Ég vil ekki verða húsþræll

Sanna Magdalena Mörtudóttir segir að sósíalistar vilji meira en eitthvað notalegt sem valdið er til í að rétta fáeinum þeirra. Þeir vilji eitthvað frábært, eitthvað magnað, eitthvað byltingarkennt.

Auglýsing

Malcolm X ­tal­aði um grund­vall­ar­mun­inn á hús­þrælum og þræl­unum út á akrin­um. Hús­þrælar voru nokkrir svartir þrælar sem fengu að búa í húsi þræla­hald­ar­ans, hvíta hús­inu á meðan aðrir þræl­uðu á akrinum og sváfu á beru mold­ar­gólf­inu í kof­aræksn­um. Hús­þræl­arnir sváfu á dýnum í kjall­ara hvíta húss­ins, fengu mat­ar­af­ganga af borði hús­bónd­ans, gengu í fötum af hús­bónd­an­um, þrifu hús­ið, sáu um mat­inn og gættu barna hús­bónd­ans. Þeir voru hluti af húsi þræla­hald­ar­ans þótt þeir hafi ekki haft neinn rétt og að hús­haldið sner­ist ekki um þarfir þeirra. En líf þeirra var mun þol­an­legra en líf þræl­anna á akrin­um. Það rigndi ekki inn á þá á nótt­inni, þeir voru ekki barðir með svipum ef þeir héldu sig á mott­unni og þeir fóru ekki svangir að sofa örþreyttir eftir langan vinnu­dag undir brenn­heitri sól­inni. Svo fram­ar­lega sem þeir rugg­uðu ekki bátnum gátu þeir lifað við aðstæður sem voru svo miklu bærilegri en líf þræl­anna á akrin­um. Í sam­an­burði við akur­inn var líf hús­þræl­anna lúx­us. Hús­þræl­arnir mátu það sem hags­muni sína að við­halda hvíta hús­inu þótt vald þess væri ekki þeirra vald.

Þegar þræl­arnir á akrinum litu til hvíta húss­ins ósk­uðu þeir hins vegar að það myndi brenna. Hvíta húsið var kúg­un­ar­vald­ið, valdið sem svipti þá frels­inu, nið­ur­lægði þá, vildi brjóta þá nið­ur. Þeir sungu bar­áttu­söngva og sálma til að við­halda von sinni um að losna undan kúgun hvíta húss­ins. Hús­þræl­arnir sungu ekki. Aldrei hef ég vitað til þess að neinn sálmur hafi verið sam­inn af hús­þræl. Hús­þræl­arnir reyndu að tala og hegða sér eins og hús­bænd­urn­ir.

Þræl­arnir á akrinum sættu sig ekki við aðstæður sína, þeir sættu sig ekki við hungrið, þrælk­un­ina og ófrels­ið. Og þeir sættu sig ekki við hið órétt­láta kerfi, sáu í gegnum það. Þeir reyndu því ekki að semja við hús­bænd­urna um stytt­ingu vinnu­vik­una, um stærri mat­ar­skammt eða um mjúka dýnu. Þeir sömdu ekki við þræla­haldar­ann um að fá að hlaupa 30 metra í nótt heldur hlupu þeir eins og fætur tog­uðu, flúðu ástandið og leit­uðu að frelsi. Þeirra bar­átta gat ekki farið fram á for­sendum hvíta húss­ins. Þau höfðu séð of marga þræla hverfa þangað inn með hlekki um háls­inn og koma út með gam­alt háls­tau af hús­bónd­an­um, reyna að sefa þræl­ana á akrin­um, telja þeim trú um að þeir hefðu sama hags­muni og hús­bónd­inn. Ef hús­bónd­inn hefur það gott, þá munum við líka hafa það gott, höfðu hús­þræl­arnir sagt. Trúið mér, ég er svartur eins og þið.

Auglýsing

Fjölda­hreyf­ing þræl­anna á akrinum sner­ist um að hafna erindi hús­þræl­anna, erindi þræla­hald­ar­ans sem þeir vildu bera út á akur­inn. Fjölda­hreyf­ing þræl­anna á akrinum var sam­staða gegn órétt­læt­inu. Ekki beiðni um eilítið stærri mat­ar­skammt. Heldur sam­staða um að fella hið órétt­láta kerfi. Og þeir fyr­ir­litu hús­þræl­inn ekk­ert minna en þræla­haldar­ann.

Auð­vitað var það freist­ing fyrir þræl á akrinum að hegða sér vel, beygja sig undir valdið og von­ast til þess að hann verði kall­aður til starfa í hvíta hús­inu, kom­ast inn í ylinn og fá að taka þátt í hús­hald­inu þótt það sé snú­ist ekki um hans þarfir og vænt­ing­ar. Lífið á akrinum var óbæri­legt, þar var vonin veik og brast oft á dag. En ef allir þræl­arnir á akrinum hefðu haft það eina mark­mið að kom­ast að í hvíta hús­inu hefði bar­átta þræl­ana fyrir frels­inu aldrei unn­ist. Hún hefði orðið enda­laus end­ur­tekn­ing sömu sög­unn­ar, um þræl­inn sem losn­aði við járn­hlekk­ina til að setja á sig ósýni­lega hlekki hug­ar­fars­ins fyrir mýkri dýnu, heit­ari mat og þak sem rigndi ekki í gegn­um.

Það er nota­legra að búa í villu hvíta manns­ins, en það er ákvörðun um að taka enga áhættu og um að fórna mögu­leik­anum á að bar­áttan skili raun­veru­legum árangri. Sá sem tekur ákvörðun um að ganga inn í hvíta húsið mun að öllum lík­indum verða samdauna vald­inu og fara á skömmum tíma að tala eins og hús­bónd­inn.

Við sós­í­alistar viljum meira en eitt­hvað nota­legt sem valdið er til í að rétta fáeinum af okk­ur. Við viljum eitt­hvað frá­bært, við viljum eitt­hvað magn­að, við viljum eitt­hvað bylt­ing­ar­kennt. Við viljum sýna kraft á við þann sem Hari­et Tu­bman ­bjó að þegar hún flúði úr þræla­haldi en snéri svo aftur á sömu slóð­ir, hélt út í óviss­una og frels­aði fleiri bræður og syst­ur. Hún frels­aði þræl­ana á akrin­um. Það var hennar fólk. Hún átti ekk­ert erindi við hús­þræl­ana.

Með stofn­un, fram­boði og nú góðu fylgi Sós­í­alista­flokks­ins í kosn­ingum heyrum við háværar kröfur hinna valda­lausu um að kom­ast að borð­inu þar sem ákvarð­anir eru teknar og að valdið sé fært til fólks­ins. Til að vinna að því munum við ekki gefa neinn afslátt. Það er engin von að okkur tak­ist að byggja upp sterka hreyf­ingu hinna valda­lausu bundin við sam­komu­lag við hægri öflin og miðj­una í stjórn­mál­un­um. Við munum ekki geta unnið að hags­munum fólks­ins á akrinum liggj­andi á dýnu í kjall­ara þræla­hald­ar­ans.

Ég sé að ég geti gert meira út á akrinum með kúg­aða fólk­inu en með því að horfa á það út um glugga á húsi hvíta manns­ins. Mig langar að nota þau völd og áhrif sem þið gáfuð mér með því að vinna með ykkur út á akrin­um, syngja söngvana með ykkur og skipu­leggja hvernig við getum hrakið þræla­haldar­ann út úr hús­inu, burt úr lífi okk­ar. Ég fæ mig ekki til þess að fara með þau völd og áhrif sem þið færðuð mér inn í húsið og gefa hús­bónd­anum og hús­þrælum hans þau, til að við­halda valdi hans yfir okk­ur. Mig langar ekki að verða eins og hús­bónd­inn. Þegar hús­bónd­inn og hús­þræl­arnir hæla mér og vilja benda á hvað ég er klár og fín, hvað ég myndi passa vel í þeirra hóp, veit ég að ég verð að vara mig. Öll bar­átta mín í gegnum fátækt, for­dóma og valda­leysi var ekki háð til að sleppa inn í hvíta húsið og skilja aðra eftir á akrin­um.

Ég hlakka til að vinna með ykkur að upp­bygg­ingu öfl­ugrar fjölda­hreyf­ingar hinna valda­lausu. Ég hlakka til að þjóna ykk­ur, vera rödd ykkar inn í borg­ar­stjórn. Til að sinna því mun ég dvelja í bar­áttu ykkar hvar sem hún er háð. Þaðan mun ég sækja erindi ykkar og gera það erindi að mínu inn í borg­ar­stjórn. Með því að hafna dýn­unni í kjall­ar­anum í hvíta hús­inu er ég ekki að hafna völd­um. Með því að hafna dýn­unni er ég tryggja að ég geti sótt mér vald og afl í bar­áttu ykk­ar. Það er bara ein leið til valda­leysis fyrir okkur þræl­ana á akrin­um, það er að yfir­gefa hóp­inn og ger­ast hús­þræll.

Höf­undur er borg­ar­full­trúi Sós­í­alista­flokks Íslands.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eggert Þór Kristófersson er forstjóri Festi.
Festi ætlar að greiða út 657 milljóna króna arðinn í september
Festi hagnaðist um 525 milljónir króna á síðasta ársfjórðungi þrátt fyrir þær takmarkanir sem voru í gildi vegna COVID-19. Félagið frestaði arðgreiðslu vegna síðasta árs í apríl, en ætlar nú að greiða hana í næsta mánuði.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Útgáfufélag Fréttablaðsins tapaði 212 milljónum í fyrra
Rekstrartekjur útgáfélagsins sem á Fréttblaðið, Hringbraut, DV og tengda miðla drógust saman á síðasta ári og tap varð á rekstrinum.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Trump sagði öruggt að opna bandaríska skóla því börn væru „næstum ónæm“ fyrir COVID-19.
Trump fer enn og aftur á svig við skilmála samfélagsmiðla
Donald Trump sagði í símaviðtali við Fox and Friends í gær að börn væru „næstum ónæm“ fyrir kórónuveirunni. Facebook-færslu frá forsetanum með ummælunum var eytt og Twitter frysti aðgang tengdan forsetanum.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Þórólfur Matthíasson
Af sykurpúðum
Kjarninn 6. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir.
Alma: Tækifærið er núna
Hópsýkingar munu halda áfram að koma upp hér á landi. „Við verðum að vera undir það búin að horfa upp á þetta næstu mánuði alla vega,“ segir sóttvarnalæknir. Landlæknir sagði að núna væri tækifærið til að kveða niður það smit sem hér er í gangi.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason og Alma Möller.
„Þannig mun okkur takast að koma okkur út úr þessu COVID-fári“
Sóttvarnalæknir hefur sent heilbrigðisráðherra minnisblað þar sem hann leggur til að landamæraskimun verði haldið áfram með sama hætti og verið hefur. Hann ítrekar mikilvægi persónulegra sóttvarna, skimunar og að beita einangrun og sóttkví.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Fordæma aðgerðir Icelandair í kjaraviðræðum
Norræna flutningamannasambandið sendi frá sér tilkynningu í gær þar sem það fordæmir aðgerðir Icelandair í nýlegum kjarasamningaviðræðum. Samtökin segja þrýsting á stéttarfélög í formi hótana ekki leysa rekstrarvandann sem upp er kominn vegna COVID-19.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Rannsóknir hafa sýnt, án nokkurs vafa, að andlitsgrímur geta komið í veg fyrir COVID-19-smit á milli einstaklinga. Grímurnar gera þó mest gagn við ákveðnar aðstæður og þær þarf að nota á réttan hátt.
„Stutta svarið er já“ – grímur geta komið í veg fyrir smit
Rannsóknir hafa sýnt, án nokkurs vafa, að andlitsgrímur geta komið í veg fyrir COVID-19-smit á milli einstaklinga. Þetta skrifar Jón Magnús Jóhannesson, deildarlæknir á Landspítala, í nýju svari á Vísindavefnum.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar