Unaðsstundir við Olíufljótið

olíuframleiðsla vex jafnt og þétt, þrátt fyrir allt.

Auglýsing

„Reynið þér að hugsa yður Detti­foss, sem ekki hafið séð hann. Jök­ulsá á Fjöll­um, eitt af aga­leg­ustu fljótum þessa lands […] Straum­þungi árinnar er svo ógur­leg­ur, bjargið svo þver­hnípt, að vatnið þeyt­ist fram af brún­inni í óskap­legum flek­um, sem springa og sundr­ast í fall­inu, leys­ast sundur í vatns­stjörn­ur, sem þjóta í allar áttir og draga eftir sér úða­hala. […] Menn standa eins og frammi fyrir dóm­stóli, þar sem hið dýpsta í þeim er knúið fram. Vitið skilur ekki. Vilj­inn bogn­ar.“ 

Text­inn hér að ofan er úr grein Sig­urðar Nor­dal, sem birt­ist í Eim­reið­inni frá árinu 1921. Já - þegar fólk horfir á gíf­ur­legt vatns­rennsli og afl Detti­foss hljóta að vakna ýmsar hug­renn­ing­ar. Sumir dást að óbeisl­uðu og villtu nátt­úru­afl­inu, meðan aðrir freist­ast fremur til að hugsa um orku­magnið sem þarna steyp­ist fram og streymir óvirkjað til sjáv­ar. 

Sig­urður heit­inn Þór­ar­ins­son, jarð­fræð­ing­ur, benti á að í jök­ul­fljót­inu og Detti­fossi búi annað og meira en kílóvatt­stund­ir; nefni­lega verð­mæti sem „mæl­ast í unaðs­stundum“. Þannig veiti frjáls foss­inn okkur í reynd miklu meiri verð­mæti í formi ánægju og unað­ar, heldur en ef hann væri virkj­að­ur. 

Auglýsing

En Detti­foss gefur líka til­efni til ann­arra hug­renn­inga. Sbr. það hvernig Andri Snær Magna­son, rit­höf­und­ur, hefur sett gríð­ar­legt vatns­magn foss­ins í áhuga­vert sam­hengi við olíu­fram­leiðslu heims­ins.  Sem vert er að staldra við og íhuga.

Eins og flestir vita þá hefur olíu­fram­leiðsla í heim­inum lengi vaxið nokkuð jafnt og þétt. Þegar Orku­bloggið byrj­aði göngu sína árið 2008 nam olíu­fram­leiðsla og olíu­notkun í heim­inum á hverjum sól­ar­hring rétt rúm­lega 80 millj­ónum tunna. Síðan þá hefur fram­leiðslan og olíu­notkun okkar auk­ist veru­lega. Í dag er magnið af olíu sem fram­leidd er og notuð á hverjum sól­ar­hring komið yfir 100 millj­ónir tunna. Og fer enn vax­andi.

Dettifoss.

Það vill svo til að þetta magn olíu sem fram­leitt er á degi hverjum í dag, um 100 millj­ónir tunna, mun vera nán­ast jafn mikið að rúm­máli eins og dag­legt með­al­rennsli Detti­foss. Reyndar er eðl­is­massi olíu og vatns ekki hinn sami, en hér erum við að bera saman rúm­mál. Sam­an­burð­ur­inn þarna er mjög áhuga­verður og til þess fallin að vekja fólk til umhugs­un­ar. 

Það er sem sagt svo að þegar við stöndum á gljúf­ur­barmi Detti­foss og horfum á ægi­kraft foss­ins getum við ímyndað okkur að þar steyp­ist ekki gruggugt jök­ul­vatn fram af foss­brún­inni, heldur kolsvört olía sem knýr efna­hags­líf heims­ins. Til hags­bóta fyrir flest okk­ar, en með til­heyr­andi mengun og geysi­legri kolefn­islos­un. Þannig getur Detti­foss verið nokkuð áþreif­an­lega áminn­ing um það hvernig olíu­flóð­ið  streymir úr iðrum jarð­ar­innar á hverju and­ar­taki ver­ald­ar­innar fyrir til­verknað manna.

Eftir ein­ungis fáein ár verður fram­leiðsla og notkun heims­ins á olíu svo orðin ennþá meiri en nú er, enda eykst hún um u.þ.b. 1,5-2% á ári. Mest af þessu sístækk­andi, orku­ríka og eld­fima olíufljóti er notað sem bruna­elds­neyti. Hvaða áhrif sá mikli og  sívax­andi brenn­andi olíuflaumur mun hafa á líf og unaðs­stundir kom­andi kyn­slóða er kannski ófyr­ir­sjá­an­legt. En varla er þessi flaumur af olíu og brun­inn á henni áhrifa­laus á líf­rík­ið. 

Sam­an­burður á olíu­fram­leiðslu við rennsli Detti­foss er okkur líka áminn­ing um geysi­legt orku­inni­hald olíu. Og þar með um það risa­á­tak sem er framundan til að þróa aðra hag­kvæma orku­gjafa sem geta orðið til þess minnka þörf­ina á olíu (og jarð­gasi og kol­u­m). 

Þarna er sann­ar­lega mikið verk óunnið og ekki dugar að sitja og snúa þuml­um. Það er því afar ein­kenni­legt að sjá suma þing­menn á hinu háa Alþingi og jafn­vel leið­toga valda­mik­illa ríkja reyna að gera lítið úr alvar­leika máls­ins. Heil­brigð skyn­semi segir okkur að leggja ber höf­uð­á­herslu á að finna leiðir til að auka fram­boð end­ur­nýj­an­legrar orku og draga úr bruna olíufljóts­ins. 

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Zephyr Iceland.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fasteignamarkaðurinn að taka aftur við sér
Fasteignaverð tók kipp í októbermánuði og hækkaði vísitala markaðarins um 0,5 prósent frá því mánuðinn á undan.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar