Árlegur útblástur Íslands mun valda dauða þúsund manns

Hlynur Orri Stefánsson fjallar um þau áhrif sem Íslendingar geta haft með því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í aðsendri grein.

Auglýsing

Margir finna til von­leysis gagn­vart þeirri lofts­lagsvá sem mann­kynið stendur frammi fyr­ir. Stöðugt ber­ast fréttir af nátt­úru­ham­förum sem rekja má beint eða óbeint til los­unar gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, og sem munu verða æ tíð­ari ef losun dregst ekki veru­lega sam­an. Þrátt fyrir það hafa fá ríki heims stigið þau skref sem nauð­syn­leg eru til að bregð­ast við vánni. Engin ein þjóð getur leyst þetta alþjóð­lega vanda­mál upp á sitt eins­dæmi, og því er kannski skilj­an­legt að margir spyrji: Skiptir ein­hverju máli hvað litla Ísland gerir í þessum efn­um? ­Sama hvað við gerum verða lofts­lags­hörm­ung­arnar sífellt verri ef stærri þjóðir breyta ekki um stefnu.

Við­horf svipað þessu má lesa úr grein Karls Gauta Hjalta­son­ar, þing­manns Mið­flokks­ins, sem birt­ist í Morg­un­blað­inu þann 17. þessa mán­að­ar. Þar segir hann: „Margir láta nú sem svo að Ísland geti bjargað heim­inum með aðgerðum og snúið við losun koltví­sýr­ings út í and­rúms­loft­ið. Þar verður að hafa í huga að Ísland ber ábyrgð á um 0,012% af heild­ar­losun heims­ins.“

Hlut­fallið sem Karl Gauti nefnir er nærri lagi ef losun Íslands­ án alþjóða­sam­gangna og land­notk­un­ar árið 2019 er borin saman við heild­ar­losun það ár. Heild­ar­hlut­fallið er hins vegar hærra. En hvað um það; hvernig sem á það er litið er heild­ar­losun Íslands af gróð­ur­húsa­loft­teg­undum mjög lítil sam­an­borin við heild­ar­losun allra ríkja.

Auglýsing

En er þetta virki­lega rétt nálgun til að meta hvort það skipti máli að Ísland taki sig á í lofts­lags­mál­um? Við örlitla umhugsun ætti flestum að verða ljóst að svo er ekki. Þótt við Íslend­ingar getum ekki stöðvað lofts­lags­breyt­ing­arnar upp á okkar eins­dæmi, getum við dregið úr þeim og nei­kvæðum afleið­ingum þeirra. Í því sam­hengi má nefna að vænta má að árleg losun Íslands und­an­farin ár muni valda rúm­lega þús­und dauðs­föllum vegna lofts­lags­breyt­inga á árunum 2020 til 2100 (flestum í fátæk­ari lönd­um). Til mik­ils er sem sagt að vinna: Með því einu að draga losun Íslands saman um eitt pró­sentu­stig t.d. árið 2019 hefði mátt vænta þess að tíu manns­lífum væri bjargað fram til árs­ins 2100.

Ofan­greindar tölur byggja á rann­sókn frá­ Col­umbi­a-há­skóla í Banda­ríkj­unum þar sem reynt var að leggja mat á áhrif los­unar gróð­ur­húsa­loft­teg­unda á „um­framdauðs­föll“ (e. excess deaths) vegna ­lofts­lags­breyt­inga. Nið­ur­staðan varð meðal ann­ars sú að miðað við heild­ar­los­un­ina eins og hún var árið 2020 hefði mátt draga úr vænt­an­legum dauðs­föllum vegna ­lofts­lags­breyt­inga fram til árs­ins 2100 um 226 með því að minnka los­un­ina um ­þús­und kílótonn. Sam­kvæmt Umhverf­is­stofnun hefur árleg losun Íslands und­an­farin ár verið hátt í fimm þús­und kílótonn (án alþjóða­sam­gangna og land­notk­un­ar). Á hverju ári hefðum við á Íslandi sem sagt getað bjargað tvö hund­ruð manns­lífum með því að draga los­un­ina saman um fimmt­ung.

Mat á borð við þetta er að sjálf­sögðu háð mik­illi óvissu. Ómögu­legt er að meta með nákvæmni hve mörgum manns­lífum við getum bjargað með því að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Engu síður er aug­ljóst að til mik­ils er að vinna. Þeir sem telja vert að bjarga manns­lífum geta haft þetta í huga við Alþing­is­kosn­ing­arnar á laug­ar­dag. Kosn­inga­úr­slitin munu vissu­lega ekki „bjarga heim­in­um“, né koma í veg fyrir lofts­lags­breyt­ing­arn­ar. En þau geta haft áhrif á hversu margir munu deyja vegna þeirra.

Höf­undur er dós­ent í hag­nýtri heim­speki við Stokk­hólms­há­skóla og ráð­gjafi í lofts­lags­málum hjá Institu­tet för framtids­stu­dier í Stokk­hólmi.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mynd frá sænsku strandgæslunni sýnir hversu stór hvert og eitt gat á leiðslunni er. Uppstreymið raskaði sjó á um kílómetra svæði.
Fjöldi herskipa við gaslekana – Svæðið skilgreint sem „glæpavettvangur“
Þótt gas flæði ekki lengur út úr gasleiðslum Nord Stream 1 og 2 er enn gas í þeim. Á vettvang streymir nú fjöldi herskipa frá nokkrum ríkjum. Rússar gætu talið sig eiga rétt á að koma að rannsókninni þar sem atvikið átti sér stað á alþjóðlegu hafsvæði.
Kjarninn 3. október 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Kvenskörungurinn Jóninna Sigurðardóttir
Kjarninn 3. október 2022
Jóhann Páll Jóhannsson, þingmaður Samfylkingarinnar, er fyrsti flutningsmaður breytinga á lögum um stöðuveitingar.
Óheimilt verði að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi
Þingmaður Samfylkingar fer fyrir frumvarpi um breytingar á lögum um stöðuveitingar þar sem ráðherra verður óheimilt að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi. Einnig er lagt til að takmarka heimildir ráðherra til stöðuveitinga án auglýsingar.
Kjarninn 3. október 2022
Karl Englandskonungur hafði áhuga á að sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í Egyptalandi í næsta mánuði. Liz Truss forsætisráðherra finnst það ekki svo góð hugmynd.
Truss vill ekki að Karl konungur sæki COP27
Umhverfismál hafa löngum verið Karli konungi hugleikin. Hann mun hins vegar ekki sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í næsta mánuði þar sem Lis Truzz forsætisráðherra ráðlagði honum að fara ekki.
Kjarninn 3. október 2022
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Segir Jón Baldvin „haga sér eins og rándýr sem velur bráð sína af kostgæfni“
Fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar segir að Íslendingar eigi „mjög erfitt með að horfast í augu við að flottir karlar misbeiti valdi sínu gagnvart ungum konum og körlum.“ Það þurfi hins vegar að horfast í augu við að þeir geri það.
Kjarninn 3. október 2022
Joola marar í hálfu kafi undan ströndum Gambíu, daginn eftir slysið.
444 börn
Titanic Afríku hefur ferjan Joola verið kölluð. Það er þó sannarlega ekki vegna glæsileika hennar heldur af því að hún hlaut sömu skelfilegu örlög.
Kjarninn 2. október 2022
Ólöf Sverrisdóttir ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi í eitt ár. Úr varð ljóðabókin Hvítar fjaðrir.
Ljóðin féllu eins og hvítar fjaðrir af himnum ofan
Ólöf Sverrisdóttir leikkona ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi og við það fóru ljóðin að koma til hennar í svefnrofanum á morgnana. Afraksturinn ber heitið „Hvítar fjaðrir“ og safnað er fyrir útgáfu ljóðabókarinnar á Karolina fund.
Kjarninn 2. október 2022
Nýtt deiliskipulag gerir ráð fyrir meira byggingarmagni en hið eldra.
Líkja fyrirhugaðri nýbyggingu í Mosfellsbæ við vegginn mikla í Game of Thrones
Íbúar við götuna Bjarkarholt í miðbæ Mosfellsbæjar gera sumir verulegar athugasemdir við breytingar sem stendur til að gera á deiliskipulagi uppbyggingarreits í næsta nágrenni heimilis þeirra.
Kjarninn 2. október 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar