Stjórnarskrárgjafinn – og þú sjálfur

Sighvatur Björgvinsson, fyrrverandi ráðherra, segir að samkvæmt stjórnarskránni sé það aðeins Alþingi Íslendinga sem hafi rétt til að breyta henni.

Auglýsing

Mikið er nú rætt um stjórn­ar­skrá Íslands og nauð­syn þess að þar séu umtals­verðar breyt­ingar gerð­ar. Í þeirri umræðu kemur gömlum Alþing­is­manni sumt skringi­lega fyrir sjón­ir. Ekki hvað síst umræðan um „stjórn­ar­skrár­gjafann“. Hver hann sé og hvernig gjafir hann gef­ur.

„Stjórn­ar­skrár­gjaf­inn“

Krist­ján 9, sem var kon­ungur Íslands og Dan­merk­ur, er sýndur á styttu, sem stendur frammi fyrir skrif­stofum for­sæt­is­ráð­herra rétt­andi fram sam­an­vafðan papp­írs­vöndul í hendi líkt og væri hann að færa ein­hverjum eitt­hvað. Jafn­aldrar mínir lærðu það í barna­skóla, að það, sem hann var þarna að afhenda og minn­is­merkið er til merkis um, hafi verið íslenska stjórn­ar­skrá­in. Stjórn­ar­skrá­in, sem Krist­ján 9. afhenti íslensku þjóð­inni og er að stofni til sú hin sama og núna. Á langri ævi hefi ég ekki heyrt talað um neinn ann­an, sem gefið hefði þjóð­inni stjórn­ar­skrá. Eru menn þá að ræða um hinn sál­uga kóng, Krist­ján níunda, þegar þeir ræða um að fá nýja stjórn­ar­skrá frá stjórn­ar­skrár­gjaf­an­um? Langt í frá er það við­fangs­efnið – enda stjórn­ar­skrár­gjaf­inn Krist­ján kóng­ur, löngu lát­inn. Með „stjórn­ar­skrár­gjaf­an­um“ er fólk bara að ræða um ein­hvern þann, sem á að fjalla um breyt­ingar á stjórn­ar­skrá lýð­veld­is­ins og tryggja þjóð­inni, að hún fái nýja og nútíma­legri stjórn­ar­skrá. 

Hver er „gjaf­ar­inn“?

Stjórn­ar­skrá lýð­veld­is­ins, sem menn vilja jú virða öðrum lögum frem­ur, ákveður það með skýrum og skil­merki­legum hætti hverjir hafa heim­ild til þess að breyta stjórn­ar­skránni – semja nýja eða breyta. Stjórn­ar­skráin tekur sjálf af öll tví­mæli um það. Sam­kvæmt stjórn­ar­skránni er það aðeins Alþingi Íslend­inga, sem hefur þann rétt – og þær skyld­ur. Eng­inn annar „stjórn­ar­skrár­gjafi“ er til! Stjórn­ar­skráin gerir hreint ekki ráð fyrir neinum öðrum slík­um! Sá eini, sem breytt getur – og breyta á – er Alþingi Íslend­inga. Fólkið í land­inu og sam­tök fólks í land­inu geta vissu­lega sett fram óskir og sam­þykkt erindi, en Alþingi eitt getur sinnt til­mæl­un­um. Alþingi, sem þjóðin sjálf kýs. Alþingi er kallað „lög­gjaf­inn“. Alþingi er líka „stjórn­ar­skrár­gjaf­inn“. Svo mælir íslenska stjórn­ar­skráin skýrt fyrir um. Sá gjaf­ari er ekki ein­hver utan Alþingis hvað þá heldur löngu lát­inn kóngur heldur fólkið, sem þú, les­andi góð­ur, og ég veljum til þeirra verka að setja lög.

Mála­miðl­anir

Það er innsta eðli allrar stjórn­mála­starf­semi í lýð­ræð­is­ríki að reyna að leita lausnar á vanda­mál­um. Sú lausn getur aldrei orðið önnur en mála­miðlun af ein­hverju tagi milli ólíkra sjón­ar­miða. Það er eðli lýð­ræð­is­ins að leita lausnar með mála­miðlun milli ein­stakra skoð­ana­hópa. Annað – að ein­hver einn ráði allri för – er ein­ræði, ekki lýð­ræð­i. 

Auglýsing
Nú liggur ljóst fyr­ir, að mála­miðlun á vett­vangi „stjórn­ar­skrár­gjafans“ virð­ist ekki vilja svara kröfum um vernd gegn lofts­lags­vá, um ótví­ræða þjóð­ar­eign á auð­lindum og um að mark­aðs­lausnum skuli beitt fyrir aðgang að sam­eig­in­legum auð­lind­um. Þar fæst Alþingi ekki til þess að beita sömu mark­aðslög­málum og þeir beita sjálfir, sem afnota­rétt­inn hafa fengið þegar þeir leigja starfs­bræðrum sínum aðgang að auð­lind­inni, sem þeir nýta sjálfir, en borga eig­and­anum fyrir brot af því verði, sem þeir heimta að aðrir greiði sér. Þar er ekki heldur sömu mark­aðslög­málum beitt eins og ríkja ef þeir væru sjálfir að leigja hús­eignir sín­ar, skip sín og veið­ar­færi, bíl­ana sína, íbúð­ar­hús sín eða aðrar eignir öðrum og óvið­kom­andi eða ef þeir sjálfir væru að leigja slíkar eignir af eig­and­an­um. Þá má heldur ekki ætl­ast til þess, að þeir, sem hafa rakað saman millj­arða­gróða vegna afnota af auðlindum, sem þjóðin á, taki sinn þátt í því að greiða götu þess­arar sömu þjóðar í harð­ræðiskreppu þar sem slegin eru lán fyrir lífs­kjörum en þeir sem efn­ast hafa mest á afnotum af sam­eig­in­legum auð­lindum eru látnir í friði með sína fjár­muni. Taka alls ekki sann­gjarnan þátt í lífs­kjara­stríði venju­legs íslensks alþýðu­manns og fjöl­skyldu hans – stríði íslenska þjóð­rík­is­ins við krepp­una. Halda bara áfram sömu iðju: Að ávaxta sjálfa sig.

Sýnið skyn­semi

Tími er löngu kom­inn til þess, að þjóðin sýni skyn­semi. Annar „stjórn­ar­skrár­gjafi“ en Alþingi Íslend­inga er ekki til. Á þeim vett­vangi ræðst fram­tíð íslensku stjórn­ar­skrár­inn­ar. Náist ekki sá árang­ur, sem þú vænt­ir, les­andi góð­ur, þá er ein­fald­ast af öllu ein­földu að þú gerir þér ljóst hverjir standa gegn því. Hverjir standa gegn því, að íslenska þjóðin fái óskorað eign­ar­hald yfir auð­lindum sín­um? Hverjir standa gegn því, að þjóðin fái að njóta afgjalds af nýt­ingu þeirra auð­linda með sam­bæri­legum hætti, og þeir, sem aðgang­inn fengu fyrir smá­aura leigja svo þann aðgang út til starfs­bræðra sinna fyrir mark­aðs­verð? Hverjir standa gegn því, að þeir, sem úr mestu hafa að moða, ávaxta m.a. eignir sínar í skatta­skjólum erlend­is, taki þátt í því með ykkur hinum að rísa undir þeim miklu hörm­ung­um, sem dynja nú yfir þessa þjóð? Hverjir eru það, sem vilja að þjóð­ar­fjöl­skyldan taki erlend lán fyrir lífs­kjör­unum fremur en að þeir, sem mestu efnin eiga, taki sinn þátt í því með öllum hinum að mæta erf­ið­leik­um? Hverjir eru þeir, sem hafa meira að segja lækkað skatta á hæstu fjár­magnstekju­hafa sam­tímis því, sem þjóð­ar­fjöl­skyldan er látin taka lán fyrir lífs­kjörum? Það er hægur vandi fyrir þig að svara þessum spurn­ing­um. Svörin liggja skýr fyr­ir. Með því að svara þeim og bregð­ast svo við eins og sam­viska þín kýs getur þú ráðið ferð­inni. Ann­ars ekki. Ann­ars alls ekki! Svo sára­ein­falt er mál­ið. Stjórn­ar­skrár­gjaf­inn – ef ein­hver er – ert þú sjálf­ur! Hvernig notar þú það vald? Horfstu í augu við sjálfan þig! Og svar­aðu svo!

Höf­undur er fyrr­ver­andi ráð­herra.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ráðuneytin byrjuðu á föstudag að birta upplýsingar úr málaskrám sínum, eins og þeim ber að gera samkvæmt breytingum á upplýsingalögum.
Óvart of mikið gagnsæi hjá heilbrigðisráðuneytinu
Persónuverndarfulltrúi stjórnarráðsins tilkynnti í gær öryggisbrest til Persónuverndar vegna mistaka sem urðu við birtingu á upplýsingum úr málaskrá heilbrigðisráðuneytisins. Rangt skjal með of miklum upplýsingum fór á vefinn í skamma stund.
Kjarninn 3. mars 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Leitaði svara hjá lögreglustjóra en ákvað síðan að svara ekki fjölmiðlum
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra segir í svari við fyrirspurn Kjarnans að hún hafi ekki talið við hæfi að veita fjölmiðlum upplýsingar um samkomuna í Ásmundarsal á Þorláksmessu, eftir að ljóst var hvers eðlis málið var.
Kjarninn 3. mars 2021
Þjónustuútflutningur jókst hratt í desember, þrátt fyrir að ferðaþjónustan hafi enn verið í lamasessi.
Útflutningur þjónustu stórjókst í desember
Þrátt fyrir hrun í stærstu útflutningsgreinnni flytjum við enn meira út af þjónustu en við kaupum frá öðrum löndum. Þjónustuafgangurinn var mikill á síðasta ársfjórðungi, sér í lagi vegna mikils útflutnings í desember.
Kjarninn 3. mars 2021
Vinnustundir voru fleiri í fyrra en Seðlabankinn gerði ráð fyrir
Laun á hverja vinnustund héldust nær óbreytt í fyrra
Á meðan launavísitalan hækkaði umtalsvert á síðasta ári voru laun og launatengd gjöld á hverja unna vinnustund nánast óbreytt. Þetta er minnsta hækkun launa á vinnustund frá upphafi mælinga árið 2003.
Kjarninn 3. mars 2021
Dauði geisladisksins, tilkoma Spotify og upprisa vínylplötunnar
Áætlað er að Spotify hafi haft um 700 milljónir króna í tekjur af íslenskum notendum á árinu 2019, og að 90 prósent allra tekna vegna sölu á tónlist hafi verið vegna streymisveitna. Sala á vínylplötum hefur þó líka tekið kipp, og átjánfaldast á fáum árum.
Kjarninn 2. mars 2021
Halldór Gunnarsson
Samtök eldri borgara ráðalaus eða hvað?
Kjarninn 2. mars 2021
Helga Vala Helgadóttir formaður velferðarnefndar.
Neitar að hafa brotið trúnað og segir „kostulegt“ að ráðuneytið geri athugasemdir
Helga Vala Helgadóttir telur sig ekki hafa brotið trúnað með því að ræða um efnisatriði sem komu fram á lokuðum nefndarfundi í sjónvarpsviðtali. Hún segir stöðu hjúkrunarheimila of alvarlega fyrir „pólitíska leiki.“
Kjarninn 2. mars 2021
Áréttar að það sé „salur til rannsóknar en ekki ráðherra“
Símtöl dómsmálaráðherra til lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins voru rædd í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í dag. Áslaug sagði símtölin ekki skráningarskyld þar sem hún hefði hringt til að afla sér upplýsinga en ekki í formlegum erindagjörðum.
Kjarninn 2. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar