Ein lítil bók, forn að sjá

Edda Kristjánsdóttir rifjar upp bréf frá föður hennar á fæðingardeginum, sem innlegg í baráttu ljósmæðra fyrir bættum kjörum.

Auglýsing

Á 45-ára afmæl­is­degi mínum í hitteð­fyrra barst mér óvæntur tölvu­póstur frá föður mín­um. Hefði hann grunað að ég ætti eftir að birta bréfið í fjöl­miðli hefði hann senni­lega hikað við að senda það. En tím­inn líður bara í eina átt og sent er sent. Einn góðan veð­ur­dag getur það gerst að orð sem voru ætluð einni mann­eskju eigi erindi við fleiri. (Það skal tekið fram að ég er ekki að reyna að verða pabba mínum til vand­ræða með þessu upp­á­tæki.) Bréf hans hljóðar svo:

45 ár. Til ham­ingju!

„Sæl og blessuð elsku dóttir og til ham­ingju með dag­inn!

Auglýsing

Ég, hann pabbi þinn, hef víst ekki verið mjög dug­legur við bréfa­skriftir í gegnum árin, en langar til reyna að gera svolitla brag­ar­bót.

Þó liðin séu öll þessi ár síðan þú skaust inn í þennan heim, þá man ég dag­inn mjög vel. Enda kannski ástæða til. Þetta var dag­ur­inn sem var sá fyrsti sem ég missti úr vinnu frá því ég byrj­aði að vinna sem lækn­ir. Ekki finnst nú öllum fyndið að ég skuli vera að tönnlast á því, enda kannski ekki skrýt­ið. En sann­leik­ur­inn er að ég var mættur í vinnu eftir að mamma þín var komin á Fæð­ing­ar­heim­ilið og ekk­ert virt­ist vera að ske, en sam­starfs­menn töldu ómögu­legt annað en ég væri „hjá minni konu“ og ég var bein­línis rek­inn niðreft­ir.

Þangað kom­inn varð ég nú ekki bein­línis var við sér­staka hrifn­ingu. Mamma þín til­von­andi farin að sofa og ég var bara fyr­ir, eins og aðstoð­ar­læknar og kandídatar gjarnan eru þegar ljós­mæður eiga í hlut. Mér var því fylgt upp í rjáfur í þessu húsi og inn í her­bergi undir súð, þar sem ljós­mæðra­nemar höfðu haft athvarf en stóð nú autt. Galtómt. Þar var legu­bekk­ur, skrif­borð og stóll og nokkrar bóka­hill­ur. Allt tómt. Nema ein lítil bók, forn að sjá.

Þetta reynd­ist vera kennslu­bók fyrir verð­andi ljós­mæð­ur, samin og útgefin af Jónas­sen land­lækni um alda­mótin 1800-1900. Ég fór að glugga í þetta kver, heldur en ekk­ert. Það byrj­aði á ýmsum almennum atriðum sem að gagni mættu koma verð­andi nær­kon­um, sem auð­vitað urðu að bjarga sér sjálfar úti í sveitum lands­ins eins og aðstæður voru þá. Þar var ýmis­legt for­vitni­legt og ég gleymdi mér faktískt við lest­ur­inn um stund.

Á þessum árum fóru loka­próf emb­ætt­is­manna fram í heyranda hljóði á sjálfu Alþingi, svo ætla má að mörg stúlkan hafi verið nervös þegar til kom. Eitt prófið er rakið þarna, lið fyrir lið, spurn­ingar og svör eitt­hvað á þessa leið:

Dæmi: Hvað ber ljós­móður að gera þegar hún kemur til hinnar fæð­andi konu?

Svar: Hún skal taka af sér reið­fötin og setja á sig hreina svuntu. Síðan skal hún lauga hendur sínar úr volgu vatni með sápu. (Jæja, hugs­aði ég, þau eru alla vega með ster­ilitetið á hrein­u).

Spurn­ing: Hvað skal hún gera ef óstöðv­andi blæð­ing verð­ur?

Svar: Hún skal láta söðla skjótan hest og senda eftir lækn­in­um, sem mun gefa við­eig­andi inn­tök­ur. (Ég: ókey, þau eru alla vega með „back-up“). 

Nú, dag­ur­inn leið og kvöldið og þú lést ekki sjá þig fyrr er um tíu­leytið (sem enn meira und­ir­strik­aði þarf­leysu þess að missa heilan vinnu­dag!). En allt gekk að óskum og þú gafst mér auga sem virt­ist segja: „Jæja, svo þú ert þá þessi pabbi minn. Það verður víst svo að vera. Ég mun ekki verða þér til vand­ræða.“ Við það hefur þú staðið og meir en það. Svo kom að því að kveðja. Það var komið myrkur og slabb á göt­un­um. Ég lagði af stað heim og leið bara nokkuð vel. Orð­inn faðir og lífið brosti.

Jæja, Edda mín, nokkurn veg­inn svona man ég nú þennan dag (smá skálda­leyf­i).

Aft­ur: Til ham­ingju með dag­inn og bestu kveðj­ur.

Þinn Pabb­i.“

Lífið er ótal sögur sem byrja hver innan í annarri. Þegar Jónas­sen land­læknir rit­aði kennslu­bók sína fyrir verð­andi ljós­mæður gat hann ekki vitað að hann væri að ávarpa stress­aðan aðstoð­ar­lækni, verð­andi föð­ur, anno 1971, ekki fremur en pabbi gat vitað að hann væri með end­ur­minn­ingu sinni að skrifa inn­legg í kjara­bar­áttu ljós­mæðra 2018.

En sögur virka nú einu sinni þannig að í þeim ger­ist eitt­hvað óvænt. Læknir og ljós­móðir hafa til dæmis alltaf þurft að „bakka hvort annað upp“ til þess að fást við hið óvænta og til að læknir geti sinnt öðrum sjúk­lingum á meðan lífið er „sí og æ að kvikna“ eins og skáldið á Gljúfra­steini orð­aði það.

Ég vona að ráða­menn Íslands komi nú öllum á óvart, snúi við blað­inu og marki sér sess í sög­unni með því að semja við ljós­mæður og gera þeim kleift að snúa aftur til sinna starfa sem allra fyrst. #égstyð­ljós­mæður

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Veiran skekur markaði
Ótti við að kórónaveiran muni valda miklum efnahagslegum vandamálum, eins og hún hefur nú þegar gert í Kína, virðist hræða markaði um allan heim. Þeir einkenndust af röðum tölum lækkunar í dag.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Harvey Weinstein
Harvey Weinstein fundinn sekur
Kviðdómur í New York hefur sakfellt Harvey Weinstein fyrir kynferðisbrot.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Rauður dagur í kauphöllinni – Icelandair féll um tæp níu prósent
Heildarvirði félaga sem skráð eru á íslenskan hlutabréfamarkað dróst saman um tugi milljarða í dag.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Guðmundur Guðmundsson
Ef ekki núna, hvenær þá?
Kjarninn 24. febrúar 2020
Slökkviliðs- og sjúkraflutningamenn samþykkja verkfall
Meirihluti félagsmanna í Landssambandi slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna hefur samþykkt boðun verkfallsaðgerða.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Ísland áfram á gráa listanum eftir febrúarfund FATF – Getum næst losnað í júní
Ísland losnaði ekki af gráum lista samtakanna FATF um þau ríki sem eru með ónógar varnir gegn peningaþvætti, þegar aðildarríki þeirra funduðu í lok síðustu viku. Næsta tækifæri til að losna af listanum er í júní.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Samninganefnd Eflingar
Samninganefnd Eflingar segist reiðubúin að ganga nú þegar til viðræðna
Samninganefnd Eflingar lýsir sig reiðubúna til að ganga nú þegar til viðræðna við samninganefnd Reykjavíkurborgar á „þeim breyttu forsendum sem Efling telur að opinberar yfirlýsingar borgarinnar fyrir helgi hafi skapað.“
Kjarninn 24. febrúar 2020
Telur að rannsókn á fjárfestingarleið verði að vera „ítarleg og heildstæð“
Skattrannsóknarstjóri gat ekki rannsakað gögn sem embættið fékk fyrir um fjórum árum um þá sem nýttu sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands með tæmandi hætti. Ástæðan var mannekla og annir við önnur verkefni.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar