Þriðji orkupakkinn og sæstrengir

Bjarni Már Magnússon skrifar um þriðja orkupakkann, sæstrengi og landhelgi Íslands.

Auglýsing

Skúli Magn­ús­son hér­aðs­dóm­ari og dós­ent við laga­deild HÍ rit­aði á dög­unum upp­lýs­indi grein á þessum vett­vangi sem nefn­ist „Eng­inn orku­pakki, eng­inn sæstreng­ur?“ Í grein­inni hrekur Skúli þær hug­myndir að með sam­þykkt ­þriðja orku­pakk­ans skap­ist skylda til að heim­ila lagn­ingu sæstrengs til­ Ís­lands. Und­ir­rit­aður vill taka undir með Skúla og benda á nokkur atriði til­ við­bótar sem styrkja rök­semdir hans.

Alþjóð­leg­t ­reglu­verk fyrir sæstrengi

Í sam­ræmi við tækni­þróun á 19. öld ­skap­að­ist þörf til að setja reglur um sæstrengi utan lög­sögu ríkja. Alþjóð­leg­t ­reglu­verk fyrir sæstrengi var fyrst komið á með alþjóð­legum samn­ingi árið 1884 ­sem nefndur var á íslensku „Samn­ing­ur um vernd á hrað­frétta­­þráð­um er lagð­ir eru neð­ansæv­­ar“ (e. Con­vention on the Prot­ect­­ion of Submar­ine Cables). Danir gerð­ust aðilar að samn­ingnum og þar með varð Ísland bundið af hon­um.

Auglýsing
Við gerð haf­rétt­ar­samn­ings Sam­ein­uð­u ­þjóð­anna frá 1982 var stuðst við samn­ing­inn frá 1884. Í haf­rétt­ar­samn­ingn­um kemur fram að öllum ríkjum sé heim­ilt að leggja neð­an­sjáv­ar­strengi og -leiðsl­ur á land­grunnið og á úthaf­inu í sam­ræmi við nán­ast til­greind skil­yrði. Það rík­ir því tölu­vert frelsi varð­andi lagn­ingu neð­an­sjáv­ar­leiðslna og strengja. Það eru ­yf­ir­leitt einka­að­ilar sem not­færa sér þessi rétt­indi aðild­ar­ríkja haf­rétt­ar­samn­ings­ins. Of langt mál er að fara út í þá sálma hér.

Í þessu sam­hengi verður að hafa í huga að hið lög­fræði­lega land­grunns­heiti er annað en hið nátt­úru­vís­inda­lega. Þetta veldur tals­verðum rugl­ingi. Land­grunns­hug­takið í skiln­ingi þjóða­réttar hefst utan­ land­helgi ríkja, þ.e. oft­ast 12 sjó­mílum frá svoköll­uðum grunn­lín­um. Frelsið að því varðar lagn­ingu neð­an­sjáv­ar­leiðslna og strengja á land­grunn­inu tekur ekki til land­helg­inn­ar.

Land­helgi - full­veldi

Í 4. mgr. 79. gr. haf­rétt­ar­samn­ings­ins kemur bein­línis fram að ekk­ert, í þeim hluta samn­ings­ins sem fjallar um land­grunn­ið, hafi áhrif á rétt strand­rík­is­ins til að setja skil­yrði vegna ­strengja eða leiðslna, sem ná inn í land eða land­helgi þess. Full­veld­i ­strand­ríkja í land­helg­inni er nær algjört. Er þetta í sam­ræmi við samn­ing­inn frá 1884 en sá samn­ingur gilti ein­vörð­ungu utan land­helgi aðild­ar­ríkja hans.

Mynd: aðsend

Öll aðild­ar­ríki EES-­samn­ings­ins (sem og ESB sjálft) eru aðilar að haf­rétt­ar­samn­ingi Sam­ein­uðu þjóð­anna. Í haf­rétt­ar­samn­ingnum er tekið fram að almennt skuli ákvæði ann­arra samn­inga, sem að­ild­ar­ríki haf­rétt­ar­samn­ings­ins eiga aðild að, að vera í sam­ræmi við haf­rétt­ar­samn­ing­inn.

Eng­in ­sæ­strengja­skylda

Það er ekk­ert í reglum EES-­­samn­ings­ins eða sam­­bæri­­legum regl­u­m ES­B-réttar sem felur í sér skyldu aðild­­ar­­ríkj­anna til að heim­ila lagn­ing­u ­sæ­strengs eins og Skúli Magn­ús­son lýsir vel í grein sinni. Slík skylda fær heldur ekki stoð í helsta samn­ingi þjóða­réttar um haf­ið, haf­rétt­ar­samn­ing­i ­Sam­ein­uðu þjóð­anna, og á sér enga stoð í því alþjóð­lega reglu­verki sem ver­ið hefur við lýði síðan 1884 um sæstrengi. Réttur Íslands til að setja skil­yrð­i ­vegna sæstrengja sem ná inn á íslenskt land­svæði eða land­helgi Íslands stend­ur ó­hagg­aður hvað sem þriðja orku­pakk­anum líð­ur.

Höf­undur er pró­fessor við laga­deild HR.

Fimm fjölmiðlamenn með yfir milljón á mánuði á RÚV
Egill Helgason var tekjuhæsti fjölmiðlamaðurinn á RÚV á síðasta ári en þar á eftir kemur Rakel Þorbergsdóttir, fréttastjóri.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Tryggvi Felixson
Norrænt samstarf – öflugt eða orðin tóm?
Kjarninn 20. ágúst 2019
Ásakar Samtök atvinnulífsins um valdarán
Formaður VR vill að atvinnurekendur víki úr stjórnum lífeyrissjóða þar sem þeir vilji hafa sjóðina út af fyrir sig „svo hægt sé að halda braskinu áfram með peninga og fjármuni launafólks.“
Kjarninn 20. ágúst 2019
Eigendur Aton.JL. Frá vinstri: Agnar Tr. Lemacks, Ingvar Sverrisson, Viggó Örn Jónsson og Huginn Freyr Þorsteinsson.
Jónsson & Le’macks og Aton sameinast
Ráðgjafarfyrirtækið Aton og auglýsingastofan Jónsson & Le‘macks hafa nú sameinast undir nafninu Aton.JL.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Sýn ofmat tekjur sínar og vanmat kostnað við útsendingu miðla
Sýn sendi frá sér afkomuviðvörun í dag. Tekjur 2019 verða tæplega 400 milljónum krónum lægri en áætlað var. Félagið mun kynna stefnumótun til framtíðar samhliða næsta uppgjöri sínu, sem birt verður í næstu viku.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Mike Pence, varaforseti Bandaríkjanna.
Undirbúa mótmæli vegna komu Pence
Samtök hernaðarandstæðinga boða til opins fundar þar sem skipulögð verða mótmæli vegna heimsóknar Mike Pence, varaforseta Bandaríkjanna til landsins.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir
Fyrirtækjarekstur, Secret Solstice, samgöngustyrkir og Hinsegin dagar
Kjarninn 20. ágúst 2019
Björn Ingi Hrafnsson.
Björn Ingi segir kyrrsetningu hafa valdið sér fjártjóni og vandræðum
Ritstjóri Viljans segir að íþyngjandi og óréttmæt kyrrsetning eigna hans sé ástæða fjárhagsvandræða sem hann hafi átt við. Hann býst við að tjón sitt verði bætt af hinu opinbera.
Kjarninn 20. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar