Að fæða barn

Saga Garðarsdóttir, leikkona og grínisti, lýsir upplifun sinni af barnsfæðingu, hugmyndum sem hún hafði fyrir fæðinguna og einnig kemur hún með ráð fyrir verðandi mæður og feður.

Auglýsing

Að fæða barn er rugl­að. Að því leyti að höfuð þess er of stórt og mjaðmir kvenna of mjó­ar. Fæð­ing barna fyrir ca. fjórum millj­ónum ára; þegar við vorum ekki enn farin að ganga upp­rétt með þeim afleið­ingum að mjaðmir okkar minnk­uðu og höfuð okkar var enn til­tölu­lega lítið því við þurftum ekki að skilja pípu­lagnir eða til­finn­ingar okkar til hlítar þá var þetta nokkuð rök­rétt leið til að fjölga sér. Núna er það bil­un.

Kannski væri sniðugra að við konur verptum eggjum okkar á valda staði til dæmis í skúffur þar sem svo menn kæmu til að frjógva þau og svo myndum við sinna þeim þar ekki ósvipað og margir fiskar gera. Reyndar finnst mér fiskar til fyr­ir­myndar í mörgu en það er efni í aðra pistla.

Ég fæddi barn fyrir mán­uði síðan og ekk­ert hefði getað und­ir­búið mig undir hversu erfitt það er.

Auglýsing

Þegar maður gengur með barn fær maður oft að heyra að fæð­ingar geti verið alls­konar og best sé að anda sig í gegnum þær með svo­kall­aðri haf­öndun og sækja jóga­tíma hjá Auði til að æfa sig að vera afslapp­aðar í þessum ýktu aðstæð­um.

Við ykkur óléttu konur vil ég segja: Fæð­ingar eru alls kon­ar. Ef þú getur andað þig í gegnum hana með haf­öndun – flott. En mögu­lega verður þú að sætta þig við að baula og rymja og gefa frá þér fleiri leið­in­legri hljóð. Við getum sagt sem svo að ef haf­öndun er Syk­ur­mol­arnir þá eru hljóðin sem flestar gefa frá sér Einar Örn.

Ég hafði vissu­lega heyrt mis­góðar fæð­ing­ar­sögur á með­göng­unni og ein­hverjar konur höfðu sagt mér að þetta væri hellað dæmi. Ég kink­aði alltaf kolli og virt­ist skiln­ings­rík en hugs­aði með mér: já já, fæð­ing er kannski erfið fyrir svona venju­lega snakk­poka­konu eins og þig sem hefur aldrei fengið tíu í leik­fimi í MR eða drukkið tvo lítra af vatni á tveimur mín­útum án þess að gubba. En ég mun hins­vegar fara létt með þetta.

Ó mikil var heimska mín og hroki.

Allar háræð­arnar í and­lit­inu á mér sprungu. Ég hélt tvisvar að ég myndi örmagn­ast. Ég hef ekki tölu á því hversu oft mig grun­aði að ég væri að kúka á mig og mér leið bara alveg fárán­lega illa.*

Það sem kom mér mest á óvart er að það eru til konur sem hafa fætt barn oftar en einu sinni. Þær konur eru bil­að­ar. Því þær vita í hvað þær eru að fara. Hvað er að ykk­ur? Þetta er ekki retor­ísk spurn­ing. Endi­lega hendið í opið bréf – ef þið hafið eitt­hvað til ykkar máls, rugl­haus­arnir ykk­ar!

Hélt ekki.

Mér finnst ég verði að segja hér hvað það er mik­il­vægt að ljós­mæður fái mann­sæm­andi laun. Ljós­mæður verða að fá mann­sæm­andi laun. Það er bara svo aug­ljóst að það er erfitt að skrifa um það án þess að líða eins og aula að útskýra skað­semi reyk­inga. Við hljótum bara öll að vera sam­mála.

Allar kon­urnar sem sáu um okkur voru frá­bær­ar. Meira en það. Ljós­mæður þurfa að vera svo djúp­klár­ar. Bæði í öllum þeim lækn­is­fræði­legu aðstæðum sem þær fara í gegnum en líka í sam­skipt­um. Ljós­mæður leiða ekki bara fólk í gegnum rosa­leg­ustu stundir lífs þeirra þar sem það er undir mestu álagi og mjög við­kvæmt. ** Þær fara líka heim til kvenna þar sem þær liggja með frosin dömu­bindi og aumar geir­vörtur uppí rúmi, þær setj­ast á rúmbrík­ina hjá okkur poll­ró­leg­ar, skiln­ings­ríkar og dæma okkur ekki fyrir harð­fisks­mylsnurnar sem eru í lak­inu. Ég er þeim enda­laust þakk­lát. Sér­stak­lega henni Fríðu sem kenndi mér að klippa netanær­buxur frá spít­al­anum og klæð­ast þeim eins og toppi. Mjög þægi­legt.

Myndin var tekin fjórum dögum eftir fæðingu.

Alla­vega, ef ykkur býðst að skrá ykkur á stuðn­ings­lista fyrir ljós­mæður eða fara í göngur þeim til stuðn­ings – ger­iði það. Þið vitið aldrei hvenær þið barnið ein­hvern eða verðið barn­aðar og þá er gott að það sé fólk sem er ánægt í vinn­unni sem mun sauma saman á ykkur klof­ið.

Ég læt hér fylgja með mynd af mér sem er tekin fjórum dögum eftir fæð­ing­una. Dag­inn eftir hana leit ég út eins og ein­hver hefði sleppt gagn­stétt­ar­hellu úr tveggja metra hæð á and­litið á mér. Þess má geta að ég er í netanær­buxum bæði að neðan og að ofan á mynd­inni. En það sést að sjálf­sögðu ekki.

Einnig er hér stuttur listi ef ein­hver er við það að fæða barn:

  • Biddu um að fá neta­buxur með þér heim af fæð­ing­ar­deild­inni. Það er hægt að nota þær sem topp sem andar vel ef þú klippir gat í klof­ið. Heldur brjóstapúðum vel og þér líður eins og ódýrri útgáfu af Mel C í hon­um.
  • Biddu líka um að fá svona stór dömu­bindi.
  • Það er mjög nota­legt að bleyta dömu­bindi og setja í frysti og setja svo í nær­bux­urnar þegar þú ert enn mjög bólgin og aum.
  • Þér líður kannski eins og píkan á þér sé í hakki. Not­aðu spegil og kíktu á hana. Hún lítur þús­und sinnum betur út en þú held­ur. Þetta er bara svona eins og að fá fót­bolta af alefli í and­lit­ið. Þér líður eins og pönnu­köku en svo ertu bara með mjög eðli­legt and­lit með útstæðu nefi og allt.
  • Mendela brjósta­gelið sem þú límir á geir­vört­urnar til að hvíla þær er æði.
  • Mundu eftir sokka­buxum fyrir nýfætt barn þegar þú ferð á fæð­ing­ar­deild­ina.
  • Taktu líka með þér teppi fyrir barn­ið.
  • Segðu maka þínum eða þeim sem verður með þér að gefa þér vatn reglu­lega í fæð­ing­unni en ekki spyrja þig hvort þú viljir vatn. Ég var alla­vega ekki í stuði til að gera upp hug minn. Ég vildi bara ann­að­hvort fá vatn eða ekki.
  • Barnið þitt fæð­ist rang­eygt. Það er eðli­legt.
  • Ef þú færð mænu­deyf­ingu þá bið ég að heilsa svæf­inga­lækn­in­um.

Man ekki meira í bili.

*Nei, ég fékk ekki mænu­deyf­ingu. Mér skilst að hún sé snilld. Málið er að ég var á blóð­þynn­ingu þannig að það var ekki mælt með því auk þess sem að lækn­ir­inn sem sér um deyf­ing­una er fyrr­ver­andi kær­asti minn. Ynd­is­legur mað­ur, sem hefur linað þján­ingar margra kvenna en ekki sá sem mig lang­aði að hitta þarna sveitt og alls­ber og eiga í kurt­eisi­hjali við. Senni­lega gagn­kvæmt. Gaman væri ef land­lækn­is­emb­ættið myndi rann­saka hversu margir Íslend­ingar þjást af óþörfu því þeir kunna ekki við að leita sér lækn­is­að­stoðar af ótta við að fyrr­ver­andi elsk­hugar taki á móti þeim.

**Ég vil nýta tæki­færið hér og biðja lækna­nem­ann sem ég var frekar tussu­leg við afsök­un­ar. Mér til afsök­unar þá var ég að missa mikið blóð og í frekar lélegu jarð­sam­bandi. Ég vona að þú hafir ekki látið mig draga úr þér og haldir áfram námi og veljir að verða fæð­ing­ar­læknir eða ljós­móð­ir.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Útvegsmenn vilja að sjómenn greiði hlutdeild í veiðigjaldi til stjórnvalda
Ein af nítján kröfum Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi er að sjómenn greiði hlut í veiðigjaldi og kolefnisgjaldi. Formanni Sjómannasambands Íslands líst ekki kröfurnar „frekar en endranær.“
Kjarninn 19. febrúar 2020
Hluthafar Arion banka gætu tekið út tugi milljarða úr bankanum í ár
Áframhaldandi breytt fjármögnun, samdráttur í útlánum, stórtæk uppkaup á eigin bréfum og arðgreiðslur sem eru langt umfram hagnað eru allt leiðir sem er verið að fullnýta til að auka getu Arion banka til að greiða út eigið fé bankans í vasa hluthafa.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja.
Forstjóri Samherja vill aftur í stjórn Sjóvá
Tímabundinn forstjóri Samherja steig úr stól stjórnarformanns Sjóvá í nóvember í fyrra vegna anna. Hann sækist nú eftir því að setjast aftur í stjórnina á komandi aðalfundi. Samherji á tæpan helming í stærsta eiganda Sjóvá.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Kristín Þorsteinsdóttir.
Fyrrverandi ritstjóri Fréttablaðsins vill í stjórn Sýnar
Á meðal þeirra sem vilja taka sæti í stjórn eins stærsta fjölmiðlafyrirtækis Íslands er fyrrverandi ritstjóri Fréttablaðsins og fyrrverandi stjórnarformaður VÍS.
Kjarninn 19. febrúar 2020
Magnús Halldórsson
Raskaði rónni
Kjarninn 18. febrúar 2020
Maní og fjölskylda
Skora á íslensk stjórnvöld að sýna mannúð
Stjórn Solaris fordæmir yfirvofandi brottvísun á Maní, 17 ára trans drengs frá Íran, og skorar á íslensk stjórnvöld að sýna mannúð og tryggja að hann fá hér skjól og vernd.
Kjarninn 18. febrúar 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Bankasýslan vill að bankaráð dragi úr fjárhagslegri áhættu Landsbankans vegna nýrra höfuðstöðva
Fjármála- og efnahagsráðherra hefur svarað skriflegri fyrirspurn þingmanns Miðflokksins um byggingu nýrra höfuðstöðva Landsbankans, sem munu kosta að minnsta kosti um tólf milljarða. Þar er staðfest að ákvörðunin hafi ekki verið borin undir hluthafafund.
Kjarninn 18. febrúar 2020
Kristján Þór Júlíusson er sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Ráðherra er ekki að skoða að takmarka sölu á orkudrykkjum
Þrátt fyrir að embætti Landlæknis telji að banna eigi sölu á ákveðnum tegundum orkudrykkja er ráðherra matvælaeftirlits ekki sömu skoðunar. Til að meta neyslu ungmenna á orkudrykkjum sem innihalda koffín verður framkvæmd neyslukönnun á meðal ungmenna.
Kjarninn 18. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiÁlit