar. Mér til afsök­unar þá var ég að missa mikið blóð og í frekar lélegu jarð­sam­bandi. Ég vona að þú hafir ekki látið mig draga úr þér og haldir áfram námi og veljir að verða fæð­ing­ar­læknir eða ljós­móð­ir.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flestir Íslendingar breyttu ekki áfengisnotkun sinni í faraldrinum
Fimmtán prósent Íslendinga drukku oftar eða mun oftar en venjulega í mars og apríl en flestir breyttu þó ekki áfengisnotkun sinni á þessu tímabili.
Kjarninn 6. júní 2020
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Höfum hjakkað í sama farinu
„Á undanförnum árum höfum við verið að hjakka í sama farinu. Við höfum verið að nýta okkur þennan enn eina hvalreka sem ferðaþjónustan hefur verið,“ segir þingmaður Pírata.
Kjarninn 6. júní 2020
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Meira úr sama flokkiÁlit