Stóraukin áhersla á náttúruvernd

Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra, skrifar um náttúruvernd. Hann segir að hún muni skipta skipta miklu fyrir fram­tíð­ina, bæði þegar litið er til nátt­úr­unnar sjálfrar og til efna­hags­legra tæki­færa.

Auglýsing

Nátt­úru­vernd er eitt af mínum hjart­ans málum sem ég hef brunnið fyrir í mörg ár. Nátt­úru­verndin mun skipta miklu fyrir fram­tíð­ina, bæði þegar litið er til nátt­úr­unnar sjálfrar og til efna­hags­legra tæki­færa sem fylgja frið­lýs­ingu svæða. 

Ein­stakur þjóð­garður á mið­há­lend­inu

Eitt af nátt­úru­vernd­ar­verk­efn­unum er mið­há­lend­is­þjóð­garður – með honum ræt­ist draumur okkar margra. Und­ir­bún­ingur fyrir stofnun þjóð­garðs­ins er í fullum gangi hjá þverpóli­tískri nefnd sem full­trúar allra flokka á Alþingi eiga sæti í og vinn­unni miðar vel. 

Á mið­há­lendi Íslands er að finna miklar and­stæður – svarta sanda, fágætar gróð­ur­vinjar og fjölda sér­stæðra jarð­myndana ­sem finn­ast hvergi í heim­inum á einu og sama svæð­inu. Lands­lag er þar afar fjöl­breytt og öræfa­kyrrðin lætur engan ósnort­inn. Vegna þess hve svæðið er ein­stakt hafa margir bent á að mið­há­lendið eigi að verða þjóð­garður allra lands­manna. 

Auglýsing

Hug­myndin er ekki ný af nál­inni en var fyrst lyft form­lega árið 2015 undir for­ystu nátt­úru­vernd­ar­sam­taka og í lið með þeim skip­uðu sér mörg útvist­ar­sam­tök, sem og Sam­tök fyr­ir­tækja í ferða­þjón­ustu. Síð­ustu tvær rík­is­stjórnir unnu að viða­mik­illi skýrslu um for­sendur fyrir stofnun þjóð­garðs á mið­há­lendi Íslands. Þau tíma­mót urðu síðan að stofnun þjóð­garðs­ins var skrifuð inn í sátt­mála núver­andi rík­is­stjórn­ar.

Mið­há­lend­is­þjóð­garður mun marka straum­hvörf í nátt­úru­vernd á Íslandi, vekja verð­skuld­aða athygli út fyrir land­stein­ana og skapa fjöl­mörg tæki­færi fyrir byggð­irnar í jaðri hans. Umræddur þjóð­garður verður sá stærsti í Evr­ópu – nátt­úru- og úti­vistar­para­dís sem er ein­stök á heims­vís­u. 

Við und­ir­bún­ing­inn að stofnun þjóð­garðs­ins hef ég lagt mikla áherslu á víð­tækt sam­ráð og þverpóli­tíska vinnu. Áður­nefnd þing­manna­nefnd mun skila af sér í nóv­em­ber og á vor­þingi stefni ég á að leggja fram laga­frum­varp vegna mið­há­lend­is­þjóð­garðs.  

Átak í frið­lýs­ingum

Auk þess að koma á fót þessum ein­staka þjóð­garði settu stjórn­völd í upp­hafi yfir­stand­andi kjör­tíma­bils af stað sér­stakt átak í frið­lýs­ing­um, í sam­ræmi við áherslur í sátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar. 

Að átak­inu vinnur teymi sér­fræð­inga Umhverf­is­stofn­unar og umhverf­is- og auð­linda­ráðu­neyt­is­ins og er hópnum meðal ann­ars ætlað að vinna að verndun svæða sem Alþingi hefur þegar sam­þykkt að frið­lýsa. Hann á líka að taka til skoð­unar önnur svæði sem fyrir liggja til­lögur um að frið­lýsa, svo sem vegna álags af völdum ferða­manna eða vegna áhuga land­eig­enda eða sveit­ar­fé­laga. Frið­lýs­ingu fjög­urra svæða er nú lokið og frið­lýs­ing 17 ann­arra svæða hefur verið kynnt opin­ber­lega. Fleiri verk­efni eru að auki í und­ir­bún­ing­i. 

Frið­lýs­inga­flokkar eru fjöl­margir og fara eftir því hvað um ræðir – til dæmis getur svæði orðið að friðlandi, nátt­úru­vætti eða þjóð­garði, svo nokkrir flokkar séu upp­tald­ir. Einnig er hægt að frið­lýsa ákveðnar fugla­teg­undir og plöntu­teg­und­ir. 

Einn frið­lýs­inga­flokk­ur­inn er sér­stök frið­lýs­ing svæða gegn orku­vinnslu. Slík frið­lýs­ing tekur ein­ungis til orku­vinnslu og engar aðrar reglur eru sett­ar, t.d. varð­andi umsjón, umferð eða veið­ar. Sam­kvæmt lögum eiga stjórn­völd að hefja und­ir­bún­ing að þess konar frið­lýs­ingu hafi svæði verið flokkað í vernd­ar­flokk ramma­á­ætl­un­ar. Þrátt fyrir að ramma­á­ætlun hafi verið sam­þykkt á Alþingi fyrir sex árum hafði þetta þó ekki verið gert – fyrr en nú.

Þau tíma­mót urðu í sumar að fyrsta frið­lýs­ing svæðis í vernd­ar­flokki ramma­á­ætl­unar var und­ir­rit­uð. Með frið­lýs­ing­unni var Jök­ulsá á Fjöllum vernduð gegn orku­vinnslu sem til­lögur voru um með Arn­ar­dals­virkjun og Helm­ings­virkj­un.

Í núgild­andi ramma­á­ætlun eru 20 virkj­ana­kostir í vernd­ar­flokki á 12 svæðum sem ber að frið­lýsa. Þar af er frið­lýs­ingu tveggja kosta á einu svæði lokið – sem sé Jök­ulsá á Fjöllum – og und­ir­bún­ingi ann­arra kosta ýmist lokið eða þeir í vinnslu. Þetta markar vatna­skil.

Tæki­færi um allt land

Yfir­skrift ofan­greinds átaks er ný sýn, ný nálg­un. Stjórn­völd nálg­ast þannig nátt­úru­vernd­ina á nýjan hátt, með áherslu á þau tæki­færi sem í henni fel­ast. 

Marg­vís­leg verk­efni hafa verið sett af stað tengt þess­ari áherslu – til að mynda liggur nú fyrir viða­mikil úttekt Hag­fræði­stofn­unar Háskóla Íslands sem sýnir að frið­lýst svæði hafa ótví­rætt jákvæð efna­hags­leg áhrif. Úttektin sýnir að fyrir hverja krónu sem hið opin­bera leggur til frið­lýstra svæða skila sér 23 krónur til baka í þjóð­ar­bú­ið.

Einnig er nú unnið að grein­ingu tæki­færa og áhrifa frið­lýstra svæða á nær­svæði þeirra í sam­vinnu við lands­hluta­sam­tök sveit­ar­fé­laga og hafa Sam­band sveit­ar­fé­laga á Aust­ur­landi og Sam­tök sunn­lenskra sveit­ar­fé­laga nú þegar riðið á vað­ið.

Stór­aukið fjár­magn til nátt­úru­verndar

Auk­inni póli­tískri áherslu á nátt­úru­vernd fylgir stór­aukið fjár­magn. Þannig verður ríf­lega þremur millj­örðum króna varið á næstu þremur árum til að vernda nátt­úr­una okkar og menn­ing­ar­sögu­legar minjar í gegnum svo­kall­aða Lands­á­ætlun um upp­bygg­ingu inn­viða. Um er að ræða stór­fellt átak í upp­bygg­ingu göngu­stíga, útsýnis­palla, sal­ern­is­húsa og ann­arra mik­il­vægra inn­viða til að vernda nátt­úr­una á nær 100 stöðum vítt og breitt um land­ið. 

Auk þess er áætlað að verja 1,3 millj­örðum króna sér­stak­lega til land­vörslu á næstu þremur árum en það er lyk­il­at­riði við að gæta nátt­úr­unnar okk­ar. Aldrei hefur við­líka fjár­magni verið varið til land­vörslu og upp­bygg­ingar inn­viða til að verja nátt­úr­una og nú. 

Nátt­úran hefur aldrei haft jafn­mikið vægi hjá stjórn­völdum og nú.

Höf­undur er umhverf­is­ráð­herra.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
GAMMA lokar starfsstöð sinni í Garðarstræti og flytur til Kviku
GAMMA, sem fór mikinn í íslensku fjármálalífi síðastliðinn áratug, er nú vart til nema að nafninu til. Starfsemi fyrirtækisins hefur verið flutt í nýjar höfuðstöðvar Kviku.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar