Fjármálaráðherra býður upp á útúrsnúning

Stefán Ólafsson segir að barnabætur séu ekki styrkur til foreldra, heldur tekjutilfærsla milli tímabila á starfsævinni. Að meðhöndla barnabætur eins og ölmusugreiðslur, eins og sumir stjórnmálamenn geri, sé því bæði rangt og algerlega óviðeigandi.

Auglýsing

Í byrjun vik­unnar birti Efl­ing-­stétt­ar­fé­lag fyrsta tölu­blað af Kjara­f­rétt­um,sem verður reglu­bundin útgáfa er kemur á fram­færi stað­reyndum um lífs­kjör lág­launa­fólks. Þar voru sýnd ný gögn frá OECD um örlæti barna­bóta í aðild­ar­ríkj­un­um, þ.m.t. Íslandi.

Þar kom skýr­lega fram að örlæti barna­bóta til ein­stæðra for­eldra sem eru nærri lág­marks­laun­um, með tvö börn (6 og 9 ára), er með minna móti á Íslandi í sam­an­burði við hin aðild­ar­ríkin og miklu minna en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Samt er þetta sá hópur sem fær hæstu barna­bæt­urnar út úr íslenska kerf­in­u. 

Hjón og sam­búð­ar­fólk, einnig með tvö börn á sama aldri, sem hafa tekjur mitt á milli með­al­launa og fátækt­ar­marka, fá lök­ustu barna­bæt­urnar af öllum aðild­ar­ríkj­unum sem á annað borð eru með barna­bætur fyrir hjóna­fólk. Ein­ungis þjóðir á mun lægra hag­sæld­ar­stigi en Íslend­ingar og þjóðir sem búa við afar slök vel­ferð­ar­kerfi eru neðar en við (t.d. Banda­rík­in).

Þetta er afleit útkoma fyrir hag­sæld­ar­ríki eins og Ísland sem vill vera með lífs­kjör sem eru sam­keppn­is­hæf við hinar nor­rænu þjóð­irn­ar.

Við­brögð fjár­mála­ráð­herra

Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra brást við fréttum RÚV af mál­inu og sagði að horft væri fram­hjá því að Ísland er með há útgjöld til ann­arra þátta fjöl­skyldu­mála, einkum í rekstur leik­skóla og í fæð­ing­ar­or­lof. 

Boð­skap­ur­inn var sem sagt sá, að fyrst við erum með góða leik­skóla fyrir nær öll börn til 5 ára ald­urs þá þurfi fólk ekki að fá háar barna­bætur (til 18 ára ald­ur­s). Menn ættu að vera ánægðir með stöð­una eins og hún er.

Auglýsing
En hinar nor­rænu þjóð­irnar eru bæði með góða leik­skóla og ríf­legar barna­bæt­ur! Raunar eru þær einnig með löng og vel fjár­mögnuð fæð­ing­ar­or­lof. Þetta eru því engin rök gegn því að Ísland lagi örlæti barna­bóta, heldur útúr­snún­ing­ur.

Annað sem Bjarni Bene­dikts­son nefndi er að í sam­an­burði sem gerður var á vegum ráðu­neyt­is­ins fyrir nokkrum árum (skýrsla Axel Hall o.fl.) þá kom fram að „óskertar barna­bætur" væru ekki áber­andi lægri á Íslandi en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. 

Það er rétt, en segir bara hluta sög­unn­ar, því þá er horft fram þeirri sér­stöðu Íslands að hér eru bæt­urnar skertar harka­lega og það strax við lág­marks­laun. Það fá því fáir full­vinn­andi for­eldrar óskertar barna­bætur á Íslandi, nema helst þeir sem eru á stríp­uðum lág­marks­launum og svo skattsvik­arar sem gefa ekki upp neinar launa­tekj­ur.

Þegar lægst laun­aða fólkið freistar þess að auka vinnu sína til að bæta hag barna sinna þá hverfa barna­bæt­urnar hratt og lengja leið­ina til raun­veru­legra kjara­bóta. Þetta er afleið­ing af því hversu neð­ar­lega í launa­stig­anum skerð­ingin hefst.

Þess vegna er gerður sam­an­burður á „greiddum barna­bótum" í gögnum OECD, sem Kjara­f­réttir Efl­ingar styðj­ast við. Það er auð­vitað það sem máli skipt­ir, hvað fólk fær í hend­urnar - og útkoma er sem sagt afleit fyrir Ísland. 

Það þriðja sem Bjarni Bene­dikts­son nefnir og telur mik­inn kost við íslensku barna­bæt­urnar er að þær fari mest til þeirra tekju­lægri. Tekju­teng­ingar eru út af fyrir sig þol­an­legar á barna­bótum ef þær eru til að skerða út alvöru hátekju­fólk (í Dan­mörku er byrjað að skerða við um 1,3 millj­ónir á mán­uð­i). En á Íslandi eru bæt­urnar skornar hratt niður um leið og fólk skríður upp fyrir lág­marks­laun (351.000 á mán­uði, fyrir skatt) og eru að mestu búnar að fjara út þegar fólk nær með­al­laun­um. 

Með þessu er búið að breyta barna­bótum á Íslandi úr borg­ara­rétt­indum fyrir launa­fólk í ölm­usu til þeirra allra fátæk­ustu (og til skattsvik­ara), með miklu offari í skerð­ing­un­um. Við­un­andi kerfi ætti að vera þannig að skerð­ingar hefj­ist ekki fyrr en við með­al­tekjur eða nálægt þeim. Þá myndi kerfið virka eðli­lega og létta barna­fjöl­skyldum fram­færslu­byrð­arn­ar.

Til hvers eru barna­bæt­ur?

Barna­bætur eru ekki styrkur til for­eldra, heldur tekju­til­færsla milli tíma­bila á starfsæv­inni. Fólk fær barna­bætur á fyrri hlut­an­um, þegar það er að stofna fjöl­skyldu og koma sér upp hús­næði, það er þegar fram­færslu­byrðin er mest og launin lægst. Þær eru greiddar út sem lækkun á álögðum tekju­skatt­i. 

Svo á seinni hluta starfsæv­innar þegar börnin eru farin úr hreiðr­inu og launin orðin hærri, þá greiðir sama fólkið hærri tekju­skatt til að fjár­magna barna­bætur til næstu kyn­slóðar á eft­ir. Þetta er því fyr­ir­komu­lag til að dreifa fram­færslu­byrð­inni jafnar milli skeiða á lífs­hlaup­inu og fólkið greiðir fyrir þetta sjálft. 

Að með­höndla barna­bætur eins og ölm­usu­greiðsl­ur, eins og sumir stjórn­mála­menn gera, er því bæði rangt og alger­lega óvið­eig­andi. Þetta er bæði skyn­sam­legt og rétt­látt fyr­ir­komu­lag.

Á Íslandi er því verk að vinna við að laga stór­gallað barna­bóta­kerf­i. 

Höfnu­dur er pró­fessor emeritus við HÍ og starfar sem sér­fræð­ingur hjá Efl­ing­u-­stétt­ar­fé­lagi.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hinrik Örn Bjarnason er framkvæmdastjóri N1.
Loðin svör um endurgreiðslur til neytenda berast frá N1 Rafmagni
Óskir um útskýringar á því af hverju N1 Rafmagn, sem hefur frá sumrinu 2020 rukkað þrautavaraviðskiptavini meira fyrir rafmagn en almenna viðskiptavini, ætli einungis að endurgreiða mismun undanfarinna tveggja mánaða, skila loðnum svörum.
Kjarninn 26. janúar 2022
Aksturskostnaður Ásmundar Friðrikssonar 34 milljónir frá því að hann settist á þing
Kostnaður almennings vegna aksturs þingmanna jókst um ellefu prósent milli ára. Fjórir af þeim fimm þingmönnum sem keyra mest eru í Sjálfstæðisflokknum og fá yfir 30 prósent allra endurgreiðslna vegna aksturs.
Kjarninn 26. janúar 2022
Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur.
Tímabært að „henda grímunni“
Í dag kemur í ljós hvort dönsk stjórnvöld fallist á tillögu farsóttarnefndar um að aflétta nær öllum takmörkunum í landinu á næstu dögum. „Tímabært“ segja margir sérfræðingar en einhverjir eru þó skeptískir á tímasetningu.
Kjarninn 26. janúar 2022
Íslandsbanki býst við að verðhækkanirnar á húsnæðismarkaðnum róist á árinu.
Spá fjögurra prósenta stýrivöxtum eftir tvö ár
Í nýrri þjóðhagsspá Íslandsbanka er gert ráð fyrir að stýrivextir verði 3,25 prósent á árinu. Í ársbyrjun 2024 verði vextirnir svo komnir í fjögur prósent, sem bankinn telur vera nálægt jafnvægisgildi þeirra.
Kjarninn 26. janúar 2022
SÁÁ fordæmir vændiskaup fyrrum formanns og ætlar að ráðast í gagngera skoðun
SÁÁ ætlar að gera nauðsynlegar umbætur á starfi sínu og kappkosta að tryggja öryggi skjólstæðinga sinna sem margir eru í viðkvæmri stöðu. „Umfram allt stöndum við með þolendum.“
Kjarninn 25. janúar 2022
Svandís Svavarsdóttir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Segir þá samþjöppun sem átt hefur sér stað í sjávarútvegi ekki sanngjarna
Sjávar- og landbúnaðarráðherra og formaður Viðreisnar tókust á um sjávarútvegsmál á þingi í dag.
Kjarninn 25. janúar 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri og Sigurður Ingi Jóhannsson innviðaráðherra tóku við félagshagfræðilegri greiningu um Sundabraut í gær.
Sundabraut samfélagslega hagkvæm, fækkar eknum kílómetrum en fjölgar bílferðum
Ábatinn af lagningu Sundabrautar fyrir samfélagið gæti numið allt að 236 milljörðum króna, samkvæmt greiningu Mannvits og COWI. Eknum kílómetrum gæti fækkað um rúmlega 140 þúsund á dag, en daglegum bílferðum gæti að sama skapi fjölgað um þúsundir.
Kjarninn 25. janúar 2022
Andrés Ingi Jónsson þingmaður Pírata.
„Það er lygi hjá Útlendingastofnun“
Miklar umræður sköpuðust á þingi í dag um fyrirkomulag er varðar afgreiðslu umsókna um ríkisborgararétt.
Kjarninn 25. janúar 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar