Að greina og skilja ríki og kirkju

kirkjan þingvellir
Auglýsing

Stutt svar við frétta­skýr­ingu Kjarn­ans um aðskilnað ríkis og kirkju. Á Íslandi er ekki rík­is­trú og trúfrelsi er óumdeilt grunn­gildi í samtíman­um. Að­skilnaður ríkis og ­kirkju getur haft í för með sér að ákvæði um þjóð­kirkju í stjórnar­skrá sé tekið burt en það hefur ekki bein áhrif á fjár­hags­leg sam­skipti þjóð­kirkj­unn­ar og hins opin­bera. Öll trú- og lífs­skoð­un­arfélög fá sóknargjöld sem ríkið inn­heimt­ir. Sérstök fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju ­byggja ekki á sam­bandi þeirra heldur samn­ingi tveggja sjálf­stæðra aðila. Ríkið sparar enga pen­inga með aðskilnaði.

Við lásum Bak­her­bergispistil í Kjarn­anum sem fjallar um sam­band ríkis og kirkju, nýlegar kann­anir og orð sem forsætis­ráð­herra og bisk­ups Íslands létu falla um þetta sam­band við setn­ing­u ­kirkju­þings um helg­ina.

Það er margt sem væri ­gott að skýra betur varð­and­i ­tengsl ríkis og kirkju. Þau breytt­ust mjög árið 1998 þegar ný lög tóku gildi og þjóð­kirkjan varð ­sjálf­stæð­ari. Það eru tímamótin ­sem margir vísa í þegar rætt er um hvort ríki og kirkja séu þegar aðskil­in. Enn setur Alþingi þó lög um mál­efni þjóð­kirkj­unnar sem taka í nokkrum greinum til inn­ri ­mál­efna þjóð­kirkj­unn­ar.

Auglýsing

Eins og fram hefur komið síð­ustu daga hefur fólk ólíkan skiln­ing á því hvað felst í þessum tengslum og þar með hvað felst í aðskilnaði ríkis og kirkju. Kjarn­inn tekur skýra af­stöðu í frétta­skýr­ing­unni:

Og það er eng­inn vafi um hvað aðskilnaður ríkis og kirkju þýð­ir. Hann þýðir að íslenskir skatt­greið­endur hætti að veita fé til eins trúfélags í gegnum rík­is­sjóð og að ákvæði um sérstaka rík­is­trú verði tekið út úr ­stjórnar­skrá. Ekk­ert meira og ekk­ert minna.

Hér er ástæða til að staldra við. 

1.       Stjórnar­skrá­in. Það er ekki ákvæði um rík­is­trú í stjórnar­skránni. Slíkt ákvæð­i hefur aldrei verið í henni. Þar er ákvæði um þjóð­kirkju, sem er sjálfstætt trúfélag ­meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar. Þar er líka ákvæði um trúfrelsi. Dómstólar hafa kom­ist að þeirri nið­ur­stöð­u að það gangi upp að hafa hvort tveggja í einni og sömu stjórnar­skránni. Ef Kjarn­inn á við að ákvæði um þjóð­kirkju verði tekið út úr stjórnar­skrá þá er betra að skrifa það. Það lík­lega rétt hjá Kjarn­anum að flestir sjá fyrir sér að við fullan aðskilnað verði ákvæði um ­þjóð­kirkju tekið úr stjórnar­skrá. Ósvarað er spurn­ing­unni um það hvað komi í stað­inn og hvaða breyt­ingar þetta hafi í för með sér á tengslum hins opin­bera og trú- og lífs­skoð­un­arfélaga í land­inu.

2.       Fjár­málin. Fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju hvíla á tveimur stoð­um, ann­ars vegar sóknargjöldum sem öll skráð trú- og lífs­skoðanafélög fá, ekki aðeins ­þjóð­kirkj­an; hins vegar samn­ingi um afgjald vegna eigna sem kirkj­an af­henti rík­inu. Sú afhend­ing stuðl­aði að því að rík­ið, sveit­arfélög og bændur hefð­u jarð­næði til að vaxa og dafna. Í stað­inn greiðir ríkið end­ur­gjald – rétt eins og það hefði eign­irnar á leigu. Form­leg tengsl ríkis og kirkju eru ekki for­senda þess að greitt sé af þessum samn­ingi. Þar koma til sögunnar almennar og lögvarð­ar­ ­reglur um greiðslu af því sem maður kaupir eða hefur afnot af.

Hér er áskor­un: 

Við hvetjum Kjarn­ann til að skoða ólíka fleti á sam­bandi ríkis og ­kirkju. Í því gæti falist að ­skoða hvaða áhrif þjóð­kirkju­á­kvæðið hefur í stjórnar­skránni, hvað þjóð­kirkjan leggur til samfélags­ins, hvað fælist í aðskilnaði annað en brottnám ákvæð­is­ins í stjórnar­skránni, hvað fólk eigi við þeg­ar það seg­ist vilja aðskilnað, og hvaða breyt­ingar á kirkju­skipan og trú­málarétti aðskilnaður hefði í för með sér. Þetta eru spurn­ingar sem mætti fást við í frétta­skýr­ing­um. Hér þarf vandaða vinnu og dýpt í umfjöllun.

Þegar aðskilnaður ríkis­ og kirkju er smættaður tal um ­rík­is­trú, krónur og aura er mál­inu drepið á dreif. Þá sjáum við ekki kjarn­ann í sam­bandi ríkis og ­kirkju og þá skiljum við ekki ríki og kirkju.

Höfund­ar eru sóknar­prestar á höfuð­borg­ar­svæð­inu.



Athuga­semd rit­stjórn­ar: Bak­her­bergið er skoð­ana­dálkur á ábyrgð rit­stjórnar Kjarn­ans. Efni sem í því birt­ist er ekki frétta­skýr­ing . Skýr aðskiln­aður er milli skoð­ana- og frétta­efnis hjá Kjarn­an­um.

Fjórir umsækjendur um starf seðlabankastjóra metnir mjög vel hæfir
Forsætisráðherra mun að lokum skipa seðlabankastjóra.
Kjarninn 16. júní 2019
Karolina Fund: Flammeus - „The Yellow“
Akureyringur safnar fyrir plötu.
Kjarninn 16. júní 2019
Listi yfir fyrirtæki án jafnlaunavottunar birtur í lok árs
Einungis 2,8 prósent fyrirtækja með 25-89 starfsmenn hafa hlotið jafnlaunavottun enn sem komið er.
Kjarninn 16. júní 2019
Samskiptaforritum  hefur fjölgað hratt á síðustu árum.
SMS skilaboðum fjölgaði í fyrsta sinn í mörg ár
Þrátt fyrir stóraukna samkeppni frá öðrum stafrænum samskiptaforritum þá fjölgaði SMS skilaboðasendinum sem send voru innan íslenska farsímakerfisins í fyrra. Það var í fyrsta sinn frá 2012 sem slíkt gerist.
Kjarninn 16. júní 2019
Sjálfstæði Grænlands mun verða
Hin 22 ára Aki-Matilda Høegh-Dam er grænlenskur sjálfstæðissinni og komst inn á danskt þing í nýafstöðnum kosningum.
Kjarninn 16. júní 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Viðtal við Söndru Sif Jónsdóttur
Kjarninn 16. júní 2019
Dýrasta málverk í heimi fundið
Hver er rétti staðurinn fyrir dýrasta málverk sem selt hefur verið á uppboði? Flestir myndu kannski svara: safn. Kaupandinn, sem borgaði jafngildi 56 milljarða íslenskra króna fyrir verkið, valdi annan stað fyrir þetta verðmæta skilirí.
Kjarninn 16. júní 2019
Höskuldur H. Ólafsson hringir bjöllunni frægu við upphaf viðskipta með bréf í Arion banka fyrir einu ári.
Fyrir einu ári síðan: Arion banki skráður á markað
Á þessum degi fyrir einu ári síðan, þann 15. júní 2018, voru bréf í Arion banka tekin til viðskipta í Kauphöll Íslands. Hann varð þar með fyrsti íslenski bankinn til að verða skráður á markað eftir bankahrunið í október 2008.
Kjarninn 15. júní 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None