Hvað skiptir þig máli?

Börkur Smári Kristinsson segir oft velti lítil þúfa þungu hlassi og það sé akkúrat hugarfarið sem við þurfum að tileinka okkur núna á tímum loftslagsbreytinga.

Auglýsing

Árið er 1990. Berlín­ar­múr­inn er fall­inn, Nel­son Mand­ela lát­inn laus úr fang­elsi, George W. Bush eldri var for­seti Banda­ríkj­anna og ég fæð­ist. Margir muna eflaust eftir þessum atburðum og fleirum á þessum árum. Tölu­vert færri muna örugg­lega eftir því að um þetta leyti var milli­ríkja­nefnd Sam­ein­uðu þjóð­anna um lofts­lags­breyt­ingar (IPCC) stofn­uð. Hún fékk það hlut­verk að rann­saka og birta vís­inda­leg gögn um áhrif og orsakir lofts­lags­breyt­inga. Það hefur hún gert og birt 43 skýrslur um mál­efnið og fjórar til við­bótar vænt­an­leg­ar. Óháð, þver­fag­leg, alþjóð­leg nefnd sem fær til sín fær­ustu sér­fræð­inga í heim­inum til að segja okkur hinum hvað er eig­in­lega í gangi í litla loft­hjúpnum okk­ar.

Ef ein­hver skyldi nú velta fyrir sér hver árleg losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda í heim­inum er af manna­völdum þá er auð­velt að finna þær upp­lýs­ingar á net­inu. Hún er áætluð vera 35 millj­arðar tonna af CO2 ígildum á ári. Það jafn­gildir því að 640 Eyja­fjalla­jök­uls­gos væru í gangi á sama tíma. Allan dag­inn, allt árið. IPCC fær síðan það hlut­verk að segja okkur hvort það sé allt í lagi eða hvort það sé bara alls ekki í lagi.

Upp­runi þess­arar los­unar er að mestu leyti vegna bruna á jarð­efna­elds­neyti, kol­um, olíu og gasi. Til að mynda er olíu­fram­leiðsla í heim­inum að jafn­aði 100 milljón tunnur á dag. 100 milljón tunnur sem fara í dísel, bens­ín, plast, flug­véla­elds­neyti og svo mætti lengi telja. Án olíu væru sam­fé­lögin okkar allt öðru­vísi en þau líta út í dag, það er stað­reynd. En stað­reyndin sem ég vil koma á fram­færi er sú að 100 milljón tunnur á dag eru 1157 tunnur á sek­úndu sem jafn­gilda 180 rúmmetrum á sek­úndu. Kæri les­andi, það er um það bil einn Detti­foss af olíu.

Auglýsing

Lofts­lags­váin er mörgum ennþá fjar­læg. Á Íslandi finnum við varla fyrir áhrif­unum enn­þá, en það mun breyt­ast. Við erum að taka lán, allsvaka­legt lán á hrika­lega lélegum vöxt­um. Lánið felst í því að við erum að nýta auð­lindir jarðar á þann hátt að fyrir árið 2100 munum við ekki hafa aðgang að þeim leng­ur. Ég og þú verðum farin þá, en hver verður ennþá á lífi? Börnin okk­ar, barna­börn og barna­barna­börn. Börnin mín verða 83 og 84 ára, þeirra börn kannski milli fer­tugs og fimm­tugs og barna­börnin þeirra nýstúd­ent­ar. Mikið öfunda ég þau ekki að þurfa að borga til baka lánið sem við tókum í dag. En þau munu þurfa að borga. Spurn­ingin er hvern­ig? Það veit ég ekki en sjálf­sagt verður það engin óska­staða, langt í frá.

Þessi síð­asta máls­grein var svo­lítið þung og leið­in­leg, ég við­ur­kenni það. En að sama skapi þá er mál­efnið þungt og leið­in­legt og erfitt þegar við erum búin að gera okkur grein fyrir því hvernig staðan er í dag í raun og veru. Andri Snær hélt sýn­ingu í Borg­ar­leik­hús­inu um dag­inn, Um tím­ann og vatn­ið, þar sem hann útskýrði á manna­máli hvernig staðan er í dag og hvernig fram­tíð­ar­horf­urnar eru. Tit­il­inn á grein­inni Hvað skiptir þig máli? var mér einmitt ofar­lega í huga eftir umrædda kvöld­stund í Borg­ar­leik­hús­inu.

Eru það góð laun? Fal­leg­ur, kraft­mik­ill bíll? Dýr­indis kjöt­mál­tíð í hádeg­inu og á kvöld­in? Versl­un­ar­ferð til Glas­gow og Köben tvisvar á ári, Tene um pásk­ana og Flór­ida á sumr­in? Fylgj­endur á Instagram eða like á Face­book?

Eða er það til­finn­ingin að þú sért að gera allt sem í þínu valdi stendur til að tryggja börn­unum þínum og afkom­endum örugga og inni­halds­ríka fram­tíð? Að þau geti búið við mat­væla­ör­yggi, lifað í öruggu og heil­brigðu sam­fé­lagi og verið ótta­laus um sína eigin fram­tíð og fram­tíð barna sinna?

Kæri les­andi,

ætlar þú að leggja þitt af mörkum í að lág­marka skað­ann sem er yfir­vof­andi? Getur þú fækkað flug­ferðum til útlanda og fundið lífs­fyll­ingu og ham­ingju nær þér? Getur þú fækkað kjöt­mál­tíðum um helm­ing eða borðað bara eina gæða­steik á laug­ar­dög­um? Getur þú keyrt minna, hjólað meira, gengið meira, skipt út bens­ín/­dísel bíl fyrir metan eða raf­magns­bíl? Getur þú keypt minna dót og drasl, hugsað hvaðan það kem­ur, hvernig það er búið til og hvar það endar eftir að þú ert hætt/ur að nota það? Get­urðu reynt að nýta hlut­ina sem þú átt betur og leng­ur?

Ef svarið er já við spurn­ing­unum hér að ofan þá máttu vita að það hefur áhrif. Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi og það er akkúrat hug­ar­farið sem við þurfum að til­einka okk­ur! Nú ert þú til­bú­in/n að taka af skarið og breyta til hins betra. Byrj­aðu smátt og ekki hætta þar, haltu áfram að bæta þig, vertu gagn­rýn­in/n á sjálfa/n þig og aðra í kringum þig. Þegar þú missir damp­inn og þér finnst þetta erfitt og leið­in­legt, sem ger­ist alveg endrum og sinnum og er full­kom­lega eðli­legt, taktu þér þá hálfa mín­útu ... dragðu and­ann djúpt fimm sinnum ... og spyrðu þig sjálfa/n spurn­ing­ar­inn­ar:

„Hvað skiptir mig raun­veru­lega máli?”

Höf­undur er umhverf­is­verk­fræð­ing­ur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gunnar Tryggvi Halldórsson
Bændur og afurðastöðvar
Kjarninn 5. mars 2021
Jón Þór Ólafsson þingmaður og formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis.
Jón Þór vill að skrifstofa Alþingis kanni hvenær trúnaður geti talist brotinn
Formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar telur sig ekki hafa brotið trúnað með ummælum um það sem fram fór á fundi nefndarinnar með lögreglustjóra í vikunni. Hann vill fá skrifstofu Alþingis til að kanna hvar formleg mörk um trúnaðarrof liggi.
Kjarninn 5. mars 2021
Íslandspóstur hagnast um 104 milljónir
Viðsnúningur var í rekstri Íslandspósts á síðasta ári, sem skilaði hagnaði í fyrsta skiptið í þrjú ár. Samkvæmt forstjóra fyrirtækisins létti endurskipulagning og niðurgreiðsla langtímalána umtalsvert á félaginu.
Kjarninn 5. mars 2021
Í þingsályktunartillögu um rafræna birtingu álagningar- og skattskrár er lagt til að hætt verði að birta þessar upplýsingar á pappír.
Telja rafræna birtingu skattskrár auka launajafnrétti
ASÍ hvetur til þess að þingsályktunartillaga um rafræna birtingu álagningarskrár nái fram að ganga. Í umsögn Persónuverndar segir að mikilvægt sé að huga að rétti einstaklinga til persónuverndar. Slík tillaga nú lögð fram í fimmta sinn.
Kjarninn 5. mars 2021
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Þögla stjórnarskráin
Kjarninn 5. mars 2021
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra laut í lægra haldi í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag.
Menntamálaráðherra tapaði í Héraðsdómi Reykjavíkur
Héraðsdómur Reykjavíkur féllst ekki á kröfu Lilju Alfreðsdóttur mennta- og menningarmálaráðherra um að úrskurði kærunefndar jafnréttismála yrði hnekkt. Úrskurðurinn í kærumáli Hafdísar Helgu Ólafsdóttur, skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu, stendur.
Kjarninn 5. mars 2021
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Íbúar í gömlu hverfunum í Reykjavík ánægðir með Dag sem borgarstjóra en efri byggðir ekki
Fleiri Reykvíkingar eru ánægðir með störf Dags B. Eggertssonar borgarstjóra en óánægðir. Mikill munur er á afstöðu eftir hverfum og menntun. Borgarstjórinn er sérstaklega óvinsæll hjá fólki á sextugsaldri.
Kjarninn 5. mars 2021
Frá þurrvörum til þrautaleikja: COVID-áhrifin á heimilislífið
Bakað, eldað, málað og spilað. Allt heimagert. Ýmsar breytingar urðu á hegðun okkar í hinu daglega í lífi á meðan faraldurinn stóð hvað hæst. Sum neysluhegðun er þegar að hverfa aftur til fyrra horfs en önnur gæti verið komin til að vera.
Kjarninn 5. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar