Unaðsstundir við Olíufljótið

olíuframleiðsla vex jafnt og þétt, þrátt fyrir allt.

Auglýsing

„Reynið þér að hugsa yður Detti­foss, sem ekki hafið séð hann. Jök­ulsá á Fjöll­um, eitt af aga­leg­ustu fljótum þessa lands […] Straum­þungi árinnar er svo ógur­leg­ur, bjargið svo þver­hnípt, að vatnið þeyt­ist fram af brún­inni í óskap­legum flek­um, sem springa og sundr­ast í fall­inu, leys­ast sundur í vatns­stjörn­ur, sem þjóta í allar áttir og draga eftir sér úða­hala. […] Menn standa eins og frammi fyrir dóm­stóli, þar sem hið dýpsta í þeim er knúið fram. Vitið skilur ekki. Vilj­inn bogn­ar.“ 

Text­inn hér að ofan er úr grein Sig­urðar Nor­dal, sem birt­ist í Eim­reið­inni frá árinu 1921. Já - þegar fólk horfir á gíf­ur­legt vatns­rennsli og afl Detti­foss hljóta að vakna ýmsar hug­renn­ing­ar. Sumir dást að óbeisl­uðu og villtu nátt­úru­afl­inu, meðan aðrir freist­ast fremur til að hugsa um orku­magnið sem þarna steyp­ist fram og streymir óvirkjað til sjáv­ar. 

Sig­urður heit­inn Þór­ar­ins­son, jarð­fræð­ing­ur, benti á að í jök­ul­fljót­inu og Detti­fossi búi annað og meira en kílóvatt­stund­ir; nefni­lega verð­mæti sem „mæl­ast í unaðs­stundum“. Þannig veiti frjáls foss­inn okkur í reynd miklu meiri verð­mæti í formi ánægju og unað­ar, heldur en ef hann væri virkj­að­ur. 

Auglýsing

En Detti­foss gefur líka til­efni til ann­arra hug­renn­inga. Sbr. það hvernig Andri Snær Magna­son, rit­höf­und­ur, hefur sett gríð­ar­legt vatns­magn foss­ins í áhuga­vert sam­hengi við olíu­fram­leiðslu heims­ins.  Sem vert er að staldra við og íhuga.

Eins og flestir vita þá hefur olíu­fram­leiðsla í heim­inum lengi vaxið nokkuð jafnt og þétt. Þegar Orku­bloggið byrj­aði göngu sína árið 2008 nam olíu­fram­leiðsla og olíu­notkun í heim­inum á hverjum sól­ar­hring rétt rúm­lega 80 millj­ónum tunna. Síðan þá hefur fram­leiðslan og olíu­notkun okkar auk­ist veru­lega. Í dag er magnið af olíu sem fram­leidd er og notuð á hverjum sól­ar­hring komið yfir 100 millj­ónir tunna. Og fer enn vax­andi.

Dettifoss.

Það vill svo til að þetta magn olíu sem fram­leitt er á degi hverjum í dag, um 100 millj­ónir tunna, mun vera nán­ast jafn mikið að rúm­máli eins og dag­legt með­al­rennsli Detti­foss. Reyndar er eðl­is­massi olíu og vatns ekki hinn sami, en hér erum við að bera saman rúm­mál. Sam­an­burð­ur­inn þarna er mjög áhuga­verður og til þess fallin að vekja fólk til umhugs­un­ar. 

Það er sem sagt svo að þegar við stöndum á gljúf­ur­barmi Detti­foss og horfum á ægi­kraft foss­ins getum við ímyndað okkur að þar steyp­ist ekki gruggugt jök­ul­vatn fram af foss­brún­inni, heldur kolsvört olía sem knýr efna­hags­líf heims­ins. Til hags­bóta fyrir flest okk­ar, en með til­heyr­andi mengun og geysi­legri kolefn­islos­un. Þannig getur Detti­foss verið nokkuð áþreif­an­lega áminn­ing um það hvernig olíu­flóð­ið  streymir úr iðrum jarð­ar­innar á hverju and­ar­taki ver­ald­ar­innar fyrir til­verknað manna.

Eftir ein­ungis fáein ár verður fram­leiðsla og notkun heims­ins á olíu svo orðin ennþá meiri en nú er, enda eykst hún um u.þ.b. 1,5-2% á ári. Mest af þessu sístækk­andi, orku­ríka og eld­fima olíufljóti er notað sem bruna­elds­neyti. Hvaða áhrif sá mikli og  sívax­andi brenn­andi olíuflaumur mun hafa á líf og unaðs­stundir kom­andi kyn­slóða er kannski ófyr­ir­sjá­an­legt. En varla er þessi flaumur af olíu og brun­inn á henni áhrifa­laus á líf­rík­ið. 

Sam­an­burður á olíu­fram­leiðslu við rennsli Detti­foss er okkur líka áminn­ing um geysi­legt orku­inni­hald olíu. Og þar með um það risa­á­tak sem er framundan til að þróa aðra hag­kvæma orku­gjafa sem geta orðið til þess minnka þörf­ina á olíu (og jarð­gasi og kol­u­m). 

Þarna er sann­ar­lega mikið verk óunnið og ekki dugar að sitja og snúa þuml­um. Það er því afar ein­kenni­legt að sjá suma þing­menn á hinu háa Alþingi og jafn­vel leið­toga valda­mik­illa ríkja reyna að gera lítið úr alvar­leika máls­ins. Heil­brigð skyn­semi segir okkur að leggja ber höf­uð­á­herslu á að finna leiðir til að auka fram­boð end­ur­nýj­an­legrar orku og draga úr bruna olíufljóts­ins. 

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri vind­orku­fyr­ir­tæk­is­ins Zephyr Iceland.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Harvey Weinstein er 67 ára. Hann á 5-29 ára fangelsisdóm yfir höfði sér.
Sigur fyrir „ófullkomin fórnarlömb“ kynferðisofbeldis
Konurnar sem Harvey Weinstein var sakfelldur fyrir að brjóta gegn kynferðislega áttu í samskiptum við hann eftir að ofbeldið átti sér stað. Það er dæmigerð hegðun fórnarlamba en ekki undantekning. „Fullkomið fordæmismál“ segir lagaprófessor.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Brim hagnaðist um 4,7 milljarða í fyrra
Forstjóri Brims segir rekstrarafkomuna hafa verið viðunandi í fyrra.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Verðmiðinn á Gamma lækkar enn
Frá því að tilkynnt var um kaup Kviku á Gamma hefur verðmiðinn lækkað og lækkað. Nú er útlit fyrir að endanlegt kaupverð verði mun lægra en upphaflega var tilkynnt um.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Fimm einstaklingar í sóttkví á Ísafirði og einn í einangrun
Fimm einstaklingar eru í sóttkví og einn í einangrun vegna mögulegrar Covid-19 sýkingar. Allir einstaklingarnir eru staðsettir á Ísafirði.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Vaxandi líkur eru því taldar á að veiran eigi eftir að greinast hér á landi en allra ráða er beitt til að hefta komu hennar.
Vaxandi líkur á að veiran greinist á Íslandi
Daglega bætast við lönd sem tilkynna um tilfelli kórónuveirunnar, COVID-19, þar á meðal nokkur grannríki Íslands. Öllum tiltækum ráðum er beitt til að hefta komu hennar hingað til lands.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Freyja Haraldsdóttir
„Fatlað fólk á ekki bara að vera á hliðarlínunni“
Freyja Haraldsdóttir segir að aðkoma fatlaðs fólks þurfi að vera alls staðar og alltaf þegar kemur að umhverfismálum. Stjórnvöld, samtök um umhverfismál og allir viðbragðsaðilar, þurfi þess vegna að ráða fatlað fólk til starfa.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Kjarasamningar þorra aðildarfélaga BSRB hafa verið lausir frá 1. apríl í fyrra.
Formaður BSRB: Ekkert þokast nær ásættanlegri niðurstöðu
„Það eru mikil vonbrigði að við höfum ekki náð að þokast nær ásættanlegri niðurstöðu. Það er stutt í að verkfallsaðgerðir hefjist og mörg stór mál sem bíða úrlausnar,“ segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Maður með andlitsgrímu á hóteli í Austurríki þar sem kona sem smituð er af kórónuveirunni dvelur.
Dæmi um að fólk smitist aftur af veirunni
Nú, þegar nýja kórónuveiran hefur breiðst út til tæplega fimmtíu landa, er enn margt á huldu um hvernig hún hegðar sér. Um 14% þeirra sem sýktust, náðu heilsu og voru útskrifaðir af sjúkrahúsum í Kína hafa sýkst aftur.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar