Erum við nokkuð að gleyma einhverjum?

Sema Erla Serdar segir að þegar erfiðleikar standa yfir þá virðist þeir gleymast sem síst mega það. Í þeim faraldri sem nú gengur yfir virðist enn fremur umsækjendur um alþjóðlega vernd hafa orðið útundan að miklu leyti í viðbrögðum við veirufaraldrinum.

Auglýsing

Þessa dag­ana erum við sem sam­fé­lag að upp­lifa aðstæður sem eiga sér enga hlið­stæðu og við erum flest enn að reyna að fóta okkur í breyttu umhverfi og lífs­mynstri og munum eflaust halda áfram að gera svo þar til yfir lýk­ur. Það er fyrst og fremst vegna þess að við erum ekki vön því að frelsi okkar sé skert eins og það er nú. Við erum ekki vön því að geta ekki gert það sem við vilj­um. Við erum ekki vön því að ein­hver segi okkur hvað við megum gera og hvað ekki. Við erum ekki vön því að neyð­ast til þess að vera heima hjá okkur (eins og virð­ist vera alveg skelfi­legur hluti fyrir marga) og mega ekki fara út, í sumum til­fellum ekki einu sinni út í mat­vöru­búð. Við erum ekki vön félags­legri ein­angr­un, skorti á hrein­læt­is­vörum og mat­vörum og skertri þjón­ustu, eins og við erum að upp­lifa núna þegar Rík­is­lög­reglu­stjóri hefur lýst yfir neyð­ar­stigi almanna­varna í sam­ráði við sótt­varna­lækni vegna kór­óna­veirufar­ald­urs sem nú gengur yfir á heims­vísu og ógnar lífi okkar allra og hefur dregið fjölda fólks til dauða. 

Eðli máls­ins sam­kvæmt þá hlýðum við þeim fyr­ir­mælum um að vera heima (sumir væru nú fegnir að eiga heim­ili) og axla með því sam­fé­lags­lega ábyrgð. Við fylgj­umst með frétt­um, aðstoðum þá sem standa okkur næst og stundum aðeins fleiri, sinnum börn­unum okk­ar, göngum í verk­efni sem hafa setið á hak­anum um tíma, hvort sem það er frá­gangur á háa­loft­inu eða verk­efni tengd vinn­unni. Tæknin og tækin okkar gera okkur kleift að vinna áfram í mörgum til­fellum og klára önn­ina í skól­anum og sumir eru frekar fegnir því að loka­prófin hafa verið felld nið­ur. Tæknin gerir okkur einnig kleift að halda félags­legum sam­skiptum áfram þrátt fyrir ein­angr­un. Í ljósi aðstæðna og hvernig tæknin gerir manni kleift að halda sam­skiptum á lofti veltir maður því fyrir sér hvort sím­inn væri ekki það tæki sem maður myndi grípa með sér ef maður þyrfti allt í einu að leggja á flótta? 

Sam­staða 

Við upp­lifum mikla sam­stöðu í sam­fé­lag­inu og við hjálp­umst að við hitt og þetta, ein­stak­ling­ar, fyr­ir­tæki og sam­tök. Við vitum að um er að ræða tíma­bundið ástand og við viljum öll leggja okkar af mörkum til þess að við komumst með sem far­sælustum hætti frá þessu ástandi. Eftir nokkrar vikur getum við svo farið að kepp­ast um hver er með ljót­ustu klipp­ing­una, mestu hár­rót­ina og hver hefur misst mest af kílóum eftir alla heima­leik­fim­ina á net­inu. Eftir nokkrar vikur getum við farið aftur í skot­graf­irn­ar, verið dóna­leg og leið­in­leg við hvort annað og rif­ist um hluti sem skipta ekki máli. Eftir nokkrar vikur getur allt frá­bæra lista­fólkið sem nú aðstoðar okkur við að halda geð­heilsu okkar farið aftur að berj­ast fyrir því að fá greitt fyrir vinnu sína sem okkur þykir akkúrat á þessum tíma­punkti ómissandi. Við verðum fljót að gleyma og höldum áfram eins og ekk­ert hafi í skorist. 

Auglýsing

Nákvæm­lega svona er staðan víða í heim­inum í dag. Við stöndum frammi fyrir alvar­legri ógn og það er mik­il­vægt að gera ekki lítið úr því. Sjálf upp­lifi ég öðru hvoru mik­inn kvíða, ég er hrædd um sjálfa mig, fólkið mitt og alla hina. Sjálf er ég búin að greina sjálfa mig nokkrum sinnum með veiruna, sem hefur ekki átt við nein rök að styðj­ast. Ég finn mikið til með þeim sem hafa misst ást­vini og fjöl­skyldu. Ég hugsa mikið til þeirra sem eru alvar­lega veikir og ég hugsa oft til þess hversu miklar hetjur þeir sem standa í fram­lín­unni í þess­ari bar­áttu eru. Mér líður vel heima hjá mér og ég á jafn auð­velt með að sitja heima með bók eins og að vera úti á meðal marg­menn­is. Ég er að vinna í mörgum verk­efn­um, rann­sóknum í skól­anum og nýt félag­s­kapar manns míns og hunda inni á milli. Ég er vissu­lega búin að ganga í nokkur verk­efni sem hafa lengi setið á hak­anum og loks­ins klárað þau. Það er þó alveg sama hvað ég geri, að und­an­förnu hefur ítrekað læðst að mér ein­hver ónota­til­finn­ing, ég upp­lifi að ég sé ekki að gera nóg, og mér verður ítrekað hugsað til þeirra sem upp­lifðu mikla neyð áður en far­ald­ur­inn skall á og eru nú í enn erf­ið­ari stöðu. Á meðal þeirra er flótta­fólk. 

Umsækj­endur um alþjóð­lega vernd á Íslandi

Aldrei hafa fleiri verið á flótta í heim­inum en nú þegar meira en 70 millj­ónir ein­stak­linga eru á flótta undan stríði, átökum og ofsókn­um. Meira en helm­ingur þeirra eru konur og börn. Víða um heim upp­lifir fólk algjöran skort á frelsi, það er ein­angrað og víða inni­lokað og það á ekki heim­ili. Það eru aðrir en ein­stak­ling­arnir sjálfir sem stjórna ferðum þeirra. Þau upp­lifa mik­inn og stundum algjöran skort á nauð­synja­vörum eins og mat, vatni og raf­magni. Aðgengi að heil­brigð­is­þjón­ustu, mennt­un, afþr­ey­ingu, listum og tækni er tak­markað eða ekk­ert. Ofan á þetta bæt­ist ofbeldi, pynd­ing­ar, morð, mansal, þræla­hald, vændi, mis­notkun og aðrir skelfi­legir hlut­ir. Þeir sem geta leggja á flótta.

Í upp­hafi árs 2020 voru um 600 ein­stak­lingar í þjón­ustu hjá Útlend­inga­stofnun og sveit­ar­fé­lögum á Íslandi. Það þýðir að fleiri hund­rað ein­stak­lingar hafa sótt um alþjóð­lega vernd á Íslandi á og bíða þess nú að fá nið­ur­stöðu í mál sitt hjá yfir­völdum eða bíða þess að vera brott­vísað frá Íslandi. Um er að ræða fjöl­breyttan hóp fólks. Sumir hafa komið ein­ir, börn eða full­orðn­ir. Um er að ræða ein­stæðar mæður og litlar og stórar fjöl­skyld­ur. Fólkið er á öllum aldri, eru af öllum kynjum og hefur mis­mun­andi bak­grunn og upp­runa, rétt eins og við hin. Þau eiga það þó öll sam­eig­in­legt að hafa lagt á flótta frá heima­landi sínu, eru í við­kvæmri stöðu og búa við mikla neyð. 

Það vill ger­ast að þegar erf­ið­leikar standa yfir þá gleym­ast þeir sem síst mega gleym­ast. Í þeim far­aldri sem nú gengur yfir hér og um allan heim virð­ast umsækj­endur um alþjóð­lega vernd hafa orðið út undan að miklu leyti í við­brögðum við veiru­far­aldr­in­um. Sem dæmi má nefna að á dag­legum upp­lýs­inga­fundi í dag, laug­ar­dag­inn 28. mars 2020, var rætt um við­kvæm­ustu hópana í sam­fé­lag­inu og þjón­ustu við þá og ekki var minnst einu orði á fólk á flótta eða börn á flótta sem eru einn við­kvæm­asti hóp­ur­inn í sam­fé­lag­in­u. 

Sam­staða fyrir alla?

Síð­ustu daga hefur stjórn Sol­aris – hjálp­ar­sam­taka fyrir hæl­is­leit­endur og flótta­fólk á Íslandi kannað aðgengi umsækj­enda um alþjóð­lega vernd á Íslandi að upp­lýs­ingum um stöðu mála í sam­fé­lag­inu. Upp­lýs­inga­gjöf til þessa hóps hefur verið af skornum skammti. Á meðan sumir hafa fengið örlitlar upp­lýs­ing­ar, til dæmis um hvert eigi að hringja ef þeir halda að þeir séu sýkt­ir, eru aðrir algjör­lega ein­angr­að­ir, hafa ekki átt í neinum sam­skiptum við þá sem eiga að halda utan um og þjón­usta fólk á flótta. Margir hverjir eiga erfitt með að afla sér upp­lýs­inga og vita því mjög lítið um stöðu mála, jafnt í sam­fé­lag­inu sem og í sínum mál­u­m. 

Margir upp­lifa enn meira óör­yggi en áður vegna stöðu sinnar þar sem þeir hafa ekki hug­mynd um hvað muni ger­ast í umsóknum þeirra um vernd hér á landi, hvort umsóknir þeirra verði afgreiddar á meðan far­ald­ur­inn stendur yfir. Aðr­ir, sem til­kynnt hefur verið um brott­vís­un, vita ekki neitt. Enn aðr­ir, sem standa frammi fyrir yfir­vof­andi brott­vís­un­um, til dæmis barna­fjöl­skyldur sem senda á til Grikk­lands, upp­lifa dag­legan ótta og óör­yggi, því engin veit hvar sú vinna sem á að koma í veg fyrir brott­vís­anir barna til Grikk­lands stendur í dag. 

Sol­aris hefur einnig kannað aðgengi umsækj­enda um alþjóð­lega vernd að nauð­syn­legum hrein­læt­is­vörum eins og hand­sápu og sótt­hreins­andi efnum fyrir yfir­borðs­fleti. Um er að ræða hrein­læt­is­vörur sem eru sér­stak­lega mik­il­vægar þar sem mik­ill fjöldi fólks býr sam­an, eins og staðan er í nokkrum búsetu­úr­ræðum fyrir umsækj­endur um alþjóð­lega vernd hér á landi, og þar sem fjöldi fjöl­skyldna býr í sama úrræð­inu.

Sumir hafa fengið lof­orð um að komið verði með hrein­læt­is­vörur til þeirra en bíða enn mörgum dögum síð­ar. Aðrir hafa beðið um slíkt en ekki fengið nein við­brögð. Um er að ræða hóp af fólki sem á ekki hrein­læt­is­vörur í sama magni og aðrir og ætla mætti að þeir sem þjón­usta hóp­inn ættu að sjá þeim fyrir hrein­læt­is­vörum þar sem þau eru ekki í stöðu til þess að kaupa þær. Svo virð­ist þó ekki hafa verið gert, að minnsta kosti í mjög litlu magn­i. 

Hvað getum við gert?

Sol­aris hjálp­ar­sam­tök­in, sem veita flótta­fólki og hæl­is­leit­endum hér á landi nauð­syn­lega aðstoð í marg­vís­legu formi, hafa unnið hörðum höndum að því síð­ustu daga að festa kaup á hrein­læt­is­vörum til þess að gefa umsækj­endur um alþjóð­lega vernd hér á landi. Lögð hefur verið áhersla á að útvega hand­sápu og sótt­hreins­andi sprey til þess að þrífa yfir­borðs­fleti eins og hurð­ar­húna, hand­rið og borð­plöt­ur, sem er sér­stak­lega mik­il­vægt fyrir búsetu­úr­ræði þar sem tugir ein­stak­linga deila flest öllu og ætla má að smit­hættan sé því meiri.

Það er ekki auð­velt að kaupa hrein­læt­is­vörur í miklu magni þessa dag­ana, enda eru slík efni búin hjá mörgum fyr­ir­tækjum þar sem neyðin er víða mik­il. Það kostar einnig tölu­verða upp­hæð að kaupa sápu og sótt­hreins­andi úða í hund­raða tali. Sam­tökin vilja því bjóða þeim sem hafa áhuga og tök á að styrkja umsækj­endur um alþjóð­lega vernd um hand­sápu og sótt­hreins­andi sprey að taka þátt í þessu mik­il­væga verk­efni með okk­ur. Það er líka hægt að leggja sitt af mörkum með því að deila átak­inu á sam­fé­lags­miðl­um, bjóða fram krafta sína í sjálf­boða­vinnu og senda ást og kær­leik út í kosmósið!

Gleymum ekki þeim sem þegar voru í mik­illi neyð og eru nú í enn erf­ið­ari stöðu. Það er ekk­ert sem afsakar slíkt. Sýnum sam­kennd, stöndum saman og hjálp­umst að. Þannig komumst við í gegnum flestar áskor­an­ir.



Höf­undur er for­maður Sol­aris – hjálp­ar­sam­taka fyrir hæl­is­leit­endur og flótta­fólk á Íslandi.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ný útlán banka til fyrirtækja umfram uppgreiðslur voru um átta milljarðar í fyrra
Ný útlán til atvinnufyrirtækja landsins á nýliðnu ári voru innan við tíu prósent þess sem þau voru árið 2019 og 1/27 af því sem þau voru árið 2018.
Kjarninn 24. janúar 2021
Býst við að 19 þúsund manns flytji hingað á næstu fimm árum
Mannfjöldaspá Hagstofu gerir ráð fyrir að fjöldi aðfluttra umfram brottfluttra á næstu fimm árum muni samsvara íbúafjölda Akureyrar.
Kjarninn 24. janúar 2021
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra.
Áfram gakk – En eru allir í takt?
Fulltrúar atvinnulífsins taka vel í skýra stefnumörkun utanríkisráðherra í átt að eflingu utanríkisviðskipta. Þó er kallað eftir heildstæðari mennta- og atvinnustefnu sem væri grundvöllur fjölbreyttara atvinnulífs og öflugri útflutningsgreina.
Kjarninn 24. janúar 2021
Pylsuvagn á Ráðhústorginu árið 1954.
Hundrað ára afmæli Cafe Fodkold
Árið 1921 hafði orðið skyndibiti ekki verið fundið upp. Réttur sem íbúum Kaupmannahafnar stóð þá, í fyrsta sinn, til boða að seðja hungrið með, utandyra standandi upp á endann, varð síðar eins konar þjóðareinkenni Dana. Og heitir pylsa.
Kjarninn 24. janúar 2021
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Birtingarmynd af eindæma skilningsleysi stjórnvalda“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að félags- og barnamálaráðherra hafi tekist að hækka flækjustigið svo mikið varðandi sérstakan styrk til íþrótta- og tómstundastarfs barna frá tekjulágum heimilum að foreldrar geti ekki nýtt sér styrkinn.
Kjarninn 23. janúar 2021
Jón Baldvin Hannibalsson
Fimm hundruð milljarða spurningin – Í næstu kosningum
Kjarninn 23. janúar 2021
Freyja Haraldsdóttir
Baráttunni ekki lokið á meðan fólk gleymist og situr eftir
Freyja Haraldsdóttir segist vera þakklát fyrir að vera bólusett og að heilbrigðisyfirvöld hafi sett hópinn sem hún tilheyrir í forgang. Hún bendir þó á að fatlað fólk með aðstoð heima hafi gleymst í bólusetningarferlinu.
Kjarninn 23. janúar 2021
Húsnæðismarkaðurinn hefur verið á fleygiferð undanfarna mánuði. Ódýrt lánsfjármagn er þar helstu drifkrafturinn.
Bankar lána metupphæðir til húsnæðiskaupa og heimilin yfirgefa verðtrygginguna
Viðskiptabankarnir lánuðu 306 milljarða króna í ný húsnæðislán umfram upp- og umframgreiðslur í fyrra. Fordæmalaus vöxtur var í töku óverðtryggðra lána og heimili landsins greiddu upp meira af verðtryggðum lánum en þau tóku.
Kjarninn 23. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar