Tímaskekkja

Sæunn Kjartansdóttir sálgreinir skrifar um nýtt frumvarp um fæðingarorlof.

Auglýsing

Nýju frum­varpi um fæð­ing­ar­or­lof er ætlað að slá margar flugur í einu höggi. Það á m.a. að hvetja til þess að báðir for­eldrar gegni skyldum sínum gagn­vart börnum og fjöl­skyldu­lífi, stuðla að auk­inni atvinnu­þátt­töku for­eldra, jafna tæki­færi þeirra á vinnu­mark­aði og gera báðum for­eldrum auð­veld­ara að sam­ræma þær skyldur sem þeim eru lagðar á herðar í starfi og einka­lífi. Allt eru þetta mik­il­væg mark­mið sem ég er sam­mála. Engu að síður tel ég nýja frum­varpið um fæð­ing­ar­or­lof vera tíma­skekkju. Hvers vegna?



Hefði svona frum­varp komið fram þegar mín kyn­slóð var að eiga börn hefði ég hoppað hæð mína af hrifn­ingu, svo fram­úr­stefnu­legt hefði mér þótt það. En árið 2020 finnst mér þetta frum­varp vera íþyngj­andi og aft­ur­halds­samt. Í fyrsta lagi er eins og þarfir þess sem þetta á að snú­ast um, barn­ið, séu auka­at­riði. Spurn­ingin snýst ekki um hvers barnið þarfnast, út frá nýj­ustu þekk­ingu á þörfum barna, heldur hvernig er hægt að koma for­eldr­unum sem fyrst aftur í vinn­una með lág­marks umönnun barns. 



Í öðru lagi er eitt ár of alltof skammur tími fyrir ung­barn. Það eru nágranna­lönd okkar búin að upp­götva og þangað ættum við að horfa. Þegar fæð­ing­ar­or­lofið verður orðið tvö ár getum við staðið fast á kvót­um. Í þriðja lagi er sam­fé­lag okkar ekki það sama og það var þegar lögin voru sett árið 2000, meðal ann­ars vegna áhrifa þeirrar laga­setn­ingar sem var mik­il­væg á þeim tíma. Mín reynsla og ann­arra af starfi með for­eldrum er að það sé orðið sterkur hluti af sjálfs­mynd feðra að vilja ann­ast börnin sín og þess vegna stendur vilji þeirra til að taka fæð­ing­ar­or­lof. Þar með er ekki sagt að þeir geti það alltaf en slíkt verður að vera úrlausn­ar­efni fjöl­skyld­unn­ar. For­ræð­is­hyggja eins og hún birt­ist í frum­varp­inu er ekki boð­leg fjöl­skyldum árið 2020. 

Auglýsing


Í fjórða lagi er barni refsað fyrir að eiga eitt for­eldri, nema að hitt sæti nálg­un­ar­banni, brott­vísun af heim­ili eða ekki hefur reynst mögu­legt að feðra barn. Slík tak­mörkun og ein­földun á fjöl­breyti­leika fjöl­skyldna er með ólík­ind­um. Aðstæður for­eldra eru með þús­und og einum hætti og eng­inn er hæf­ari en einmitt þeir til að ákveða hvernig hlut­verka­skipt­ingu á heim­il­inu verði best hag­að. Margir for­eldrar geta þurft aðstoð við að finna út úr þessu og ýmsu öðru, ekki síst álagi og streitu, en boð­vald er það síð­asta sem þeir þarfn­ast. Ef við treystum for­eldrum ekki til að finna út úr verka­skipt­ingu sín á milli hlýtur að telj­ast hæpið að fela þeim for­sjá barns.



Frum­varpið virð­ist ganga út frá því að við sem sam­fé­lag höfum ekki efni á að ung­barn eigi tvo for­eldra. Annað þarf að duga og lög­gjaf­inn ætlar að ákveða hvort þeirra og hvenær. Þá virð­ist ennþá litið á það sem almenni­leg­heit við for­eldra að þeir “fái” að vera með barn­inu. Mér finnst nær að tala um þegn­skyldu­vinnu sem for­eldrar verða, hvort sem þeir vilja eða ekki, að taka á sig ein­fald­lega vegna þess að þeir eru best til þess falln­ir. 



Eða hver myndi sækj­ast eftir “or­lofi” þar sem næt­ur­svefn er með höppum og glöpp­um, stundum eng­inn, mat­máls­tímar, sturtu- og kló­sett­ferðir eru háðar sam­þykki lít­illar mann­eskju sem hefur tak­mark­aða getu til að tjá sig en þarf alltaf að vera í for­gangi, sama hvernig manni sjálfum líð­ur. Ef maður skilur ekki litlu mann­eskj­una eða gerir henni ekki til hæfis grætur hún og jafn­vel öskrar á mann þangað til maður annað hvort rambar á að gera rétt eða örmagn­ast. Og ef maður upp­lifir ekki stans­lausa ham­ingju í þessu orlofi er eitt­hvað að manni. Þegar erf­ið­asti hjall­inn er að baki og maður er aðeins minna úrvinda og hugs­an­lega far­inn að finna takt­inn tekur við nýtt verk­efni: að finna ein­hvern ókunn­ugan til að elska litlu mann­eskj­una,- kannski ein­hverja dag­mömmu ein­hvers stað­ar?



Ef við viljum for­gangs­raða þörfum þeirra sem þetta snýst um látum við greiðslur fylgja barni, ekki for­eldrum, og má þá einu gilda hvort for­eldrar þess eru ein­stæð­ir, atvinnu­laus­ir, náms­menn eða í sam­búð. Höfum í huga for­eldrar sinna mik­il­væg­asta hlut­verki sem fyr­ir­finnst og fyrir það ættum við sem sam­fé­lag að þakka og veita þeim alla þá aðstoð sem þeir þurfa. Þeir sem telja okkur ekki hafa efni á slíku yrðu margs fróð­ari ef þeir skoð­uðu nið­ur­stöður hag­fræð­inga sem eru búnir að reikna út hversu stóran bak­reikn­ing sam­fé­lagið borgar fyrir nísku við umönnun ungra barna.



Höf­undur er sál­grein­ir.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fimm forvitnilegar (og covid-lausar) fréttir
Stórmerkilegur fundur í Argentínu, fugl vakinn upp frá dauðum, úlfur á landshornaflakki, „frosnar“ skjaldbökur teknar í skjól og alveg einstaklega áhugaverð mörgæs. Það er ýmislegt að frétta úr heimi dýranna.
Kjarninn 1. mars 2021
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ritdómur um Spegil fyrir skuggabaldur
Kjarninn 1. mars 2021
Samkvæmt tölum frá Seðlabanka Íslands er lífeyriseign landsmanna á við tvöfalda landsframleiðslu.
Lífeyriseign landsmanna rúmlega sex þúsund milljarðar
Lífeyrissparnaður landsmanna jókst um 773 milljarða króna á síðasta ári þrátt fyrir óvissu á fjármálamörkuðum. Hlutfall erlendra gjaldmiðla af heildareignum samtryggingardeilda hefur aldrei verið hærra.
Kjarninn 1. mars 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Vissi að Bjarni hefði verið í Ásmundarsal þegar hún hringdi í lögreglustjórann
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra hafði ekki verið í sambandi við Bjarna Benediktsson áður en hún hringdi í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu á aðfangadag. Hún vissi hins vegar að hann væri sá ráðherra sem hefði verið í Ásmundarsal.
Kjarninn 1. mars 2021
Gylfi Magnússon, prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
Segir Bitcoin vera „túlipana 21. aldarinnar“
Prófessor í viðskiptafræðideild HÍ segir miklar verðhækkanir á Bitcoin vera fjárfestingabólu og að heildarframlag rafmyntarinnar til hagkerfisins verði neikvætt þegar bólan springur.
Kjarninn 1. mars 2021
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Afreksvæðing barnaíþrótta
Kjarninn 1. mars 2021
Þórður Snær Júlíusson
50.876 Íslendingar
Kjarninn 1. mars 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Það þarf að fremja jafnrétti strax
Kjarninn 1. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar