Hvatar, skilyrðingar og skerðingar

Halldóra Mogensen fjallar um afnám krónu á móti krónu skerðinga öryrkja en hún segir það meira en sjálfsagt réttindamál og fullkomlega rökrétt skref ef markmiðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögulega komast aftur á vinnumarkað.

Auglýsing

Í lok febr­úar kynnti félags­mála­ráðu­neytið skýrslu um lífs­kjör og fátækt barna á Íslandi árin 2004-2016. Nið­ur­staða er sú að þrátt fyrir að staða barna á Íslandi sé almennt góð þá er bág fjár­hags­staða barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja áhyggju­efni. Stefna eða stefnu­leysi stjórn­valda er einnig áhyggju­efni. Skýrslu­höf­undur telur að ekk­ert bendi til þess í aðgerðum rík­is­stjórna í kjöl­far efna­hags­hruns­ins að það hafi verið sér­stök áhersla á að vernda börn á Íslandi fyrir áhrifum krepp­unnar né heldur að það hafi verið reynt að bæta lífs­kjör barna þegar hagur þjóð­ar­bús­ins fór að vænkast. Dæmi um það sé aðgerð­ar­leysi á hús­næð­is­mark­aði sem hefur haft veru­leg áhrif á lífs­kjör barna, sér­stak­lega barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja. Ein­faldasta leiðin til að bæta lífs­kjör þeirra barna sem standa fjár­hags­lega verst í þjóð­fé­lag­inu er að bæta kjör for­eldra þeirra, bæta kjör öryrkja og ein­stæðra for­eldra.

Afnám krónu á móti krónu skerð­inga öryrkja hefur verið í umræð­unni um nokk­urt skeið. Tals­menn örorku­líf­eyr­is­þega hafa lagt fram skýra kröfu um afnám þeirra í aðdrag­anda síð­ast­lið­inna alþing­is­kosn­inga. Eins og með svo margt ann­að, þá lof­uðu fram­bjóð­endur allra flokka að þetta mikla órétt­læti yrði fært til betri veg­ar.

Það að afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er meira en sjálf­sagt rétt­inda­mál, það er full­kom­lega rök­rétt skref ef mark­miðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögu­lega kom­ast aftur á vinnu­mark­að­inn. Krónu á móti krónu skerð­ingar gera það að verkum að ein­stak­lingar sem búa við hana fest­ast í fátækt­ar­gildru - Hver ein­asta króna sem þeir afla sér í tekjur skerðir aðrar tekjur þeirra. Ein­stak­lingur sem hefur tak­mark­aða getu til að taka þátt í vinnu­mark­aði en vill þó leggja sitt af mörkum hefur þannig engan hag af því. Van­mátt­ur­inn og streitan sem fylgir því að missa alla stjórn á lífi sínu, vera upp á skil­yrta lág­marks ölm­usu rík­is­ins komin hindrar bata og stuðlar í versta falli að frek­ari heilsu­m­issi. Afnám krónu á móti krónu skerð­inga felur í sér vald­efl­ingu ein­stak­lings­ins til að feta sig inn á vinnu­mark­að­inn á þann hátt og þeim hraða sem hentar hverjum og ein­um.

Auglýsing

Þing­mál Pírata um afnám krónu á móti krónu skerð­inga fór í 1. umræðu á Alþingi 24. sept­em­ber 2018 og var að henni lok­inni sent til vel­ferð­ar­nefndar til umfjöll­un­ar. Þegar nefndir hafa lokið umfjöllun sinni um ein­staka þing­mál er þeim alla jafna vísað til 2. umræðu, svo að halda megi áfram vinnu með mál­ið. Vinnu vel­ferð­ar­nefndar um málið lauk í des­em­ber 2018 og lagði ég til að málið yrði afgreitt úr nefnd. Meiri­hluti nefnd­ar­innar felldi til­lög­una með vísan til þess að afnám krónu á móti krónu skerð­inga væri í vinnslu í vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu, að sú vinna væri á loka­stigum og sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu myndi við­kom­andi starfs­hópur skila til­lögum sínum á næstu vik­um. Því væri ekki tíma­bært að taka málið úr nefnd. Þessi bókun meiri­hluta nefnd­ar­innar var gerð þann 10. des­em­ber og eru því rúmir þrír mán­uðir síð­an. Ekk­ert bólar þó á til­lög­unum sem vísað var til.

Í íslenskri stjórn­skipan fer Alþingi með lög­gjaf­ar­valdið - valdið til að setja lög og valdið til að breyta lög­um. Valdið til að breyta lögum um almanna­trygg­ingar og afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er að fullu í höndum Alþing­is. Það má því alveg velta því upp á hverju neitun meiri­hluta vel­ferð­ar­nefndar á því að afgreiða málið úr nefnd byggi. Ekki hefur hann kallað eftir eða rekið á eftir til­lögum starfs­hóps­ins og hann virð­ist að öllu leyti sáttur með að málið sé nú fast í nefnd. Orð­ræða félags- og barna­mála­ráð­herra um málið virð­ist benda til þess að rík­is­stjórnin ætli að standa fast á því að ekk­ert verði gert varð­andi krónu á móti krónu skerð­ingar nema sam­hliða inn­leið­ingu á hinu marg­um­rædda starfs­getu­mati. Stað­reyndin er þó sú að engin sam­staða ríkir á milli hags­muna­að­ila og rík­is­stjórn­ar­innar um hvernig starfs­getu­mati skuli háttað og það er enn langt í land varð­andi lausn í þeim efn­um. Svo virð­ist sem að örorku­líf­eyr­is­þegar muni fá að bíða áfram eftir rétt­læt­inu.

Biðin bendir til þess að stjórn­völd sjá ekki þann ávinn­ing sem felst í því að vald­efla ein­stak­linga með því að tryggja efna­hags­leg og félags­leg rétt­indi þeirra og skapa þannig raun­veru­legt frelsi og svig­rúm fyrir fólk til að lifa á sínum eigin for­send­um. Starfs­getu­matið er svipan á meðan að afnám krónu á móti krónu skerð­inga er hvat­inn, fjár­fest­ing í verð­mætum mannauð.

Full­trúar allra flokka sem eiga sæti á Alþingi hafa talað fyrir afnámi krónu á móti krónu skerð­inga, eins og sjá má í mynd­bandi sem Öryrkja­banda­lagið tók sam­an. Nú þegar slíkt frum­varp liggur til­búið til afgreiðslu úr vel­ferð­ar­nefnd er meiri­hlut­inn hins vegar ekki til­bú­inn að afgreiða það. Flokk­arnir sem standa að meiri­hluta­sam­starf­inu eru ekki til­búnir til að fá málið inn í þingsal, að ræða um það og þurfa að greiða atkvæði um það. Því þannig myndu þeir svíkja þau lof­orð sem þau gáfu öryrkjum í aðdrag­anda kosn­inga.

Höf­undur er þing­kona Pírata og for­maður vel­ferð­ar­nefndar Alþingis.

Seðlabankafólk ræddi um Facebook gjaldmiðilinn
Seðlabankastjóri Bandaríkjanna, Jerome Powell, segir að rafmyntin sem Facebook ætlar að setja í loftið á næsta ári hafi komið til umræðu innan Seðlabanka Bandaríkjanna.
Kjarninn 19. júní 2019
Raunhækkun fasteigna lítil sem engin þessi misserin
Vorið 2017 mældist fasteignaverðshækkun 23,5 prósent.
Kjarninn 19. júní 2019
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingflokksformaður Pírata.
Heildarendurskoðun lögræðislaga samþykkt
Þingsályktunartilllaga þar sem mælst er til að heild­ar­end­ur­skoðun lög­ræð­islaga fari fram og að kosin verði til þess sér­nefnd þing­manna hefur verið samþykkt á Alþingi. Þingflokksformaður Pírata getur ekki beðið eftir því að hefjast handa.
Kjarninn 19. júní 2019
Höfuðstöðvar Lífeyrissjóðs verzlunarmanna eru í Húsi verslunarinnar.
Stjórn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna segir vexti hafa verið orðna „óeðlilega“ lága
Stjórn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna segist það ekki samræmast skyldu sinni að taka hagsmuni 3.700 lántaka með breytileg verðtryggð lán fram yfir hagsmuni allra sjóðsfélaga. Hún segir yfirlýsingar um einvörðungu hækkun vaxta byggja á veikum grunni.
Kjarninn 19. júní 2019
FME minnir á kröfur sem gerðar eru til lífeyrissjóða
VR hyggst gera breytingar á skipan stjórnar Lífeyrissjóðs verslunarmanna.
Kjarninn 19. júní 2019
Jafnréttisnefnd KÍ mótmælir málflutningi kennara
Jafnréttisnefnd Kennarasambands Íslands hefur sent frá sér ályktun þar sem málflutningi grunnskólakennara um falskar ásakanir nemenda um meint ofbeldi kennara er mótmælt.
Kjarninn 19. júní 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson
Að breyta samfélagi
Kjarninn 19. júní 2019
Sarkozy ákærður fyrir spillingu og mútuþægni
Fyrrum forseti Frakklands er ákærður fyrir að hafa þegið fjármagn frá Gaddafi, fyrrum forseta Líbíu.
Kjarninn 19. júní 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar