Ný úrgangsstefna: Endurvinnslusamfélag

Guðmundur Ingi Guðbrandsson segir að nýta verði auðlindir miklu betur, sóa minna og búa til verðmæti og nýjar vörur úr úrgangi.

Auglýsing

Framtíðarsýnin þarf að vera skýr: Sjálfbær nýting auðlinda, þar sem hugað er að góðri nýtingu hráefna og löngum endingartíma vöru strax við hönnun og framleiðslu. Ný úrgangsstefna innleiðir kerfi sem ýtir undir deilihagkerfið, viðgerðir, endurnotkun og endurvinnslu. Hún ýtir undir að við umgöngumst úrgang sem verðmæti sem hægt er að búa til eitthvað nýtt úr. Þetta er það sem kallað er hringrásarhagkerfi, þar sem hráefnin eru notuð hring eftir hring. Slíku hagkerfi þarf að koma á í stað línulegs framleiðsluferlis, þar sem vörur eru notaðar, oft í stuttan tíma, og þeim síðan einfaldlega hent. Hættum slíkri sóun.

Komum á hringrásarhagkerfi

En til þess að hringrásarhagkerfið verði að veruleika þarf að gera breytingar á gangverkinu; gera íslenskt samfélag að endurvinnslusamfélagi. Í því miði þarf að setja fram efnahagslega hvata, skýrar reglur og ábyrgð og auka fræðslu. Í gær lagði ráðuneyti mitt drög að stefnu um meðhöndlun úrgangs í samráðsgátt stjórnvalda, þar sem settar eru fram 24 aðgerðir í átt að hringrásarhagkerfi. Á yfirstandandi löggjafarþingi verður frumvarp um breytingar á úrgangslöggjöfinni lagt fram á Alþingi. Undirbúningur að stefnunni og frumvarpinu hefur staðið yfir í á þriðja ár hjá Umhverfisstofnun og í ráðuneytinu.

Minni losun gróðurhúsalofttegunda

Markmið nýrrar stefnu er að hringrásarhagkerfi verði virkt, dregið verði verulega úr myndun úrgangs, endurvinnsla aukin og urðun hætt. Um leið myndi draga verulega úr losun gróðurhúsalofttegunda frá meðhöndlun úrgangs, sem styður við alþjóðlegar skuldbindingar okkar og markmið Íslands um kolefnishlutleysi árið 2040. Framtíðarsýnin er sú að Ísland verði meðal leiðandi þjóða í loftslagsmálum og sjálfbærri nýtingu náttúruauðlinda til hagsbóta fyrir komandi kynslóðir. 

Auglýsing

Róttækra breytinga er þörf

Magn heimilisúrgangs á hvern íbúa hér á landi er með því mesta sem gerist meðal EES-ríkja og er endurvinnsla heimilisúrgangs of lítil og of mikið af honum urðað. Þessu verðum við að breyta hið snarasta, því við erum að sóa verðmætum með því að henda of miklu og endurvinna of lítið, auk þess sem urðunin veldur losun gróðurhúsalofttegunda og skiptir því máli í loftslagsbókhaldi Íslands. Ný úrgangsstefna miðar að því að breyta þessu.  

Skyldum flokkun og bönnum urðun

Af aðgerðunum 24 sem settar eru fram í stefnunni er stefnt að því að 12 verði lögfestar strax á þessu ári. Þetta eru meðal annars aðgerðir sem ganga út á að skylda flokkun úrgangs frá heimilum og fyrirtækjum, samræma merkingar fyrir mismunandi gerðir af úrgangi, safna lífrænum úrgangi sér og einnig plasti, pappír og pappa, gleri, textíl og spilliefnum. Þannig verða þessir úrgangsstraumar sem hreinastir og henta því betur til endurvinnslu. Jafnframt verði bannað að urða þessar mismunandi tegundir af úrgangi sem safnað er sérstaklega. 

Borgum minna ef við flokkum og endurvinnum

Með aðgerðum í stefnunni  verða líka innleiddir efnahagslegir hvatar þannig að neytendur og fyrirtæki borgi fyrir það sem þau henda og borgi minna fyrir það sem fer til endurvinnslu en til urðunar. Einnig verður lagt til að allar umbúðir og ýmsar vörur úr plasti verði færðar undir framlengda framleiðendaábyrgð. Það þýðir að framleiðendur og innflytjendur fjármagna og tryggja meðhöndlun vörunnar þegar hún er orðin að úrgangi, í stað þess að neytendur beri kostnaðinn. Þá verða gerðar ráðstafanir til þess að hefja löngu tímabæra endurvinnslu á gleri. 

Stuðningur við  endurvinnslu

Mikilvægur þáttur í bættri meðhöndlun á úrgangi er að bæta tölfræði yfir úrgang og að tryggja að úrgangur sem fluttur er úr landi endi í viðeigandi meðhöndlun. Þá er í stefnudrögunum gert ráð fyrir sérstökum stuðningi við heimajarðgerð og við uppbyggingu innviða sveitarfélaga og fyrirtækja sem styðja við endurvinnslu, ekki síst hérlendis. Jafnframt er í drögunum að finna aðgerðir sem styðja eiga sérstaklega við sveitarfélög við að innleiða bætta úrgangsstjórnun.  

Skýr framtíðarsýn

Framtíðarsýnin er skýr: Að nýta auðlindir miklu betur, sóa minna og búa til verðmæti og nýjar vörur úr úrgangi. Þetta er mikilvægur hluti hringrásarhagkerfis sem ný úrgangsstefna innleiðir. Ég hvet sem flesta til að senda inn athugasemdir við drögin.  

Höfundur er umhverfis- og auðlindaráðherra

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Borgarstjórar skyldaðir til handabanda
Umræður um handabönd hafa, og það ekki í fyrsta sinn, ratað inn í danska þingið. Þingmenn vilja skylda borgarstjóra landsins til að taka í höndina á nýjum ríkisborgurum, en handabandið er skilyrði ríkisborgararéttar.
Kjarninn 9. maí 2021
Ari
„Vægi loftslagsmálanna minnkar ekki þessa dagana“
Þingmaður VG segir að ef Íslendingar standi við það sem þeir hafa samþykkt af áætlunum um loftslagsmál og geri aðeins betur hafi þeir að minnsta kosti staðið við sinn skerf í málaflokknum.
Kjarninn 8. maí 2021
Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Býður sig fram í 2. sæti – stefnir á að verða í framvarðasveit flokksins í Reykjavík
Brynjar Níelsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Sjálfstæðisflokkinn fyrir næstu kosningar en hann hefur verið á þingi síðan 2013.
Kjarninn 8. maí 2021
Nichole Leigh Mosty
Ég vil tala um innflytjendur.
Leslistinn 8. maí 2021
Jón Sigurðsson
Ein uppsprettulind mennskunnar
Kjarninn 8. maí 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, er einn þeirra sex sem eru með stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara á viðskiptaháttum fyrirtækisins.
Fjallað um rannsókn á Samherja í skráningarlýsingu Síldarvinnslunnar
Hlutafjárútboð Síldarvinnslunnar hefst á mánudag. Á meðal þeirra sem ætla að selja hlut í útgerðinni í því er Samherji, sem verður þó áfram stærsti eigandi Síldarvinnslunnar. Fjallað er um rannsókn yfirvalda á Samherja í skráningarlýsingu.
Kjarninn 8. maí 2021
Nornahár og nornatár
Eigendur Icelandic Lava Show í Vík í Mýrdal skrifa reglulega hraunmola á Kjarnann. Þetta er sá fimmti. Markmiðið er að útskýra hin ýmsu fyrirbæri íslenskrar eldvirkni á einfaldan og áhugaverðan hátt.
Kjarninn 8. maí 2021
Þögnin rofin á ný
Hundruð íslenskra kvenna hafa í vikunni stigið fram opinberlega með sínar erfiðustu minningar, í kjölfar þess að stuðningsbylgja reis upp með þjóðþekktum manni sem tvær konur segja að brotið hafi á sér. Lærði samfélagið lítið af fyrri #metoo-bylgjunni?
Kjarninn 8. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar