Ég vil ekki verða húsþræll

Sanna Magdalena Mörtudóttir segir að sósíalistar vilji meira en eitthvað notalegt sem valdið er til í að rétta fáeinum þeirra. Þeir vilji eitthvað frábært, eitthvað magnað, eitthvað byltingarkennt.

Auglýsing

Malcolm X ­tal­aði um grund­vall­ar­mun­inn á hús­þrælum og þræl­unum út á akrin­um. Hús­þrælar voru nokkrir svartir þrælar sem fengu að búa í húsi þræla­hald­ar­ans, hvíta hús­inu á meðan aðrir þræl­uðu á akrinum og sváfu á beru mold­ar­gólf­inu í kof­aræksn­um. Hús­þræl­arnir sváfu á dýnum í kjall­ara hvíta húss­ins, fengu mat­ar­af­ganga af borði hús­bónd­ans, gengu í fötum af hús­bónd­an­um, þrifu hús­ið, sáu um mat­inn og gættu barna hús­bónd­ans. Þeir voru hluti af húsi þræla­hald­ar­ans þótt þeir hafi ekki haft neinn rétt og að hús­haldið sner­ist ekki um þarfir þeirra. En líf þeirra var mun þol­an­legra en líf þræl­anna á akrin­um. Það rigndi ekki inn á þá á nótt­inni, þeir voru ekki barðir með svipum ef þeir héldu sig á mott­unni og þeir fóru ekki svangir að sofa örþreyttir eftir langan vinnu­dag undir brenn­heitri sól­inni. Svo fram­ar­lega sem þeir rugg­uðu ekki bátnum gátu þeir lifað við aðstæður sem voru svo miklu bærilegri en líf þræl­anna á akrin­um. Í sam­an­burði við akur­inn var líf hús­þræl­anna lúx­us. Hús­þræl­arnir mátu það sem hags­muni sína að við­halda hvíta hús­inu þótt vald þess væri ekki þeirra vald.

Þegar þræl­arnir á akrinum litu til hvíta húss­ins ósk­uðu þeir hins vegar að það myndi brenna. Hvíta húsið var kúg­un­ar­vald­ið, valdið sem svipti þá frels­inu, nið­ur­lægði þá, vildi brjóta þá nið­ur. Þeir sungu bar­áttu­söngva og sálma til að við­halda von sinni um að losna undan kúgun hvíta húss­ins. Hús­þræl­arnir sungu ekki. Aldrei hef ég vitað til þess að neinn sálmur hafi verið sam­inn af hús­þræl. Hús­þræl­arnir reyndu að tala og hegða sér eins og hús­bænd­urn­ir.

Þræl­arnir á akrinum sættu sig ekki við aðstæður sína, þeir sættu sig ekki við hungrið, þrælk­un­ina og ófrels­ið. Og þeir sættu sig ekki við hið órétt­láta kerfi, sáu í gegnum það. Þeir reyndu því ekki að semja við hús­bænd­urna um stytt­ingu vinnu­vik­una, um stærri mat­ar­skammt eða um mjúka dýnu. Þeir sömdu ekki við þræla­haldar­ann um að fá að hlaupa 30 metra í nótt heldur hlupu þeir eins og fætur tog­uðu, flúðu ástandið og leit­uðu að frelsi. Þeirra bar­átta gat ekki farið fram á for­sendum hvíta húss­ins. Þau höfðu séð of marga þræla hverfa þangað inn með hlekki um háls­inn og koma út með gam­alt háls­tau af hús­bónd­an­um, reyna að sefa þræl­ana á akrin­um, telja þeim trú um að þeir hefðu sama hags­muni og hús­bónd­inn. Ef hús­bónd­inn hefur það gott, þá munum við líka hafa það gott, höfðu hús­þræl­arnir sagt. Trúið mér, ég er svartur eins og þið.

Auglýsing

Fjölda­hreyf­ing þræl­anna á akrinum sner­ist um að hafna erindi hús­þræl­anna, erindi þræla­hald­ar­ans sem þeir vildu bera út á akur­inn. Fjölda­hreyf­ing þræl­anna á akrinum var sam­staða gegn órétt­læt­inu. Ekki beiðni um eilítið stærri mat­ar­skammt. Heldur sam­staða um að fella hið órétt­láta kerfi. Og þeir fyr­ir­litu hús­þræl­inn ekk­ert minna en þræla­haldar­ann.

Auð­vitað var það freist­ing fyrir þræl á akrinum að hegða sér vel, beygja sig undir valdið og von­ast til þess að hann verði kall­aður til starfa í hvíta hús­inu, kom­ast inn í ylinn og fá að taka þátt í hús­hald­inu þótt það sé snú­ist ekki um hans þarfir og vænt­ing­ar. Lífið á akrinum var óbæri­legt, þar var vonin veik og brast oft á dag. En ef allir þræl­arnir á akrinum hefðu haft það eina mark­mið að kom­ast að í hvíta hús­inu hefði bar­átta þræl­ana fyrir frels­inu aldrei unn­ist. Hún hefði orðið enda­laus end­ur­tekn­ing sömu sög­unn­ar, um þræl­inn sem losn­aði við járn­hlekk­ina til að setja á sig ósýni­lega hlekki hug­ar­fars­ins fyrir mýkri dýnu, heit­ari mat og þak sem rigndi ekki í gegn­um.

Það er nota­legra að búa í villu hvíta manns­ins, en það er ákvörðun um að taka enga áhættu og um að fórna mögu­leik­anum á að bar­áttan skili raun­veru­legum árangri. Sá sem tekur ákvörðun um að ganga inn í hvíta húsið mun að öllum lík­indum verða samdauna vald­inu og fara á skömmum tíma að tala eins og hús­bónd­inn.

Við sós­í­alistar viljum meira en eitt­hvað nota­legt sem valdið er til í að rétta fáeinum af okk­ur. Við viljum eitt­hvað frá­bært, við viljum eitt­hvað magn­að, við viljum eitt­hvað bylt­ing­ar­kennt. Við viljum sýna kraft á við þann sem Hari­et Tu­bman ­bjó að þegar hún flúði úr þræla­haldi en snéri svo aftur á sömu slóð­ir, hélt út í óviss­una og frels­aði fleiri bræður og syst­ur. Hún frels­aði þræl­ana á akrin­um. Það var hennar fólk. Hún átti ekk­ert erindi við hús­þræl­ana.

Með stofn­un, fram­boði og nú góðu fylgi Sós­í­alista­flokks­ins í kosn­ingum heyrum við háværar kröfur hinna valda­lausu um að kom­ast að borð­inu þar sem ákvarð­anir eru teknar og að valdið sé fært til fólks­ins. Til að vinna að því munum við ekki gefa neinn afslátt. Það er engin von að okkur tak­ist að byggja upp sterka hreyf­ingu hinna valda­lausu bundin við sam­komu­lag við hægri öflin og miðj­una í stjórn­mál­un­um. Við munum ekki geta unnið að hags­munum fólks­ins á akrinum liggj­andi á dýnu í kjall­ara þræla­hald­ar­ans.

Ég sé að ég geti gert meira út á akrinum með kúg­aða fólk­inu en með því að horfa á það út um glugga á húsi hvíta manns­ins. Mig langar að nota þau völd og áhrif sem þið gáfuð mér með því að vinna með ykkur út á akrin­um, syngja söngvana með ykkur og skipu­leggja hvernig við getum hrakið þræla­haldar­ann út úr hús­inu, burt úr lífi okk­ar. Ég fæ mig ekki til þess að fara með þau völd og áhrif sem þið færðuð mér inn í húsið og gefa hús­bónd­anum og hús­þrælum hans þau, til að við­halda valdi hans yfir okk­ur. Mig langar ekki að verða eins og hús­bónd­inn. Þegar hús­bónd­inn og hús­þræl­arnir hæla mér og vilja benda á hvað ég er klár og fín, hvað ég myndi passa vel í þeirra hóp, veit ég að ég verð að vara mig. Öll bar­átta mín í gegnum fátækt, for­dóma og valda­leysi var ekki háð til að sleppa inn í hvíta húsið og skilja aðra eftir á akrin­um.

Ég hlakka til að vinna með ykkur að upp­bygg­ingu öfl­ugrar fjölda­hreyf­ingar hinna valda­lausu. Ég hlakka til að þjóna ykk­ur, vera rödd ykkar inn í borg­ar­stjórn. Til að sinna því mun ég dvelja í bar­áttu ykkar hvar sem hún er háð. Þaðan mun ég sækja erindi ykkar og gera það erindi að mínu inn í borg­ar­stjórn. Með því að hafna dýn­unni í kjall­ar­anum í hvíta hús­inu er ég ekki að hafna völd­um. Með því að hafna dýn­unni er ég tryggja að ég geti sótt mér vald og afl í bar­áttu ykk­ar. Það er bara ein leið til valda­leysis fyrir okkur þræl­ana á akrin­um, það er að yfir­gefa hóp­inn og ger­ast hús­þræll.

Höf­undur er borg­ar­full­trúi Sós­í­alista­flokks Íslands.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jóhann Páll Jóhannsson
Ríkisstjórnin magnaði kreppuna – nú þarf að skipta um kúrs
Kjarninn 24. nóvember 2020
Tíu staðreyndir um stöðu mála í íslensku efnahagslífi í COVID-19 faraldri
COVID-19 er tvíþættur faraldur. Í fyrsta lagi er hann heilbrigðisvá. Í öðru lagi þá hefur hann valdið gríðarlegum efnahagslegum skaða. Hér er farið yfir helstu áhrif hans á íslenskt efnahagslíf.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Allar póstsendingar frá hinu opinbera verði stafrænar árið 2025
Gert er ráð fyrir að ríkið spari sér 300-700 millljónir á ári með því að senda öll gögn í stafræn pósthólf fremur en með bréfpósti. Frumvarpsdrög fjármálaráðherra um þetta hafa verið lögð fram í samráðsgátt stjórnvalda.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Á hverju ári framleiðir Smithfield yfir þrjár milljónir tonna af svínakjöti. Enginn annar í heiminum framleiðir svo mikið magn.
„Kæfandi þrengsli“ á verksmiðjubúum
Í fleiri ár slógu yfirvöld í Norður-Karólínu skjaldborg um mengandi landbúnað og aðhöfðust ekkert þrátt fyrir kvartanir nágranna. Það var ekki fyrr en þeir höfðu fengið upp í kok á lyktinni af rotnandi hræjum og skít og höfðuðu mál að farið var að hlusta.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Jökull Sólberg
Fortíð, nútíð og framtíð loftslagsskuldbindinga
Kjarninn 24. nóvember 2020
Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokks.
Sjálfstæðisflokkurinn fær langhæstu styrkina frá fyrirtækjum og einstaklingum
Stærsti flokkur landsins, Sjálfstæðisflokkur, er í sérflokki þegar kemur að framlögum frá lögaðilum og einstaklingum. Í fyrra fékk hann hærri framlög frá slíkum en hinir fimm flokkarnir sem hafa skilað ársreikningi til samans.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar.
„Umgangist einungis þá sem þið búið með“
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar brýndi fyrir landsmönnum að sýna meiri ábyrgð í glímunni við veiruna í ávarpi í gær. Átta manna samkomutakmarkanir taka gildi víða í landinu á morgun, en þó ekki alls staðar.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Ólafur Margeirsson
Eru 307 þúsund króna atvinnuleysisbætur rétta leiðin?
Kjarninn 23. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar