Þess vegna erum við á móti ríkisábyrgð fyrir Icelandair

Píratar
Auglýsing

Þing­flokkur Pírata greiðir í dag atkvæði gegn því að veita Icelandair Group rík­is­á­byrgð upp á 15 millj­arða króna. Upp­lýst ákvarð­ana­taka er leið­ar­stef í grunn­stefnu Pírata og þetta er ekki létt­væg ákvörð­un, enda er Icelandair félag með langa sögu, hefur verið stór vinnu­veit­andi og mik­il­vægur hlekkur í sam­göngum þjóð­ar­inn­ar. Það breytir því ekki að for­send­urnar fyrir svo kostn­að­ar­samri ákvörðun verða að vera að tryggja flug­sam­göng­ur, fara vel með almanna­fé, draga úr tapi líf­eyr­is­sjóð­anna og vernda starfs­fólk. Það er því að vel ígrund­uðu máli sem við leggj­umst gegn 15 millj­arða rík­is­tryggðri lána­línu til Icelanda­ir. 



Skýja­borgir 

End­ur­reisn­ar­á­ætlun Icelandair byggir á hæpnum for­send­um. Mikil óvissa ríkir um hvenær flug­sam­göngur geta borið félagið á ný og hversu miklar tekjur verða af þeim, sér­stak­lega fyrst um sinn. Öllum er því ljóst að ekk­ert er fast í hendi næstu miss­eri þegar kemur að tekjum og rekstr­ar­hæfi Icelanda­ir. Engu að síður byggir áætlun um end­ur­reisn félags­ins og aðkomu rík­is­ins að henni á því að flug­rekstur muni ná fyrri hæðum árið 2024. Ef þær spár ræt­ast ekki, sem grein­ing­ar­að­ilar á borð við McK­insey telja lík­legt, eru for­sendur áætl­un­ar­innar brostn­ar. Jafn­vel IATA, sem Icelandair byggir sínar áætl­anir á, hefur dregið úr vænt­ingum sín­um. Glopp­urnar í sviðs­mynda­grein­ingu félags­ins eru svo stórar að það er alls óvíst að skulda­hola Icelandair muni grynnka nokkuð næstu árin. Og raunar er óhætt að full­yrða, að ef horfur Icelandair væru raun­veru­lega jafn góðar og þarna er gengið út frá, þá þyrfti Icelandair ekki rík­is­á­byrgð til að sann­færa fjár­festa.



Rík­is­styrktur ein­ok­un­ar­mark­aður

Enda­lok ára­tuga­langrar ein­ok­unar Icelandair á íslenskum flug­mark­aði var mikið heilla­spor fyrir íslenska neyt­end­ur. Flug­far­gjöld snar­lækk­uðu í verði með til­komu Iceland Express og síðar WOW Air. End­ur­reisn Icelandair hvílir hins vegar á því að yfir­burða­staða þess hald­ist órösk­uð. Sam­kvæmt sviðs­mynda­grein­ingu hyggst félagið við­halda 66 pró­sent mark­aðs­hlut­deild á Kefla­vík­ur­flug­velli til að lifa af, en hlut­deild Icelandair var heilum tutt­ugu pró­sentu­stigum lægri áður en WOW Air féll. Með rík­is­á­byrgð­inni er það bein­línis orðið hags­muna­mál stjórn­valda að koma í veg fyrir sam­keppni á flug­mark­aði. Hags­muna­mál stjórn­valda verður að verja ein­ok­un­ar­stöðu Icelanda­ir, einka­fyr­ir­tækis á mark­aði, ef fjár­fest­ingin á ekki að fuðra upp. 

Auglýsing


Líf­eyrir lands­manna undir

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins eiga um helm­ing alls hluta­fjár Icelanda­ir. Sú fjár­fest­ing er þegar töpuð að mestu, enda hefur virði flug­fé­lags­ins hrapað á síð­ustu miss­erum og fjár­fest­ing líf­eyr­is­sjóð­anna um leið rýrnað veru­lega. Öll hluta­bréf félags­ins eru í dag rúm­lega 5 millj­arða virði á mark­aði, en líf­eyr­is­sjóð­irnir hafa fjár­fest fyrir tugi millj­arða í félag­inu síð­ast­lið­inn ára­tug. Eina leiðin sem rík­is­stjórnin bendir á til að bjarga þessum rýrn­uðu fjár­fest­ingum virð­ist vera að hvetja líf­eyr­is­sjóð­ina til að halda áfram að leggja fé í Icelanda­ir. Það sem meira er: Rík­is­stjórnin von­ast til að sjóð­irnir dæli líf­eyri lands­manna í félagið því ann­ars munu rík­is­bank­arn­ir, sem eru í eigu þess­ara sömu lands­manna, þurfa að dæla sínum pen­ingum í það. Kasta þannig góðu fé á eftir vondu. Ef fyrr­nefndar áætl­anir Icelandair bregð­ast þá verður skað­inn fyrir líf­eyr­is­sjóð­ina og bank­ana miklu verri í framtíðinn­i. 



Sam­göngur tryggðar

Aug­ljós­lega væri það lang­far­sæl­ast að hluta­fjár­út­boð Icelandair tæk­ist án aðkomu rík­is­ins. Ef svo fer ekki er mik­il­vægt að vera til­búin fyrir afleið­ing­arn­ar. Ef gjald­þrot félags­ins virð­ist óum­flýj­an­legt getur ríkið gripið inn í og eign­ast ráð­andi hlut í því, t.d. með því að kaupa hlut líf­eyr­is­sjóð­anna og tryggt félag­inu fé til að við­halda lág­marks­sam­göngum til og frá land­inu eins og erlend for­dæmi eru fyr­ir. Þannig væri hægt að tryggja sam­göngur á meðan mark­að­ur­inn end­ur­skipu­leggur sig og ný flug­fé­lög hefja starf­semi. Fram­tíð Icelandair réð­ist svo af því hvernig rekstur félags­ins gengi næstu miss­eri, og ákvörðun um fram­tíð þess þá í höndum stjórn­valda að höfðu sam­ráði við almenn­ing. 



For­kast­an­leg fram­ganga

Fram­ganga stjórn­enda Icelandair í samn­inga­við­ræðum við flug­freyjur tók af allan vafa um afstöðu þeirra til rétt­inda launa­fólks. Full­trúar félags­ins unnu linnu­laust að því að lækka laun flug­freyja og grafa undan rétt­indum sem tekið hafði ára­tugi að byggja upp. Þegar flug­freyjur létu ekki bjóða sér það ákváðu stjórn­endur Icelandair að segja þeim öllum upp – í miðri kjara­deilu. Ákvörðun sem var svo sví­virði­leg að ASÍ, heild­ar­sam­tök launa­fólks, hefur nú dregið Icelandair fyrir Félags­dóm. Ætli ríkið sér á annað borð að leggja einu fyr­ir­tæki til 15 millj­arða króna þá er lág­marks­krafa að þiggj­end­urnir hagi sér ekki með svo sið­lausum hætti gagn­vart eigin starfs­fólki. Útrétt hjálp­ar­hönd rík­is­ins til fyr­ir­tækis sem hagar sér þannig væri sem löðr­ungur í and­lit launa­fólks. Það verður ekki litið fram­hjá því að hjá Icelandair störf­uðu þús­undir sem gætu horft fram á atvinnu­missi ef félagið fer í þrot. Eng­inn vill að það ger­ist. En það er heldur engum í hag að ríkið haldi í önd­un­ar­vél einka­fyr­ir­tæki á mark­aði sem ræður hvorki við sam­keppni né að tryggja rétt­indi starfs­fólks­ins síns. Miklu frekar ætti að styrkja atvinnu­grein­ina til að skapa ný tæki­færi og ný störf svo að mannauður Icelandair nýt­ist, sam­fé­lag­inu til hags­bóta.



For­kast­an­legt for­dæmi 

Hvaða skila­boð sendum við með því að leggja þessu einka­fyr­ir­tæki til 15 millj­arða króna í kjöl­far alls þess sem á undan er geng­ið? Inn­spýt­ing almanna­fjár til Icelandair hefur verið við­var­andi und­an­farna ára­tugi og nú síð­ast nam hún millj­örðum króna í formi „al­mennra aðgerða“. Í hrun­inu var mörkuð sú stefna að nota ekki almannafé til að bjarga fallandi stór­fyr­ir­tæk­um, en að ríkið þyrfti að tryggja áfram sam­fé­lags­lega mik­il­væga grunn­þjón­ustu. Sú ákvörðun reynd­ist far­sæl. Sé það hins vegar stað­fastur vilji þing­heims að víkja frá þessu leið­ar­stefi þá væri eðli­legra og rétt­lát­ara að fyrir 15 millj­arða króna fram­lag rík­is­ins kæmi eign­ar­hlutur í félag­inu. Hluta­bréf Icelandair eru 5 millj­arða króna virði í dag og ef hluta­fjár­út­boðið tekst ekki þá getur ríkið keypt þau á enn lægra verði. Ef eitt­hvað er „of stórt til að falla“ þá er það „of stórt til að ríkið hafi ekki hönd í bagga“.



For­kast­an­legt ferli

Til að rík­is­stjórn­inni tak­ist ætl­un­ar­verk sitt þarf hún að fara á svig við lög. Íslend­ingar hafa sett sér lög um rík­is­á­byrgð sem krefj­ast vand­aðrar máls­með­ferðar og áður en rík­is­á­byrgð er veitt þarf t.a.m. að eiga sér stað vönduð grein­ing á sam­keppni, áhættu, trygg­ingum o.s.frv. Þannig er betur hægt að rök­ræða kosti og galla þess að veita rík­is­á­byrgð til ákveð­ins fyr­ir­tæk­is. Rík­is­stjórnin full­yrðir hins vegar að lög um rík­is­á­byrgð geti ekki átt við um rík­is­á­byrgð­ina á lána­línu Icelandair og forð­ast þannig nauð­syn­legar rök­ræð­ur. Mörgum spurn­ingum um millj­arð­ana 15 verður því ósvarað áður en stjórn­ar­þing­menn und­ir­rita tékk­ann til Icelandair í dag. 



Þess vegna segjum við nei

Almannafé er ekki vara­sjóður fyrir fyr­ir­tæki sem fer illa með eigin mannauð. Almannafé er ekki vara­sjóður fyrir fyr­ir­tæki sem ætlar sér að treysta á ein­ok­un­ar­stöðu og gefa hinu opin­bera ástæðu til að leggja stein í götu keppi­nauta. Almannafé á ekki að stuðla að svelti­stefnu fyrir starfs­fólk og okur­stefnu fyrir neyt­end­ur. 



Rík­is­stjórnin hefur stært sig af því að spanna hið póli­tíska lit­róf. Bjóða upp á það besta frá vinstri og hægri væng stjórn­mál­anna. Rík­is­á­byrgð­ar­leið rík­is­stjórn­ar­innar sam­einar hins vegar það versta af báðum vængjum stjórn­mál­anna: Einka­væð­ingu gróð­ans og rík­i­s­væð­ingu taps­ins.



Við í þing­flokki Pírata höfum mælt fyrir öðrum, rétt­lát­ari leiðum út úr þessum ógöngum og munum áfram gera það á Alþingi í dag. Við gerum það í þeirri von að snúa rík­is­stjórn­inni af þess­ari leið þar sem hún virð­ist ætla að leggja allt sitt undir til að tóra fram yfir kosn­ing­ar. Þau veðja millj­örðum úr líf­eyr­is­sjóðum lands­manna, millj­örðum úr bönkum lands­manna og millj­örðum til við­bótar úr rík­is­sjóði lands­manna. Millj­arða­veð­mál byggt á skýja­borgum flug­fé­lags sem býst hvorki við mót­vindi né sam­keppn­i. 



Höf­undar skipa þing­flokk Pírata:

Björn Leví Gunn­ars­son

Hall­dóra Mog­en­sen

Helgi Hrafn Gunn­ars­son

Jón Þór Ólafs­son

Smári McCarthy

Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hópuppsögn hjá Icelandair Group
Icelandair Group, sem sótti sér 23 milljarða króna í nýtt hlutafé fyrr í mánuðinum, hefur sagt upp 88 manns.
Kjarninn 29. september 2020
Búast má við mikilli innspýtingu í opinberum fjárfestingum, samkvæmt Íslandsbanka
Mikill samdráttur í ár en hraður viðsnúningur
Ný þjóðhagsspá Íslandsbanka gerir ráð fyrir töluvert meiri samdrætti en Seðlabankinn gerir ráð fyrir í ár. Hins vegar er búist við „skarpri viðspyrnu“ á næsta og þarnæsta ári.
Kjarninn 29. september 2020
PAR á nú innan við tvö prósent í Icelandair
Bandarískur fjárfestingasjóður sem keypti stóran hlut í Icelandair í vor og varð að stærsta einkafjárfesti félagsins er ekki lengur með stærstu eigendum þess.
Kjarninn 29. september 2020
Bjarni Már Magnússon
Basic að birta
Kjarninn 29. september 2020
Halldór Benjamín Þorbergsson er framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Samtök atvinnulífsins segja ekki upp kjarasamningum
Eftir að stjórnvöld kynntu 25 milljarða króna aðgerðarpakka í morgun ákvað framkvæmdastjórn Samtaka atvinnulífsins að atkvæðagreiðsla um Lífskjarasamninginn myndi ekki fara fram. Kjarasamningar gilda því áfram.
Kjarninn 29. september 2020
Vísindamennirnir telja að enn eigi töluverður fjöldi eftir að greinast með COVID-19 í þessari bylgju faraldursins.
Um 300 til 1.100 gætu smitast á næstu þremur vikum
Í þriðju bylgju faraldurs COVID-19, sem hófst 11. september, hafa 506 greinst með sjúkdóminn. Vísindamenn við Háskóla Íslands spá því að næstu daga haldi áfram að greinast 20-40 ný smit á dag.
Kjarninn 29. september 2020
Rúmlega þrjátíu Íslendingar hafa greinst með veiruna í landamæraskimun
Af þeim 119 sem greindust með COVID-19 í landamæraskimun frá 15. júní til 18. september voru 32 með íslenskt ríkisfang, 23 frá Póllandi og 13 frá Rúmeníu og færri frá 23 ríkjum til viðbótar.
Kjarninn 29. september 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
ASÍ mótmælir lækkun á tryggingagjaldi – Efling segir opinberu fé ausið til efnafólks
ASÍ mótmælir fyrirhugaðri lækkun á tryggingagjaldi og segir að það sé „nánast eini skatturinn sem fyrirtæki greiða“. Sambandið vill að ríkisstjórnin gefi vilyrði um hækkun atvinnuleysisbóta samhliða því að nýjum aðgerðarpakka verði hrint í framkvæmd.
Kjarninn 29. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar