Að greina og skilja ríki og kirkju

kirkjan þingvellir
Auglýsing

Stutt svar við frétta­skýr­ingu Kjarn­ans um aðskilnað ríkis og kirkju. Á Íslandi er ekki rík­is­trú og trúfrelsi er óumdeilt grunn­gildi í samtíman­um. Að­skilnaður ríkis og ­kirkju getur haft í för með sér að ákvæði um þjóð­kirkju í stjórnar­skrá sé tekið burt en það hefur ekki bein áhrif á fjár­hags­leg sam­skipti þjóð­kirkj­unn­ar og hins opin­bera. Öll trú- og lífs­skoð­un­arfélög fá sóknargjöld sem ríkið inn­heimt­ir. Sérstök fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju ­byggja ekki á sam­bandi þeirra heldur samn­ingi tveggja sjálf­stæðra aðila. Ríkið sparar enga pen­inga með aðskilnaði.

Við lásum Bak­her­bergispistil í Kjarn­anum sem fjallar um sam­band ríkis og kirkju, nýlegar kann­anir og orð sem forsætis­ráð­herra og bisk­ups Íslands létu falla um þetta sam­band við setn­ing­u ­kirkju­þings um helg­ina.

Það er margt sem væri ­gott að skýra betur varð­and­i ­tengsl ríkis og kirkju. Þau breytt­ust mjög árið 1998 þegar ný lög tóku gildi og þjóð­kirkjan varð ­sjálf­stæð­ari. Það eru tímamótin ­sem margir vísa í þegar rætt er um hvort ríki og kirkja séu þegar aðskil­in. Enn setur Alþingi þó lög um mál­efni þjóð­kirkj­unnar sem taka í nokkrum greinum til inn­ri ­mál­efna þjóð­kirkj­unn­ar.

Auglýsing

Eins og fram hefur komið síð­ustu daga hefur fólk ólíkan skiln­ing á því hvað felst í þessum tengslum og þar með hvað felst í aðskilnaði ríkis og kirkju. Kjarn­inn tekur skýra af­stöðu í frétta­skýr­ing­unni:

Og það er eng­inn vafi um hvað aðskilnaður ríkis og kirkju þýð­ir. Hann þýðir að íslenskir skatt­greið­endur hætti að veita fé til eins trúfélags í gegnum rík­is­sjóð og að ákvæði um sérstaka rík­is­trú verði tekið út úr ­stjórnar­skrá. Ekk­ert meira og ekk­ert minna.

Hér er ástæða til að staldra við. 

1.       Stjórnar­skrá­in. Það er ekki ákvæði um rík­is­trú í stjórnar­skránni. Slíkt ákvæð­i hefur aldrei verið í henni. Þar er ákvæði um þjóð­kirkju, sem er sjálfstætt trúfélag ­meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar. Þar er líka ákvæði um trúfrelsi. Dómstólar hafa kom­ist að þeirri nið­ur­stöð­u að það gangi upp að hafa hvort tveggja í einni og sömu stjórnar­skránni. Ef Kjarn­inn á við að ákvæði um þjóð­kirkju verði tekið út úr stjórnar­skrá þá er betra að skrifa það. Það lík­lega rétt hjá Kjarn­anum að flestir sjá fyrir sér að við fullan aðskilnað verði ákvæði um ­þjóð­kirkju tekið úr stjórnar­skrá. Ósvarað er spurn­ing­unni um það hvað komi í stað­inn og hvaða breyt­ingar þetta hafi í för með sér á tengslum hins opin­bera og trú- og lífs­skoð­un­arfélaga í land­inu.

2.       Fjár­málin. Fjár­hags­leg tengsl ríkis og kirkju hvíla á tveimur stoð­um, ann­ars vegar sóknargjöldum sem öll skráð trú- og lífs­skoðanafélög fá, ekki aðeins ­þjóð­kirkj­an; hins vegar samn­ingi um afgjald vegna eigna sem kirkj­an af­henti rík­inu. Sú afhend­ing stuðl­aði að því að rík­ið, sveit­arfélög og bændur hefð­u jarð­næði til að vaxa og dafna. Í stað­inn greiðir ríkið end­ur­gjald – rétt eins og það hefði eign­irnar á leigu. Form­leg tengsl ríkis og kirkju eru ekki for­senda þess að greitt sé af þessum samn­ingi. Þar koma til sögunnar almennar og lögvarð­ar­ ­reglur um greiðslu af því sem maður kaupir eða hefur afnot af.

Hér er áskor­un: 

Við hvetjum Kjarn­ann til að skoða ólíka fleti á sam­bandi ríkis og ­kirkju. Í því gæti falist að ­skoða hvaða áhrif þjóð­kirkju­á­kvæðið hefur í stjórnar­skránni, hvað þjóð­kirkjan leggur til samfélags­ins, hvað fælist í aðskilnaði annað en brottnám ákvæð­is­ins í stjórnar­skránni, hvað fólk eigi við þeg­ar það seg­ist vilja aðskilnað, og hvaða breyt­ingar á kirkju­skipan og trú­málarétti aðskilnaður hefði í för með sér. Þetta eru spurn­ingar sem mætti fást við í frétta­skýr­ing­um. Hér þarf vandaða vinnu og dýpt í umfjöllun.

Þegar aðskilnaður ríkis­ og kirkju er smættaður tal um ­rík­is­trú, krónur og aura er mál­inu drepið á dreif. Þá sjáum við ekki kjarn­ann í sam­bandi ríkis og ­kirkju og þá skiljum við ekki ríki og kirkju.

Höfund­ar eru sóknar­prestar á höfuð­borg­ar­svæð­inu.



Athuga­semd rit­stjórn­ar: Bak­her­bergið er skoð­ana­dálkur á ábyrgð rit­stjórnar Kjarn­ans. Efni sem í því birt­ist er ekki frétta­skýr­ing . Skýr aðskiln­aður er milli skoð­ana- og frétta­efnis hjá Kjarn­an­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nichole Leigh Mosty
Kvennafrídagur 2020 og nokkra staðreyndir um stöðu kvenna af erlendum uppruna á Íslandi
Leslistinn 24. október 2020
Óléttan sem allir þrá en enginn þorir enn að fagna
Það treystir sér varla nokkur maður að segja það upphátt. Þó að hún sé mikil um sig. Þyngri á sér en venjulega. Þó að hún sé einmitt á réttum aldri. En, er hvíslað í þröngum hópi, getur það mögulega verið að hún sé ólétt?
Kjarninn 24. október 2020
Yfirlitsmynd yfir fyrirhugað framkvæmdasvæði. Guli kassinn og blái þríhyrningurinn afmarka svæði 1. og 2. áfanga.
Vilja virkja vindinn á Mosfellsheiði
Ef áætlanir Zephyr Iceland ganga eftir munu 30 vindmyllur, um 200 MW að heildarafli, rísa á Mosfellsheiði. Fjölmargar hugmyndir að vindorkuverum bárust verkefnisstjórn rammaáætlunar en Zephyr telur óljóst að vindorka eigi þar heima.
Kjarninn 24. október 2020
Silja Dögg Gunnarsdóttir
Ostur í dulargervi
Kjarninn 24. október 2020
Íslands-Færeyja straumurinn (IFSJ) er sýndur með dökk fjólubláum lit á kortinu.
Uppgötvuðu hafstraum og kenna hann við Ísland
Norskir vísindamenn hafa borið kennsl á nýtt fyrirbæri í hafinu sem hefur umtalsverð áhrif á loftslag á okkar norðlægu slóðum. Hafstraumurinn hefur fengið nafnið Íslands-Færeyja brekkustraumurinn (e. Iceland-Faroe Slope Jet).
Kjarninn 24. október 2020
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri
Segir endurbata í ferðaþjónustu vera hröðustu leiðina úr kreppunni
Fyrrverandi seðlabankastjóri telur að aukin virkni ferðaþjónustunnar sé fljótvirkasta leiðin til að ná viðsnúningi í hagkerfinu.
Kjarninn 24. október 2020
Nasistar, rasistar, fasistar og hvíthettir – eða kannski bara einn stór misskilningur?
Viðbrögð lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu við fánamálinu hafa verið afgerandi – en embættið styður ekki með neinum hætti hatursorðræðu eða merki sem ýta undir slíkt. Það hefur þó ekki verið nóg til að lægja öldurnar á samfélagsmiðlum.
Kjarninn 24. október 2020
Meirihluti borgarstjórnar stendur á bak við þá sýn sem birtist í tillögunum að breyttu aðalskipulagi fram til ársins 2040.
Borgaryfirvöld vilja meiri borg og færri bíla
Borgaryfirvöld hafa kynnt breytingar á aðalskipulagi Reykjavíkur, sem framlengja núgildandi skipulag til ársins 2040. Háleit markmið eru sett um byggingu 1.000 íbúða á ári að meðaltali, alls rúmlega 24 þúsund talsins til 2040 ef vöxtur verður kröftugur.
Kjarninn 24. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None