Unaðsstundir við Olíufljótið

olíuframleiðsla vex jafnt og þétt, þrátt fyrir allt.

Auglýsing

„Reynið þér að hugsa yður Detti­foss, sem ekki hafið séð hann. Jök­ulsá á Fjöll­um, eitt af aga­leg­ustu fljótum þessa lands […] Straum­þungi árinnar er svo ógur­leg­ur, bjargið svo þver­hnípt, að vatnið þeyt­ist fram af brún­inni í óskap­legum flek­um, sem springa og sundr­ast í fall­inu, leys­ast sundur í vatns­stjörn­ur, sem þjóta í allar áttir og draga eftir sér úða­hala. […] Menn standa eins og frammi fyrir dóm­stóli, þar sem hið dýpsta í þeim er knúið fram. Vitið skilur ekki. Vilj­inn bogn­ar.“ 

Text­inn hér að ofan er úr grein Sig­urðar Nor­dal, sem birt­ist í Eim­reið­inni frá árinu 1921. Já - þegar fólk horfir á gíf­ur­legt vatns­rennsli og afl Detti­foss hljóta að vakna ýmsar hug­renn­ing­ar. Sumir dást að óbeisl­uðu og villtu nátt­úru­afl­inu, meðan aðrir freist­ast fremur til að hugsa um orku­magnið sem þarna steyp­ist fram og streymir óvirkjað til sjáv­ar. 

Sig­urður heit­inn Þór­ar­ins­son, jarð­fræð­ing­ur, benti á að í jök­ul­fljót­inu og Detti­fossi búi annað og meira en kílóvatt­stund­ir; nefni­lega verð­mæti sem „mæl­ast í unaðs­stundum“. Þannig veiti frjáls foss­inn okkur í reynd miklu meiri verð­mæti í formi ánægju og unað­ar, heldur en ef hann væri virkj­að­ur. 

Auglýsing

En Detti­foss gefur líka til­efni til ann­arra hug­renn­inga. Sbr. það hvernig Andri Snær Magna­son, rit­höf­und­ur, hefur sett gríð­ar­legt vatns­magn foss­ins í áhuga­vert sam­hengi við olíu­fram­leiðslu heims­ins.  Sem vert er að staldra við og íhuga.

Eins og flestir vita þá hefur olíu­fram­leiðsla í heim­inum lengi vaxið nokkuð jafnt og þétt. Þegar Orku­bloggið byrj­aði göngu sína árið 2008 nam olíu­fram­leiðsla og olíu­notkun í heim­inum á hverjum sól­ar­hring rétt rúm­lega 80 millj­ónum tunna. Síðan þá hefur fram­leiðslan og olíu­notkun okkar auk­ist veru­lega. Í dag er magnið af olíu sem fram­leidd er og notuð á hverjum sól­ar­hring komið yfir 100 millj­ónir tunna. Og fer enn vax­andi.

Dettifoss.

Það vill svo til að þetta magn olíu sem fram­leitt er á degi hverjum í dag, um 100 millj­ónir tunna, mun vera nán­ast jafn mikið að rúm­máli eins og dag­legt með­al­rennsli Detti­foss. Reyndar er eðl­is­massi olíu og vatns ekki hinn sami, en hér erum við að bera saman rúm­mál. Sam­an­burð­ur­inn þarna er mjög áhuga­verður og til þess fallin að vekja fólk til umhugs­un­ar. 

Það er sem sagt svo að þegar við stöndum á gljúf­ur­barmi Detti­foss og horfum á ægi­kraft foss­ins getum við ímyndað okkur að þar steyp­ist ekki gruggugt jök­ul­vatn fram af foss­brún­inni, heldur kolsvört olía sem knýr efna­hags­líf heims­ins. Til hags­bóta fyrir flest okk­ar, en með til­heyr­andi mengun og geysi­legri kolefn­islos­un. Þannig getur Detti­foss verið nokkuð áþreif­an­lega áminn­ing um það hvernig olíu­flóð­ið  streymir úr iðrum jarð­ar­innar á hverju and­ar­taki ver­ald­ar­innar fyrir til­verknað manna.

Eftir ein­ungis fáein ár verður fram­leiðsla og notkun heims­ins á olíu svo orðin ennþá meiri en nú er, enda eykst hún um u.þ.b. 1,5-2% á ári. Mest af þessu sístækk­andi, orku­ríka og eld­fima olíufljóti er notað sem bruna­elds­neyti. Hvaða áhrif sá mikli og  sívax­andi brenn­andi olíuflaumur mun hafa á líf og unaðs­stundir kom­andi kyn­slóða er kannski ófyr­ir­sjá­an­legt. En varla er þessi flaumur af olíu og brun­inn á henni áhrifa­laus á líf­rík­ið. 

Sam­an­burður á olíu­fram­leiðslu við rennsli Detti­foss er okkur líka áminn­ing um geysi­legt orku­inni­hald olíu. Og þar með um það risa­á­tak sem er framundan til að þróa aðra hag­kvæma orku­gjafa sem geta orðið til þess minnka þörf­ina á olíu (og jarð­gasi og kol­u­m). 

Þarna er sann­ar­lega mikið verk óunnið og ekki dugar að sitja og snúa þuml­um. Það er því afar ein­kenni­legt að sjá suma þing­menn á hinu háa Alþingi og jafn­vel leið­toga valda­mik­illa ríkja reyna að gera lítið úr alvar­leika máls­ins. Heil­brigð skyn­semi segir okkur að leggja ber höf­uð­á­herslu á að finna leiðir til að auka fram­boð end­ur­nýj­an­legrar orku og draga úr bruna olíufljóts­ins. 

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Zephyr Iceland.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kannanir sýna að langflestir landsmenn hafi fulla trú á þeirri stefnu sem almannavarnir og heilbrigðisyfirvöld reka í baráttunni gegn COVID-19.
Lítill hljómgrunnur fyrir andstöðu við sóttvarnaraðgerðir yfirvalda
Landsmenn treysta yfirvöldum til að takast á við COVID-19 og bara tíu prósent telja að of mikið sé gert úr heilsufarslegri hættu sem starfi af faraldrinum. Gagnrýnendur finna helst hljómgrunn á meðal lítils hluta kjósenda Miðflokks og Sjálfstæðisflokks.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
„Spítalinn var næstum því kominn á hliðina í þessum litla faraldri“
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir var spurður beinskeyttra spurninga um gagnrýni sem fram hefur komið á opinberar sóttvarnaraðgerðir, meðal annars frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, í viðtali í hlaðvarpsþætti á dögunum.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
„Þessi ofbeldishrina er ekkert annað en skuggafaraldur“
Formaður Viðreisnar vill sérstakan aðgerðapakka til að koma í veg fyrir langtímaafleiðingar líkamlegs eða kynferðislegs ofbeldis. Hún segir stöðuna grafalvarlega – sem verði ekki hunsuð.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Marínó Örn Tryggvason, forstjóri Kviku
Kvika, TM og Lykill sameinast
Tryggingarmiðstöðin hf., Kvika banki og fjármögnunarfyrirtækið Lykill hafa ákveðið að sameinast eftir tveggja mánaða viðræður.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Besti knattspyrnumaður allra tíma látinn
Diego Maradona er látinn, sextugur að aldri.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn.
Víðir reyndist vera með COVID-19
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra hefur greinst með COVID-19, eftir að hafa áður greinst neikvæður í prófi á mánudag. Hann var þegar í sóttkví eftir að hafa orðið útsettur fyrir smiti í nærumhverfi sínu.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Stóru viðskiptabankarnir þrír hafa borið þungann af því að deila út ríkisábyrgðarlánunum sem skýrslan fjallar um.
Stuðningslánum mögulega of naumt skammtað
Eftirlitsnefnd með lánum með ríkisábyrgð telur að ætla megi að innan við helmingur þeirra fyrirtækja sem sóst hafa eftir stuðningslánum fái út úr úrræðinu það fé sem þau telji sig þurfa. Nefndin skilaði skýrslu til ráðherra á dögunum.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Heimsfaraldurinn rekur unga Íslendinga aftur heim í foreldrahús
Hlutfall ungra Íslendinga sem búa heima hjá foreldrum sínum hefur farið úr 42 í 70 prósent á innan við ári. Ljóst er að COVID-19 spilar þar stóra rullu, en atvinnuleysi hjá 18-24 ára hefur aukist um 134 prósent á einu ári.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar