Að greina og skilja ríki og kirkju

kirkjan þingvellir
Auglýsing

Stutt svar við frétta­skýr­ingu Kjarn­ans um aðskilnað ríkis og kirkju. Á Íslandi er ekki rík­is­trú og trúfrelsi er óumdeilt grunn­gildi í samtíman­um. Að­skilnaður ríkis og ­kirkju getur haft í för með sér að ákvæði um þjóð­kirkju í stjórnar­skrá sé tekið burt en það hefur ekki bein áhrif á fjár­hags­leg sam­skipti þjóð­kirkj­unn­ar og hins opin­bera. Öll trú- og lífs­skoð­un­arfélög fá sóknargjöld sem ríkið inn­heimt­ir. Sérstök fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju ­byggja ekki á sam­bandi þeirra heldur samn­ingi tveggja sjálf­stæðra aðila. Ríkið sparar enga pen­inga með aðskilnaði.

Við lásum Bak­her­bergispistil í Kjarn­anum sem fjallar um sam­band ríkis og kirkju, nýlegar kann­anir og orð sem forsætis­ráð­herra og bisk­ups Íslands létu falla um þetta sam­band við setn­ing­u ­kirkju­þings um helg­ina.

Það er margt sem væri ­gott að skýra betur varð­and­i ­tengsl ríkis og kirkju. Þau breytt­ust mjög árið 1998 þegar ný lög tóku gildi og þjóð­kirkjan varð ­sjálf­stæð­ari. Það eru tímamótin ­sem margir vísa í þegar rætt er um hvort ríki og kirkja séu þegar aðskil­in. Enn setur Alþingi þó lög um mál­efni þjóð­kirkj­unnar sem taka í nokkrum greinum til inn­ri ­mál­efna þjóð­kirkj­unn­ar.

Auglýsing

Eins og fram hefur komið síð­ustu daga hefur fólk ólíkan skiln­ing á því hvað felst í þessum tengslum og þar með hvað felst í aðskilnaði ríkis og kirkju. Kjarn­inn tekur skýra af­stöðu í frétta­skýr­ing­unni:

Og það er eng­inn vafi um hvað aðskilnaður ríkis og kirkju þýð­ir. Hann þýðir að íslenskir skatt­greið­endur hætti að veita fé til eins trúfélags í gegnum rík­is­sjóð og að ákvæði um sérstaka rík­is­trú verði tekið út úr ­stjórnar­skrá. Ekk­ert meira og ekk­ert minna.

Hér er ástæða til að staldra við. 

1.       Stjórnar­skrá­in. Það er ekki ákvæði um rík­is­trú í stjórnar­skránni. Slíkt ákvæð­i hefur aldrei verið í henni. Þar er ákvæði um þjóð­kirkju, sem er sjálfstætt trúfélag ­meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar. Þar er líka ákvæði um trúfrelsi. Dómstólar hafa kom­ist að þeirri nið­ur­stöð­u að það gangi upp að hafa hvort tveggja í einni og sömu stjórnar­skránni. Ef Kjarn­inn á við að ákvæði um þjóð­kirkju verði tekið út úr stjórnar­skrá þá er betra að skrifa það. Það lík­lega rétt hjá Kjarn­anum að flestir sjá fyrir sér að við fullan aðskilnað verði ákvæði um ­þjóð­kirkju tekið úr stjórnar­skrá. Ósvarað er spurn­ing­unni um það hvað komi í stað­inn og hvaða breyt­ingar þetta hafi í för með sér á tengslum hins opin­bera og trú- og lífs­skoð­un­arfélaga í land­inu.

2.       Fjár­málin. Fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju hvíla á tveimur stoð­um, ann­ars vegar sóknargjöldum sem öll skráð trú- og lífs­skoðanafélög fá, ekki aðeins ­þjóð­kirkj­an; hins vegar samn­ingi um afgjald vegna eigna sem kirkj­an af­henti rík­inu. Sú afhend­ing stuðl­aði að því að rík­ið, sveit­arfélög og bændur hefð­u jarð­næði til að vaxa og dafna. Í stað­inn greiðir ríkið end­ur­gjald – rétt eins og það hefði eign­irnar á leigu. Form­leg tengsl ríkis og kirkju eru ekki for­senda þess að greitt sé af þessum samn­ingi. Þar koma til sögunnar almennar og lögvarð­ar­ ­reglur um greiðslu af því sem maður kaupir eða hefur afnot af.

Hér er áskor­un: 

Við hvetjum Kjarn­ann til að skoða ólíka fleti á sam­bandi ríkis og ­kirkju. Í því gæti falist að ­skoða hvaða áhrif þjóð­kirkju­á­kvæðið hefur í stjórnar­skránni, hvað þjóð­kirkjan leggur til samfélags­ins, hvað fælist í aðskilnaði annað en brottnám ákvæð­is­ins í stjórnar­skránni, hvað fólk eigi við þeg­ar það seg­ist vilja aðskilnað, og hvaða breyt­ingar á kirkju­skipan og trú­málarétti aðskilnaður hefði í för með sér. Þetta eru spurn­ingar sem mætti fást við í frétta­skýr­ing­um. Hér þarf vandaða vinnu og dýpt í umfjöllun.

Þegar aðskilnaður ríkis­ og kirkju er smættaður tal um ­rík­is­trú, krónur og aura er mál­inu drepið á dreif. Þá sjáum við ekki kjarn­ann í sam­bandi ríkis og ­kirkju og þá skiljum við ekki ríki og kirkju.

Höfund­ar eru sóknar­prestar á höfuð­borg­ar­svæð­inu.



Athuga­semd rit­stjórn­ar: Bak­her­bergið er skoð­ana­dálkur á ábyrgð rit­stjórnar Kjarn­ans. Efni sem í því birt­ist er ekki frétta­skýr­ing . Skýr aðskiln­aður er milli skoð­ana- og frétta­efnis hjá Kjarn­an­um.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Fjármálaráðuneytið segist ekki hafa yfirlit yfir fjársópseignirnar sem seldar voru leynilega
Fjármála- og efnahagsráðuneytið segist ekki hafa komið að ákvörðunum um ráðstöfun eigna sem féllu íslenska ríkinu í skaut vegna stöðugleikasamninga við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Veðurfræðingar án framtíðar!
Kjarninn 26. júní 2022
Heildartekjur fjarskiptafyrirtækja jukust um 6,1 milljarð í fyrra og voru 72,4 milljarðar
Farsímaáskriftum fjölgaði aftur í fyrra eftir að hafa fækkað í fyrsta sinn frá 1994 á árinu 2020. Tekjur fjarskiptafyrirtækjanna af sölu á farsímaþjónustu jukust gríðarlega samhliða þessari þróun.
Kjarninn 26. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None