Ein lítil bók, forn að sjá

Edda Kristjánsdóttir rifjar upp bréf frá föður hennar á fæðingardeginum, sem innlegg í baráttu ljósmæðra fyrir bættum kjörum.

Auglýsing

Á 45-ára afmæl­is­degi mínum í hitteð­fyrra barst mér óvæntur tölvu­póstur frá föður mín­um. Hefði hann grunað að ég ætti eftir að birta bréfið í fjöl­miðli hefði hann senni­lega hikað við að senda það. En tím­inn líður bara í eina átt og sent er sent. Einn góðan veð­ur­dag getur það gerst að orð sem voru ætluð einni mann­eskju eigi erindi við fleiri. (Það skal tekið fram að ég er ekki að reyna að verða pabba mínum til vand­ræða með þessu upp­á­tæki.) Bréf hans hljóðar svo:

45 ár. Til ham­ingju!

„Sæl og blessuð elsku dóttir og til ham­ingju með dag­inn!

Auglýsing

Ég, hann pabbi þinn, hef víst ekki verið mjög dug­legur við bréfa­skriftir í gegnum árin, en langar til reyna að gera svolitla brag­ar­bót.

Þó liðin séu öll þessi ár síðan þú skaust inn í þennan heim, þá man ég dag­inn mjög vel. Enda kannski ástæða til. Þetta var dag­ur­inn sem var sá fyrsti sem ég missti úr vinnu frá því ég byrj­aði að vinna sem lækn­ir. Ekki finnst nú öllum fyndið að ég skuli vera að tönnlast á því, enda kannski ekki skrýt­ið. En sann­leik­ur­inn er að ég var mættur í vinnu eftir að mamma þín var komin á Fæð­ing­ar­heim­ilið og ekk­ert virt­ist vera að ske, en sam­starfs­menn töldu ómögu­legt annað en ég væri „hjá minni konu“ og ég var bein­línis rek­inn niðreft­ir.

Þangað kom­inn varð ég nú ekki bein­línis var við sér­staka hrifn­ingu. Mamma þín til­von­andi farin að sofa og ég var bara fyr­ir, eins og aðstoð­ar­læknar og kandídatar gjarnan eru þegar ljós­mæður eiga í hlut. Mér var því fylgt upp í rjáfur í þessu húsi og inn í her­bergi undir súð, þar sem ljós­mæðra­nemar höfðu haft athvarf en stóð nú autt. Galtómt. Þar var legu­bekk­ur, skrif­borð og stóll og nokkrar bóka­hill­ur. Allt tómt. Nema ein lítil bók, forn að sjá.

Þetta reynd­ist vera kennslu­bók fyrir verð­andi ljós­mæð­ur, samin og útgefin af Jónas­sen land­lækni um alda­mótin 1800-1900. Ég fór að glugga í þetta kver, heldur en ekk­ert. Það byrj­aði á ýmsum almennum atriðum sem að gagni mættu koma verð­andi nær­kon­um, sem auð­vitað urðu að bjarga sér sjálfar úti í sveitum lands­ins eins og aðstæður voru þá. Þar var ýmis­legt for­vitni­legt og ég gleymdi mér faktískt við lest­ur­inn um stund.

Á þessum árum fóru loka­próf emb­ætt­is­manna fram í heyranda hljóði á sjálfu Alþingi, svo ætla má að mörg stúlkan hafi verið nervös þegar til kom. Eitt prófið er rakið þarna, lið fyrir lið, spurn­ingar og svör eitt­hvað á þessa leið:

Dæmi: Hvað ber ljós­móður að gera þegar hún kemur til hinnar fæð­andi konu?

Svar: Hún skal taka af sér reið­fötin og setja á sig hreina svuntu. Síðan skal hún lauga hendur sínar úr volgu vatni með sápu. (Jæja, hugs­aði ég, þau eru alla vega með ster­ilitetið á hrein­u).

Spurn­ing: Hvað skal hún gera ef óstöðv­andi blæð­ing verð­ur?

Svar: Hún skal láta söðla skjótan hest og senda eftir lækn­in­um, sem mun gefa við­eig­andi inn­tök­ur. (Ég: ókey, þau eru alla vega með „back-up“). 

Nú, dag­ur­inn leið og kvöldið og þú lést ekki sjá þig fyrr er um tíu­leytið (sem enn meira und­ir­strik­aði þarf­leysu þess að missa heilan vinnu­dag!). En allt gekk að óskum og þú gafst mér auga sem virt­ist segja: „Jæja, svo þú ert þá þessi pabbi minn. Það verður víst svo að vera. Ég mun ekki verða þér til vand­ræða.“ Við það hefur þú staðið og meir en það. Svo kom að því að kveðja. Það var komið myrkur og slabb á göt­un­um. Ég lagði af stað heim og leið bara nokkuð vel. Orð­inn faðir og lífið brosti.

Jæja, Edda mín, nokkurn veg­inn svona man ég nú þennan dag (smá skálda­leyf­i).

Aft­ur: Til ham­ingju með dag­inn og bestu kveðj­ur.

Þinn Pabb­i.“

Lífið er ótal sögur sem byrja hver innan í annarri. Þegar Jónas­sen land­læknir rit­aði kennslu­bók sína fyrir verð­andi ljós­mæður gat hann ekki vitað að hann væri að ávarpa stress­aðan aðstoð­ar­lækni, verð­andi föð­ur, anno 1971, ekki fremur en pabbi gat vitað að hann væri með end­ur­minn­ingu sinni að skrifa inn­legg í kjara­bar­áttu ljós­mæðra 2018.

En sögur virka nú einu sinni þannig að í þeim ger­ist eitt­hvað óvænt. Læknir og ljós­móðir hafa til dæmis alltaf þurft að „bakka hvort annað upp“ til þess að fást við hið óvænta og til að læknir geti sinnt öðrum sjúk­lingum á meðan lífið er „sí og æ að kvikna“ eins og skáldið á Gljúfra­steini orð­aði það.

Ég vona að ráða­menn Íslands komi nú öllum á óvart, snúi við blað­inu og marki sér sess í sög­unni með því að semja við ljós­mæður og gera þeim kleift að snúa aftur til sinna starfa sem allra fyrst. #égstyð­ljós­mæður

Origo selur hlut í Tempo fyrir 4,3 milljarða
Söluhagnaður Origo er um þrír milljarðar og hækkar virði eftirstandandi hlutar félagsins í Tempo um tvo milljarða í bókum félagsins.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Bjarni Már Júlíusson
Bjarni Már: Uppsögn mín úr starfi framkvæmdastjóra óverðskulduð og meiðandi
Fyrrverandi framkvæmdastjóri Orku náttúrunnar segist hafa fengið kaldar kveðjur eftir 6 ára farsæl störf í þágu OR og Orku náttúrunnar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Uppsögn Áslaugar Thelmu talin réttmæt
Uppsögn Áslaugar Thelmu Einarsdóttur, fyrrverandi forstöðumanns Orku Náttúrunnar, var réttmæt að mati innri endurskoðunar Reykjavíkurborgar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Öll 12 mánaða gömul börn eiga að fá tryggt leikskólapláss fyrir lok 2023
Reykjavíkurborg ætlar að ráðast í 5,2 milljarða króna fjárfestingu á næstu fimm árum til að fjölga leikskólaplássum um 700-750. Nýir leikskólar verða meðal annars byggðir. Framkvæmdirnar eiga að brúa bilið milli fæðingarorlofs og leikskólavistar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Íslendingar henda fjórfalt meira rusli í klósettið en Svíar
Alþjóðlegi klósettdagurinn er í dag, 19. nóvember, og er þema ársins 2018 salernislausnir í anda náttúrunnar, samkvæmt Sameinuðu þjóðunum.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Ari Skúlason
Hvernig kostnaði við einkavæðingu er velt á bankagjaldkera
Kjarninn 19. nóvember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Norræn félagsfræði
Kjarninn 19. nóvember 2018
Valdimar Ármann, forstjóri GAMMA.
Kvika kaupir GAMMA - Kaupverðið lækkað umtalsvert frá því í júní
Kaupverð Kviku á GAMMA hefur lækkað mikið frá því að viljayfirlýsing um kaupin var undirrituð í júní. Hluti kaupverðsins er greiddur með hlutdeildarskírteinum í sjóðum GAMMA.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar