Hoggið þar sem hlífa skyldi

Hanna Katrín Friðriksson þingflokksformaður Viðreisnar fjallar um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar í aðsendri grein. Hún gagnrýnir harðlega vinnubrögð ríkisstjórnarinnar sem hún telur einfaldlega slæma pólitík.

Auglýsing

Í fréttum er það meðal ann­ars að íslenska krónan er enn og aftur að valda vanda, verð­bólgan er komin af stað og rík­is­stjórnin hefur end­ur­unnið fjár­laga­frum­varpið sitt áður en það kemur til 2. umræðu á þingi.

Við gerð fjár­mála­á­ætl­unar í vor og við fyrstu umræðu fjár­laga í sept­em­ber sl. vöruðum við í Við­reisn við því að þar réði ferð of mikil bjart­sýni varð­andi efna­hags­horfur á næst­unni. Nær væri að halda útgjalda­aukn­ingu í skefjum og beita þess í stað aga og skil­virkni til að nýta fjár­muni rík­is­ins sem best. Það er ein­fald­lega ávísun á vand­ræði ef helsti mæli­kvarði rík­is­stjórn­ar­innar á eigin störf er útgjalda­aukn­ing án nauð­syn­legar fram­tíð­ar­sýnar í hverjum mála­flokki, stefnu­mótun og for­gangs­röðun verk­efna.

Það var ekki hlustað í vor, ekki í sept­em­ber og því eru við­brögð rík­is­stjórn­ar­innar nú við versn­andi horfum í rík­is­rekstri eðli­lega nið­ur­skurður útgjalda frá því frum­varpi sem kynnt var um miðjan sept­em­ber. Fjár­laga­nefnd Alþingis fékk nið­ur­skurð­ar­lista rík­is­stjórn­ar­innar afhentan fyrr í vik­unni og fjár­laga­frum­varpið fer í 2. umræðu á þingi á morgun svo breytt.

Auglýsing

Öryrkjar og aldr­að­ir, enn og aftur

Í hinum nýju til­lögum rík­is­stjórnar VG, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sóknar má merkja rauðan þráð. Sá þráður er nið­ur­skurður í fyr­ir­hug­uðum útgjöldum til vel­ferð­ar­mála, en útgjöld til eldri borg­ara, öryrkja og heil­brigð­is­kerfis eru skorin niður um 7 millj­arða kr. frá 1. umræðu til 2. umræðu fjár­laga.

Óvið­un­andi staða hvað varðar fram­boð hjúkr­un­ar­rýma er ekki best geymda leynd­ar­mál lands­ins. Land­læknir hefur bent á að það vanti um 25% upp á að þær kröfur sem ríkið geri til rekstr­ar­að­ila séu fjár­magn­að­ar. Þetta þýðir á manna­máli að ríkið borgar ekki raun­virði fyrir þjón­ustu sem kraf­ist er af þeim sem reka hjúkr­un­ar­heim­ili í dag. Afleið­ingin er t.d. sú að flest sveit­ar­fé­lög reka hjúkr­un­ar­heim­ili fyrir íbúa sína með bull­andi halla og þurfa að greiða með rekstr­inum með því að taka fjár­muni af öðrum verk­efn­um.

Þá eru nýjar upp­lýs­ingar um bið eftir var­an­legri búsetu í hjúkr­un­ar­rýmum veru­legt áhyggju­efni. Á fyrsta ári boð­aðrar stór­sóknar rík­is­stjórn­ar­inn­ar, hefur fjölgað á biðlistum um 20%. Og nú á að skera fjár­magn til upp­bygg­ingar og end­ur­bóta á hjúkr­un­ar­rýmum fyrir aldr­aða niður um millj­arð í nýju til­lög­un­um.

Fram­lög til öryrkja áttu að aukast um 4 millj­arða kr. sam­kvæmt frum­varp­inu frá því um miðjan sept­em­ber. Til­lögur rík­is­stjórn­ar­innar nú eru að skera 1,1 millj­arð kr. af þeirri aukn­ingu. Helstu rökin virð­ast þau að vel­ferð­ar­ráð­herra var ekki til­bú­inn með áætlun og öryrkjar lágu því vel við nið­ur­skurð­ar­hnífn­um. Það er synd því eins og margoft hefur komið fram, hafa öryrkjar sjálfir mjög skýra mynd af því í hvað þeir hefðu viljað verja þessum fjár­mun­um.

Fram­lög til nýrrar með­ferð­ar­bygg­ingar Land­spít­al­ans eru skorin niður um 2, 5 millj­arða kr. Þeirri ráð­stöfun fylgir áfram­hald­andi óhag­ræði í rekstri og fram­leng­ing á óvið­un­andi aðstöðu fyrir jafnt sjúk­linga sem starfs­fólk.

Síð­ast en ekki síst liggur nú fyrir að rík­is­stjórnin ætlar ekki að gera neitt til að bæta öldruðum og öryrkjum það upp gangi spár um aukna verð­bólgu eftir á næsta ári. Það mun að óbreyttu leiða til veru­legra kjara­skerð­inga fyrir þessa hópa.

Valtað yfir fjár­laga­nefnd

Það er rétt að halda því til haga að minni hækkun rík­is­út­gjalda en fyr­ir­huguð var, er ekki nið­ur­skurður rík­is­út­gjalda frá núgild­andi fjár­lög­um. Það er heldur ekki óeðli­legt að stigið sé á brems­una við núver­andi aðstæður og horfur í efna­hags­málum í ljósi þess hversu óvar­lega var farið í fyrstu umferð. Það eru hins vegar vinnu­brögðin sem eru veru­lega gagn­rýni­verð. Þetta er ein­fald­lega vond póli­tík.

Rík­is­stjórn VG, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sóknar bítur svo höf­uðið af skömminni með því að svara ekki sjálf fyrir þessar nið­ur­skurð­ar­til­lög­ur, heldur varpar þeim yfir á fjár­laga­nefnd Alþing­is. Nefndin hefur setið í tvo mán­uði í umræðu um fjár­lög en er síðan gert að kyngja breyt­ing­ar­til­lögum rík­is­stjórn­ar­innar með litlum sem engum fyr­ir­vara. Þetta er ein­fald­lega aðför að sjálf­stæði nefnd­ar­innar og það er erfitt að ímynda sér að nefnd­ar­menn, hvort sem um er að ræða stjórn­ar­þing­menn eða þing­menn stjórn­ar­and­stöðu, séu hressir með þennan yfir­gang.

Von­andi hefur nefndin nýtt þó sér þá klukku­tíma sem hún fékk til að smíða til­lögur sem byggja á öðru en því að nið­ur­skurð­ar­hníf­ur­inn renni auð­veld­ast í gegnum mála­flokka öryrkja og aldr­aðra. Það er hins vegar borin von að rík­is­stjórn­ar­hluta fjár­laga­nefndar þyki það góð hug­mynd að aft­ur­kalla fyr­ir­hug­aða lækkun rík­is­stjórn­ar­innar á veiði­gjöldum til að koma í veg fyrir nið­ur­skurð hjá öldruðum og öryrkj­um.

Það má þó láta sig dreyma.

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljónir barna búa við hrikalegar aðstæður á átakasvæðum.
Pyntuð. Nauðgað. Drepin.
Börn á átakasvæðum eru ekki óhult á leiðinni í skólann. Ekki heldur á leiðinni á heilsugæslustöðina. Eða inni á heimilum sínum. Ofbeldi er kerfisbundið beitt gegn þeim. Þau eru látin bera sprengjur, þvinguð í hjónabönd. Svipt öryggi og vernd.
Kjarninn 28. júní 2022
Sigrún Huld Þorgrímsdóttir
Það er líf eftir greiningu
Kjarninn 28. júní 2022
Nicola Sturgeon fyrsti ráðherra Skotlands.
Stefnir á atkvæðagreiðslu um sjálfstætt Skotland í október 2023
Nicola Sturgeon leiðtogi Skoska þjóðarflokksins stefnir á að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Skotlands á ný næsta haust – með eða án leyfis bresku ríkisstjórnarinnar.
Kjarninn 28. júní 2022
Guðmundur Andri Thorsson
Ráfað um í Keflavíkurgöngu
Kjarninn 28. júní 2022
Samkvæmt tilkynningu frá Borgarlínu er gert ráð fyrir því að vagnar Borgarlínunnar byrji að ganga á milli Hamraborgar og Háskóla Íslands árið 2025, þrátt fyrir að framkvæmdum á þeim kafla verði ekki að fullu lokið þá.
Tímalínu framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu seinkað
Endurskoðuð tímaáætlun framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu gerir ráð fyrir því að framkvæmdalok verði á árunum 2026 og 2027, en ekki 2024 eða 2025 eins og lagt var upp með. Samstilling við aðrar framkvæmdir, eins og Sæbrautarstokk, spila inn í.
Kjarninn 28. júní 2022
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands hefur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar