Tímaskekkja

Sæunn Kjartansdóttir sálgreinir skrifar um nýtt frumvarp um fæðingarorlof.

Auglýsing

Nýju frum­varpi um fæð­ing­ar­or­lof er ætlað að slá margar flugur í einu höggi. Það á m.a. að hvetja til þess að báðir for­eldrar gegni skyldum sínum gagn­vart börnum og fjöl­skyldu­lífi, stuðla að auk­inni atvinnu­þátt­töku for­eldra, jafna tæki­færi þeirra á vinnu­mark­aði og gera báðum for­eldrum auð­veld­ara að sam­ræma þær skyldur sem þeim eru lagðar á herðar í starfi og einka­lífi. Allt eru þetta mik­il­væg mark­mið sem ég er sam­mála. Engu að síður tel ég nýja frum­varpið um fæð­ing­ar­or­lof vera tíma­skekkju. Hvers vegna?



Hefði svona frum­varp komið fram þegar mín kyn­slóð var að eiga börn hefði ég hoppað hæð mína af hrifn­ingu, svo fram­úr­stefnu­legt hefði mér þótt það. En árið 2020 finnst mér þetta frum­varp vera íþyngj­andi og aft­ur­halds­samt. Í fyrsta lagi er eins og þarfir þess sem þetta á að snú­ast um, barn­ið, séu auka­at­riði. Spurn­ingin snýst ekki um hvers barnið þarfnast, út frá nýj­ustu þekk­ingu á þörfum barna, heldur hvernig er hægt að koma for­eldr­unum sem fyrst aftur í vinn­una með lág­marks umönnun barns. 



Í öðru lagi er eitt ár of alltof skammur tími fyrir ung­barn. Það eru nágranna­lönd okkar búin að upp­götva og þangað ættum við að horfa. Þegar fæð­ing­ar­or­lofið verður orðið tvö ár getum við staðið fast á kvót­um. Í þriðja lagi er sam­fé­lag okkar ekki það sama og það var þegar lögin voru sett árið 2000, meðal ann­ars vegna áhrifa þeirrar laga­setn­ingar sem var mik­il­væg á þeim tíma. Mín reynsla og ann­arra af starfi með for­eldrum er að það sé orðið sterkur hluti af sjálfs­mynd feðra að vilja ann­ast börnin sín og þess vegna stendur vilji þeirra til að taka fæð­ing­ar­or­lof. Þar með er ekki sagt að þeir geti það alltaf en slíkt verður að vera úrlausn­ar­efni fjöl­skyld­unn­ar. For­ræð­is­hyggja eins og hún birt­ist í frum­varp­inu er ekki boð­leg fjöl­skyldum árið 2020. 

Auglýsing


Í fjórða lagi er barni refsað fyrir að eiga eitt for­eldri, nema að hitt sæti nálg­un­ar­banni, brott­vísun af heim­ili eða ekki hefur reynst mögu­legt að feðra barn. Slík tak­mörkun og ein­földun á fjöl­breyti­leika fjöl­skyldna er með ólík­ind­um. Aðstæður for­eldra eru með þús­und og einum hætti og eng­inn er hæf­ari en einmitt þeir til að ákveða hvernig hlut­verka­skipt­ingu á heim­il­inu verði best hag­að. Margir for­eldrar geta þurft aðstoð við að finna út úr þessu og ýmsu öðru, ekki síst álagi og streitu, en boð­vald er það síð­asta sem þeir þarfn­ast. Ef við treystum for­eldrum ekki til að finna út úr verka­skipt­ingu sín á milli hlýtur að telj­ast hæpið að fela þeim for­sjá barns.



Frum­varpið virð­ist ganga út frá því að við sem sam­fé­lag höfum ekki efni á að ung­barn eigi tvo for­eldra. Annað þarf að duga og lög­gjaf­inn ætlar að ákveða hvort þeirra og hvenær. Þá virð­ist ennþá litið á það sem almenni­leg­heit við for­eldra að þeir “fái” að vera með barn­inu. Mér finnst nær að tala um þegn­skyldu­vinnu sem for­eldrar verða, hvort sem þeir vilja eða ekki, að taka á sig ein­fald­lega vegna þess að þeir eru best til þess falln­ir. 



Eða hver myndi sækj­ast eftir “or­lofi” þar sem næt­ur­svefn er með höppum og glöpp­um, stundum eng­inn, mat­máls­tímar, sturtu- og kló­sett­ferðir eru háðar sam­þykki lít­illar mann­eskju sem hefur tak­mark­aða getu til að tjá sig en þarf alltaf að vera í for­gangi, sama hvernig manni sjálfum líð­ur. Ef maður skilur ekki litlu mann­eskj­una eða gerir henni ekki til hæfis grætur hún og jafn­vel öskrar á mann þangað til maður annað hvort rambar á að gera rétt eða örmagn­ast. Og ef maður upp­lifir ekki stans­lausa ham­ingju í þessu orlofi er eitt­hvað að manni. Þegar erf­ið­asti hjall­inn er að baki og maður er aðeins minna úrvinda og hugs­an­lega far­inn að finna takt­inn tekur við nýtt verk­efni: að finna ein­hvern ókunn­ugan til að elska litlu mann­eskj­una,- kannski ein­hverja dag­mömmu ein­hvers stað­ar?



Ef við viljum for­gangs­raða þörfum þeirra sem þetta snýst um látum við greiðslur fylgja barni, ekki for­eldrum, og má þá einu gilda hvort for­eldrar þess eru ein­stæð­ir, atvinnu­laus­ir, náms­menn eða í sam­búð. Höfum í huga for­eldrar sinna mik­il­væg­asta hlut­verki sem fyr­ir­finnst og fyrir það ættum við sem sam­fé­lag að þakka og veita þeim alla þá aðstoð sem þeir þurfa. Þeir sem telja okkur ekki hafa efni á slíku yrðu margs fróð­ari ef þeir skoð­uðu nið­ur­stöður hag­fræð­inga sem eru búnir að reikna út hversu stóran bak­reikn­ing sam­fé­lagið borgar fyrir nísku við umönnun ungra barna.



Höf­undur er sál­grein­ir.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Daimler, framleiðandi Mercedes Benz-bílanna, hefur fundið fyrir mikilli eftirspurnaraukningu frá Kína
Framleiðslugreinar ná sér aftur á strik
Minni framleiðslutakmarkanir og meiri einkaneysla í Kína virðist hafa leitt til þess að framleiðslufyrirtæki í Evrópu eru á svipuðu róli og í fyrra. Einnig má sjá viðspyrnu á Íslandi, ef horft er á vöruútflutning iðnaðarvara.
Kjarninn 22. október 2020
Sara Stef. Hildardóttir
Covid, opinn aðgangur og ekki-hringrásarhagkerfi
Kjarninn 22. október 2020
Ólga er innan bæjarstjórnarinnar í Hafnarfirði vegna málsins.
Vilja að Hafnfirðingar fái að segja hug sinn um fyrirhugaða sölu á HS Veitum
Meirihlutinn í bæjarstjórn Hafnarfjarðar áformar sölu á 15,42 prósenta hlut í HS Veitum til HSV eignarhaldsfélags á um það bil 3,5 milljarða króna. Samtök í bænum eru tilbúin að reyna aftur að knýja fram íbúakosningu um málið.
Kjarninn 22. október 2020
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Kolefnisgjaldið þyrfti að vera mun hærra til þess að bíta betur
Umhverfis- og auðlindaráðherra og þingmaður Miðflokksins tókust á um kolefnisgjöld á þingi í dag.
Kjarninn 22. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Kúrfan áfram á niðurleið en „sigurinn er hvergi nærri í höfn“
„Allar tölur benda til þess að við séum raunverulega að sjá fækkun á tilfellum eins og staðan er núna,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Mögulega er hægt að hefja afléttingu aðgerða eftir 1-2 vikur.
Kjarninn 22. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Áslaug Arna: „Haturstákn og sjónarmið verða ekki liðin innan lögreglunnar“
Dómsmálaráðherra segir „alveg skýrt“ að haturstákn og sjónarmið verði ekki liðin innan lögreglunnar, hvorki nú né framvegis.
Kjarninn 22. október 2020
Ellefu sóttu um stöðu framkvæmdastjóra á skrifstofu bankastjóra Seðlabankans
Seðlabankinn auglýsti nýverið lausar til umsóknar tvær nýjar stöður við bankann. Alls sóttu 22 um stöðurnar.
Kjarninn 22. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 24. þáttur: Murasaki Shikibu
Kjarninn 22. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar