Einlæg bón um að endurskoða skerðingu leikskóla

Heiða María Sigurðardóttir, lektor við sálfræðideild Háskóla Íslands, skrifar um styttingu leikskóla.

Auglýsing

Ég á starfs­mönnum leik­skóla svo margt að þakka. Án leik­skóla hefði ég ekki getað klárað námið mitt þegar við hjónin vorum fátækir náms­menn á fram­andi slóðum án nokk­urs stuðn­ings­nets. Án leik­skóla gæti ég ekki sinnt núver­andi vinnu minni. Leik­skól­inn er und­ir­staða þess að mæður jafnt sem feður geti menntað sig og stundað atvinnu.

Í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum 1994 voru dag­vist­ar­mál eitt aðal­bar­áttu­mál R-list­ans, sam­eig­in­legs fram­boðs allra flokka nema Sjálf­stæð­is­flokks (Guðný Björk Eydal, 2006). Lagt var upp með að í lok kjör­tíma­bils fengju öll eins árs börn og eldri þá vistun sem for­eldrar vildu nýta sér (Guð­jón Sig­urðs­son, 1998). Það skýtur því sann­ar­lega skökku við þegar núver­andi meiri­hluti Sam­fylk­ing­ar, Vinstri grænna, Við­reisnar og Pírata virð­ist ætla að taka þá harka­legu ákvörðun – án nokk­urs fyr­ir­vara eða sam­fé­lags­legrar umræðu – að skerða starf­semi leik­skóla Reykja­vík­ur. 

Skert þjón­usta leik­skóla felur í sér tvennt: Hámarks­dval­ar­tími er styttur og sömu­leiðis er skellt í lás á leik­skólum 16:30 í stað 17:00. Hvaða afleið­ingar getur þetta haft?

Skert starf­semi leik­skóla er jafn­rétt­is­mál

Við á Íslandi trónum á toppi hinna ýmsu lista um jafn­rétti kynj­anna. Þegar til kast­anna kemur er þó enn ójafn­vægi þegar kemur að barna­upp­eldi. Sem dæmi styttu feður almennt fæð­ing­ar­or­lofstöku sína í kjöl­far efna­hags­hruns­ins á meðan mæður lengdu orlofstöku (Heiða María Sig­urð­ar­dóttir og Ólöf Garð­ars­dótt­ir, 2018 ), vænt­an­lega því ein­hvern veg­inn þurfti fólk að brúa bilið á milli fæð­ing­ar­or­lofs og dag­vist­un­ar. Það bil brúa almennt konur frekar en karl­ar. Skert þjón­usta leik­skóla getur bitnað á öllum for­eldrum, en hún er lík­leg til að bitna mest á kon­um, þá sér­stak­lega konum í erf­iðri félags­legri stöð­u. 

Skert starf­semi leik­skóla er lýð­heilsu­mál

Mikið hefur verið talað um nei­kvæð áhrif streitu á lík­ama og sál. Skerð­ing á starf­semi leik­skóla er ekki vel til þess fallin að minnka álag á barna­fólk – sem nú þegar á nógu erfitt með að púsla saman öllum þeim mýmörgu verk­efnum sem þarf að sinna hvern ein­asta dag. Þreytt­ir, útúr­stress­aðir for­eldrar sem ná ekki endum saman af því að þeir geta ekki sinnt fullri vinnu eru síður lík­legir til að vera glað­ir, gef­andi og nær­andi umönn­un­ar­að­il­ar. 

Auglýsing
Svo er annað lýð­heilsu­mál sem ekk­ert hefur verið talað um í þessu sam­bandi, en það er að lík­ams­klukka Íslend­inga er lík­lega ekki í takti við stað­ar­klukk­una, og getur það valdið ýmsum heilsu­far­s­vanda­málum ef fólk neyð­ist til að fara fyrr af stað á morgn­ana en lík­ams­klukka þeirra segir til um. Þá er það einnig stað­reynd að fólk hefur mis­mun­andi dæg­ur­gerð; sumir eru að eðl­is­fari morg­un­hanar á meðan aðrir eru nátt­hrafn­ar, og virð­ist þetta vera arf­gengt (Da­vid R. Sam­son o.fl., 2017). Fólk með seink­aða dæg­ur­gerð er því hér á Íslandi enn meira úr takti við stað­ar­klukk­una. Menn virð­ast enda­laust geta rif­ist um hvort breyta eigi klukk­unni eða ekki, en ein leið til að koma til móts við báða hópa er að bjóða ein­fald­lega upp á meiri sveigj­an­leika, það er að opn­un­ar­tími skóla, fyr­ir­tækja og stofn­ana verði sveigj­an­legri til að hann henti fólki með mis­mun­andi dæg­ur­gerð. Skertur opn­un­ar­tími leik­skóla er klárlega ekki í takti við tím­ann – og heldur ekki við lík­ams­klukk­una.

Skert starf­semi leik­skóla getur komið niður á börnum

Í við­tali við Vísi.is þann 16. jan­úar segir Skúli Helga­son, for­maður skóla- og frí­stunda­ráðs Reykja­vík­ur­borg­ar, að ekki séu nema 62 börn sem nýti sér núver­andi opn­un­ar­tíma leik­skól­anna til fulls, rétt eins og 62 börn og for­eldrar þeirra skipti engu máli. Þá eru ótalin þau börn sem dvalið hafa á leik­skól­anum til kl. 17 án þess þó að hafa dvalið þar allan opn­un­ar­tím­ann, til dæmis börn for­eldra með vinnu­tíma frá 9-17 í stað 8-16. Var eitt­hvert sam­ráð haft við for­eldra þess­ara barna? Var nokk­urt for­eldri spurt hvaða áhrif þessi skerð­ing hefði á það og barn þess? Er ekki einmitt lík­legt að ein­hver góð og gild ástæða hafi verið fyrir því að fólk hafi þurft að nýta þennan leik­skóla­tíma? Er ekki sömu­leiðis lík­legt að aðstæður þessa fólks breyt­ist ekki eins og hendi væri veifað bara af því að skóla- og frí­stunda­ráðs Reykja­vík­ur­borgar skipar svo fyr­ir? 

Undir niðri marar samt alltaf sú hug­mynd að það sé vont fyrir börn að dvelj­ast á leik­skóla, að það hafi slæm áhrif á þroska þeirra að dvelj­ast þar í stað þess að vera hjá for­eldrum sín­um. Ég vil með ekki með nokkru móti gera lítið úr sam­veru for­eldra og barna. Aftur á móti hafa margar rann­sóknir sýnt að dvöl á góðum leik­skóla þarf alls ekki að hafa nei­kvæð áhrif á börn og getur jafn­vel haft jákvæð áhrif á ýmsa þroska­þætt­i. 

Ég ætla að ger­ast mik­ill Nostradamus og spá því að þessi ákvörðun komi niður á börn­un­um. Þessi börn eru ekk­ert að fara að fá auknar gæða­stundir með for­eldrum sín­um. Þessi börn eru að fara í ein­hverja aðra pössun eða til for­eldra undir enn meira álagi en áður.

Skert starf­semi leik­skóla gengur gegn rétti fólks til að ráða eigin lífi

Með allt þetta í huga biðla ég auð­mjúk­lega og inni­lega til skóla- og frí­stunda­ráð um að end­ur­skoða þessa ákvörð­un. Hún var gerð af góðum hug en breyt­ingin gengur því miður gegn rétti for­eldra barna í Reykja­vík til að haga lífi sínu og fjöl­skyldu sinnar eins og þeim hentar best. 

Höf­undur er lektor við Sál­fræði­deild Háskóla Íslands, fyrr­ver­andi starfs­maður leik­skóla, og móðir leik­skóla­barns.

Heim­ild­ir:

David R. Sam­son o.fl. (2017). Chrono­type vari­ation dri­ves night-time sentin­el-like behaviour in hunter–g­ather­er.

Guð­jón Sig­urðs­son, 1998: Hverju lof­aði R-list­inn?

Guðný Björk Eydal (2006). Þróun og ein­kenni íslenskrar umönn­un­ar­stefnu 1944-2004.

Heiða María Sig­urð­ar­dóttir og Ólöf Garð­ars­dóttir (2018). Backlash in gender equ­ality? Fathers’ parental leave during a time of economic cris­is.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sýn krefur Jón Ásgeir og Ingibjörgu, 365 miðla og Torg um meira en milljarð
Kaup Sýnar á 365 hafa dregið dilk á eftir sér. Deilur eru nú komin inn á borð dómstóla.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sýn tapaði 1,7 milljörðum í fyrra
Rekstrarafkoma Sýnar versnaði mikið milli ára. Niðurfærsla á viðskiptavild litaði afkomu ársins í fyrra.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samherji er grunaður um að hafa greitt mútur fyrir aðgang að ódýrari kvóta í Namibíu.
Skattrannsóknarstjóri fékk gögn um Samherja fyrir Kveiksþáttinn
Yfirvöld í Namibíu höfðu sent skattrannsóknarstjóra gögn um Samherja áður en viðskiptahættir fyrirtækisins í Namibíu voru opinberaðir í fjölmiðlum. Embættið fundaði með háttsettum aðilum í fjármála- og efnahagsráðuneytinu 18. nóvember 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Þurfa að afhenda minnisblöð skattayfirvalda um Samherja
Fjármála- og efnagagsráðuneytið mátti ekki synja fréttamanni um aðgang að gögnum sem það fékk frá skattayfirvöldum vegna rannsóknar á Samherjamálinu.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Það sem sjávarútvegurinn þarf að gera til að byggja upp traust
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Yfir helmingur landsmanna styður verkfallsaðgerðir Eflingar
Í nýrri könnun Maskínu kemur fram að 59 prósent Íslendinga segjast styðja Eflingu í yfirstandandi launadeilu við Reykjavíkurborg og 56 prósent eru hlynnt verkfallsaðgerðum.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Yfir fimm þúsund hryssur notaðar í blóðmerahald á síðasta ári
Hægt er að vinna hormón úr blóði hryssa á ákveðnu tímabili meðgöngu og vinna úr því frjósemislyf. Hestahald þar sem framkvæmd er blóðtaka úr hrossum til framleiðslu afurða var stundað á vegum 95 aðila árið 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samkeppniseftirlitið samþykkir kaup Nordic Visitor á Terra Nova
Samkeppniseftirlitið hefur samþykkt kaup Nordic Visitor á ferðaskrifstofunni Terra Nova Sól. Kaupverðið er trúnaðarmál.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar