Hvað nú?

Guðmundur Þorsteinsson segir að Íslendingar geti lagt sitt litla lóð réttu megin á vogarskálarnar varðandi loftlagsvandann. Það hafi Íslendingar gert með sölu raforku til álbræðslu, málmblendis, kísilvinnslu og gagnavera.

Auglýsing

Þeim, sem tjáðu sig um ástand og horfur nú um ára­mót­in, voru umhverf­is­málin ofar­lega í huga og er ekki að undra. Varla er lengur um mark­tækan ágrein­ing að ræða um að hlýnun loft­hjúps jarð­ar­innar vegna los­unar okkar á gróð­ur­húsa­loft­teg­undum muni valda þeim breyt­ingum á veð­ur­fari sem munu ógna fjöl­mennum sam­fé­lögum og jafn­vel vist­kerf­unum í heild ef fram fer sem horf­ir. Ágrein­ing­ur­inn er aðeins um hve hraðar og gagn­gerðar breyt­ing­arnar verða, sem fer eftir því hversu til tekst með að draga úr þess­ari los­un.

Hlýnun loft­hjúps­ins hefur áhrif af tvennu tagi. Í fyrsta lagi munu stór svæði hætta að geta brauð­fætt íbú­ana vegna minnk­andi úrkomu og hækk­andi hita­stigs. Í öðru lagi veldur hlýn­unin hækk­andi sjáv­ar­stöðu, bæði með bráðnun jök­ul­íss og þenslu vatns­ins við hærra hita­stig. Talið er nær óhjá­kvæmi­legt að sjáv­ar­borð hækki af þessum sökum um hálfan metra á þess­ari öld og sumir spá miklu meiri hækk­un. Þá eru þétt­býl strand­svæði og lágreistar eyjar í hættu.

Þetta hvort tveggja er lík­legt til að raska svo búsetu á mögum þétt­býlum svæðum að búast má við stór­felldum fólks­flutn­ingum í þeim mæli sem ekki hafa áður sést. Við höfum nú þegar fundið smjör­þef­inn af slíku þar sem er hið títt­nefnda flótta­manna­vanda­mál í Evr­ópu sem hefur kallað fram vax­andi and­stöðu gegn við­töku land­flótta fólks. Við­brögð stjórn­valda í Banda­ríkj­unum á landa­mær­unum við Mexíkó benda ekki til þess að svona fólks­flutn­ingum verði tekið opnum örm­um! Það þarf ugg­laust fjörugra ímynd­un­ar­afl en mér er gefið til að gera sér við­hlít­andi grein fyrir þeim ósköpum sem af þessu gæti leitt. Í þessu sam­hengi tal­aði David Atten­borough um enda­lok þess sem við köllum sið­menn­ingu.

Auglýsing

Í sam­an­burði við slíkar ham­farir eru jafn­vel svo ömur­leg fyr­ir­bæri sem plast­mengun sjávar og útdauði nokk­urra dýra­teg­unda næsta létt­væg.

Ýmsir telja að nú þegar sé of seint í rass­inn gripið og hlýnun loft­hjúps­ins verði ekki stöðvuð úr þessu, hvað þá snúið við. Samt má ekki leggja árar í bát og vissu­lega er mark­visst unnið að því að fá ríki heims­ins til að bind­ast sam­tökum til að draga úr útblæstri en við ramman er þar reip að draga þar sem eft­ir­spurn eftir orku er gríð­ar­leg og sívax­andi og hún er að stærstum hluta fram­leidd með brennslu jarð­efna­elds­neyt­is.

Þarna getum við Íslend­ingar lagt okkar litla lóð réttu megin á vog­ar­skál­arnar þar sem við búum yfir nátt­úru­legum orku­lindum og það höfum við raunar gert með sölu raf­orku til álbræðslu, málm­blend­is, kís­il­vinnslu og gagna­vera og getum gengið enn lengra í þá átt.

Fyr­ir­ætl­anir í þá veru mæta hins vegar harðri and­stöðu fólks sem metur meira að varð­veita ásýnd lands­ins óbreytta en stuðla að því að skipta út brennslu jarð­efna­elds­neytis fyrir lítt meng­andi orku­vinnslu. Þegar þetta sama fólk læst hafa þungar áhyggjur af hlýnun jarðar finnst mér það komið í mót­sögn við sig sjálft.

Ágætt dæmi um slíkan tví­skinn­ung er mál­flutn­ingur Andra Snævar Magna­sonar í grein í Kjarn­anum og í Kast­ljósi 7. jan­ú­ar. Þar tal­aði hann eins og hann tryði því að við gætum stöðvað hinn orku­freka gröft eftir Bitcoin með því að neita að selja til þess raf­magn og að íslenskur orku­mála­stjóri gæti komið því til leiðar að álf­ram­leiðsla yrði skatt­lögð þannig að sá málmur yrði svo dýr að notkun hans yrði hætt að veru­legu leyti. Já, langt er nú seilst til rök­semda.

Engum þarf að bland­ast hugur um að væri þess­ari orku­freku starf­semi úthýst héðan yrði hún rekin ann­ars staðar og þá knúin með brennslu kola eða olíu með til­heyr­andi útblæstri koltví­sýr­ings. Því hlýtur svo gáf­aður maður sem Andri Snær að geta áttað sig á þó hann kjósi að tala á annan veg.

Það er vissu­lega vel meint að vernda fögur nátt­úru­fyr­ir­bæri svo afkom­endur okkar geti notið þeirra en kemur til lít­ils ef allt fer á versta veg. Það leiðir hug­ann að gam­alli mynda­sögu þar sem bjarg­vættur nokkur er látin segja við hinn nauð­stadda: „Hafðu engar áhyggj­ur, ég skal bjarga þér þó það kosti okkur báða líf­ið“.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
James Hatuikulipi.
Enn einn „hákarlinn“ fellur – Hatuikulipi segir af sér
Allir þrír áhrifamennirnir í Namibíu sem tryggðu Samherja kvóta á undirverði gegn ætluðum mútugreiðslum hafa nú sagt af sér.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Mussila hlýtur Norrænu EdTech verðlaunin
Sprotafyrirtækið Mussila framleiðir hugbúnað sem kennir börnum tónlist í gegnum skapandi umhverfi.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið – Lífið breyttist eftir að Kamilla kynntist kakóinu
Kjarninn 20. nóvember 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið telur sig hafa uppfyllt eftirlitsskyldu sína með RÚV
Mennta- og menningarmálaráðuneytið tekur ekki afstöðu til ábend­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar um að færa eign­ar­hlut rík­is­ins í RÚV til fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins. Ráðu­neytið segir að það sé Alþingis að ákvarða um slíkt.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Haukur ráðinn framkvæmdastjóri fjármálastöðugleika hjá Seðlabankanum
Enn hefur ekki verið ráðið í stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Ásta Svavarsdóttir
Þú ert svo sæt svona réttindalaus
Kjarninn 20. nóvember 2019
Samherji kynnti Síldarvinnsluna sem hluta af samstæðunni
Þegar Samherji kynnti samstæðuna sína erlendis þá var Síldarvinnslan kynnt sem uppsjávarhluti hennar og myndir birtar af starfsemi fyrirtækisins. Á Íslandi hefur Samherji aldrei gengist við því að Síldarvinnslan sé tengdur aðili.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Útskurður
Kjarninn 20. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar