Lagabreyting er varðar fiskeldi

Ari Trausti Guðmundsson, þingmaður Vinstri grænna, skrifar um lagafrumvarpið sem veitti heimild til að gefa út bráðabirgðaleyfi í fiskeldisgeiranum.

Auglýsing

Frum­varpið sem sam­þykkt var á Alþingi fyrir skömmu og veitir ráð­herra heim­ild til að gefa út bráða­birgða­leyfi í fisk­eld­is­geir­an­um, með ákveðnum skil­yrð­um, vegur ekki að umhverfis­kröfum í grein­inni. Það tekur á galla í máls­með­ferð við veit­ingu leyfa. Auð­vitað eru fisk­eld­is­mál ýmis­legt annað en umhverf­is­mál. Þau varða bæði stjórn­sýslu og lagaum­hverfi. Frum­varpið bein­ist fyrst og fremst að þeim flötum fisk­eld­is.

Harðir gagn­rýnendur fisk­eldis fundu ágalla í all­gömlu en gildu leyfi og kærðu leyf­is­veit­ing­una, byggða á sam­þykktri mats­skýrslu. Fyr­ir­tæki í fisk­eldi höfðu unnið eftir leyf­inu, hvað sem þessum ágalla leið. Snýst hann sjálfur um ein­hvern þann beina þátt umhverf­is­mála sem varðar fisk­eldi á Vest­fjörðum eða Aust­fjörð­um? Snýst hann til dæmis um skort á upp­lýs­ingum um líf­ræna mengun af fisk­eldi eða um umhverf­isóvænan bún­að? Snýst hann um van­mat á erfða­meng­un­ar­hættu af opnu sjó­kvía­eldi? Nei, hann snýst um ekk­ert af þessu. Hann snýst um vöntun á til­teknum efn­is­þætti, val­kosta­mati, sem venju­lega er í öllum skýrslum um mat á umhverf­is­á­hrif­um, alveg óháð því hvað slíkt mat bæri fram. Ég hef unnið að mati á umhverf­is­á­hrifum fram­kvæmda, að vísu fyrir all­mörgum árum. Skýrslur sér­fræð­ing­anna hafa þá inni­haldið helstu val­kosti við við­kom­andi fram­kvæmd (og mat á þeim), líka þá sem myndu telj­ast óraun­hæfir að mati fram­kvæmda­að­il­ans.

Í þá skýrslu sem hér er til umræðu vantar umfjöllun um val­kosti, jafnt um geld­fiska­eldi, ef því er að skipta, um lok­aðar eld­iskvíar eða hvað eina, kannski jafn­vel um núll­kost­inn sjálfan – alls ekk­ert fisk­eldi. Kostir sem þarna hefðu átt að vera voru taldir óraun­hæfir af fyr­ir­tækj­unum sem skil­uðu sinni mats­skýrslu, jafnt sem af Skipu­lags­stofnun sjálfri. Úrskurð­ar­nefnd kæru­mála mat sem svo, í ljósi lagaum­hverf­is­ins, að þessi vöntun væri nægi­lega alvar­leg til að ógilda leyf­ið. Um þetta snýst frum­varp­ið. Þetta er til­efn­ið. Til­efnið er form­galli sem skóp óvissu og sam­fé­lags­hættu af skyndi­legri lokun fisk­eldis en allir vita að það er und­ir­staða fram­leiðslu­at­vinnu­vega í nokkrum byggð­um. Frum­varpið snýst ekki um umhverf­is­á­hrif fisk­eldis í sjálfu sér, heldur um þessa form­galla á leyf­is­veit­ing­unni.

Auglýsing

Vissu­lega standa umhverf­is­mál opin í bak­grunn­inum vegna þess að mat á val­kostum sem vant­aði snertir þau mál og sjálf­bærni atvinnu­grein­ar­inn­ar. Með frum­varp­inu er ein­fald­lega opnað fyrir að matið á umhverf­is­á­hrifum verði lag­fært (eða end­ur­tek­ið) og þessir tveir eða þrír eða fjórir kostir sem ekki eru þar, verði þar. Ekki er verið að koll­varpa úrskurði nefnd­ar­innar né taka afstöðu til ólíkra fram­leiðslu­leiða í fisk­eldi. Sem sagt: Það er verið að opna á rök­semdir fyrir eða á móti efn­is­at­riðum og helstu öðrum kostum í fisk­eldi. Það er verið að opna á frek­ari umfjöllun um einmitt umhverf­is­á­hrif og raun­hæfni ann­arra kosta í fisk­eldi, hver svo sem nið­ur­staðan verð­ur. Þetta er auð­vitað öllum til góðs. Sam­tímis kemur laga­frum­varpið í veg fyrir stórt efna­hags- og sam­fé­lags­tjón, í sam­ræmi við fresti sem í frum­varp­inu eru. Það er ekki gef­inn neinn afsláttur í umhverf­is­málum með því að leyfa útgáfu bráðabirgða­leyfis til 10 mán­aða með aðra 10 mán­uði til vara, heldur er hér verið að koma til móts við galla á máls­með­ferð er veldur skyndi­legri leyf­is­svipt­ingu í rekstri sem ekki hefur verið stöðv­aður í all­nokkur ár vegna óæski­legra umhverf­is­á­hrifa.

Atvinnu­vega­nefnd er sú fagnefnd Alþing­is, sem fjallar um frum­varp­ið. Umhverf­is- og sam­göngu­nefnd mun að sjálf­sögðu ræða áfram á sínum fundum um fisk­eldi og fræð­ast um lag­ara­mmana, kosti eld­is­ins og galla. Og hún mun fjalla um fisk­eldi í heild­rænu frum­varpi sem nú er í píp­un­um.

Ég sem Vinstri grænn þing­maður geri mér vel grein fyrir mik­il­vægi, og um leið umhverf­is­á­hættu hóf­legs fisk­eld­is. Geri mér grein fyrir gildi áhættu­mats og mót­væg­is­að­gerða og fyrir nauð­syn þró­unar í átt að umhverf­is­vænum atvinnu­vegi. Ég sé fyrir mér lág þol­mörk fisk­eldis á Íslandi, sé fyrir mér þýð­ing­una fyrir líf­legar byggðir og mat­væla­fram­leiðslu, ekki bara á Íslandi heldur í heim­inum öll­um, meira að segja í nafni umhverf­is­mála, einkum þegar fram í sæk­ir.

Fisk­eldi þró­að­ist í fyrstu hratt hér á landi, án nægi­legra girð­inga og reglna, en varð að helsta atvinnu­vegi heils lands­hluta og sterkum atvinnu­vegi í öðrum lands­hluta. Þá ábyrgð verðum við að axla og sjá til þess að sjálf­bærni gildi í öllum þremur hlutum þess hug­taks, sem er nátt­úran, sam­fé­lagið og efna­hag­ur­inn í jafn­vægi. Það tekur eflaust ein­hvern ára­fjölda, en ger­ist ekki með því að láta gallað reglu­verk stýra þró­un­inni. Umrætt frum­varp er verk­færi til þess að koma til móts við fylgj­endur og and­stæð­inga fisk­eldis í hefð­bundnum sjó­kvíum með því að opna fyrir end­ur­skoðun á til­teknum þáttum í mati á umhverf­is­á­hrifum sem varða atvinnu­grein­ina.

Höf­undur er þing­maður Vinstri grænna.

Tillagan um breytingu á skilyrðum fyrir stjórn FME kemur frá fjármálaráðuneytinu
Starfshópur fjallaði um hæfisskilyrði þeirra sem geta tekið sæti í stjórn Fjármálaeftirlitsins.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Trump styður Sádi-Arabíu og olían hríðfellur
Eftir að Donald Trump lýsti yfir stuðningi við Sádí-Arabíu vegna morðsins á Jamal Khashoggi hrundi verðið á hráolíu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Raunverð fasteigna hækkað um 1,3 prósent undanfarið ár
Að teknu tilliti til verðbólgu hefur fasteignaverð lítið sem ekkert hækkað í eitt ár.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Til lítils að fjölga leikskólarýmum ef leikskólarnir standa ómannaðir
Sjálfstæðismenn telja áætlanir meirihlutans í borginni ekki ganga upp.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Baldur Blöndal
Gleymdur tími
Kjarninn 20. nóvember 2018
Bláa lónið
Grímur kaupir hlut Horns II í Bláa lóninu
Breyting hefur orðið á eignarhaldi í Bláa Lóninu en samningur hefur verið gerður um kaup Kólfs ehf., eignarhaldsfélags í meirihlutaeigu Gríms Sæmundsen, á hlut Horns II í Hvatningu hf. en Hvatning heldur á um 40% hlut í Bláa Lóninu hf..
Kjarninn 20. nóvember 2018
Heimavellir voru skráðir á markað fyrr á þessu ári.
Heimavellir ákveða að selja fleiri fasteignir
Í skráningarlýsingu Heimavalla frá því í vor kom fram að félagið ætlaði að selja fasteignir fyrir tíu milljarða fyrir árslok 2020. Nú hefur það ákveðið að selja eignir fyrir 17 milljarða á tímabilinu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Vandræði á Facebook
Gengið hefur brösulega fyrir notendur samfélagsmiðilsins Facebook að skoða efni á síðunni síðan í hádeginu í dag.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar