Lagabreyting er varðar fiskeldi

Ari Trausti Guðmundsson, þingmaður Vinstri grænna, skrifar um lagafrumvarpið sem veitti heimild til að gefa út bráðabirgðaleyfi í fiskeldisgeiranum.

Auglýsing

Frum­varpið sem sam­þykkt var á Alþingi fyrir skömmu og veitir ráð­herra heim­ild til að gefa út bráða­birgða­leyfi í fisk­eld­is­geir­an­um, með ákveðnum skil­yrð­um, vegur ekki að umhverfis­kröfum í grein­inni. Það tekur á galla í máls­með­ferð við veit­ingu leyfa. Auð­vitað eru fisk­eld­is­mál ýmis­legt annað en umhverf­is­mál. Þau varða bæði stjórn­sýslu og lagaum­hverfi. Frum­varpið bein­ist fyrst og fremst að þeim flötum fisk­eld­is.

Harðir gagn­rýnendur fisk­eldis fundu ágalla í all­gömlu en gildu leyfi og kærðu leyf­is­veit­ing­una, byggða á sam­þykktri mats­skýrslu. Fyr­ir­tæki í fisk­eldi höfðu unnið eftir leyf­inu, hvað sem þessum ágalla leið. Snýst hann sjálfur um ein­hvern þann beina þátt umhverf­is­mála sem varðar fisk­eldi á Vest­fjörðum eða Aust­fjörð­um? Snýst hann til dæmis um skort á upp­lýs­ingum um líf­ræna mengun af fisk­eldi eða um umhverf­isóvænan bún­að? Snýst hann um van­mat á erfða­meng­un­ar­hættu af opnu sjó­kvía­eldi? Nei, hann snýst um ekk­ert af þessu. Hann snýst um vöntun á til­teknum efn­is­þætti, val­kosta­mati, sem venju­lega er í öllum skýrslum um mat á umhverf­is­á­hrif­um, alveg óháð því hvað slíkt mat bæri fram. Ég hef unnið að mati á umhverf­is­á­hrifum fram­kvæmda, að vísu fyrir all­mörgum árum. Skýrslur sér­fræð­ing­anna hafa þá inni­haldið helstu val­kosti við við­kom­andi fram­kvæmd (og mat á þeim), líka þá sem myndu telj­ast óraun­hæfir að mati fram­kvæmda­að­il­ans.

Í þá skýrslu sem hér er til umræðu vantar umfjöllun um val­kosti, jafnt um geld­fiska­eldi, ef því er að skipta, um lok­aðar eld­iskvíar eða hvað eina, kannski jafn­vel um núll­kost­inn sjálfan – alls ekk­ert fisk­eldi. Kostir sem þarna hefðu átt að vera voru taldir óraun­hæfir af fyr­ir­tækj­unum sem skil­uðu sinni mats­skýrslu, jafnt sem af Skipu­lags­stofnun sjálfri. Úrskurð­ar­nefnd kæru­mála mat sem svo, í ljósi lagaum­hverf­is­ins, að þessi vöntun væri nægi­lega alvar­leg til að ógilda leyf­ið. Um þetta snýst frum­varp­ið. Þetta er til­efn­ið. Til­efnið er form­galli sem skóp óvissu og sam­fé­lags­hættu af skyndi­legri lokun fisk­eldis en allir vita að það er und­ir­staða fram­leiðslu­at­vinnu­vega í nokkrum byggð­um. Frum­varpið snýst ekki um umhverf­is­á­hrif fisk­eldis í sjálfu sér, heldur um þessa form­galla á leyf­is­veit­ing­unni.

Auglýsing

Vissu­lega standa umhverf­is­mál opin í bak­grunn­inum vegna þess að mat á val­kostum sem vant­aði snertir þau mál og sjálf­bærni atvinnu­grein­ar­inn­ar. Með frum­varp­inu er ein­fald­lega opnað fyrir að matið á umhverf­is­á­hrifum verði lag­fært (eða end­ur­tek­ið) og þessir tveir eða þrír eða fjórir kostir sem ekki eru þar, verði þar. Ekki er verið að koll­varpa úrskurði nefnd­ar­innar né taka afstöðu til ólíkra fram­leiðslu­leiða í fisk­eldi. Sem sagt: Það er verið að opna á rök­semdir fyrir eða á móti efn­is­at­riðum og helstu öðrum kostum í fisk­eldi. Það er verið að opna á frek­ari umfjöllun um einmitt umhverf­is­á­hrif og raun­hæfni ann­arra kosta í fisk­eldi, hver svo sem nið­ur­staðan verð­ur. Þetta er auð­vitað öllum til góðs. Sam­tímis kemur laga­frum­varpið í veg fyrir stórt efna­hags- og sam­fé­lags­tjón, í sam­ræmi við fresti sem í frum­varp­inu eru. Það er ekki gef­inn neinn afsláttur í umhverf­is­málum með því að leyfa útgáfu bráðabirgða­leyfis til 10 mán­aða með aðra 10 mán­uði til vara, heldur er hér verið að koma til móts við galla á máls­með­ferð er veldur skyndi­legri leyf­is­svipt­ingu í rekstri sem ekki hefur verið stöðv­aður í all­nokkur ár vegna óæski­legra umhverf­is­á­hrifa.

Atvinnu­vega­nefnd er sú fagnefnd Alþing­is, sem fjallar um frum­varp­ið. Umhverf­is- og sam­göngu­nefnd mun að sjálf­sögðu ræða áfram á sínum fundum um fisk­eldi og fræð­ast um lag­ara­mmana, kosti eld­is­ins og galla. Og hún mun fjalla um fisk­eldi í heild­rænu frum­varpi sem nú er í píp­un­um.

Ég sem Vinstri grænn þing­maður geri mér vel grein fyrir mik­il­vægi, og um leið umhverf­is­á­hættu hóf­legs fisk­eld­is. Geri mér grein fyrir gildi áhættu­mats og mót­væg­is­að­gerða og fyrir nauð­syn þró­unar í átt að umhverf­is­vænum atvinnu­vegi. Ég sé fyrir mér lág þol­mörk fisk­eldis á Íslandi, sé fyrir mér þýð­ing­una fyrir líf­legar byggðir og mat­væla­fram­leiðslu, ekki bara á Íslandi heldur í heim­inum öll­um, meira að segja í nafni umhverf­is­mála, einkum þegar fram í sæk­ir.

Fisk­eldi þró­að­ist í fyrstu hratt hér á landi, án nægi­legra girð­inga og reglna, en varð að helsta atvinnu­vegi heils lands­hluta og sterkum atvinnu­vegi í öðrum lands­hluta. Þá ábyrgð verðum við að axla og sjá til þess að sjálf­bærni gildi í öllum þremur hlutum þess hug­taks, sem er nátt­úran, sam­fé­lagið og efna­hag­ur­inn í jafn­vægi. Það tekur eflaust ein­hvern ára­fjölda, en ger­ist ekki með því að láta gallað reglu­verk stýra þró­un­inni. Umrætt frum­varp er verk­færi til þess að koma til móts við fylgj­endur og and­stæð­inga fisk­eldis í hefð­bundnum sjó­kvíum með því að opna fyrir end­ur­skoðun á til­teknum þáttum í mati á umhverf­is­á­hrifum sem varða atvinnu­grein­ina.

Höf­undur er þing­maður Vinstri grænna.

Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Furða sig á skýrslu um hvalveiðar við Ísland
Forsætisráðherra segir skýrslu um hvalveiðar við Ísland sérkennilegt útspil. Stjórn Hvalaskoðunarsamtaka Íslands gagnrýnir skýrsluna harðlega.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meirihluti Íslendinga vill seinka klukkunni – Kjósendur Miðflokksins eru því andvígastir
Munur er á viðhorfi til klukkunnar eftir því hvaða stjórnmálaflokk fólk myndi kjósa. Kjósendur Viðreisnar eru hlynntastir því að klukkunni yrði seinkað en kjósendur Miðflokksins andvígastir.
Kjarninn 18. janúar 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling hafnar tillögum SA um vinnutímabreytingu
Stjórn, trúnaðarráð og samninganefnd Eflingar hafna tillögum SA um að víkka út ramma dagvinnutíma, að taka út launaða kaffitíma og að lengja uppgjörtímabil yfirvinnu. Þau telja að framkvæmd þessara tillagna yrði mikil afturför fyrir kjör almennings.
Kjarninn 18. janúar 2019
Skuldabréfaeigendur WOW samþykkja breytingar á skilmálum
Stærsta fyrirstaðan fyrir því að Indigo Partners klári aðkomu sína að WOW air hefur verið rutt úr vegi. Skuldabréfaeigendur hafa samþykkt að breyta skilmálum.
Kjarninn 18. janúar 2019
Nýr gagnagrunnur um þróun lífskjara á Íslandi
Forsætisráðherra opnaði vefinn Tekjusagan.is í dag sem er nýr gagnagrunnur stjórnvalda. Gagnagrunnurinn gerir almenningi kleift að skoða með aðgengilegum hætti breytingar á lífskjörum einstakra hópa á 25 ára tímabili, frá árinu 1991 til 2017.
Kjarninn 18. janúar 2019
Hagar reka meðal annars Bónus.
Jóni Ásgeiri hafnað í stjórnarkjöri í Högum
Ný stjórn var kjörin í Högum í dag. Þeir fimm sem tilnefningarnefnd mælti með voru kjörin. Jón Ásgeir Jóhannesson sóttist eftir stjórnarsetu en náði ekki kjöri.
Kjarninn 18. janúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Rafíþróttir á Íslandi og stórleikir í Höllinni
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar