Déjà vu?

Hlöðver Skúli Hákonarson skrifar um seinni umferð forsetakosninga í Frakklandi sem fram fer á sunnudag.

Auglýsing

Þann 24. apríl næst­kom­andi munu Frakkar kjósa for­seta sinn til næstu fimm ára. Í fyrri umferð­inni sem fór fram 10. apríl voru Emmanuel Macron og Mar­ine Le Pen atkvæða­mest meðal tólf fram­bjóð­enda og munu því end­ur­taka leik­inn frá því fyrir fimm árum þegar þau tvö mætt­ust í seinni umferð kosn­ing­anna. Það væri þó hæpið að segja að lítið hafi breyst síðan þá, en í fyrri umferð yfir­stand­andi kosn­inga hlutu öfga­öfl af hægri og vinstri væng stjórn­mál­anna, þar með tal­inn flokkur Le Pen, sam­an­lagt 58% atkvæða – úr tæpum helm­ing árið 2017. Gömlu stór­flokk­arnir tveir, sós­í­alistar og repúblikan­ar, biðu sögu­legt afhroð er þeir hlutu sam­an­lagt tæp 8% atkvæða. Öfga­væð­ing stjórn­mál­anna virð­ist komin til að vera.

Macron hlaut góða kosn­ingu í fyrri umferð og fékk 28% atkvæða gegn 23% Le Pen. Er það fjórum pró­sentu­stigum meira en hann hlaut árið 2017 og hæsta hlut­fall sitj­andi for­seta síðan 1988. Þessi góða útkoma kann að skýr­ast af bættri stöðu efna­hags­mála á kjör­tíma­bil­inu, með auk­inni fram­leiðni og minnk­andi atvinnu­leysi í land­inu. Þá hefur Macron tek­ist ágæt­lega að fylla það tóma­rúm sem Ang­ela Merkel skildi eftir sig sem eig­in­legur leið­togi Evr­ópu­sam­bands­ins á alþjóða­sviði.

Auglýsing

Emmanuel Macron hefur hins vegar ekki verið óum­deildur for­seti. Eftir sann­fær­andi sigur árið 2017 voru miklar vænt­ingar til hans og ætl­aði hann sér að umbylta frönskum stjórn­málum og end­ur­vekja trú almenn­ings á þeim með sínum nýja „hvorki vinstri né hægri“ flokki, La Répu­blique en Marche. Það átti þó alltaf eftir að verða brött brekka fyrir Macron sem er mót­aður í því umhverfi sem alið hefur af sér franska stjórn­mála­menn um langa hríð. Eftir mennta­skóla­próf úr hinum virta Lycée IV lá leiðin í háskól­ana Sci­ences Po og ENA, þar sem sex af átta for­setum fimmta lýð­veld­is­ins hafa stundað nám. Við tók starfs­fer­ill hjá fjár­mála­ráðu­neyt­inu og Rothschild bank­anum þangað til hann tók við ýmsum emb­ættum í rík­is­stjórn François Hollande, þar á meðal emb­ætti fjár­mála­ráð­herra.

Í ljósi þessa vilja margir meina að for­set­inn sé hald­inn ákveð­inni for­rétt­inda­blindu. Með fyrstu fjár­lögum hans var auð­legð­ar­skattur sem lagður hafði verið á þá tekju­hæstu lagður nið­ur, og eftir ein­ungis eitt ár á for­seta­stóli hófu gulv­estungar að mót­mæla ákvörðun hans um að skatt­leggja elds­neyti – en það kom einkar illa niður á fólki utan stór­borga þar sem almenn­ings­sam­göngur eru af skornum skammti. Þá sætti það gagn­rýni þegar Macron sagð­ist hyggj­ast „gera óbólu­settum lífið leitt“ í tengslum við bólu­setn­ing­ar­á­tak í heims­far­aldr­inum og þóttu þau ummæli bera merki um yfir­læti for­set­ans. Einnig vakti það athygli þegar hann las yfir tán­ingi á opin­berum við­burði eftir að sá síð­ar­nefndi hafði kallað for­set­ann „Manu“ (al­geng stytt­ing á nafn­inu Emmanu­el): „Þetta mátt þú ekki. Þú kallar mig herra for­seta,“ svar­aði hann um hæl í ákveðnum tón. Eru þetta ein­ungis fáein dæmi um óheppi­leg ummæli sem for­set­inn hefur látið falla og hafa orðið til­efni umræðu um að hann sé fjar­lægur fólk­inu og jafn­vel hroka­full­ur.

Mar­ine Le Pen, leið­togi öfga­hægri­flokks­ins Rass­emblem­ent National, er talin eiga raun­hæfa mögu­leika á að sigra í kosn­ing­unum – en þó minni en Macron. Hún hefur síð­ast­liðin fimm ár reynt að hrista af sér það neó-fasíska orð­spor sem faðir hennar kom á flokk­inn sem stofn­andi og leið­togi hans til margra ára. Til að höfða til breið­ari hóps hefur harð­línu­stefnu flokks­ins gegn ESB aðild verið snúið upp í vilja til að fara í yfir­grips­miklar umbætur á sam­band­inu. Flokk­ur­inn aðhyllist þó enn harð­línu­stefnu í inn­flytj­enda­málum og vill til að mynda binda enda á rétt þeirra sem fæð­ast í Frakk­landi til að öðl­ast sjálf­krafa rík­is­borg­ara­rétt. Þá vill hún banna and­lits­blæjur múslima og gefa frönskum rík­is­borg­urum for­gang að félags­legum úrræðum og atvinnu­tæki­fær­um. Aug­ljóst er að slíkar íviln­anir fyrir eina útvalda þjóð innan ESB stang­ast á við jafn­ræð­is­reglu sam­bands­ins og aðrar grunn­hug­sjónir þess.

Á næstu dögum munu báðir fram­bjóð­endur reyna að höfða til þeirra sem ekki kusu þá í fyrstu umferð. Bæði eiga þau það sam­eig­in­legt að ná ekki sér­stak­lega vel til vinstri sinn­aðs fólks, ungs fólks og umhverf­is­sinna. Það var rót­tæki vinstri­mað­ur­inn Jean-Luc Mélenchon sem tók þessi atkvæði til sín í fyrri umferð en hann hlaut flest atkvæði meðal unga fólks­ins og tæp 22% í heild­ina, og var því rúmu einu pró­sentu­stigi frá því að fella út Le Pen sem mót­fram­bjóð­anda Macron í seinni umferð. Le Pen hefur nú þegar haf­ist handa við að vísa á bug ásök­unum um að hún sé efa­semd­ar­mann­eskja í lofts­lags­mál­um, og Macron hyggst nú leggja aukna áherslu á lofts­lags­mál með því að færa mála­flokk­inn yfir til for­sæt­is­ráðu­neyt­is­ins.

Hvort þessi breytta taktík muni sann­færa ungt fólk, eða fá það yfir höfuð til að mæta á kjör­stað, er ekki víst. Mélenchon hefur hvatt kjós­endur sína til að kjósa ekki Le Pen, en hefur á hinn bóg­inn ekki lýst yfir stuðn­ingi við Macron. Slík ákvörðun hefur áður reynst örlaga­rík í franskri stjórn­mála­sögu. Árið 1981 neit­aði Jacques Chirac, sem endað hafði í þriðja sæti, að lýsa yfir stuðn­ingi við sitj­andi for­seta og félaga sinn úr hægri sam­steypu­stjórn­inni, Valéry Giscard d‘Esta­ing; með þeim afleið­ingum að sós­í­alist­inn François Mitt­errand bar óvænt sigur úr býtum með 52% gegn 48% atkvæðum d‘Esta­ing.

Hlut­fall þeirra sem sátu heima í fyrri umferð­inni þann 10. apríl síð­ast­lið­inn er það hæsta síðan 2002, þegar faðir Mar­ine, Jean-Marie Le Pen, komst óvænt í aðra umferð kosn­ing­anna. Sú kosn­ing vakti óhug meðal margra og franska þjóðin svar­aði með því að mynda svo­kall­aðan lýð­ræð­is­skjöld – front répu­blicain – til að koma í veg fyrir að öfga­hægrið næði völd­um. Úr varð svo að Chirac, þá sitj­andi for­seti, hlaut sann­fær­andi end­ur­kjör með 82% atkvæða. Ekki er víst að fólk muni fylkj­ast á sama hátt á kjör­stað þann 24. apríl næst­kom­andi, en fyrir marga á vinstri vængnum yrði það stór biti að kyngja að halda út fimm ár í við­bót af Macron.

Ljóst er að kjós­endur í Frakk­landi hafa á milli tveggja val­kosta að velja. Annar talar fyrir frjáls­lyndi, hinn fyrir þjóð­ern­is­hyggju. Annar fyrir alþjóða­sam­vinnu, hinn fyrir ein­angr­un­ar­stefnu. Annar hefur talað fyrir og leitt sam­stillt svar Evr­ópu­þjóða gegn ofríki Pútíns, hinn leiðir flokk sem stendur í skuld við rúss­neska ríkið um níu milljón evra lán sem hann þáði til að há kosn­inga­bar­áttu. Tak­ist Macron að sigra í kosn­ing­unum í annað sinn mun hans bíða það flókna hlut­verk að draga úr því stig­magn­andi van­trausti sem þjóðin hefur á stjórn­málum í land­inu. Nái hann því ekki er ekki víst að þjóðin leyfi frjáls­lynd­inu að njóta vafans að fimm árum liðn­um.

Höf­undur stundar meist­ara­nám í Evr­ópu­fræðum við Sci­ences Po og er starfs­nemi hjá Efna­hags- og fram­fara­stofn­un­inni (OECD) í Par­ís.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Tíu þúsund risastórar vindmyllur
Á næstu árum og áratugum verða reistar 10 þúsund vindmyllur, til raforkuframleiðslu, í Norðursjónum. Samkomulag um þessa risaframkvæmd, sem fjórar þjóðir standa að, var undirritað í Danmörku sl. miðvikudag.
Kjarninn 22. maí 2022
Jódís Skúladóttir þingmaður VG.
Segir náin tengsl á milli hatursglæpa, vændis, kvenhaturs og útlendingahaturs
Þingmaður Vinstri grænna segir að hinsegin fólk sem fellur undir hatt fleiri minnihlutahópa sé útsettara fyrir ofbeldi en annað hinsegin fólk og því sé aldrei hægt að gefa afslátt í málaflokkum sem viðkoma þessum hópum.
Kjarninn 21. maí 2022
Hanna Katrín Friðriksson þingmaður Viðreisnar.
„Hvernig stendur á þessari vitleysu?“
Þingflokksformaður Viðreisnar telur að líta þurfi á heilbrigðiskerfið í heild sinni og spyr hvort það sé „í alvöru til of mikils ætlast að stjórnvöld ráði við það verkefni án þess að það bitni á heilsu og líðan fólks“.
Kjarninn 21. maí 2022
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ er í lykilstöðu um myndun meirihluta bæjarstjórnar.
Viðræðum Framsóknarflokksins og Vina Mosfellsbæjar slitið
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ tilkynnti Vinum Mosfellsbæjar skömmu fyrir áætlaðan fund þeirra í morgun að ákveðið hefði verið að slíta viðræðum. Líklegast er að Framsókn horfi til þess að mynda meirihluta með Samfylkingunni og Viðreisn.
Kjarninn 21. maí 2022
Gísli Pálsson
„Svartur undir stýri“: Tungutak á tímum kynþáttafordóma
Kjarninn 21. maí 2022
Horft frá toppi Úlfarsfells yfir Blikastaði
Blikastaðir eru „fallegasta byggingarland við innanverðan Faxaflóa“
„Notaleg“ laxveiði, æðardúnn í eina sæng á ári og næstu nágrannar huldufólk í hóli og kerling í bæjarfjallinu. Blikastaðir, ein fyrsta jörðin sem Viðeyjarklaustur eignaðist á 13. öld, á sér merka sögu.
Kjarninn 21. maí 2022
Selur í sínu náttúrulega umhverfi.
Ætla að gelda selina í garðinum með lyfjum
Borgaryfirvöld fundu enga lausn á óviðunandi aðstöðu selanna í Húsdýragarðinum aðra en að stækka laugina. Þeir yngstu gætu átt 3-4 áratugi eftir ólifaða. 20-30 kópum sem fæðst hafa í garðinum hefur verið lógað frá opnun hans.
Kjarninn 21. maí 2022
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar