Hvatar, skilyrðingar og skerðingar

Halldóra Mogensen fjallar um afnám krónu á móti krónu skerðinga öryrkja en hún segir það meira en sjálfsagt réttindamál og fullkomlega rökrétt skref ef markmiðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögulega komast aftur á vinnumarkað.

Auglýsing

Í lok febr­úar kynnti félags­mála­ráðu­neytið skýrslu um lífs­kjör og fátækt barna á Íslandi árin 2004-2016. Nið­ur­staða er sú að þrátt fyrir að staða barna á Íslandi sé almennt góð þá er bág fjár­hags­staða barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja áhyggju­efni. Stefna eða stefnu­leysi stjórn­valda er einnig áhyggju­efni. Skýrslu­höf­undur telur að ekk­ert bendi til þess í aðgerðum rík­is­stjórna í kjöl­far efna­hags­hruns­ins að það hafi verið sér­stök áhersla á að vernda börn á Íslandi fyrir áhrifum krepp­unnar né heldur að það hafi verið reynt að bæta lífs­kjör barna þegar hagur þjóð­ar­bús­ins fór að vænkast. Dæmi um það sé aðgerð­ar­leysi á hús­næð­is­mark­aði sem hefur haft veru­leg áhrif á lífs­kjör barna, sér­stak­lega barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja. Ein­faldasta leiðin til að bæta lífs­kjör þeirra barna sem standa fjár­hags­lega verst í þjóð­fé­lag­inu er að bæta kjör for­eldra þeirra, bæta kjör öryrkja og ein­stæðra for­eldra.

Afnám krónu á móti krónu skerð­inga öryrkja hefur verið í umræð­unni um nokk­urt skeið. Tals­menn örorku­líf­eyr­is­þega hafa lagt fram skýra kröfu um afnám þeirra í aðdrag­anda síð­ast­lið­inna alþing­is­kosn­inga. Eins og með svo margt ann­að, þá lof­uðu fram­bjóð­endur allra flokka að þetta mikla órétt­læti yrði fært til betri veg­ar.

Það að afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er meira en sjálf­sagt rétt­inda­mál, það er full­kom­lega rök­rétt skref ef mark­miðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögu­lega kom­ast aftur á vinnu­mark­að­inn. Krónu á móti krónu skerð­ingar gera það að verkum að ein­stak­lingar sem búa við hana fest­ast í fátækt­ar­gildru - Hver ein­asta króna sem þeir afla sér í tekjur skerðir aðrar tekjur þeirra. Ein­stak­lingur sem hefur tak­mark­aða getu til að taka þátt í vinnu­mark­aði en vill þó leggja sitt af mörkum hefur þannig engan hag af því. Van­mátt­ur­inn og streitan sem fylgir því að missa alla stjórn á lífi sínu, vera upp á skil­yrta lág­marks ölm­usu rík­is­ins komin hindrar bata og stuðlar í versta falli að frek­ari heilsu­m­issi. Afnám krónu á móti krónu skerð­inga felur í sér vald­efl­ingu ein­stak­lings­ins til að feta sig inn á vinnu­mark­að­inn á þann hátt og þeim hraða sem hentar hverjum og ein­um.

Auglýsing

Þing­mál Pírata um afnám krónu á móti krónu skerð­inga fór í 1. umræðu á Alþingi 24. sept­em­ber 2018 og var að henni lok­inni sent til vel­ferð­ar­nefndar til umfjöll­un­ar. Þegar nefndir hafa lokið umfjöllun sinni um ein­staka þing­mál er þeim alla jafna vísað til 2. umræðu, svo að halda megi áfram vinnu með mál­ið. Vinnu vel­ferð­ar­nefndar um málið lauk í des­em­ber 2018 og lagði ég til að málið yrði afgreitt úr nefnd. Meiri­hluti nefnd­ar­innar felldi til­lög­una með vísan til þess að afnám krónu á móti krónu skerð­inga væri í vinnslu í vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu, að sú vinna væri á loka­stigum og sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu myndi við­kom­andi starfs­hópur skila til­lögum sínum á næstu vik­um. Því væri ekki tíma­bært að taka málið úr nefnd. Þessi bókun meiri­hluta nefnd­ar­innar var gerð þann 10. des­em­ber og eru því rúmir þrír mán­uðir síð­an. Ekk­ert bólar þó á til­lög­unum sem vísað var til.

Í íslenskri stjórn­skipan fer Alþingi með lög­gjaf­ar­valdið - valdið til að setja lög og valdið til að breyta lög­um. Valdið til að breyta lögum um almanna­trygg­ingar og afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er að fullu í höndum Alþing­is. Það má því alveg velta því upp á hverju neitun meiri­hluta vel­ferð­ar­nefndar á því að afgreiða málið úr nefnd byggi. Ekki hefur hann kallað eftir eða rekið á eftir til­lögum starfs­hóps­ins og hann virð­ist að öllu leyti sáttur með að málið sé nú fast í nefnd. Orð­ræða félags- og barna­mála­ráð­herra um málið virð­ist benda til þess að rík­is­stjórnin ætli að standa fast á því að ekk­ert verði gert varð­andi krónu á móti krónu skerð­ingar nema sam­hliða inn­leið­ingu á hinu marg­um­rædda starfs­getu­mati. Stað­reyndin er þó sú að engin sam­staða ríkir á milli hags­muna­að­ila og rík­is­stjórn­ar­innar um hvernig starfs­getu­mati skuli háttað og það er enn langt í land varð­andi lausn í þeim efn­um. Svo virð­ist sem að örorku­líf­eyr­is­þegar muni fá að bíða áfram eftir rétt­læt­inu.

Biðin bendir til þess að stjórn­völd sjá ekki þann ávinn­ing sem felst í því að vald­efla ein­stak­linga með því að tryggja efna­hags­leg og félags­leg rétt­indi þeirra og skapa þannig raun­veru­legt frelsi og svig­rúm fyrir fólk til að lifa á sínum eigin for­send­um. Starfs­getu­matið er svipan á meðan að afnám krónu á móti krónu skerð­inga er hvat­inn, fjár­fest­ing í verð­mætum mannauð.

Full­trúar allra flokka sem eiga sæti á Alþingi hafa talað fyrir afnámi krónu á móti krónu skerð­inga, eins og sjá má í mynd­bandi sem Öryrkja­banda­lagið tók sam­an. Nú þegar slíkt frum­varp liggur til­búið til afgreiðslu úr vel­ferð­ar­nefnd er meiri­hlut­inn hins vegar ekki til­bú­inn að afgreiða það. Flokk­arnir sem standa að meiri­hluta­sam­starf­inu eru ekki til­búnir til að fá málið inn í þingsal, að ræða um það og þurfa að greiða atkvæði um það. Því þannig myndu þeir svíkja þau lof­orð sem þau gáfu öryrkjum í aðdrag­anda kosn­inga.

Höf­undur er þing­kona Pírata og for­maður vel­ferð­ar­nefndar Alþingis.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Óskað eftir heimild fyrir ríkissjóð til að taka allt að 360 milljarða króna lán í erlendri mynt
Heildarskuldir ríkissjóðs verða 1.251 milljarðar króna um komandi áramót, eða 431 milljarði króna hærri en lagt var upp með á fjárlögum ársins 2020. Vextir hafa hins vegar lækkað mikið á árinu og vaxtagjöld hafa hlutfallslega hækkað mun minna en skuldir.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 27. þáttur: Konungdæmið í norðri
Kjarninn 26. nóvember 2020
Kolbeinn Óttarsson Proppé
Aðgerðir fyrir fólk – staðreyndir skipta máli
Kjarninn 26. nóvember 2020
„Látum Amazon borga“
Starfsmenn Amazon munu á svörtum föstudegi efna til mótmæla og jafnvel verkfalla á starfsstöðvum Amazon víða um heim. Alþýðusamband Íslands er orðið þátttakandi í alþjóðlegri herferð undir yfirskriftinni „Látum Amazon borga“.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Togarinn Júlíus Geirmundsson.
Skipstjórnarmenn hjá Samherja segjast „án málsvara og stéttarfélags“
Sautján skipstjórar og stýrimenn hjá Samherja gagnrýna eigið stéttarfélag harðlega fyrir að hafa staðið að lögreglukæru á hendur skipstjóra Júlíusar Geirmundssonar og segja umfjöllun um málið gefa ranga mynd af lífinu til sjós.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir og Katrín Jakobsdóttir
Spurði Katrínu af hverju hún væri „að mylja undir þá ríku“
Þingmaður Pírata og forsætisráðherra voru aldeilis ekki sammála á þingi í dag um það hvort stjórnvöld væru að „mylja undir þá ríku“ með aðgerðum vegna COVID-19 faraldursins.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Þórólfur: Stöndum á krossgötum
Sóttvarnalæknir segir að á sama tíma og að mikið ákall sé í samfélaginu um að aflétta takmörkunum megi sjá merki um að faraldurinn gæti verið að fara af stað enn á ný.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Ekki fleiri PS5 á Íslandi á þessu ári
Kjarninn 26. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar