Sýnilega höndin

Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, fjallar um orð ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra sem hún lét falla í pontu Alþingis í gær.

Auglýsing

Hver ætlar að axla ábyrgð­ina á þeirri sam­fé­lags­legu til­raun sem hér hefur verið sett á svið; að búa til upp­sveiflu í hag­kerf­inu án þess að tryggja vinnu­afl­inu við­un­andi lífs­gæði? Hver ætlar að axla póli­tísku ábyrgð­ina á því að atvinnu­rek­endum var talin trú um að hægt væri að neita að borga fólki laun með sann­girn­ina að leið­ar­ljósi?

Hver ætlar að við­ur­kenna: Það er ekki hægt að hafa hér hóp kvenna á svo lágum launum að þau dugi ekki til að tryggja að endar nái saman frá einum mánaðmótum til þeirra næstu? Hver ætlar að við­ur­kenna að það er ógeðs­legt að ætla fjölda kvenna að vinna baki brotnu fyrir launum sem duga þó ekki til að tryggja efna­hags­legt öryggi?

Ég býð spennt.

Auglýsing

Þór­dís Kol­brún R. Gylfa­dóttir ráð­herra ferða­mála fór með tölu í gær á Alþingi, ein­hvers­konar varn­ar­ræðu fyrir nýfrjáls­hyggj­una. Í henni beindi hún sjónum sínum eitt­hvað út í heim og mátti skilja mál­flutn­ing­inn svo­leiðis að hún teldi að ekki væri hægt að not­ast við hefð­bundna mæli­kvarða þegar kæmi að til­veru og lífs­skil­yrðum lág­launa­fólks heldur þyrfti að not­ast við „með­al­töl sem eng­inn étur en ég kýs að kalla stað­reynd­ir“, svo­kall­aða „upp­safn­aða raun­á­vöxtun ráð­stöf­un­ar­tekna“. Ráð­herra lýsti því svo yfir að „þró­unin væri á veg­ferð ein­hvers rétt­læt­is“ fyrir lág­launa­fólk.

Í ver­öld ráð­herr­ans eru málin ein­föld: Lág­launa­fólk getur ekki reiknað með „öflugu rétt­læt­i“, ekki hér og ekki þar, en lág­launa­fólk á mögu­lega mögu­leika á því að öðl­ast eitt­hvert rétt­læti. Rétt­læti er afstætt hug­tak á Íslandi; sum njóta mik­ils rétt­lætis á meðan önnur njóta miðl­ungs­rétt­lætis og svo enn önnur lít­ils rétt­læt­is. Rétt­læti er stétt­skipt hug­tak á Íslandi og það veit yngsta konan frá upp­hafi til að gegna ráð­herra­emb­ætti á Íslandi vel. Það ber kannski að óska henni til ham­ingju með að vera ung búin að átta sig á eðli mála.

Ég vann í 10 ár á einum af leik­skólum Reykja­vík­ur­borg­ar, sem ófag­lærð lág­launa­kona. Ég veit auð­vitað alveg, líkt og ráð­herrann, að rétt­læt­inu er ekki úthlutað af sann­girni á Íslandi. Ég hef upp­lifað það í eigin lífi og ég hef séð það í efna­hags­legum veru­leika þeirra kvenna sem ég starf­aði með, kvenna alstaðar að úr heim­in­um. Þannig að ég ætla bara að fagna því þegar hlut­irnir eru orð­aðir með eins skýrum hætti eins og þeir voru í gær hjá Þór­dísi. Því að það er gott þegar fólk talar hreint út. Það er gott þegar stétta­and­stæð­urnar verða öllum aug­ljós­ar, það er gott þegar línur skýr­ast. Það er gott þegar við losnum úr fjötrum orð­ræð­unnar um að öll hafi það æðis­lega gott og þau sem ekki sam­þykki það séu van­stilltir skemmd­ar­varg­ar. Það er gott þegar valda­stéttin fer að tala skýrt og fer að segja satt: Lág­launa­fólk á Íslandi nýtur ekki sam­bæri­legs rétt­lætis á við þau sem eru hærra í stig­veld­inu.

Sann­leik­ur­inn er jú sagna best­ur.

Því allt sem á okkur hefur dunið und­an­far­ið, allur áróð­ur­inn um að kata­st­rófa sé á næsta leiti fái fólk mann­sæm­andi laun fyrir unna vinnu, öll móð­ur­sýk­in, allt upp­nám­ið, öll harm­kvæl­in; þetta snérist aldrei um „stöð­ug­leika“. Raun­veru­legur stöð­ug­leiki byggir á rétt­læti, órétt­látt sam­fé­lag getur aldrei orðið sam­fé­lag stöð­ug­leika. Stöð­ug­leiki er bara orð sem fólk hefur fengið að fela sig bak við, orð sem fólk hefur notað til að breiða yfir kald­lyndi sitt í garð vinnu­aflsins. Stöð­ug­leik­inn á Íslandi er, eins og ég hef margoft bent á, stöð­ug­leiki hinna vel settu á kostnað þeirra illa stæðu. Stöð­ug­leik­inn er órétt­lát­ur. Hann er gjaf­mildur og í stuði gagn­vart sumum sem fá að borga sjálfum sér millj­ón­ir, jafn­vel millj­arða, nískur og grimmur gagn­vart öðrum sem þurfa að vinna og vinna fyrir næstum ekki neitt. Íslenski stöð­ug­leik­inn er ótta­legur drullu­sokk­ur. Stétt­skipt­ingin og mis­skipt­ingin er í kjarnsýr­unum hans, hann á öfl­ugt og mikið rétt­læti handa sum­um, veik­burða og tak­markað rétt­læti handa öðr­um. Og lág­launa­konur á íslenskum vinnu­mark­aði þekkja herra Stöð­ug­leika af vondu einu.

Þetta snérist og snýst um órétt­læti og rétt­læti. Um efna­hags­legt rétt­læti. Um rétt­læti í vell­auð­ugu sam­fé­lagi, um það hvort íslenskt sam­fé­lag ætlar að halda áfram að leyfa póli­tískri og efna­hags­legri yfir­stétt að ráða bók­staf­lega öllu, líka því hvernig rétt­læt­inu er úthlut­að. Um það hvort hægt sé að ætl­ast til þess að lág­launa­konan fái ekk­ert efna­hags­legt rétt­læti. Um það hvort við teljum gott og eðli­legt að millj­arða­mær­ingar fái að skil­greina inni­hald og eðli þeirra rétt­læt­is­hug­mynda sem eru við lýði á Íslandi. Um það hversu langt gengið hefur verið í því að beygja öll félags­leg við­mið undir ægi­vald auð­stétt­ar­inn­ar. Og um það hvort ekki sé afskap­lega tíma­bært að hefja gagn­sókn.

Að lok­um:

Und­an­farnir dagar hafa verið merki­legir og skemmti­legir og magn­að­ir. Við höfum farið um allan bæ á Efl­ing­ar-bíln­um. Við höfum boðið félags­mönnum að greiða atkvæði um það hvort farið verði í verk­fall, kvenna­verk­fall, lág­launa­kvenna­verk­fall, þann 8. mars. Við höfum hitt mik­inn fjölda lág­launa­kvenna sem koma til að kjósa í bíln­um, þrátt fyrir rign­ingu, þrátt fyrir að þær séu að nota kaffi­tím­ann sinn, þrátt fyrir að vakt­inni sé lok­ið. Við höfum hitt Freka kall­inn og rif­ist við hann. Við höfum hlustað á alla frétta­tíma og sagt Vúhú! í hvert skipti sem sagt er frá ferðum bíls­ins og Vúhú! í hvert skipti sem við stoppum á nýjum áfanga­stað. Vúhu!

Og vit­iði hvað? Hvernig sem fer erum við búin að senda skila­boð: Við ætlum að berj­ast fyrir því að fá meira en „eitt­hvert rétt­læt­i“. Við ætlum ekki að sætta okkur við að kald­lynt fólk geti eins og ekk­ert sé dæmt okkur til að lifa við skert kjör. Við ætlum ekki að sætta okkur við að fólk horfi á okkur í smá­stund, líti svo undan og segi: Æ, lág­launa­fólk hefur það bara all­staðar svo slæmt. Við ætlum að berj­ast sam­ein­uð, við rísum upp af því að við höfum engu að tapa og í það minnsta, í það minnsta eitt­hvað rétt­læti að vinna. Og er þá ekki öllum aug­ljóst að til ein­hvers er barist?

Og alveg að lok­um: Gangi tals­mönnum órétt­læt­is, mis­skipt­ingar og hins falska stöð­ug­leika bara vel að stoppa okk­ur. Gangi þeim vel að reyna að fá okkur til borða „upp­safn­aða raun­á­vöxtun ráð­stöf­un­ar­tekna“. Undrun þeirra á því að við séum ekki til í að halda áfram að þegja og vinna, und­ir­bún­ings­leysi þeirra gangvart upp­ris­unni okkar bók­staf­lega sannar að þau hugs­uðu aldrei um okk­ur, vissu ekk­ert um okk­ur, höfðu engan áhuga á okk­ur. Lág­launa­konur á íslenskum vinnu­mark­aði voru nákvæm­lega jafn jað­ar­settar og ósýni­legar og ég sagði að við vær­um. En við erum það ekki leng­ur. Og engar ósýni­legar hendur órétt­lætis og arð­ráns geta unnið slag­inn við allar sýni­legu hend­urnar okk­ar.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins.
Telur Reykjavíkurborg reyna að gera Sundabraut óarðbæra
Sigurður Hannesson framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins segir tímabært og mikilvægt að ráðast í samgöngubætur á höfuðborgarsvæðinu. Hins vegar eigi enn eftir að skýrast hvernig 120 milljarða samgöngusáttmáli ríkis og sveitarfélaga verði fjármagnaður.
Kjarninn 20. september 2020
Sungið um samband í öfugri og réttri tímaröð
Til stendur að setja upp söngleikinn Fimm ár í Kaldalóni í Hörpu í október. Safnað er fyrir uppsetningunni á Karolina Fund.
Kjarninn 20. september 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir.
Þórólfur: Ekki tilefni til harðari aðgerða
Sóttvarnarlæknir mun leggja til að krár og skemmtistaðir verði áfram lokaðir fram yfir næstu helgi. Ekki sé þó tilefni til að grípa til harðari takmarkana á allt landið en þeim sem eru við lýði.
Kjarninn 20. september 2020
Víðir Reynisson var viðmælandi hjá Rás 2 nýverið. Starfsmaður útvarpsstöðvarinnar hefur greinst með COVID-19 og Víðir er kominn í sóttkví.
Starfsmaður Rásar 2 greindist með kórónuveirusmit og sendi Víði í sóttkví
Sex starfsmenn Rásar 2 eru komnir í sóttkví eftir að starfsmaður útvarpsstöðvarinnar greindist með COVID-19 í gærkvöldi.
Kjarninn 20. september 2020
Sigríður Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokks.
Sigríður Andersen segir til umhugsunar hvort Vinstri græn séu stjórntækur flokkur
Þingmaður Sjálfstæðisflokks segir að það hafi verið horft í forundran á það innan Sjálfstæðisflokks að hluti þingmanna samstarfsflokks styddu ekki ríkisstjórnina. Þeir væru oft með óbragð í munni vegna ýmissa mála sem hafi samt fengið framgang.
Kjarninn 20. september 2020
Smitum fækkar á milli daga – 38 greindust með veiruna í gær
Und­an­farna fimm daga hafa 166 smit greinst inn­an­lands. Mun færri sýni voru tekin í gær en daginn áður.
Kjarninn 20. september 2020
Mun NATO þola annað kjörtímabil af Trump?
Nýjar ógnir – Almannaöryggi og vopnakapphlaup
COVID-19 hefur beint sjónum að því hversu viðkvæm öflugustu ríki heims, sem byggja öryggi sitt meðal annrs á hernaðarlegum mætti, eru gagnvart slíkum ógnum. Að þegar límið sem heldur samfélaginu saman þverr, er hinu samfélagslega öryggi ógnað.
Kjarninn 20. september 2020
Bill Clinton og Poul Nyrup Rasmussen.
Leyndarmálið í skjalaskápnum
Árið 1997 kom Bill Clinton í heimsókn til Danmerkur, fyrstur bandarískra forseta. Með hástemmdum lýsingarorðum, þakkaði forsetinn Dönum gott fordæmi, en sagði ekki fyrir hvað. Þangað til nú hafa einungis örfáir vitað hvað hann meinti.
Kjarninn 20. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar