Að greina og skilja ríki og kirkju

kirkjan þingvellir
Auglýsing

Stutt svar við frétta­skýr­ingu Kjarn­ans um aðskilnað ríkis og kirkju. Á Íslandi er ekki rík­is­trú og trúfrelsi er óumdeilt grunn­gildi í samtíman­um. Að­skilnaður ríkis og ­kirkju getur haft í för með sér að ákvæði um þjóð­kirkju í stjórnar­skrá sé tekið burt en það hefur ekki bein áhrif á fjár­hags­leg sam­skipti þjóð­kirkj­unn­ar og hins opin­bera. Öll trú- og lífs­skoð­un­arfélög fá sóknargjöld sem ríkið inn­heimt­ir. Sérstök fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju ­byggja ekki á sam­bandi þeirra heldur samn­ingi tveggja sjálf­stæðra aðila. Ríkið sparar enga pen­inga með aðskilnaði.

Við lásum Bak­her­bergispistil í Kjarn­anum sem fjallar um sam­band ríkis og kirkju, nýlegar kann­anir og orð sem forsætis­ráð­herra og bisk­ups Íslands létu falla um þetta sam­band við setn­ing­u ­kirkju­þings um helg­ina.

Það er margt sem væri ­gott að skýra betur varð­and­i ­tengsl ríkis og kirkju. Þau breytt­ust mjög árið 1998 þegar ný lög tóku gildi og þjóð­kirkjan varð ­sjálf­stæð­ari. Það eru tímamótin ­sem margir vísa í þegar rætt er um hvort ríki og kirkja séu þegar aðskil­in. Enn setur Alþingi þó lög um mál­efni þjóð­kirkj­unnar sem taka í nokkrum greinum til inn­ri ­mál­efna þjóð­kirkj­unn­ar.

Auglýsing

Eins og fram hefur komið síð­ustu daga hefur fólk ólíkan skiln­ing á því hvað felst í þessum tengslum og þar með hvað felst í aðskilnaði ríkis og kirkju. Kjarn­inn tekur skýra af­stöðu í frétta­skýr­ing­unni:

Og það er eng­inn vafi um hvað aðskilnaður ríkis og kirkju þýð­ir. Hann þýðir að íslenskir skatt­greið­endur hætti að veita fé til eins trúfélags í gegnum rík­is­sjóð og að ákvæði um sérstaka rík­is­trú verði tekið út úr ­stjórnar­skrá. Ekk­ert meira og ekk­ert minna.

Hér er ástæða til að staldra við. 

1.       Stjórnar­skrá­in. Það er ekki ákvæði um rík­is­trú í stjórnar­skránni. Slíkt ákvæð­i hefur aldrei verið í henni. Þar er ákvæði um þjóð­kirkju, sem er sjálfstætt trúfélag ­meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar. Þar er líka ákvæði um trúfrelsi. Dómstólar hafa kom­ist að þeirri nið­ur­stöð­u að það gangi upp að hafa hvort tveggja í einni og sömu stjórnar­skránni. Ef Kjarn­inn á við að ákvæði um þjóð­kirkju verði tekið út úr stjórnar­skrá þá er betra að skrifa það. Það lík­lega rétt hjá Kjarn­anum að flestir sjá fyrir sér að við fullan aðskilnað verði ákvæði um ­þjóð­kirkju tekið úr stjórnar­skrá. Ósvarað er spurn­ing­unni um það hvað komi í stað­inn og hvaða breyt­ingar þetta hafi í för með sér á tengslum hins opin­bera og trú- og lífs­skoð­un­arfélaga í land­inu.

2.       Fjár­málin. Fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju hvíla á tveimur stoð­um, ann­ars vegar sóknargjöldum sem öll skráð trú- og lífs­skoðanafélög fá, ekki aðeins ­þjóð­kirkj­an; hins vegar samn­ingi um afgjald vegna eigna sem kirkj­an af­henti rík­inu. Sú afhend­ing stuðl­aði að því að rík­ið, sveit­arfélög og bændur hefð­u jarð­næði til að vaxa og dafna. Í stað­inn greiðir ríkið end­ur­gjald – rétt eins og það hefði eign­irnar á leigu. Form­leg tengsl ríkis og kirkju eru ekki for­senda þess að greitt sé af þessum samn­ingi. Þar koma til sögunnar almennar og lögvarð­ar­ ­reglur um greiðslu af því sem maður kaupir eða hefur afnot af.

Hér er áskor­un: 

Við hvetjum Kjarn­ann til að skoða ólíka fleti á sam­bandi ríkis og ­kirkju. Í því gæti falist að ­skoða hvaða áhrif þjóð­kirkju­á­kvæðið hefur í stjórnar­skránni, hvað þjóð­kirkjan leggur til samfélags­ins, hvað fælist í aðskilnaði annað en brottnám ákvæð­is­ins í stjórnar­skránni, hvað fólk eigi við þeg­ar það seg­ist vilja aðskilnað, og hvaða breyt­ingar á kirkju­skipan og trú­málarétti aðskilnaður hefði í för með sér. Þetta eru spurn­ingar sem mætti fást við í frétta­skýr­ing­um. Hér þarf vandaða vinnu og dýpt í umfjöllun.

Þegar aðskilnaður ríkis­ og kirkju er smættaður tal um ­rík­is­trú, krónur og aura er mál­inu drepið á dreif. Þá sjáum við ekki kjarn­ann í sam­bandi ríkis og ­kirkju og þá skiljum við ekki ríki og kirkju.

Höfund­ar eru sóknar­prestar á höfuð­borg­ar­svæð­inu.



Athuga­semd rit­stjórn­ar: Bak­her­bergið er skoð­ana­dálkur á ábyrgð rit­stjórnar Kjarn­ans. Efni sem í því birt­ist er ekki frétta­skýr­ing . Skýr aðskiln­aður er milli skoð­ana- og frétta­efnis hjá Kjarn­an­um.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mannréttindadómstóll Evrópu: Ríkið þarf að greiða Elínu bætur
Mannréttindadómstóll Evrópu hefur kveðið upp dóm í máli Elínar Sigfúsdóttur, fyrrverandi framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs Landsbankans, gegn íslenska ríkinu.
Kjarninn 25. febrúar 2020
Margar konur af erlendum uppruna vissi ekki af kvennafrídeginum 2018 og unnu á meðan íslenskar konur tóku þátt.
Konur af erlendum uppruna vinna meira, eru í einhæfari störfum og á lægri launum
Ný skýrsla unnin fyrir félagsmálaráðuneytið sýnir að líta þurfi til margra þátta þegar hugað er að því hvar kreppir að varðandi stöðu kvenna af erlendum uppruna á Íslandi.
Kjarninn 25. febrúar 2020
Veiran skekur markaði
Ótti við að kórónaveiran muni valda miklum efnahagslegum vandamálum, eins og hún hefur nú þegar gert í Kína, virðist hræða markaði um allan heim. Þeir einkenndust af röðum tölum lækkunar í dag.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Harvey Weinstein
Harvey Weinstein fundinn sekur
Kviðdómur í New York hefur sakfellt Harvey Weinstein fyrir kynferðisbrot.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Rauður dagur í kauphöllinni – Icelandair féll um tæp níu prósent
Heildarvirði félaga sem skráð eru á íslenskan hlutabréfamarkað dróst saman um tugi milljarða í dag.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Guðmundur Guðmundsson
Ef ekki núna, hvenær þá?
Kjarninn 24. febrúar 2020
Slökkviliðs- og sjúkraflutningamenn samþykkja verkfall
Meirihluti félagsmanna í Landssambandi slökkviliðs- og sjúkraflutningamanna hefur samþykkt boðun verkfallsaðgerða.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Ísland áfram á gráa listanum eftir febrúarfund FATF – Getum næst losnað í júní
Ísland losnaði ekki af gráum lista samtakanna FATF um þau ríki sem eru með ónógar varnir gegn peningaþvætti, þegar aðildarríki þeirra funduðu í lok síðustu viku. Næsta tækifæri til að losna af listanum er í júní.
Kjarninn 24. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None