Uppskrift að hamingju frá eldri borgurum

Ingrid Kuhlman telur að mikið sé hægt að læra af viðhorfi eldri borgara en í dag er alþjóðlegi hamingjudagurinn.

Auglýsing

Alþjóð­legi ham­ingju­dag­ur­inn er hald­inn í sjö­unda sinn 20. mars að frum­kvæði Sam­ein­uðu þjóð­anna. Mark­miðið með deg­inum er að vekja til vit­undar um mik­il­vægi ham­ingj­unn­ar.

Und­ir­rituð útskrif­að­ist með meistara­gráðu í hag­nýtri jákvæðri sál­fræði frá Buck­ing­hams­hire New Uni­versity haust 2018. Loka­verk­efnið var eig­ind­leg rann­sókn á skynjun og skiln­ingi eldri borg­ara á vellíð­an. Rann­sókn­ar­spurn­ing­arnar voru: Hvernig skynja og skil­greina eldri borg­arar á Íslandi vellíðan og hvaða þættir hafa að þeirra mati áhrif á vellíðan á efri árum? Þátt­tak­endur voru sjö ein­stak­lingar á aldr­inum 70-79 ára en sam­kvæmt rann­sókn Emb­ættis land­læknis á heilsu og líðan Íslend­inga árið 2012 upp­lifa ein­stak­lingar á þeim aldri mestu ham­ingj­una. Tekin voru hálf­opin við­töl og gögnin síðan þema­greind.

Sjö þemu fund­ust í svörum við­mæl­enda sem sýna hvernig þeir hafa skapað sér ham­ingju­ríka til­veru. Segja má að svör þátt­tak­enda séu eins­konar upp­skrift að vellíð­an. Hér fyrir neðan verður fjallað um þemun sjö:

Auglýsing

1. „Þú skapar þér þína ham­ingju“

Við­mæl­endur telja að ekki eigi að bíða eftir því að verða ham­ingju­samur heldur þurfi maður að skapa sér sína ham­ingju. Með því að við­hafa jákvætt við­horf, ein­blína á skemmti­lega hluti og velta sér ekki upp úr því sem maður getur ekki haft áhrif á sé hægt að auka vellíð­an. Æðru­leysi ein­kennir svör við­mæl­enda, sem telja mik­il­vægt að gera það besta úr því þeir hafi. Þeir leggja áherslu á að njóta hvers augna­bliks og litlu hlut­anna:

„Það eru svo ótrú­lega margir litlir hlutir sem eru bara dásam­legir á hverjum degi. Til dæm­is, mér dettur nú bara í hug rúmið mitt, það er svo gott rúmið mitt [bros­ir], að ég hlakka til að fara upp í rúmið mitt á kvöldin þegar ég er orðin þreytt og, og … lesa góða bók, það finnst mér mjög skemmti­legt. Mér finnst líka ægi­lega gaman að elda, elda smá góðan mat svona, og um helgar að fá sér kannski eitt rauð­víns­glas ... með mann­in­um, þetta er allt voða gam­an.”

2. Að stofna til og við­halda góðum tengslum



Rauði þráð­ur­inn í frá­sögnum þátt­tak­enda er að gefa af sér og rækta félags­skap við afkom­endur og vini. Sjá börnin verða að manni, fylgj­ast með barna­börn­unum vaxa úr grasi og taka þátt í lífi þeirra. Þeir telja að jákvæð félags­tengsl auki lífs­á­nægju og almenna vellíð­an. Það veiti þægi­lega til­finn­ingu að eiga net í kringum sig og geta deilt til­finn­ingum sínum og áhyggjum með öðr­um. Þátt­tak­endur eru flestir frekar virkir félags­lega og leita eftir því að vera innan um annað fólk:

„... ég hef mikla þörf fyrir að hitta fólk þannig að ég reyni alltaf að vera ein­hvers staðar að gera eitt­hvað með fólki. Og það finnst mér mín ham­ingja, að geta það.“

3. Að stunda reglu­bundna lík­ams­rækt

Við­mæl­endur eru mjög með­vit­aðir um mik­il­vægi þess að huga að heils­unni til að geta tekið þátt í því sem lífið býður upp á. Þeir stunda margs­konar lík­ams­rækt eins og göngut­úra, Qigong, vatns­leik­fimi, sund, Zumba, stóla­jóga, golf og styrkt­ar­þjálf­un. Þeir telja að lík­am­leg­ur, and­legur og félags­legur ávinn­ingur lík­ams­ræktar sé ótví­ræð­ur. Reglu­leg hreyf­ing bæti svefn­inn, geri þá frísk­ari og orku­meiri, bæti lund­ina og auki félags­lega vellíðan þeirra.

„Dans­inn er svo ynd­is­legur og mús­íkin og þetta kemur manni í svo gott skap og manni líður svo vel ... ég hlakka til hvers tíma. Bara í hvert skipti sem maður fér héðan út frá henni [Zumba kenn­ara] þá er maður bara kom­inn upp í ein­hverjar hæð­ir.“

4. Að hafa til­gang og merk­ingu í líf­inu

Við­mæl­endur leggja mikla áherslu á mik­il­vægi þess að vera ein­hvers virði fyrir annað fólk og stuðla að vellíðan ann­arra, t.d. með því að taka í sjálf­boða­liða­starfi eða stjórn­málum og gera þannig sam­fé­lagið betra. Virk þátt­taka í sam­fé­lag­inu og að láta gott af sér leiða gefur þeim til­gang:

„Maður þarf líka að finna að maður sé að gera eitt­hvert gagn þó að maður sé á átt­ræð­is­aldri, það er bara þannig. Það er nauð­syn­legt að maður finni að maður hafi eitt­hvert hlut­verk.“

Þeir telja einnig mik­il­vægt að læra, dafna og vaxa og hafa eitt­hvað sem fangar hug­ann á hverjum degi, t.d. með því að taka þátt í félags­starfi, sækja fræðslu, stunda list­mál­un, lesa bæk­ur, ferðast, sinna garð­yrkju­störf­um, hlusta á tón­list, prjóna, leysa kross­gátur og hreyfa sig.

5. Að upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar

Við­mæl­endur und­ir­strika mik­il­vægi þess að líta glaður og stoltur yfir far­inn veg og vera sáttur við sjálfan sig og stöð­una sem maður er í. Einnig að horfa björtum augum til fram­tíð­ar­inn­ar. Í við­töl­unum má skynja margar jákvæðar til­finn­ingar eins og gleði, þakk­læti, æðru­leysi, áhuga, von, stolt, skemmt­un, inn­blást­ur, kær­leik og lotn­ingu:

„Það er fal­legt veður í dag, skýja­farið er meira að segja fal­legt líka, og við getum speglað okkur í haf­inu sem við sitjum hérna og horfum út um glugg­ann.”

6. Að vera tengdur nátt­úr­unni

Teng­ingin við nátt­úr­una kemur mjög sterkt fram hjá við­mæl­end­um, sem segja að nátt­úran gefi þeim gildi og merk­ingu. Að kom­ast í snert­ingu við nátt­úr­una, fylgj­ast með vor­fugl­um, fá súr­efni í lungun á göngum og upp­lifa heilandi mátt vats­ins og hafs­ins vekur með þeim kraft og vellíð­an:

„... þegar manni líður illa þá getur maður horft til hafs­ins og notið þess, og þá birtir til því að til­brigðin í því eru jafn merki­leg og í lífi okkar mann­anna. Kannski er það þess vegna sem maður hefur svona kraft. Ég sæki kraft­inn mjög mikið í það að njóta þess að vera við haf­ið.“

7. Að upp­lifa vellíðan þrátt fyrir mót­læti

Við­mæl­endur lýsa vel hvernig hægt er að upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og þakk­læti og kær­leik þrátt fyrir erfið veik­indi maka og síðar maka­missi, eins og með­fylgj­andi lýs­ing sýn­ir:

„... þarna er sam­band okkar í miklum veik­leika, þú veist, aðstæð­urnar eru þannig, en aldrei í eins miklum styrk­leika. Það var algjör­lega ótrú­leg lífs­reynsla. Allt önnur nálg­un, allt aðrar þarfir sem bók­staf­lega köll­uðu á alla þessa nánd. Fólk hélt að ég væri að drep­ast úr þreytu. En við nutum sam­ver­unn­ar, bara á annan hátt, en aldrei eins mikið og þarna. Þarna er svo mikið að gefa og svo mikið að þiggja, þetta var mér mik­ils virði ... þetta var mjög dýr­mætur tími í okkar líf­i.“

Áföll geta þroskað fólk og gert því kleift að njóta lífs­ins á annan og dýpri hátt.

Tengsl milli þem­anna sjö

Sterk tengsl eru milli ofan­greindra þema. Við­mæl­endur upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og gleði, sælu­vímu og ham­ingju við að stunda hreyf­ingu. Hreyf­ingin hefur áhrif á lík­am­lega, and­lega og félags­lega vellíðan þeirra og gefur þeim til­gang. Þeir upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og stolt, áhuga og ánægju við skap­andi vinnu og vits­muna­lega örvandi athafn­ir. Að láta gott af sér leiða gefur þeim ekki aðeins til­gang og merk­ingu heldur einnig tæki­færi til að kynn­ast nýju fólki, sem aftur eykur vellíðan þeirra. Þeir stofna til og rækta félags­tengsl í þeim til­gangi að upp­skera jákvæðar til­finn­ing­ar. Teng­ingin við nátt­úr­una færir þeim jákvæðar til­finn­ingar og til­gang.

Loka­orð

Svörin færa okkur heill­andi inn­sýn í það hvernig eigi að lifa ham­ingju­ríku og ánægju­legu lífi og hvað eldri borg­arar gera dags dag­lega til að auka vellíðan sína. Við getum lært mikið af svörum og við­horfi þeirra. Athygl­is­vert er að velta fyrir sér hvað vellíðan á efri árum þýði nákvæm­lega. Eins og einn við­mæl­end­anna orð­aði svo vel:

„En það sem maður upp­hugs­aði sem ham­ingju þegar maður var fer­tug­ur, er það svo ham­ingja sem maður velur þegar maður verður 75 ára?”

Höf­undur grein­ar­innar er með meistara­gráðu í hag­nýtri jákvæðri sál­fræði og gegnir starfi fram­kvæmda­stjóra Þekk­ing­ar­miðl­un­ar, ingrid@t­hekk­ing­armidl­un.is.

Seðlabankafólk ræddi um Facebook gjaldmiðilinn
Seðlabankastjóri Bandaríkjanna, Jerome Powell, segir að rafmyntin sem Facebook ætlar að setja í loftið á næsta ári hafi komið til umræðu innan Seðlabanka Bandaríkjanna.
Kjarninn 19. júní 2019
Raunhækkun fasteigna lítil sem engin þessi misserin
Vorið 2017 mældist fasteignaverðshækkun 23,5 prósent.
Kjarninn 19. júní 2019
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingflokksformaður Pírata.
Heildarendurskoðun lögræðislaga samþykkt
Þingsályktunartilllaga þar sem mælst er til að heild­ar­end­ur­skoðun lög­ræð­islaga fari fram og að kosin verði til þess sér­nefnd þing­manna hefur verið samþykkt á Alþingi. Þingflokksformaður Pírata getur ekki beðið eftir því að hefjast handa.
Kjarninn 19. júní 2019
Höfuðstöðvar Lífeyrissjóðs verzlunarmanna eru í Húsi verslunarinnar.
Stjórn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna segir vexti hafa verið orðna „óeðlilega“ lága
Stjórn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna segist það ekki samræmast skyldu sinni að taka hagsmuni 3.700 lántaka með breytileg verðtryggð lán fram yfir hagsmuni allra sjóðsfélaga. Hún segir yfirlýsingar um einvörðungu hækkun vaxta byggja á veikum grunni.
Kjarninn 19. júní 2019
FME minnir á kröfur sem gerðar eru til lífeyrissjóða
VR hyggst gera breytingar á skipan stjórnar Lífeyrissjóðs verslunarmanna.
Kjarninn 19. júní 2019
Jafnréttisnefnd KÍ mótmælir málflutningi kennara
Jafnréttisnefnd Kennarasambands Íslands hefur sent frá sér ályktun þar sem málflutningi grunnskólakennara um falskar ásakanir nemenda um meint ofbeldi kennara er mótmælt.
Kjarninn 19. júní 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson
Að breyta samfélagi
Kjarninn 19. júní 2019
Sarkozy ákærður fyrir spillingu og mútuþægni
Fyrrum forseti Frakklands er ákærður fyrir að hafa þegið fjármagn frá Gaddafi, fyrrum forseta Líbíu.
Kjarninn 19. júní 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar