Lagabreyting er varðar fiskeldi

Ari Trausti Guðmundsson, þingmaður Vinstri grænna, skrifar um lagafrumvarpið sem veitti heimild til að gefa út bráðabirgðaleyfi í fiskeldisgeiranum.

Auglýsing

Frum­varpið sem sam­þykkt var á Alþingi fyrir skömmu og veitir ráð­herra heim­ild til að gefa út bráða­birgða­leyfi í fisk­eld­is­geir­an­um, með ákveðnum skil­yrð­um, vegur ekki að umhverfis­kröfum í grein­inni. Það tekur á galla í máls­með­ferð við veit­ingu leyfa. Auð­vitað eru fisk­eld­is­mál ýmis­legt annað en umhverf­is­mál. Þau varða bæði stjórn­sýslu og lagaum­hverfi. Frum­varpið bein­ist fyrst og fremst að þeim flötum fisk­eld­is.

Harðir gagn­rýnendur fisk­eldis fundu ágalla í all­gömlu en gildu leyfi og kærðu leyf­is­veit­ing­una, byggða á sam­þykktri mats­skýrslu. Fyr­ir­tæki í fisk­eldi höfðu unnið eftir leyf­inu, hvað sem þessum ágalla leið. Snýst hann sjálfur um ein­hvern þann beina þátt umhverf­is­mála sem varðar fisk­eldi á Vest­fjörðum eða Aust­fjörð­um? Snýst hann til dæmis um skort á upp­lýs­ingum um líf­ræna mengun af fisk­eldi eða um umhverf­isóvænan bún­að? Snýst hann um van­mat á erfða­meng­un­ar­hættu af opnu sjó­kvía­eldi? Nei, hann snýst um ekk­ert af þessu. Hann snýst um vöntun á til­teknum efn­is­þætti, val­kosta­mati, sem venju­lega er í öllum skýrslum um mat á umhverf­is­á­hrif­um, alveg óháð því hvað slíkt mat bæri fram. Ég hef unnið að mati á umhverf­is­á­hrifum fram­kvæmda, að vísu fyrir all­mörgum árum. Skýrslur sér­fræð­ing­anna hafa þá inni­haldið helstu val­kosti við við­kom­andi fram­kvæmd (og mat á þeim), líka þá sem myndu telj­ast óraun­hæfir að mati fram­kvæmda­að­il­ans.

Í þá skýrslu sem hér er til umræðu vantar umfjöllun um val­kosti, jafnt um geld­fiska­eldi, ef því er að skipta, um lok­aðar eld­iskvíar eða hvað eina, kannski jafn­vel um núll­kost­inn sjálfan – alls ekk­ert fisk­eldi. Kostir sem þarna hefðu átt að vera voru taldir óraun­hæfir af fyr­ir­tækj­unum sem skil­uðu sinni mats­skýrslu, jafnt sem af Skipu­lags­stofnun sjálfri. Úrskurð­ar­nefnd kæru­mála mat sem svo, í ljósi lagaum­hverf­is­ins, að þessi vöntun væri nægi­lega alvar­leg til að ógilda leyf­ið. Um þetta snýst frum­varp­ið. Þetta er til­efn­ið. Til­efnið er form­galli sem skóp óvissu og sam­fé­lags­hættu af skyndi­legri lokun fisk­eldis en allir vita að það er und­ir­staða fram­leiðslu­at­vinnu­vega í nokkrum byggð­um. Frum­varpið snýst ekki um umhverf­is­á­hrif fisk­eldis í sjálfu sér, heldur um þessa form­galla á leyf­is­veit­ing­unni.

Auglýsing

Vissu­lega standa umhverf­is­mál opin í bak­grunn­inum vegna þess að mat á val­kostum sem vant­aði snertir þau mál og sjálf­bærni atvinnu­grein­ar­inn­ar. Með frum­varp­inu er ein­fald­lega opnað fyrir að matið á umhverf­is­á­hrifum verði lag­fært (eða end­ur­tek­ið) og þessir tveir eða þrír eða fjórir kostir sem ekki eru þar, verði þar. Ekki er verið að koll­varpa úrskurði nefnd­ar­innar né taka afstöðu til ólíkra fram­leiðslu­leiða í fisk­eldi. Sem sagt: Það er verið að opna á rök­semdir fyrir eða á móti efn­is­at­riðum og helstu öðrum kostum í fisk­eldi. Það er verið að opna á frek­ari umfjöllun um einmitt umhverf­is­á­hrif og raun­hæfni ann­arra kosta í fisk­eldi, hver svo sem nið­ur­staðan verð­ur. Þetta er auð­vitað öllum til góðs. Sam­tímis kemur laga­frum­varpið í veg fyrir stórt efna­hags- og sam­fé­lags­tjón, í sam­ræmi við fresti sem í frum­varp­inu eru. Það er ekki gef­inn neinn afsláttur í umhverf­is­málum með því að leyfa útgáfu bráðabirgða­leyfis til 10 mán­aða með aðra 10 mán­uði til vara, heldur er hér verið að koma til móts við galla á máls­með­ferð er veldur skyndi­legri leyf­is­svipt­ingu í rekstri sem ekki hefur verið stöðv­aður í all­nokkur ár vegna óæski­legra umhverf­is­á­hrifa.

Atvinnu­vega­nefnd er sú fagnefnd Alþing­is, sem fjallar um frum­varp­ið. Umhverf­is- og sam­göngu­nefnd mun að sjálf­sögðu ræða áfram á sínum fundum um fisk­eldi og fræð­ast um lag­ara­mmana, kosti eld­is­ins og galla. Og hún mun fjalla um fisk­eldi í heild­rænu frum­varpi sem nú er í píp­un­um.

Ég sem Vinstri grænn þing­maður geri mér vel grein fyrir mik­il­vægi, og um leið umhverf­is­á­hættu hóf­legs fisk­eld­is. Geri mér grein fyrir gildi áhættu­mats og mót­væg­is­að­gerða og fyrir nauð­syn þró­unar í átt að umhverf­is­vænum atvinnu­vegi. Ég sé fyrir mér lág þol­mörk fisk­eldis á Íslandi, sé fyrir mér þýð­ing­una fyrir líf­legar byggðir og mat­væla­fram­leiðslu, ekki bara á Íslandi heldur í heim­inum öll­um, meira að segja í nafni umhverf­is­mála, einkum þegar fram í sæk­ir.

Fisk­eldi þró­að­ist í fyrstu hratt hér á landi, án nægi­legra girð­inga og reglna, en varð að helsta atvinnu­vegi heils lands­hluta og sterkum atvinnu­vegi í öðrum lands­hluta. Þá ábyrgð verðum við að axla og sjá til þess að sjálf­bærni gildi í öllum þremur hlutum þess hug­taks, sem er nátt­úran, sam­fé­lagið og efna­hag­ur­inn í jafn­vægi. Það tekur eflaust ein­hvern ára­fjölda, en ger­ist ekki með því að láta gallað reglu­verk stýra þró­un­inni. Umrætt frum­varp er verk­færi til þess að koma til móts við fylgj­endur og and­stæð­inga fisk­eldis í hefð­bundnum sjó­kvíum með því að opna fyrir end­ur­skoðun á til­teknum þáttum í mati á umhverf­is­á­hrifum sem varða atvinnu­grein­ina.

Höf­undur er þing­maður Vinstri grænna.

Tryggvi Felixson
Norrænt samstarf – öflugt eða orðin tóm?
Kjarninn 20. ágúst 2019
Ásakar Samtök atvinnulífsins um valdarán
Formaður VR vill að atvinnurekendur víki úr stjórnum lífeyrissjóða þar sem þeir vilji hafa sjóðina út af fyrir sig „svo hægt sé að halda braskinu áfram með peninga og fjármuni launafólks.“
Kjarninn 20. ágúst 2019
Eigendur Aton.JL. Frá vinstri: Agnar Tr. Lemacks, Ingvar Sverrisson, Viggó Örn Jónsson og Huginn Freyr Þorsteinsson.
Jónsson & Le’macks og Aton sameinast
Ráðgjafarfyrirtækið Aton og auglýsingastofan Jónsson & Le‘macks hafa nú sameinast undir nafninu Aton.JL.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Sýn ofmat tekjur sínar og vanmat kostnað við útsendingu miðla
Sýn sendi frá sér afkomuviðvörun í dag. Tekjur 2019 verða tæplega 400 milljónum krónum lægri en áætlað var. Félagið mun kynna stefnumótun til framtíðar samhliða næsta uppgjöri sínu, sem birt verður í næstu viku.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Mike Pence, varaforseti Bandaríkjanna.
Undirbúa mótmæli vegna komu Pence
Samtök hernaðarandstæðinga boða til opins fundar þar sem skipulögð verða mótmæli vegna heimsóknar Mike Pence, varaforseta Bandaríkjanna til landsins.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir
Fyrirtækjarekstur, Secret Solstice, samgöngustyrkir og Hinsegin dagar
Kjarninn 20. ágúst 2019
Björn Ingi Hrafnsson.
Björn Ingi segir kyrrsetningu hafa valdið sér fjártjóni og vandræðum
Ritstjóri Viljans segir að íþyngjandi og óréttmæt kyrrsetning eigna hans sé ástæða fjárhagsvandræða sem hann hafi átt við. Hann býst við að tjón sitt verði bætt af hinu opinbera.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Forsætisráðherrar Norðurlandanna og hópur norænna forstjóra.
Norrænt samstarf til að sporna gegn loftslagsbreytingum
Forsætisráðherrar Norðurlanda ásamt leiðtogum Álandseyja og Grænlands og forstjórum fjórtán norrænna fyrirtækja undirrituðu yfirlýsingu um samstarf um loftlagsmál í Hörpu í dag.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar