Veiðigjöld 2018

Indriði H. Þorláksson skrifar um veiðigjöld.

Auglýsing

Síð­ast­liðið vor var reynt að koma lækkun veiði­gjalda í gegnum þing­ið. Fékk sú til­raun hægt and­lát eftir að flett hafði verið ofan af því. Gallar núgild­andi laga um veiði­gjöld eru þó slíkir eftir kukl við þau á und­an­förnum árum til að færa eig­endum útgerð­anna aftur það lít­il­ræði af auð­lind­arentu fisk­veiða, sem þjóðin fékk með lögum um veiði­gjöld 2012, að breyt­ing á þeim var óhjá­kvæmi­leg. Boð­aðri end­ur­skoðun lag­anna var því beðið með nokk­urri eft­ir­vænt­ingu.

Í því frum­varpi til laga um veiði­gjöld sem liggur frammi er margt til bóta. Snúið er aftur til þeirrar hugs­unar að hlut­verk lag­anna sé að skil­greina þann hluta virð­is­auka í sjáv­ar­út­vegi sem rekja má til auð­lind­ar­innar og að reikna þjóð­inni hlut­deild í hon­um. Frum­varpið þróar aðferð til þessa, sem er til mik­illa bóta frá því sem áður var, þótt ekki sé hún galla­laus.

Í frum­varp­inu er hins vegar ekki svarað þeirri spurn­ingu hvert sé rétt­mætt til­kall þjóð­ar­innar til arðs af auð­lind­inni. Í stað þess er sett fram reikniregla sem mið­ast við með­al­tal síð­ustu ára, nokk­urs konar “Sta­tus Quo” í því efni. Það skortir vilja, getu eða þor til að taka á stóru spurn­ing­unni í þessu máli, þ.e. hvaða til­kall á þjóðin til arðs af sinni eigin auð­lind? Frum­varp­ið, ef að lögum verð­ur, getur hins vegar skapað grunn fyrir mál­efna­lega umræðu um þá spurn­ingu í stað karps um tækni­legan titt­linga­skít eins og verið hef­ur.

Auglýsing

Um aðferða­fræði o.fl.

Frum­varpið felur í sér að stefnt er að því að finna þann arð sem rekja má til réttar á nýt­ingu fisk­veiði­auð­lind­ar­innar eftir að greidd hafa verið aðföng, vinnu­laun og fjár­magns­kostn­aður þmt eðli­legt end­ur­gjald fyrir fjár­magn. Þetta er skil­yrði þess að unnt sé að telja veiði­gjöldin auð­linda­gjöld. Horfið var frá þessu með fyrstu breyt­ingum á lög­unum frá 2012 undir því yfir­skini að slíkt væri of flókið í fram­kvæmd. Í stað þess var stofn veiði­gjalda mið­aður við bók­halds­stærð sem ræðst af fjár­mála­legum froðu­færslum og er mót­an­legur af hags­muna­að­il­um. Þannig tókst að lækka veiði­gjöldin þar til skepnan sner­ist gegn skap­ara sínum og geng­is­hagn­aður kom honum í koll. Stór­út­gerðin krafð­ist breyt­inga, sem leiddi til óða­gots­ins í sum­ar­byrj­un.

Þótt frum­varpið byggi á sömu hugsun og lögin frá 2012 víkur það frá þeim í nokkrum atrið­um. Í fyrsta lagi er horfið frá því að leggja raun­hæft mat á þann hluta rentu í sjáv­ar­út­vegi sem fluttur er til fisk­vinnslu eða fisk­sölu vegna mark­aðs­brests og eign­ar­tengsla. Í öðru lagi eru frá­vik í því hvernig kostn­aður við fjár­magn er fund­inn eða áætl­að­ur. Í þriðja lagi er mis­munur í því hvernig rentu eða veiði­gjaldi er deilt niður á fiski­teg­undir og í fjórða lagi er skipt­ing fisk­veiði­rent­unnar milli útgerðar og eig­anda auð­lind­ar­innar með ólíkum hætti. Verður fjallað um hvert þess­ara atriða hér a eft­ir.

Auð­lind­arenta í veiðum og vinnslu

Auð­lind­arenta mynd­ast þegar aðgangur að nýt­ingu auð­lindar er tak­mark­aður t.d. nátt­úru­lega, svo sem í virkjun vatns­falla, eða með lögum eins og í úthlutun fisk­veiði­heim­ilda. Með óheftum aðgangi allra að auð­lindum og full­kominni sam­keppni mynd­ast ekki auð­lind­arenta.

Nær öll fisk­vinnsla í land­inu er í eigu útgerða eða öfugt eða útgerð og vinnsla er í eigu sama aðila. Stór hluti “er­lendra” kaup­enda íslenskra fiskaf­urða eru félög í eigu fisk­út­flyt­enda. Eigna­tengslin gera það mögu­legt að flytja rent­una frá veið­unum til vinnsl­unnar eða hinna “er­lendu” kaup­enda með verð­lagn­ingu í við­skiptum tengdra aðila. Án eign­ar­tengsla og með sam­keppni um kaup á fiskaf­urðum væri engin fisk­veiði­renta hjá vinnsl­unni eða kaup­endum afurð­anna. Mat á heild­ar­rentu af fisk­veiðum getur því ekki byggst á veið­unum einum saman og nauð­syn­legt er að leggja mat á rentu í veiðum og vinnslu í heild sinni.

Í lög­unum frá 2012 var farin sú leið að meta rentu í vinnslu og veiðum með sama hætti. Frá heild­ar­tekjum án inn­byrð­is­við­skipta var dreg­inn kostn­aður þmt fjár­magns­kostn­aður í veiðum og vinnslu. Þar sem öll rentan á upp­runa í veið­unum var henni jafnað niður á afla­magn­ið. Sumir sem ekki skildu eða vildu ekki skilja þessa aðferð héldu því fram að með þessu væri verið að leggja veiði­gjald á vinnsl­una sem er ekki rétt. Ekk­ert fyr­ir­tæki sem hafði ein­göngu tekjur af vinnslu en ekki veiðum greiddi veiði­gjald.

Í frum­varp­inu er vikið af þess­ari leið og rentan nær ein­göngu reiknuð út frá veið­un­um. Með því er litið fram hjá því að verð til vinnslu eða sölu milli tengdra aðila er lægra en eðli­legt er og rentan í fisk­veiðum van­reiknuð sem því nem­ur. Fisk­verð er oft talið vera a.m.k. 20% undir mark­aðs­verði fyrir botn­fisk­afla og að mun­ur­inn sé enn meiri fyrir upp­sjáv­ar­afla. Að milli­verð­lagn­ing eigi sér stað er  við­ur­kennt í frum­varp­inu og reynt að bæta úr því með því að reikna 10% álag á rentu upp­sjáv­ar­teg­unda. Þessi leið­rétt­ing er þó ófull­nægj­andi. Það eru ekki góð vinnu­brögð að líta fram hjá aug­ljósum stað­reyndum sem skipta miklu máli og nota ekki til­tækar aðferðir til að taka þær til greina. Með því er litið fram hjá hluta þeirrar auð­lind­arentu sem þjóðin á til­kall til og lögð blessun yfir vafa­samt atferli þótt lög­legt kunni að vera.

Hvati er þegar fyrir hendi til van­reikn­ings á sölu­verði með milli­verð­lagn­ingu m.a. vegna teng­ingar launa sjó­manna við fisk­verð en getur einnig verið fyrir hendi af skatta­legum ástæðum o.fl. Með því að láta ranga milli­verð­lagn­ingu einnig hafa áhrif á veiði­gjöld verður þessi hvati sterk­ari en áður. Það að taka ekki þá rentu sem flutt er til fisk­vinnslu eða sölu með í útreikn­ing veiði­gjalda mun því ekki aðeins ræna þjóð­ina hluta auð­lind­arent­unnar heldur einnig þrýsta fisk­verði niður og rýra þannig hlut sjó­manna og sjálf­stæðra útgerða sem eru háð sölu afurða til keppi­nauta sinna.

Fjár­magns­kostn­aður

Kjarn­inn í skil­grein­ingu auð­lind­arentu er að draga frá tekjum af nýt­ingu auð­lind­ar­innar allan kostnað sem nýt­ing­ar­að­il­inn hefur af starf­sem­inni. Hvað almennan rekstr­ar­kostnað varð­ar, þ.e. launa­kostnað og kaup á efn­is­legum aðföngum og þjón­ustu liggur hann fyrir í bók­haldi rekstr­ar­ins. Öðru máli gegnir um kostnað við að leggja starf­sem­inni til var­an­lega rekstr­ar­fjár­muni svo sem skip og veið­ar­færi, verk­smiðjur og hús­næði. Raun­veru­legur kostn­aður við það liggur ekki fyrir í reikn­ing­um. Til­svar­andi bók­halds­færsl­ur, afskriftir og vextir lúta reglum eða eru ákveðnar með þeim hætti að tengsl við raun­veru­legan kostnað geta verið lít­il. Af þessum ástæðum er litið fram­hjá bók­haldi en fjár­magns­kostn­aður reikn­aður eftir því hve mikið fé er bundið í rekstr­in­um, end­ing­ar­tíma fasta­fjár­muna og eðli­legum vöxt­um. Hjá skatt­yf­ir­völdum eru nákvæmar upp­lýs­ingar um fjár­fest­ingar fyr­ir­tækja ára­tugi aftur í tím­ann og því auðgert að meta stofn­verð fasta­fjár­muna og end­ing­ar­tíma þeirra og vextir eru mið­aðir við það sem almennt er.

Í frum­varp­inu nú er vikið af þess­ari leið og í stað­inn eru bók­halds­legar afskriftir lagðar til grund­vall­ar. Afskriftir eru vissu­lega eðli­legur þáttur fjár­magns­kostn­aðar en gera verður fyr­ir­vara á notkun bók­halds­legra afskrifta sem ráð­ast af reglum í skatta­lögum sem víkja oft­ast mjög mikið frá efna­hags­legum afskrift­um. T.d. eru skip sem hafa end­inga­tíma sem mældur er í tugum ára afskrifuð á 8 árum. Afskriftir geta því vikið mikið frá raun­veru­legri verð­rýrn­un, ofmetið hana og sveifl­ast mik­ið. Lík­legt er að þetta fyr­ir­komu­lag muni vera hvati til offjár­fest­inga.

Bók­færðir vextir með verð­bótum og geng­is­breyt­ingum er sján­lega ónot­hæfur mæli­kvarði á fjár­magns­kostnað auk þess sem skuldir fyr­ir­tækja ráð­ast af ýmsu öðru en fjár­fest­ingum í fasta­fjár­mun­um. Frum­varpið gerir rétti­lega ekki ráð fyrir að bók­færðir vextir verði not­aðir en í stað þess eru vextir áætl­aði vera sama fjár­hæð og afskriftir en svo vill til að á síð­ustu árum hafa þessar tvær stærðir verið áþekk­ar. Þó engin rök séu færð fyrir þess­ari nið­ur­stöðu er hún ekki að öllu órök­rétt. End­ing­ar­tími fasta­fjár­muna í útgerð er lík­lega ekki fjarri 25 - 30 árum, sem svarar til 3 - 4% afskrifta sem er ekki fjarri þeim vöxtum sem leggja má til grund­vall­ar. Þrátt fyrir það er þessi leið vafasöm og mun t.d. tvö­falda áhrif af sveiflun í fjár­fest­ingum og afskrift­um.

Þorskígildi og afkomu­stuðlar

Tor­skild­asti hluti frum­varps­ins er lík­lega það að reikna gjald­stofn veiði­gjalds sér­stak­lega fyrir ein­stakar afla­teg­undir í stað þess að deila veiði­gjaldi á þær með svoköll­uðum þorskígild­um. Aðferð frum­varps­ins er ekki flókin í reynd en krefst nokkuð umfangs­mik­illar gagna­öfl­unar og úrvinnslu sem ætti þó að vera RSK inn­an­handar að gera. Ekki virð­ist fræði­legur munur á þessum aðferðum til að jafna veiði­gjöld­unum niður á teg­undir en ákvörðun þorskígilda var ætíð miklum ann­mörkum háð og breyt­ingin er vænt­an­lega til bóta.

Skipt­ing auð­lind­arentu milli útgerð­ar­eig­enda og þjóðar

Þau ár sem liðin eru frá því að veiði­gjöld voru fyrst lögð á sem auð­linda­gjald hefur umræða um kjarna máls­ins, þ.e. eðli­legt end­ur­gjald fyrir nýt­ing­una fisk­veiði­auð­lind­ar­inn­ar, fallið í skugg­ann af þrasi um tækni­lega útfærslu. Einnig hefur verið reynt að halda því fram að með veiði­gjöldum sé verið að skerða hag bæj­ar­fé­laga eða svæða. Rök skortir fyrir slíkum stað­hæf­ing­um. Rétt ákveðin auð­linda­gjöld gera það ekki. Þau falla ein­göngu á eig­endur útgerð­anna og breyta ekki rekstr­ar­for­sendum eða því hvað starf­semin skilur eftir þar sem hún fer fram.

Enga umræðu um skipt­ingu rent­unnar er að finna í frum­varpi þessu þótt það gæti orðið grund­völlur fyrir umræðu um þetta meg­in­at­riði auð­linda­stefnu. Forð­ast er að ræða það. Engin til­raun er gerð til að rök­styðja álagn­ingu veiði­gjalda, hvert sé mark­mið þeirra og hvaða rök standi til þess að þau eigi að vera eins og frum­varpið grein­ir. Reyndar er gengið í öfuga átt þegar lagt er til að til­tölu­lega veikri mark­miðs­grein núgild­andi laga sé breytt á þann veg að í stað orða­lags­ins “til að tryggja þjóð­inni í heild hlut­deild í þeim arði sem nýt­ing sjáv­ar­auð­linda skap­ar” kemur “til að tryggja þjóð­inni í heild beina og sýni­lega hlut­deild í afkomu við veiðar á nytja­stofnum sjáv­ar.” Mark­miðið er sem sé ekki lengur að tryggja þjóð­inni hlut­deild í arði af eigin auð­lind heldur það eitt að hlut­deildin eigi að vera bein og gagn­sæ. Hvað svo sem það orða­lag merkir er ljóst að því marki verður náð hver svo sem veiði­gjöldin verða.

Ábyrgð­ar­menn frum­varps­ins koma sér undan því að ræða meg­in­at­riði máls­ins, skipt­ingu rent­unn­ar. Í stað mál­efna­legs rök­stuðn­ings er lagt til að litið verði til með­al­hlut­falls veiði­gjalda af reikn­aðri afkomu af veiðum skv. aðferð frum­varps­ins á síð­ustu 10 árum en í grein­ar­gerð­inni seg­ir: “Með frum­varp­inu er lagt til að gjald­hæð veiði­gjalds taki mið af vegnu með­al­tali veiði­gjalds sem hlut­falls af bak­reikn­uðum reikni­stofni frum­varps­ins fyrir árin 2009-2018. Orða má þetta svo að með þessu sé byggt á ákvörð­unum Alþingis um veiði­gjald á þessum árum, sem hafa verið umbrotaár í íslensku atvinnu- og stjórn­mála­lífi, en veiði­gjöld hafa verið til umræðu á flestum eða öllum lög­gjaf­ar­þingum þessa tíma. Til mik­ils er unnið ef unnt er að ná við­un­andi nið­ur­stöðu eða sátt um reikni­stofn og hæð veiði­gjalds með þessu sem staðið geti til nokk­urrar fram­tíð­ar.”

Með þessu er rang­lega verið að segja að frum­varpið feli í sér óbreytt ástand og gefið í skyn að það sé eðli­legt. Það tíma­bil sem valið er er þó fjarri því að vera eðli­legt og enn síður verður sagt að álagn­ing veiði­gjalda end­ur­spegli ein­hverja sátt um fjár­hæð þeirra. Fyrsti hluti tíma­bils­ins eru ár þegar veiði­gjald var ekki lagt á sem auð­linda­gjald en ákveðið í af gæslu­mönnum útgerðar í ráðu­neyt­inu og náði því aldrei að vera nema lít­ill hluti þess kostn­aðar sem rík­is­sjóður hefur af sjáv­ar­út­vegi. Þá koma tvö ár þar sem veiði­gjöld voru vissu­lega hugsuð sem auð­linda­gjöld en höfðu ekki náð því marki sem stefnt var að í þágild­andi lögum og síðusti hluti tíma­bils­ins eru ár þar sem hags­munir útgerð­ar­eig­enda hafa aftur náð yfir­hönd­inni og mulið gjaldið niður í lítið eitt.

Fingraför hags­mun­anna

Grein­ar­gerð frum­varps­ins ber þess merki að gæslu­menn hags­muna útgerða­eig­enda hafa, a.m.k. óbeint, stýrt penna þegar að skipt­ingu rent­unnar kom. Í henni er tekið undir flestar þær bábyljur sem ein­kennt hafa áróður útgerð­ar­manna gegn veiði­gjöldum allt frá upp­hafi. Það er til vansa að í grein­ar­gerð með jafn umdeildu og mik­il­vægu máli skuli settar fram, án rök­stuðn­ings, full­yrð­ingar sem eiga sér engan stað nema í áróðri þeirra sem vilja áfram sitja yfir hlut þjóð­ar­inn­ar. Stjórn­völd eiga að gæta hags­muna almenn­ings en ekki að ger­ast mál­pípa eig­enda útgerð­anna.

Í grein­ar­gerð­inni eru fjöl­mörg  dæmi um þetta en ein­ungis skal vitnað í rök­semd úr grein­ar­gerð­inni sem end­ur­ómar það sem útgerð­ar­menn hafa verið óþreyt­andi að básúna:  “Sjáv­ar­út­veg­ur­inn er fjöl­breytt atvinnu­grein og sér­stak­lega mik­il­væg fyrir lands­byggð­ina. Verði veiði­gjöld ákveðin óeðli­lega há getur það dregið veru­lega úr frum­kvæði eða starfs­hæfni fyr­ir­tækja”. Vissu­lega er það rétt að sjáv­ar­út­vegur er fjöl­breyttur og mik­il­vægur fyrir lands­byggð­ina og landið í heild. En hvað hefur það að með veiði­gjöld að gera? Veiði­gjöldin lenda á eig­endum útgerð­anna þannig að skrán­ing­ar­staður félags eða skipa skiptir engu máli. Eig­endur stór­út­gerða eru yfir­leitt ekki búsettir á lands­byggð­inni. Engin rök­leg tengsl eru milli veiði­gjalda og launa sem greidd eru sem afla­hlutur eða sam­kvæmt kjara­samn­ingum eða tekna sveit­ar­fé­lag­anna af rekstr­in­um. Þessar aug­ljósu stað­reyndir koma þó ekki í veg fyrir að talsmenn sveit­ar­fé­laga láta hafa sig í að krefj­ast lækk­unar á veiði­gjöldum fyrir eig­endur að útgerð í Eyjum sem í gær voru í Reykja­vík en eru í dag komnir á Krók­inn.

For­skriftin að mál­flutn­ingi í grein­ar­gerð­inni er sótt í áróður sem stór­út­gerðin hefur verið óþreyt­andi að útbreiða á síð­ustu miss­er­um. Það má vissu­lega gleðj­ast yfir því að vel hefur tek­ist til í íslenskri útgerð, fisk­vinnslu og afurða­sölu. Það er hins vegar rangt að þakka það því að veiði­gjöld hafi ekki verið til stað­ar. Þessi þróun var löngu hafin og vel á veg komin þegar for­sendur til álagn­ingar raun­veru­legra auð­linda­gjalda urðu til eftir hrunið þegar arð­semi fisk­veiða hækk­aði snögg­lega.

Greina­gerð frum­varps­ins end­ur­ómar mörg stef úr grát­söng útgerð­ar­inn­ar. Veiði­gjöldin dragi úr fjár­fest­ingu í sjáv­ar­út­vegi, dragi úr tækni­legum fram­förum, skerði sam­keppn­is­stöðu, legg­ist á lands­byggð­ina o.fl. Stað­hæf­ingar þessar eiga það sam­eig­in­legt að vera hentifræði, styðja hags­munum mál­flytj­and­ans, eru auð­trú­an­legar og slá ryki í augu þeirra sem ekki hafa for­sendur eða tök á að rýna þær en eru ekki studdar neinum efn­is­legum eða fræði­legum rök­um.  

Hver er rentan af fisk­veiðum og hver eiga veiði­gjöldin að vera?

Lög um veiði­gjöld hafa þann til­gang að veita þjóð­inni hlut­deild í rent­unni af fisk­veiði­auð­lind­inni. Það skýtur því skökku við að engin alvar­leg til­raun er gerð í frum­varp­inu til að greina hver þessi auð­lind­arenta er, hvorki með sjálf­stæðum hætti né með því að byggja á fyrri heim­ildum og athug­un­um. Engar upp­lýs­ingar er þar að finna um for­sendur “af­komu” reikn­ings­ins svo sem heild­ar­tekjur af veiðum og vinnslu, launa­kostnað og annan kostn­að, eign­ir, afskriftir og vext­ir. Þessar stærðir eru nauð­syn­legar til að vega og meta fjár­hæð veiði­gjalds­ins. Ekki hefði síður verið fróð­legt að upp­lýst hefði verið um hvernig þessar stærðir skipt­ast eftir stærð og grein­ing á eign­ar­haldi í útgerð og fisk­vinnslu. t.d. hvernig það skipt­ist milli lands­svæða.

Ekki er þó skortur á aðgengi­legum upp­lýs­ing­um. Hag­stofa Íslands hefur ára­tugum saman birt hag­tölur um sjáv­ar­út­veg og skatt­yf­ir­völd hafa í fórum sínum nákvæmar upp­lýs­ingar um fjár­hag sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja, sem hefði verið hægt að láta vinna úr, m.a. um eignir þeirra. Upp­lýs­ingar þessar eru sér­stak­lega mik­il­vægar fyrir meg­in­at­riði laga um veiði­gjöld, þ.e. skipt­ingu auð­lind­arent­unnar milli eig­enda útgerðar og þjóð­ar­inn­ar. Frum­varpið gerir ein­fald­lega ekki grein fyrir því hvernig lögin upp­fylla meg­in­mark­mið sitt.

Þrátt fyrir skort á upp­lýs­ingum í grein­ar­gerð frum­varps­ins má fara nærri um þetta atriði. Sam­kvæmt frum­varp­inu eiga veiði­gjöldin að mið­ast við 33% af “af­komu” eins og hún er skil­greind. Má líta á hana sem nálgun við auð­lind­arentu. Sú nálgun er þó kerf­is­lega bjöguð og gróf­lega van­metin eins og að framan grein­ir. Stærsti þáttur þeirrar bjög­unar er vafa­lítið flutn­ingur tekna frá útgerð til vinnslu með óeðli­legri milli­verð­lagn­ingu og hugs­an­leg áhrif hennar á útflutn­ings­verð.

Áhrifin af milli­verð­lagn­ingu koma öll fram í rent­unni þar sem van­matið nær ekki til kostn­að­ar. Lækkun rent­unnar er því mikið meiri en ætla mætti af hlut­falls­legum áhrifum hennar á fisk­verð. Þannig má ætla að meint 20% und­ir­verð­lagn­ing leiði til nálægt 50% lækk­unar á rentu eins og hún er reiknuð í frum­varp­inu þrátt fyrir þá leið­rétt­ingu sem felst í 10% álagi á upp­sjáv­ar­afla. Raun­veru­legt álagn­ing­ar­hlut­fall veiði­gjalda skv. frum­varp­inu er því lík­leg til að vera um 15% af auð­lind­arent­unni. Hluta­skiptin eru því; eig­endur útgerða 85%, þjóðin 15%.

Til sam­an­burðar má taka að í lög­unum frá 2012 var stefnt að því að þegar þau væru komin að fullu til fram­kvæmda myndu veiði­gjöldin verða um 60% af rent­unni eftir að smærri útgerðu hefði verið veittur afslátt­ur. Veiði­gjöld skv þeim lögum voru afkomu­tengd og hefðu end­ur­speglað vel afkom­sveiflur í sjáv­ar­út­vegi. Þannig var rentan 2016 um 33 ma. kr. og hefðu veiði­gjöldin orðið uþb 19 ma. kr. en lækkað í 7,5 - 8 ma. kr. á árinu 2017 vegna sam­dráttar á tekjum á því ári og lækkun rent­unnar í um 12 - 13 ma. kr.

Með veik­ingu krón­unnar snýst dæmið við. Lækkun á gengi hennar um 10% ásamt lækkun á elds­neyti mun færa útgerð­inni auknar tekjur í íslensku krónum sem nemur nálægt 20 ma. kr. Það er lík­lega svipuð fjár­hæð og hækkun á inn­flutn­ings­verði á almennum neyslu­vörum heim­il­anna verður vegna geng­is­falls­ins. Veiði­gjöld sem standa undir nafni hefðu dregið úr þessum flutn­ingi tekna úr vasa almenn­ing til útgerð­ar­innar og skilað þjóð­inni 5 til 10 ma. kr. af geng­is­hagn­að­inum í stað 2 til 3 millj­arða sem hugs­an­legt er að breytt lög geri.

Loka­orð

Það er alls óvið­un­andi að þjóðin fái ein­ungis smán­ar­gjald fyrir afnot af auð­lind sinni, nán­ast ölm­usu sem rétt dugar til að greiða þann kostnað sem fylgir því að sjá til þess að auð­lindin verði ekki eyðilögð heldur nýtt með hag­kvæmum hætti. Við fram­lagn­ingu frum­varps­ins töldu margir þetta atriði þjónkun við hags­muni útgerð­ar­eig­enda sem von stæði til að yrði leið­rétt í þing­inu. Með fram­komnu áliti atvinnu­vega­nefndar er ljóst að hún hefur ekk­ert lært af sneypu­för sinni sl. vor og er slegin þeirri blindu að hlut­verk Alþingis sé ekki að gæta almanna­hags heldur ganga erinda sér­hags­muna­afla. Mark­laus fals­rök um sam­tíma­á­lagn­ingu eru engin afsökun í því efni og hags­muni smá­út­gerða hefði mátt tryggja án þess að færa stór­út­gerð­ar­mönnum marg­falda hags­bót um leið.

Þessi fyr­ir­hug­aða jóla­gjöf til rík­ustu þjóð­fé­lags­þegn­anna er for­dæm­ing­ar­verð. Sú fjár­hæð sem þeim er gefin árlega á næstu árum ef frum­varpið verður óbreytt að lögum er lík­lega álíka há og það sem til þarf til að standa undir kröfum stétt­ar­fé­lag­anna um hækkun lág­marks­launa. Þótt aum­ingja­gæska íslenskrar alþýðu sé þekkt er ekki víst að örlæti sem þetta eigi sér mik­inn hljóm­grunn hjá henni. Þess er ósk­andi að Alþingi sjái að sér og sam­þykki frum­varpið að öðru leyti en því sem snýr að gjald­hlut­falli veiði­gjalda og þau verði fest óbreytt þar til tími hefur verið til að ræða skipt­ingu auð­lind­arent­unnar með vit­rænum hætti og kom­ast að lýð­ræð­is­legri nið­ur­stöðu í því efni.

Benedikt: Jodie Foster er baráttukona
Stórleikkonan Jodie Foster ætlar sér að endurgera kvikmyndina Konan fer í stríð, sem Benedikt Erlingsson leikstýrði.
Kjarninn 10. desember 2018
Horft til þess að nýta skráðan markað til að selja hluti í ríkisbönkunum
Í Hvítbók stjórnvalda um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið kemur fram að vantraust á fjármálakerfinu sé enn „djúpstætt“. Langan tíma muni taka að ná upp trausti á því á nýjan leik.
Kjarninn 10. desember 2018
Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra.
Hvítbók um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið lítur dagsins ljós
Gott regluverk og öflugt eftirlit, hagkvæmni í bankarekstri og traust eignarhald fjármálafyrirtækja eru þær þrjár meginstoðir sem framtíðarsýn íslensks fjármálakerfis þarf að mótast af.
Kjarninn 10. desember 2018
Sara Dögg Svanhildardóttir
Dýrt húsnæði og há gjöld ýta undir einsleitni
Kjarninn 10. desember 2018
Þögul mótmæli við síðustu þingsetningu
Meirihluti Íslendinga telur það mikilvægt að fá nýja stjórnarskrá
Meirihluti landsmanna segir það mikilvægt að Íslendingar fái nýja stjórnarskrá á yfirstandandi kjörtímabili, samkvæmt nýrri könnun MMR. Konur reyndust líklegri til að segja endurnýjun stjórnarskrár mikilvæga.
Kjarninn 10. desember 2018
Sigþrúður Guðmundsdóttir, Ásmundur Einar Daðason og Ellen Calmon
Efla fræðslu um þjónustu og lagaleg úrræði í þágu kvenna af erlendum uppruna
Konur af erlendum uppruna eru margar hverjar í bagalegri stöðu til að komast úr erfiðum heimilisaðstæðum. Þær kunna margar hverjar ekki tungumálið, þekkja ekki réttindi sín og eru upp á kvalara sína komnar.
Kjarninn 10. desember 2018
Nichole Leigh Mosty
Eitt mikilvægasta skjal tuttugustu aldarinnar og undirstaða frelsis, réttlætis og friðar í heiminum
Leslistinn 10. desember 2018
Uber á leiðinni á hlutabréfamarkað
Bandaríska skutlfyrirtækið Uber stefnir á að skrá félagið á hlutabréfamarkað á næsta ári. Talið er að Uber gæti reynst allt að 120 milljarða dala virði í frumútboðinu. Lyft, helsti samkeppnisaðili Uber, stefnir einnig á skráningu á hlutabréfamarkað.
Kjarninn 10. desember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar