Prímatar í pólitík

Soffía Sigurðardóttir veltir fyrir sér prímatahegðun í nútímasamfélagi eftir Klaustursmálið svokallaða.

Auglýsing

Prímata­hegðun er okkur með­fædd, en sið­menntin lærð. Því grynnra sem sið­menntin rist­ir, því sterkar kemur prímat­inn í ljós. Fyrir mig, sem hef áhuga á dýra­at­ferl­is­fræði, vakti sam­tal nokk­urra stjórn­mála­manna á Klaustu­barnum afar áhuga­verða stúdíu á athæfi nútíma prímata af mann­kyni.

Mann­kynið er ein af dýra­teg­undum jarð­ar­inn­ar. Við teljum okkur oft trú um að við höfum sagt skilið við dýrs­legan upp­runa okk­ar, en hann er samt þarna undir niðri og dýrið í okkur birt­ist á ýmsan hátt. Mann­kynið er hluti af stofni prímata og er líka bæði rán­dýr og bráð. Prímatar búa í sam­fé­lögum og hafa með sér flókið sam­skipta­kerfi og strangt valda­kerfi. Eins og fleiri dýra­teg­undir búa þeir yfir hvöt­inni til að vernda afkvæmi sín og vegna sam­fé­lags­skip­unar sinnar líka hvöt­inni til að vernda sam­fé­lagið sitt. Því síð­ar­nefnda fylgir oft tals­verð íhalds­semi, þ.e. það liggur bein­ast við að verja það sam­fé­lags­kerfi sem fyrir er, en ekki að breyta því.

Við búum ennþá yfir frum­hvöt­um, en höfum bætt við okkur æ flókn­ara sam­skipta­kerfi og sið­fræði. Það er einmitt í sið­fræð­inni sem við sjáum okkur frá­brugðin öðrum dýrum jarð­ar­inn­ar. Því miður er sið­mennt ekki öll jafn góð og inni­ber sitt af hverju af ofríki, kúg­un, und­ir­gefni, und­ir­för­li, umhyggju, gæsku, sam­hjálp, virð­ingu, fróð­leiks­fýsn, víð­sýni, þröng­sýni, frjáls­lyndi og stjórn­lyndi. Sið­fræðin var lengi sett í reglur sem trú­ar­brögð og rækt­aði þar bæði nokkra kosti og skelfi­lega ljótan boð­skap líka. Að hætti prímata setti hún sam­fé­lags­skip­an­ina í ströng boð, fann valda­kerf­inu trú­ar­lega rétt­læt­ingu, en boð­aði líka umhyggju, sem þó var tak­mörkuð við það að ógna ekki valda­kerf­inu. Það er ótrú­lega seint sem húman­ism­inn kom fram sem sið­bót á trú­ar­brögð­unum og fór að boða mann­gildi, mannúð og mann­rétt­indi ofar stétt­skipt­ingu og hafn­aði mis­virð­ingu fólks.

Auglýsing

Sú sið­fræði sem við til­einkum okkur ristir mis djúpt. Sú sem ristir dýpst verður lífs­gildi, en sú sem ristir grunnt verður aðeins henti­stefna, sýnd þegar hentar en leys­ist upp á stund­um. Þær stundir eru t.d. aðstæður sem valda hömlu­leysi, svo sem þegar menn reiðast, verða hræddir eða neyta áfeng­is. Þegar sið­mennt­aði prímat­inn dettur í'ða, skol­ast yfir­borðið af fyrst og þær rætur sem liggja dýpra koma skýrar í ljós. Þess vegna fannst mér svo áhuga­vert að skoða sam­skipti póli­tísku prímatanna sem ræddu saman á Klaust­ur­barn­um. Þarna var frum­stæða prímata­sam­fé­lagið með sinni ströngu skip­an, karl­kyns höfð­ingi ætt­bálks­ins, aðrir príma­ta­karla í hans innsta hring, önnur karl­dýr sem átti að fá til liðs við ætt­bálk­inn og svo konan sem hafði afmarkað leyfi til að blanda sér í umræð­una og var sett ofaní við þegar hún spillti móralnum með vit­lausum athuga­semd­um. Til við­bótar höfðu þeir til­einkað sér svo­lítið af sið­fræði, oflæti, und­ir­för­li, öfund og smjað­ur, sem þeir voru sann­trú­aðir um að þyrfti til að við­halda ætt­bálknum og höfð­ingj­an­um. Nýtil­komin sið­fræði þeirra hafði skol­ast af við skvettu af áfengi, svo sem allar hug­myndir um jafnan rétt fólks óháð kyn­ferði, kyn­hneigð, fötlun og fleiri lít­il­magn­andi eig­in­leikum þeirra sem voru þeim sjálfum síðri.

Það athygl­is­verð­asta við sam­töl þessa fólks var ekki sóða­lega orð­bragð­ið, það var bara van­mátt­ugt gól van­sældar þeirra yfir hlut­skipti sínu, sem þeir höfðu gert sér meiri vænt­ingar um. Það athygl­is­verða kom fram í end­ur­rit­inu á Kvenna­bla­did.is á hinni póli­tísku sýn þeirra á sjálfa sig og hvern ann­an. Þeir vilja hafa gam­alt sam­fé­lags­legt kerfi og eru óhressir með þær stofn­anir sam­fé­lags­ins sem þeir töldu eiga að við­halda kerf­inu en hafa verið að boða ein­hverjar breyt­ing­ar. Þar voru týnd til nýi þing­flokk­ur­inn Píratar sem er ekki að verja kerfið á Alþingi, Alþýðu­sam­bandið sem er komið í verka­lýðs­bar­áttu og kirkjan sem hefur fjölgað konum í klerka­stétt og tekið á kyn­ferð­is­brotum og varið mann­rétt­indi óboð­inna útlend­inga og óhefð­bundin hjóna­bönd.

Þeir hafa ekki þroskast upp úr prímata­sam­fé­lag­inu, það má ekki á milli sjá hvorir dást meira að höfð­ingja ætt­bálks­ins, höfð­ing­inn sjálfur eða liðs­menn­irn­ir. Þeir verja tals­verðum tíma í að árétta þörf­ina á að hafa valdastrúktúr með höfð­ingja og Sig­mundur Davíð er einmitt, að eigin áliti og hinna, slíkur höfð­ingi. Þessi höfð­ingja­þrá er bæði beitan sem Mið­flokks­menn bjóða tví­menn­ing­unum úr Flokki fólks­ins og til­efnið fyrir ljótasta orð­bragði Karls Gauta, þegar hann býsnast yfir því að konan sem er for­maður í hans flokki sé ekki sá leið­togi sem ætt­bálkur þarf að hafa. Hann kemur úr valda­karla­sam­fé­lagi vald­stjórn­ar­innar þar sem prímata­skipu­lagið rík­ir. Það hvarflar ekki að honum að fjórar full­orðnar mann­eskjur geti starfað saman án þess að hafa valdap­íramída með gór­illu­karl á toppn­um.

Hvað er prímata­skipu­lag í nútíma? Það er höfð­ingi, holl­usta við höfð­ingj­ann og refs­ing við að rísa upp gegn hon­um, vit­und um að upp­hefð þín komi frá höfð­ingja þín­um, vonin um að hljóta þá upp­hefð, vilj­inn til að verja höfð­ingj­ann og klekkja á öllum óvinum hans, aðdáun og smjaður upp­á­við, trúin á hinn sterka og með því andúðin á því veika. Fylgi­fiskur þessa óskapn­aðar er oflæti höfð­ingj­ans, þrá­hyggja fylgj­and­ans og ofstæki í garð allra sem ógna þessu fyr­ir­myndar skipu­lagi. Til að við­halda þessu kerfi er engum með­ulum hafn­að, til þess þarf að beita klækjum og falsi, sú nauð­syn brýtur lög, skráð og óskráð. Þessi heims­mynd þeirra ristir svo djúpt að hún veldur óbeit á öllum þeim sem raska henni, þaðan kemur óbeitin á öllum þeim þjóð­fé­lags­hópum sem sam­þykkja ekki prímata­sam­fé­lagið eða falla ekki að því.

Þessir prímatar heyra í almenn­ings­á­lit­inu, þeir heyra raddir þeirra sem vilja frelsi, lýð­ræði, mann­rétt­indi, jöfn­uð, umhverf­is­vernd og sitt­hvað fleira sem hefur ekk­ert með upp­bygg­ingu prímata­sam­fé­lags að gera. Þeir vita að þeir tapa stríði gegn þessum hug­myndum og fylgja því spak­mæl­inu: Ef þú getur ekki sigrað þá, gakktu í lið með þeim. Þeir skreyta sig fjöðrum þess­arra hug­mynda, enda hvað gerir góður liðs­maður ekki til að verja ætt­bálk sinn. Samt pirra þessar hug­myndir þá, þeir vilja ekki fá sam­keppni um völd frá konum sem hafa önnur sjón­ar­mið og pirr­ingur þeirra út í konur vex með vax­andi áhrifum kvenna. Þeir líta á allan veik­leika sem ógn við prímata­sam­fé­lag sitt sem byggir á völdum hins sterka. Þess vegna hafa þeir í raun óbeit á öllum sem þeim finnst ekki sterkir, þess vegna líta þeir niður á fatlað fólk og fleiri þjóð­fé­lags­hópa. Dags dag­lega geta þeir alveg sýnt þessu fólki vin­áttu en ná samt ekki að líta á það sem jafn­ingja. Hinn sið­mennt­aði prímati seg­ist bera jafna virð­ingu fyrir öllu fólki og nefnir því til stuðn­ings að eiga vin sem sé svona og svona, en bætir ekki við því sem und­ir­vit­und hans veit, að hann sjálfur er þeim miklu fremri.

Við sjáum þetta prímata­sam­fé­lag í litlum flokkum og stórum ríkj­um, í gömlum sam­fé­lögum og nýj­um, fjar­lægum löndum og heima­landi okk­ar, frum­skógum og borg­um. Prímata­skipu­lagið er sam­fé­lags­kerfi byggt á valdap­íramída, sem þolir hvorki lýð­ræði né jafn­rétti.

Langar þig ekki að kom­ast lengra á þró­un­ar­braut­inni og verða að sið­mennt­uðu mann­kyni? Langar þig ekki að úrelda prímatann úr póli­tík­inni?

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
Telur enga ástæðu til að hafa uppi stór orð um „svartan dag í réttarsögunni“
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að ekki þurfi að hafa áhyggjur af orðspori Íslands vegna niðurstöðu yfir­­­­­deildar Mann­rétt­inda­­­dóm­stóls Evr­­­ópu.
Kjarninn 1. desember 2020
Kristján Guy Burgess
Opið samfélag er besta bóluefnið
Kjarninn 1. desember 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Firra“ að lausnin á kreppunni sé að skerða kjör láglaunafólks
Efling mótmælir orðum framkvæmdastjóra SA harðlega og segir að honum sé nær að biðla til stéttbræðra sinna um að fjárfesta meira í atvinnuþróun eða auka neyslu í stað þess „að vega að verkafólki með laun undir opinberum framfærsluviðmiðum“.
Kjarninn 1. desember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Eitt smit á Austurlandi í 3. bylgju – til álita kemur að slaka á aðgerðum á landsbyggðinni
„Í ljósi þess að mjög fá smit eru nú að greinast utan höfuðborgarsvæðisins þá kæmi til álita að mínu mati að beita minna takmarkandi aðgerðum á þeim svæðum,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Aðeins eitt smit greindist á Austurlandi í 3. bylgju.
Kjarninn 1. desember 2020
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
Þeir sem brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að gegna trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings
Gagnsæi, samtök gegn spillingu, telja að þeir sem bera ábyrgð á því að brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að koma að frekari trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings.
Kjarninn 1. desember 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra og Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Dómsmálaráðherra: „Þessi niðurstaða veldur vissulega vonbrigðum“
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra ræddi niðurstöðu Landsréttarmálsins á ríkisstjórnarfundi og sagði hana í kjölfarið valda sér vonbrigðum. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir bent á mjög alvarlega annmarka.
Kjarninn 1. desember 2020
Kjartan Briem nýr framkvæmdastjóri Isavia ANS
Isavia ANS ehf. er dótturfélag Isaiva ohf. og annast rekstur og uppbygginu flugleiðsöguþjónustu.
Kjarninn 1. desember 2020
Áfram munu fjöldamörk miðast við tíu manns - að minnsta kosti í viku í viðbót.
Óbreyttar sóttvarnaaðgerðir í viku í viðbót
Ákveðið hefur verið að framlengja gildandi sóttvarnaráðstafanir til 9. desember. Til stóð að gera tilslakanir en vegna þróunar faraldursins síðustu daga var ákveðið að halda gildandi aðgerðum áfram.
Kjarninn 1. desember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar