Hvatar, skilyrðingar og skerðingar

Halldóra Mogensen fjallar um afnám krónu á móti krónu skerðinga öryrkja en hún segir það meira en sjálfsagt réttindamál og fullkomlega rökrétt skref ef markmiðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögulega komast aftur á vinnumarkað.

Auglýsing

Í lok febr­úar kynnti félags­mála­ráðu­neytið skýrslu um lífs­kjör og fátækt barna á Íslandi árin 2004-2016. Nið­ur­staða er sú að þrátt fyrir að staða barna á Íslandi sé almennt góð þá er bág fjár­hags­staða barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja áhyggju­efni. Stefna eða stefnu­leysi stjórn­valda er einnig áhyggju­efni. Skýrslu­höf­undur telur að ekk­ert bendi til þess í aðgerðum rík­is­stjórna í kjöl­far efna­hags­hruns­ins að það hafi verið sér­stök áhersla á að vernda börn á Íslandi fyrir áhrifum krepp­unnar né heldur að það hafi verið reynt að bæta lífs­kjör barna þegar hagur þjóð­ar­bús­ins fór að vænkast. Dæmi um það sé aðgerð­ar­leysi á hús­næð­is­mark­aði sem hefur haft veru­leg áhrif á lífs­kjör barna, sér­stak­lega barna ein­stæðra for­eldra og öryrkja. Ein­faldasta leiðin til að bæta lífs­kjör þeirra barna sem standa fjár­hags­lega verst í þjóð­fé­lag­inu er að bæta kjör for­eldra þeirra, bæta kjör öryrkja og ein­stæðra for­eldra.

Afnám krónu á móti krónu skerð­inga öryrkja hefur verið í umræð­unni um nokk­urt skeið. Tals­menn örorku­líf­eyr­is­þega hafa lagt fram skýra kröfu um afnám þeirra í aðdrag­anda síð­ast­lið­inna alþing­is­kosn­inga. Eins og með svo margt ann­að, þá lof­uðu fram­bjóð­endur allra flokka að þetta mikla órétt­læti yrði fært til betri veg­ar.

Það að afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er meira en sjálf­sagt rétt­inda­mál, það er full­kom­lega rök­rétt skref ef mark­miðið er að aðstoða öryrkja við að hlúa að heilsu sinni og mögu­lega kom­ast aftur á vinnu­mark­að­inn. Krónu á móti krónu skerð­ingar gera það að verkum að ein­stak­lingar sem búa við hana fest­ast í fátækt­ar­gildru - Hver ein­asta króna sem þeir afla sér í tekjur skerðir aðrar tekjur þeirra. Ein­stak­lingur sem hefur tak­mark­aða getu til að taka þátt í vinnu­mark­aði en vill þó leggja sitt af mörkum hefur þannig engan hag af því. Van­mátt­ur­inn og streitan sem fylgir því að missa alla stjórn á lífi sínu, vera upp á skil­yrta lág­marks ölm­usu rík­is­ins komin hindrar bata og stuðlar í versta falli að frek­ari heilsu­m­issi. Afnám krónu á móti krónu skerð­inga felur í sér vald­efl­ingu ein­stak­lings­ins til að feta sig inn á vinnu­mark­að­inn á þann hátt og þeim hraða sem hentar hverjum og ein­um.

Auglýsing

Þing­mál Pírata um afnám krónu á móti krónu skerð­inga fór í 1. umræðu á Alþingi 24. sept­em­ber 2018 og var að henni lok­inni sent til vel­ferð­ar­nefndar til umfjöll­un­ar. Þegar nefndir hafa lokið umfjöllun sinni um ein­staka þing­mál er þeim alla jafna vísað til 2. umræðu, svo að halda megi áfram vinnu með mál­ið. Vinnu vel­ferð­ar­nefndar um málið lauk í des­em­ber 2018 og lagði ég til að málið yrði afgreitt úr nefnd. Meiri­hluti nefnd­ar­innar felldi til­lög­una með vísan til þess að afnám krónu á móti krónu skerð­inga væri í vinnslu í vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu, að sú vinna væri á loka­stigum og sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá vel­ferð­ar­ráðu­neyt­inu myndi við­kom­andi starfs­hópur skila til­lögum sínum á næstu vik­um. Því væri ekki tíma­bært að taka málið úr nefnd. Þessi bókun meiri­hluta nefnd­ar­innar var gerð þann 10. des­em­ber og eru því rúmir þrír mán­uðir síð­an. Ekk­ert bólar þó á til­lög­unum sem vísað var til.

Í íslenskri stjórn­skipan fer Alþingi með lög­gjaf­ar­valdið - valdið til að setja lög og valdið til að breyta lög­um. Valdið til að breyta lögum um almanna­trygg­ingar og afnema krónu á móti krónu skerð­ingar er að fullu í höndum Alþing­is. Það má því alveg velta því upp á hverju neitun meiri­hluta vel­ferð­ar­nefndar á því að afgreiða málið úr nefnd byggi. Ekki hefur hann kallað eftir eða rekið á eftir til­lögum starfs­hóps­ins og hann virð­ist að öllu leyti sáttur með að málið sé nú fast í nefnd. Orð­ræða félags- og barna­mála­ráð­herra um málið virð­ist benda til þess að rík­is­stjórnin ætli að standa fast á því að ekk­ert verði gert varð­andi krónu á móti krónu skerð­ingar nema sam­hliða inn­leið­ingu á hinu marg­um­rædda starfs­getu­mati. Stað­reyndin er þó sú að engin sam­staða ríkir á milli hags­muna­að­ila og rík­is­stjórn­ar­innar um hvernig starfs­getu­mati skuli háttað og það er enn langt í land varð­andi lausn í þeim efn­um. Svo virð­ist sem að örorku­líf­eyr­is­þegar muni fá að bíða áfram eftir rétt­læt­inu.

Biðin bendir til þess að stjórn­völd sjá ekki þann ávinn­ing sem felst í því að vald­efla ein­stak­linga með því að tryggja efna­hags­leg og félags­leg rétt­indi þeirra og skapa þannig raun­veru­legt frelsi og svig­rúm fyrir fólk til að lifa á sínum eigin for­send­um. Starfs­getu­matið er svipan á meðan að afnám krónu á móti krónu skerð­inga er hvat­inn, fjár­fest­ing í verð­mætum mannauð.

Full­trúar allra flokka sem eiga sæti á Alþingi hafa talað fyrir afnámi krónu á móti krónu skerð­inga, eins og sjá má í mynd­bandi sem Öryrkja­banda­lagið tók sam­an. Nú þegar slíkt frum­varp liggur til­búið til afgreiðslu úr vel­ferð­ar­nefnd er meiri­hlut­inn hins vegar ekki til­bú­inn að afgreiða það. Flokk­arnir sem standa að meiri­hluta­sam­starf­inu eru ekki til­búnir til að fá málið inn í þingsal, að ræða um það og þurfa að greiða atkvæði um það. Því þannig myndu þeir svíkja þau lof­orð sem þau gáfu öryrkjum í aðdrag­anda kosn­inga.

Höf­undur er þing­kona Pírata og for­maður vel­ferð­ar­nefndar Alþingis.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Friðrik Rafnsson
Lestur er leikfimi hugans
Kjarninn 21. janúar 2020
„Lúalegt bragð“ að ala á samviskubiti foreldra
Kvenréttindafélag Íslands hefur sent borgarráði opið bréf vegna fyrirhugaðrar styttingar opnunartíma leikskóla í Reykjavíkurborg.
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður spyr Katrínu um hverjar skaðabótakröfur stórútgerðarinnar séu
Búið er að leggja fram skriflega fyrirspurn til forsætisráðherra um hversu háa upphæð stórútgerðir eru að krefja íslenska ríkið vegna úthlutunar á makrílkvóta. Kjarninn óskaði fyrst eftir þeim upplýsingum í fyrrasumar en ríkið vill ekki afhenda þær.
Kjarninn 21. janúar 2020
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Auður ríkustu konu Afríku byggður á arðráni fátækrar þjóðar
Frá Angóla og víða um Afríku, Evrópu og Mið-Austurlönd, liggur flókið net fjárfestinga í bönkum, olíu, sementi, fjarskiptum, fjölmiðlum og demöntum. Ríkasta kona Afríku segist hafa byggt þetta ævintýralega viðskiptaveldi sitt upp á eigin verðleikum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Kvikan
Kvikan
#Megxit, peningaþvætti, spilling og brot Seðlabankans
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er formaður Viðreisnar. Hún er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Mælt fyrir frumvarpi sem kúvendir fiskveiðistjórnunarkerfinu
Frumvarp þriggja stjórnarandstöðuflokka um eðlisbreytingu á því umhverfi sem sjávarútvegsfyrirtæki starfa í hérlendis, verður tekið til umræðu á þingi í dag samkvæmt fyrirliggjandi dagskrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar