Hvað skiptir þig máli?

Börkur Smári Kristinsson segir oft velti lítil þúfa þungu hlassi og það sé akkúrat hugarfarið sem við þurfum að tileinka okkur núna á tímum loftslagsbreytinga.

Auglýsing

Árið er 1990. Berlín­ar­múr­inn er fall­inn, Nel­son Mand­ela lát­inn laus úr fang­elsi, George W. Bush eldri var for­seti Banda­ríkj­anna og ég fæð­ist. Margir muna eflaust eftir þessum atburðum og fleirum á þessum árum. Tölu­vert færri muna örugg­lega eftir því að um þetta leyti var milli­ríkja­nefnd Sam­ein­uðu þjóð­anna um lofts­lags­breyt­ingar (IPCC) stofn­uð. Hún fékk það hlut­verk að rann­saka og birta vís­inda­leg gögn um áhrif og orsakir lofts­lags­breyt­inga. Það hefur hún gert og birt 43 skýrslur um mál­efnið og fjórar til við­bótar vænt­an­leg­ar. Óháð, þver­fag­leg, alþjóð­leg nefnd sem fær til sín fær­ustu sér­fræð­inga í heim­inum til að segja okkur hinum hvað er eig­in­lega í gangi í litla loft­hjúpnum okk­ar.

Ef ein­hver skyldi nú velta fyrir sér hver árleg losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda í heim­inum er af manna­völdum þá er auð­velt að finna þær upp­lýs­ingar á net­inu. Hún er áætluð vera 35 millj­arðar tonna af CO2 ígildum á ári. Það jafn­gildir því að 640 Eyja­fjalla­jök­uls­gos væru í gangi á sama tíma. Allan dag­inn, allt árið. IPCC fær síðan það hlut­verk að segja okkur hvort það sé allt í lagi eða hvort það sé bara alls ekki í lagi.

Upp­runi þess­arar los­unar er að mestu leyti vegna bruna á jarð­efna­elds­neyti, kol­um, olíu og gasi. Til að mynda er olíu­fram­leiðsla í heim­inum að jafn­aði 100 milljón tunnur á dag. 100 milljón tunnur sem fara í dísel, bens­ín, plast, flug­véla­elds­neyti og svo mætti lengi telja. Án olíu væru sam­fé­lögin okkar allt öðru­vísi en þau líta út í dag, það er stað­reynd. En stað­reyndin sem ég vil koma á fram­færi er sú að 100 milljón tunnur á dag eru 1157 tunnur á sek­úndu sem jafn­gilda 180 rúmmetrum á sek­úndu. Kæri les­andi, það er um það bil einn Detti­foss af olíu.

Auglýsing

Lofts­lags­váin er mörgum ennþá fjar­læg. Á Íslandi finnum við varla fyrir áhrif­unum enn­þá, en það mun breyt­ast. Við erum að taka lán, allsvaka­legt lán á hrika­lega lélegum vöxt­um. Lánið felst í því að við erum að nýta auð­lindir jarðar á þann hátt að fyrir árið 2100 munum við ekki hafa aðgang að þeim leng­ur. Ég og þú verðum farin þá, en hver verður ennþá á lífi? Börnin okk­ar, barna­börn og barna­barna­börn. Börnin mín verða 83 og 84 ára, þeirra börn kannski milli fer­tugs og fimm­tugs og barna­börnin þeirra nýstúd­ent­ar. Mikið öfunda ég þau ekki að þurfa að borga til baka lánið sem við tókum í dag. En þau munu þurfa að borga. Spurn­ingin er hvern­ig? Það veit ég ekki en sjálf­sagt verður það engin óska­staða, langt í frá.

Þessi síð­asta máls­grein var svo­lítið þung og leið­in­leg, ég við­ur­kenni það. En að sama skapi þá er mál­efnið þungt og leið­in­legt og erfitt þegar við erum búin að gera okkur grein fyrir því hvernig staðan er í dag í raun og veru. Andri Snær hélt sýn­ingu í Borg­ar­leik­hús­inu um dag­inn, Um tím­ann og vatn­ið, þar sem hann útskýrði á manna­máli hvernig staðan er í dag og hvernig fram­tíð­ar­horf­urnar eru. Tit­il­inn á grein­inni Hvað skiptir þig máli? var mér einmitt ofar­lega í huga eftir umrædda kvöld­stund í Borg­ar­leik­hús­inu.

Eru það góð laun? Fal­leg­ur, kraft­mik­ill bíll? Dýr­indis kjöt­mál­tíð í hádeg­inu og á kvöld­in? Versl­un­ar­ferð til Glas­gow og Köben tvisvar á ári, Tene um pásk­ana og Flór­ida á sumr­in? Fylgj­endur á Instagram eða like á Face­book?

Eða er það til­finn­ingin að þú sért að gera allt sem í þínu valdi stendur til að tryggja börn­unum þínum og afkom­endum örugga og inni­halds­ríka fram­tíð? Að þau geti búið við mat­væla­ör­yggi, lifað í öruggu og heil­brigðu sam­fé­lagi og verið ótta­laus um sína eigin fram­tíð og fram­tíð barna sinna?

Kæri les­andi,

ætlar þú að leggja þitt af mörkum í að lág­marka skað­ann sem er yfir­vof­andi? Getur þú fækkað flug­ferðum til útlanda og fundið lífs­fyll­ingu og ham­ingju nær þér? Getur þú fækkað kjöt­mál­tíðum um helm­ing eða borðað bara eina gæða­steik á laug­ar­dög­um? Getur þú keyrt minna, hjólað meira, gengið meira, skipt út bens­ín/­dísel bíl fyrir metan eða raf­magns­bíl? Getur þú keypt minna dót og drasl, hugsað hvaðan það kem­ur, hvernig það er búið til og hvar það endar eftir að þú ert hætt/ur að nota það? Get­urðu reynt að nýta hlut­ina sem þú átt betur og leng­ur?

Ef svarið er já við spurn­ing­unum hér að ofan þá máttu vita að það hefur áhrif. Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi og það er akkúrat hug­ar­farið sem við þurfum að til­einka okk­ur! Nú ert þú til­bú­in/n að taka af skarið og breyta til hins betra. Byrj­aðu smátt og ekki hætta þar, haltu áfram að bæta þig, vertu gagn­rýn­in/n á sjálfa/n þig og aðra í kringum þig. Þegar þú missir damp­inn og þér finnst þetta erfitt og leið­in­legt, sem ger­ist alveg endrum og sinnum og er full­kom­lega eðli­legt, taktu þér þá hálfa mín­útu ... dragðu and­ann djúpt fimm sinnum ... og spyrðu þig sjálfa/n spurn­ing­ar­inn­ar:

„Hvað skiptir mig raun­veru­lega máli?”

Höf­undur er umhverf­is­verk­fræð­ing­ur.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kallað eftir því að ÁTVR aðgreini tekjur af tóbaki og áfengi
Fyrirspurn liggur fyrir á Alþingi þar sem farið er fram á að ÁTVR sundurliði tekjur af tóbaks- og áfengissölu. ÁTVR hefur ekki viljað gera það hingað til. Í ársreikningi má þó sjá að allt bendir til þess að tóbakssala sé að niðurgreiða áfengissölu.
Kjarninn 22. janúar 2020
Mótmæli hælisleitenda þann 13. mars á síðasta ári.
Umsóknir um alþjóðlega vernd hlutfallslega flestar á Íslandi miðað við hin Norðurlöndin
Alls bárust 867 umsóknir um alþjóðlega vernd til Útlendingastofnunar á síðasta ári. Umsækjendur voru af 71 þjóðerni.
Kjarninn 22. janúar 2020
Hremmingarnar halda áfram hjá Boeing
Boeing, stærsta útflutningsfyrirtæki Bandaríkjanna, á í miklum vandræðum þessi misserin, og reynir nú að styrkja fjárhagsstöðu sína með lánum frá bandarískum bönkum og endurskipulagningu í rekstri.
Kjarninn 22. janúar 2020
Komin inn á hættulega braut ef bóndi getur ekki verið landbúnaðarráðherra
Kristján Þór Júlíusson telur sig ekki vanhæfan til að koma að undirbúningi eða framlagningu frumvarpa um makrílkvóta þótt Samherji eigi þar undir mikla fjárhagslega hagsmuni. Sama gildi um kvótaþak. Það sé alltaf Alþingi sem á endanum setji lög.
Kjarninn 22. janúar 2020
Kristján Þór segist engra hagsmuna hafa að gæta gagnvart Samherja
Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að einu tengsl sín við Samherja í dag sé vinátta hans við Þorstein Má Baldvinsson, sem steig tímabundið úr stóli forstjóra Samherja í síðasta mánuði.
Kjarninn 22. janúar 2020
Ketill Sigurjónsson
Er íslenskt raforkuverð hátt eða lágt?
Kjarninn 22. janúar 2020
Bogi Níls Bogason er forstjóri Icelandair.
Icelandair mun ekki geta notað Max-vélarnar í sumar
737 Max-vélar Boeing fara ekki í loftið í sumar. Icelandair reiknar því ekki lengur með þeim í flug félagsins á háannatíma. Félagið býst samt sem áður við því að flytja að minnsta kosti jafn marga farþega og í fyrra til landsins.
Kjarninn 22. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum sem ákveða að búa á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega hratt á undanförnum árum.
Fjórði hver íbúi á Suðurnesjum útlendingur
Tveir af hverjum þremur erlendum ríkisborgurum sem búa á Íslandi búa á höfuðborgarsvæðinu. Þrír af hverjum fjórum þeirra búa annað hvort þar eða á Suðurnesjunum. Það sveitarfélag sem er með lægst hlutfall útlendinga er einungis með einn útlending á skrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar