Uppskrift að hamingju frá eldri borgurum

Ingrid Kuhlman telur að mikið sé hægt að læra af viðhorfi eldri borgara en í dag er alþjóðlegi hamingjudagurinn.

Auglýsing

Alþjóð­legi ham­ingju­dag­ur­inn er hald­inn í sjö­unda sinn 20. mars að frum­kvæði Sam­ein­uðu þjóð­anna. Mark­miðið með deg­inum er að vekja til vit­undar um mik­il­vægi ham­ingj­unn­ar.

Und­ir­rituð útskrif­að­ist með meistara­gráðu í hag­nýtri jákvæðri sál­fræði frá Buck­ing­hams­hire New Uni­versity haust 2018. Loka­verk­efnið var eig­ind­leg rann­sókn á skynjun og skiln­ingi eldri borg­ara á vellíð­an. Rann­sókn­ar­spurn­ing­arnar voru: Hvernig skynja og skil­greina eldri borg­arar á Íslandi vellíðan og hvaða þættir hafa að þeirra mati áhrif á vellíðan á efri árum? Þátt­tak­endur voru sjö ein­stak­lingar á aldr­inum 70-79 ára en sam­kvæmt rann­sókn Emb­ættis land­læknis á heilsu og líðan Íslend­inga árið 2012 upp­lifa ein­stak­lingar á þeim aldri mestu ham­ingj­una. Tekin voru hálf­opin við­töl og gögnin síðan þema­greind.

Sjö þemu fund­ust í svörum við­mæl­enda sem sýna hvernig þeir hafa skapað sér ham­ingju­ríka til­veru. Segja má að svör þátt­tak­enda séu eins­konar upp­skrift að vellíð­an. Hér fyrir neðan verður fjallað um þemun sjö:

Auglýsing

1. „Þú skapar þér þína ham­ingju“

Við­mæl­endur telja að ekki eigi að bíða eftir því að verða ham­ingju­samur heldur þurfi maður að skapa sér sína ham­ingju. Með því að við­hafa jákvætt við­horf, ein­blína á skemmti­lega hluti og velta sér ekki upp úr því sem maður getur ekki haft áhrif á sé hægt að auka vellíð­an. Æðru­leysi ein­kennir svör við­mæl­enda, sem telja mik­il­vægt að gera það besta úr því þeir hafi. Þeir leggja áherslu á að njóta hvers augna­bliks og litlu hlut­anna:

„Það eru svo ótrú­lega margir litlir hlutir sem eru bara dásam­legir á hverjum degi. Til dæm­is, mér dettur nú bara í hug rúmið mitt, það er svo gott rúmið mitt [bros­ir], að ég hlakka til að fara upp í rúmið mitt á kvöldin þegar ég er orðin þreytt og, og … lesa góða bók, það finnst mér mjög skemmti­legt. Mér finnst líka ægi­lega gaman að elda, elda smá góðan mat svona, og um helgar að fá sér kannski eitt rauð­víns­glas ... með mann­in­um, þetta er allt voða gam­an.”

2. Að stofna til og við­halda góðum tengslum



Rauði þráð­ur­inn í frá­sögnum þátt­tak­enda er að gefa af sér og rækta félags­skap við afkom­endur og vini. Sjá börnin verða að manni, fylgj­ast með barna­börn­unum vaxa úr grasi og taka þátt í lífi þeirra. Þeir telja að jákvæð félags­tengsl auki lífs­á­nægju og almenna vellíð­an. Það veiti þægi­lega til­finn­ingu að eiga net í kringum sig og geta deilt til­finn­ingum sínum og áhyggjum með öðr­um. Þátt­tak­endur eru flestir frekar virkir félags­lega og leita eftir því að vera innan um annað fólk:

„... ég hef mikla þörf fyrir að hitta fólk þannig að ég reyni alltaf að vera ein­hvers staðar að gera eitt­hvað með fólki. Og það finnst mér mín ham­ingja, að geta það.“

3. Að stunda reglu­bundna lík­ams­rækt

Við­mæl­endur eru mjög með­vit­aðir um mik­il­vægi þess að huga að heils­unni til að geta tekið þátt í því sem lífið býður upp á. Þeir stunda margs­konar lík­ams­rækt eins og göngut­úra, Qigong, vatns­leik­fimi, sund, Zumba, stóla­jóga, golf og styrkt­ar­þjálf­un. Þeir telja að lík­am­leg­ur, and­legur og félags­legur ávinn­ingur lík­ams­ræktar sé ótví­ræð­ur. Reglu­leg hreyf­ing bæti svefn­inn, geri þá frísk­ari og orku­meiri, bæti lund­ina og auki félags­lega vellíðan þeirra.

„Dans­inn er svo ynd­is­legur og mús­íkin og þetta kemur manni í svo gott skap og manni líður svo vel ... ég hlakka til hvers tíma. Bara í hvert skipti sem maður fér héðan út frá henni [Zumba kenn­ara] þá er maður bara kom­inn upp í ein­hverjar hæð­ir.“

4. Að hafa til­gang og merk­ingu í líf­inu

Við­mæl­endur leggja mikla áherslu á mik­il­vægi þess að vera ein­hvers virði fyrir annað fólk og stuðla að vellíðan ann­arra, t.d. með því að taka í sjálf­boða­liða­starfi eða stjórn­málum og gera þannig sam­fé­lagið betra. Virk þátt­taka í sam­fé­lag­inu og að láta gott af sér leiða gefur þeim til­gang:

„Maður þarf líka að finna að maður sé að gera eitt­hvert gagn þó að maður sé á átt­ræð­is­aldri, það er bara þannig. Það er nauð­syn­legt að maður finni að maður hafi eitt­hvert hlut­verk.“

Þeir telja einnig mik­il­vægt að læra, dafna og vaxa og hafa eitt­hvað sem fangar hug­ann á hverjum degi, t.d. með því að taka þátt í félags­starfi, sækja fræðslu, stunda list­mál­un, lesa bæk­ur, ferðast, sinna garð­yrkju­störf­um, hlusta á tón­list, prjóna, leysa kross­gátur og hreyfa sig.

5. Að upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar

Við­mæl­endur und­ir­strika mik­il­vægi þess að líta glaður og stoltur yfir far­inn veg og vera sáttur við sjálfan sig og stöð­una sem maður er í. Einnig að horfa björtum augum til fram­tíð­ar­inn­ar. Í við­töl­unum má skynja margar jákvæðar til­finn­ingar eins og gleði, þakk­læti, æðru­leysi, áhuga, von, stolt, skemmt­un, inn­blást­ur, kær­leik og lotn­ingu:

„Það er fal­legt veður í dag, skýja­farið er meira að segja fal­legt líka, og við getum speglað okkur í haf­inu sem við sitjum hérna og horfum út um glugg­ann.”

6. Að vera tengdur nátt­úr­unni

Teng­ingin við nátt­úr­una kemur mjög sterkt fram hjá við­mæl­end­um, sem segja að nátt­úran gefi þeim gildi og merk­ingu. Að kom­ast í snert­ingu við nátt­úr­una, fylgj­ast með vor­fugl­um, fá súr­efni í lungun á göngum og upp­lifa heilandi mátt vats­ins og hafs­ins vekur með þeim kraft og vellíð­an:

„... þegar manni líður illa þá getur maður horft til hafs­ins og notið þess, og þá birtir til því að til­brigðin í því eru jafn merki­leg og í lífi okkar mann­anna. Kannski er það þess vegna sem maður hefur svona kraft. Ég sæki kraft­inn mjög mikið í það að njóta þess að vera við haf­ið.“

7. Að upp­lifa vellíðan þrátt fyrir mót­læti

Við­mæl­endur lýsa vel hvernig hægt er að upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og þakk­læti og kær­leik þrátt fyrir erfið veik­indi maka og síðar maka­missi, eins og með­fylgj­andi lýs­ing sýn­ir:

„... þarna er sam­band okkar í miklum veik­leika, þú veist, aðstæð­urnar eru þannig, en aldrei í eins miklum styrk­leika. Það var algjör­lega ótrú­leg lífs­reynsla. Allt önnur nálg­un, allt aðrar þarfir sem bók­staf­lega köll­uðu á alla þessa nánd. Fólk hélt að ég væri að drep­ast úr þreytu. En við nutum sam­ver­unn­ar, bara á annan hátt, en aldrei eins mikið og þarna. Þarna er svo mikið að gefa og svo mikið að þiggja, þetta var mér mik­ils virði ... þetta var mjög dýr­mætur tími í okkar líf­i.“

Áföll geta þroskað fólk og gert því kleift að njóta lífs­ins á annan og dýpri hátt.

Tengsl milli þem­anna sjö

Sterk tengsl eru milli ofan­greindra þema. Við­mæl­endur upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og gleði, sælu­vímu og ham­ingju við að stunda hreyf­ingu. Hreyf­ingin hefur áhrif á lík­am­lega, and­lega og félags­lega vellíðan þeirra og gefur þeim til­gang. Þeir upp­lifa jákvæðar til­finn­ingar eins og stolt, áhuga og ánægju við skap­andi vinnu og vits­muna­lega örvandi athafn­ir. Að láta gott af sér leiða gefur þeim ekki aðeins til­gang og merk­ingu heldur einnig tæki­færi til að kynn­ast nýju fólki, sem aftur eykur vellíðan þeirra. Þeir stofna til og rækta félags­tengsl í þeim til­gangi að upp­skera jákvæðar til­finn­ing­ar. Teng­ingin við nátt­úr­una færir þeim jákvæðar til­finn­ingar og til­gang.

Loka­orð

Svörin færa okkur heill­andi inn­sýn í það hvernig eigi að lifa ham­ingju­ríku og ánægju­legu lífi og hvað eldri borg­arar gera dags dag­lega til að auka vellíðan sína. Við getum lært mikið af svörum og við­horfi þeirra. Athygl­is­vert er að velta fyrir sér hvað vellíðan á efri árum þýði nákvæm­lega. Eins og einn við­mæl­end­anna orð­aði svo vel:

„En það sem maður upp­hugs­aði sem ham­ingju þegar maður var fer­tug­ur, er það svo ham­ingja sem maður velur þegar maður verður 75 ára?”

Höf­undur grein­ar­innar er með meistara­gráðu í hag­nýtri jákvæðri sál­fræði og gegnir starfi fram­kvæmda­stjóra Þekk­ing­ar­miðl­un­ar, ingrid@t­hekk­ing­armidl­un.is.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vextir Seðlabankans óbreyttir
Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að halda vöxtum bankans óbreyttum. Peningastefnan mun á næstunni ráðast af samspili þróunar efnahagsumsvifa annars vegar og verðbólgu og verðbólguvæntinga hins vegar.
Kjarninn 11. desember 2019
Stjórnendum fækkað úr 10 í 4 hjá Valitor
Fjórir stjórnendur hafa hætt störfum hjá Valitor að undanförnu, en félagið er nú í söluferli.
Kjarninn 11. desember 2019
Sigurður Viðarsson, forstjóri TM.
TM ætlar að verða banki
Tryggingafélagið TM ætlar sér að skora stóru bankanna þrjá á hólm með því að hefja bankarekstur. Ekki verður stefnt að því að stofna alhliða banka heldur finna syllu á markaðnum.
Kjarninn 11. desember 2019
Fimm metin mjög vel hæf í stöðu varaseðlabankastjóra
Tíu sóttu upphaflega um stöðu varaseðlabankastjóra, á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 10. desember 2019
João de Barros, sonur angólska ráðherrans, Antonio, ráðgjafi sama ráðherra, Tamson Hatuikulipi, Þorsteinn Már Baldvinsson, þá forstjóri Samherja, James Hatuikulipi og Sacky Shanghala í Hafnarfjarðarhöfn í nóvember 2013.
Bankareikningar frystir í Angóla út af Samherjamálinu
Bankareikningar fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Angóla og fjölskyldumeðlima hennar hafa verið frystir. Þau liggja undir grun um að hafa þegið mútur frá Samherja sem greiddar voru til þess að komast yfir ódýran kvóta.
Kjarninn 10. desember 2019
Svanhildur Hólm Valsdóttir ásamt Bjarna Benediktssyni.
Svanhildur Hólm vill verða útvarpsstjóri
Aðstoðarmaður fjármála- og efnahagsráðherra hefur staðfest að hún hafi sótt um að verða næsti útvarpsstjóri.
Kjarninn 10. desember 2019
Kjartan Jónsson
Hvað getur útgerðin greitt?
Kjarninn 10. desember 2019
41 sækir um útvarpsstjórastöðu RÚV
Stjórn RÚV stefnir að því að ganga frá ráðningu nýs útvarpsstjóra í lok janúar 2020.
Kjarninn 10. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar