Einlæg bón um að endurskoða skerðingu leikskóla

Heiða María Sigurðardóttir, lektor við sálfræðideild Háskóla Íslands, skrifar um styttingu leikskóla.

Auglýsing

Ég á starfs­mönnum leik­skóla svo margt að þakka. Án leik­skóla hefði ég ekki getað klárað námið mitt þegar við hjónin vorum fátækir náms­menn á fram­andi slóðum án nokk­urs stuðn­ings­nets. Án leik­skóla gæti ég ekki sinnt núver­andi vinnu minni. Leik­skól­inn er und­ir­staða þess að mæður jafnt sem feður geti menntað sig og stundað atvinnu.

Í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum 1994 voru dag­vist­ar­mál eitt aðal­bar­áttu­mál R-list­ans, sam­eig­in­legs fram­boðs allra flokka nema Sjálf­stæð­is­flokks (Guðný Björk Eydal, 2006). Lagt var upp með að í lok kjör­tíma­bils fengju öll eins árs börn og eldri þá vistun sem for­eldrar vildu nýta sér (Guð­jón Sig­urðs­son, 1998). Það skýtur því sann­ar­lega skökku við þegar núver­andi meiri­hluti Sam­fylk­ing­ar, Vinstri grænna, Við­reisnar og Pírata virð­ist ætla að taka þá harka­legu ákvörðun – án nokk­urs fyr­ir­vara eða sam­fé­lags­legrar umræðu – að skerða starf­semi leik­skóla Reykja­vík­ur. 

Skert þjón­usta leik­skóla felur í sér tvennt: Hámarks­dval­ar­tími er styttur og sömu­leiðis er skellt í lás á leik­skólum 16:30 í stað 17:00. Hvaða afleið­ingar getur þetta haft?

Skert starf­semi leik­skóla er jafn­rétt­is­mál

Við á Íslandi trónum á toppi hinna ýmsu lista um jafn­rétti kynj­anna. Þegar til kast­anna kemur er þó enn ójafn­vægi þegar kemur að barna­upp­eldi. Sem dæmi styttu feður almennt fæð­ing­ar­or­lofstöku sína í kjöl­far efna­hags­hruns­ins á meðan mæður lengdu orlofstöku (Heiða María Sig­urð­ar­dóttir og Ólöf Garð­ars­dótt­ir, 2018 ), vænt­an­lega því ein­hvern veg­inn þurfti fólk að brúa bilið á milli fæð­ing­ar­or­lofs og dag­vist­un­ar. Það bil brúa almennt konur frekar en karl­ar. Skert þjón­usta leik­skóla getur bitnað á öllum for­eldrum, en hún er lík­leg til að bitna mest á kon­um, þá sér­stak­lega konum í erf­iðri félags­legri stöð­u. 

Skert starf­semi leik­skóla er lýð­heilsu­mál

Mikið hefur verið talað um nei­kvæð áhrif streitu á lík­ama og sál. Skerð­ing á starf­semi leik­skóla er ekki vel til þess fallin að minnka álag á barna­fólk – sem nú þegar á nógu erfitt með að púsla saman öllum þeim mýmörgu verk­efnum sem þarf að sinna hvern ein­asta dag. Þreytt­ir, útúr­stress­aðir for­eldrar sem ná ekki endum saman af því að þeir geta ekki sinnt fullri vinnu eru síður lík­legir til að vera glað­ir, gef­andi og nær­andi umönn­un­ar­að­il­ar. 

Auglýsing
Svo er annað lýð­heilsu­mál sem ekk­ert hefur verið talað um í þessu sam­bandi, en það er að lík­ams­klukka Íslend­inga er lík­lega ekki í takti við stað­ar­klukk­una, og getur það valdið ýmsum heilsu­far­s­vanda­málum ef fólk neyð­ist til að fara fyrr af stað á morgn­ana en lík­ams­klukka þeirra segir til um. Þá er það einnig stað­reynd að fólk hefur mis­mun­andi dæg­ur­gerð; sumir eru að eðl­is­fari morg­un­hanar á meðan aðrir eru nátt­hrafn­ar, og virð­ist þetta vera arf­gengt (Da­vid R. Sam­son o.fl., 2017). Fólk með seink­aða dæg­ur­gerð er því hér á Íslandi enn meira úr takti við stað­ar­klukk­una. Menn virð­ast enda­laust geta rif­ist um hvort breyta eigi klukk­unni eða ekki, en ein leið til að koma til móts við báða hópa er að bjóða ein­fald­lega upp á meiri sveigj­an­leika, það er að opn­un­ar­tími skóla, fyr­ir­tækja og stofn­ana verði sveigj­an­legri til að hann henti fólki með mis­mun­andi dæg­ur­gerð. Skertur opn­un­ar­tími leik­skóla er klárlega ekki í takti við tím­ann – og heldur ekki við lík­ams­klukk­una.

Skert starf­semi leik­skóla getur komið niður á börnum

Í við­tali við Vísi.is þann 16. jan­úar segir Skúli Helga­son, for­maður skóla- og frí­stunda­ráðs Reykja­vík­ur­borg­ar, að ekki séu nema 62 börn sem nýti sér núver­andi opn­un­ar­tíma leik­skól­anna til fulls, rétt eins og 62 börn og for­eldrar þeirra skipti engu máli. Þá eru ótalin þau börn sem dvalið hafa á leik­skól­anum til kl. 17 án þess þó að hafa dvalið þar allan opn­un­ar­tím­ann, til dæmis börn for­eldra með vinnu­tíma frá 9-17 í stað 8-16. Var eitt­hvert sam­ráð haft við for­eldra þess­ara barna? Var nokk­urt for­eldri spurt hvaða áhrif þessi skerð­ing hefði á það og barn þess? Er ekki einmitt lík­legt að ein­hver góð og gild ástæða hafi verið fyrir því að fólk hafi þurft að nýta þennan leik­skóla­tíma? Er ekki sömu­leiðis lík­legt að aðstæður þessa fólks breyt­ist ekki eins og hendi væri veifað bara af því að skóla- og frí­stunda­ráðs Reykja­vík­ur­borgar skipar svo fyr­ir? 

Undir niðri marar samt alltaf sú hug­mynd að það sé vont fyrir börn að dvelj­ast á leik­skóla, að það hafi slæm áhrif á þroska þeirra að dvelj­ast þar í stað þess að vera hjá for­eldrum sín­um. Ég vil með ekki með nokkru móti gera lítið úr sam­veru for­eldra og barna. Aftur á móti hafa margar rann­sóknir sýnt að dvöl á góðum leik­skóla þarf alls ekki að hafa nei­kvæð áhrif á börn og getur jafn­vel haft jákvæð áhrif á ýmsa þroska­þætt­i. 

Ég ætla að ger­ast mik­ill Nostradamus og spá því að þessi ákvörðun komi niður á börn­un­um. Þessi börn eru ekk­ert að fara að fá auknar gæða­stundir með for­eldrum sín­um. Þessi börn eru að fara í ein­hverja aðra pössun eða til for­eldra undir enn meira álagi en áður.

Skert starf­semi leik­skóla gengur gegn rétti fólks til að ráða eigin lífi

Með allt þetta í huga biðla ég auð­mjúk­lega og inni­lega til skóla- og frí­stunda­ráð um að end­ur­skoða þessa ákvörð­un. Hún var gerð af góðum hug en breyt­ingin gengur því miður gegn rétti for­eldra barna í Reykja­vík til að haga lífi sínu og fjöl­skyldu sinnar eins og þeim hentar best. 

Höf­undur er lektor við Sál­fræði­deild Háskóla Íslands, fyrr­ver­andi starfs­maður leik­skóla, og móðir leik­skóla­barns.

Heim­ild­ir:

David R. Sam­son o.fl. (2017). Chrono­type vari­ation dri­ves night-time sentin­el-like behaviour in hunter–g­ather­er.

Guð­jón Sig­urðs­son, 1998: Hverju lof­aði R-list­inn?

Guðný Björk Eydal (2006). Þróun og ein­kenni íslenskrar umönn­un­ar­stefnu 1944-2004.

Heiða María Sig­urð­ar­dóttir og Ólöf Garð­ars­dóttir (2018). Backlash in gender equ­ality? Fathers’ parental leave during a time of economic cris­is.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýir íbúðareigendur velja nú frekar að taka lán hjá bönkum en lífeyrissjóðum.
Eðlisbreyting á húsnæðislánamarkaði – Lántakendur flýja lífeyrissjóðina
Í fyrsta sinn síðan að Seðlabanki Íslands hóf að halda utan um útlán lífeyrissjóða greiddu sjóðsfélagar upp meira af lánum en þeir tóku. Á sama tíma hafa útlán viðskiptabanka til húsnæðiskaupa stóraukist. Ástæðan: þeir bjóða nú upp á mun lægri vexti.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir á upplýsingafundi dagsins.
Alma: Ungt og hraust fólk getur orðið alvarlega veikt
„Það er ekki að ástæðulausu sem við erum í þessum aðgerðum,“ segir Alma D. Möller landlæknir. „Þessi veira er skæð og getur valdið veikindum hjá mjög mörgum ef ekkert er að gert.“ Maður á fertugsaldri liggur á gjörgæslu með COVID-19.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar