Hinsegin fjármögnun

10923676_1545901802325772_9085015679248794662_n.jpg
Auglýsing

Hinsegin fjár­mögnun Mov­ing mainstr­eam er yfir­skrift skýrslu sem kom út um hóp­fjár­mögnun á vegum Cambridge háskóla í vik­unni. Á Íslandi gæti þessi yfir­skrift vel átt við und­an­farna mán­uði. Síð­ustu jól hefði verið hægt að redda öllum jóla­gjöf­unum með bók­um, geisla­diskum og spilum sem komu út eftir hóp­fjár­mögn­un.

Í umræð­unni snemma á þessu ári um faldar skatta­upp­lýs­ingar heyrð­ust fljótt upp­á­stungur um að almenn­ingur hóp­fjár­magn­aði kaup sönn­un­ar­gögnum yrði hið opin­bera trekt til. Á sama tíma brugð­ust nokkrir fyrr­ver­andi starfs­menn DV við dram­tat­ískum breyt­ingum á eign­ar­haldi blaðs­ins með því að hóp­fjár­magna Stund­ina, nýjan mið­il, á Karol­ina Fund. Stundin lét þannig reyna á mátt fjöld­ans og um 1300 manns svör­uðu kall­inu, flestir á innan við sóla­hring. Cambridge skýrslan talar um hóp­fjár­mögnun sem “óhefð­bundna fjár­mögn­un”. Umfang hennar var strax árið 2013 í það minnsta 5.1 millj­arðar banda­ríkja­dala alþjóð­lega. Þó þetta sé enn brota­brot allrar fjár­mögn­unar sýna flestar tölur mikla aukn­ingu á milli ára á þess­ari starf­semi, s.s. 144% vöxt 2014 í Evr­ópu.

Allt snýst þetta um peninga. Hópfjármögnun er nú orðin, og skömmum tíma, ein stoðin í færslu á fjármagni til verkefna. Allt snýst þetta um pen­inga. Hóp­fjár­mögnun er nú orð­in, og skömmum tíma, ein stoðin í færslu á fjár­magni til verk­efna.

Auglýsing

 

Umfang hóp­fjár­mögn­unar á Karol­ina Fund árið 2014 var til að mynda 400% miðað við árið á und­an. Það er því ljóst að vöxt­ur­inn er hrað­ur, en ætli “hinseg­in” fjár­mögnun verði ein­hvern­tíman venju­leg? Kyn­slóðir 20. ald­ar­innar ólust upp við miðla eins og útvarp og sjón­varp, þar sem ein rödd tal­aði til millj­ón­ana ann­arra, og aðeins aðra átt­ina. Á félags­væddu inter­neti síð­ustu ára hefur þessu verið umturn­að, og okkur þykir jafn sjálf­sagt að hlaða upp eigin mynd­skeiði og okkur þykir að horfa á ann­arra. Við kommentum okkar eigin sjón­ar­miðum við­stöðu­laust á skila­boð að ofan og rit­stýrum okkar eigin frétta­veitu beint til okkar vina í gegnum vett­vanga eða “plat­forma”.

Hóp­fjár­mögnun yfir­færir þessi nýju menn­ing­ar­legu módel yfir á fjár­mögn­un. Les­endur bóka, til dæm­is, eru ekki lengur aðeins neyt­endur á afurð sem rit­stjórar eða for­lög ákveða að eigi að verða til. Þeir geita tekið sig saman til að leggja fram pen­ing­ana sem til þarf til að gefa út bók fyr­ir­fram gegn ein­taki af útkom­unni síð­ar. Þess­háttar hóp­fjár­mögnun nefn­ist umb­un­ar­hóp­fjár­mögnun (rewards based crowd­fund­ing) og er sú sem þekk­ist nú á Karol­ina Fund, en önnur módel tíðkast einnig. Þannig sýnir Cambridge skýrslan fram á mjög mik­inn vöxt hóp­fjár­mögn­unar á láns­fé. Þá taka hund­ruðir eða þús­undir manna sig saman um að lána verk­efni, fyr­ir­tæki eða ein­stak­ling pen­inga, beint sín á milli.

Í þess­háttar lánast­ar­semi verða milli­lið­irn­ir, fjár­mála­stofn­un­arn­ir, oft óþarfar eða útund­an, enda nefn­ist starf­semin oft jafn­ingja­lán (peer­to­peer lend­ing). Annað módel sem mikið hefur verið rætt og vex hratt er hluta­fjár­fjár­mögnun (equitty based crowd­fund­ing) þar sem umbun fjöld­ans sem tekur þátt í fjár­mögn­un­inni er ekki afurð frameiðls­unnar heldur hlutur í fyr­ir­tæk­inu.

Bankar eins og árið 1900?



Að mörgu leyti virkar fjár­magn enn eins og gamla sjón­varpsmastrið og við­tæk­ið: Stórar stofn­anir deila og drotna til minni aðila. Einn höf­unda skýrsl­unn­ar, Bryan Zhang, benti íný­legum fyr­ir­lestri á að engin grund­vallar breyt­ing hafi orðið á skil­virkni bankast­ar­semi frá því árið 1900, þó að síðan þá hafi bank­arnir lagt undir sig sífellt stærri hluta hag­kerf­is­ins. Þessi þver­sögn milli gríð­ar­legs vaxtar sem ekki eigi sér sam­svörun í skil­virkni útskýri mögu­leik­ann a upp­gangi óhefð­bund­innar fjár­mögn­un­ar.

Þarna kemur auð­vitað líka til almenn­ari notk­unar á net­inu í dag­legu lífi sem gerir það praktískt fyrir stóra hópa að vinna saman sem einn. Bryan Zhang nefnir einnig að víð­tæk tor­tryggni mælist nú meðal almenn­ings gagn­vart stórum stofn­un­um, sem geti einnig útskýrt þennan vöxt.

Staða Íslands



Cambridge skýrslan áætlar að umfang óhefð­bund­innar fjár­mögn­unar á Íslandi sé nú um 1,9 evrur á hvern íbúa. Þetta er nokkuð á undan Dan­mörku og Nor­egi, en tölu­vert á eftir Svíð­þjóð þar sem óhefð­bundin fjár­mögnun var 10.9 evra á mann, og langt á eftir Bret­landi, sem leiðir list­ann miðað við höfða­tölu. Þar sá hvert manns­barn fyrir 36 evrum í óhefð­bundna fjár­mögnun árið 2014. Óhefð­bundin fjár­mögnun á Íslandi á því mögu­lega mikið inni, og myndi næstum tutt­ugu­fald­ast við það eitt að ná núver­andi stöðu breska mark­að­ar­ins. Munar þar að ein­hverju leyti um að hér á landi hefur hóp­fjár­mögnun á láns­ og hlutafé ekki haf­ist að neinu ráði enn.

Stundin nýtti sér hópfjármögnun til þess að koma fótunum undir fjölmiðilinn, með góðum árangri. Stundin nýtti sér hóp­fjár­mögnun til þess að koma fót­unum undir fjöl­mið­il­inn, með góðum árangri.

Stofn­anir taka við sér



Í flestum evr­ópu­ríkjum á sér stað eða hefur nú þegar farið fram ein­hvers­konar þróun á reglu­verki sam­hliða upp­gang hóp­fjár­mögn­un­ar, sér­stak­lega þegar kemur að hluta­fjár og lána­starf­semi, sem erfir eldra umhverfi. Margt fleira bendir til þess að stofn­anir séu að taka í rík­ara mæli eftir því að hinsegin fjár­mögnun sé að koma út í dags­ljósið, og að bankar og hefð­bundnar fjár­mála­stofn­anir reyni að aðlaga sig og taka upp aðferða­fræði það­an.

Rann­sóknir Cambridge­­manna sýna að yfir­gnæf­andi meiri­hluti þeirra sem taka fé að láni með hóp­fjár­mögnun segj­ast lík­legir til að nota þessa aðferð aft­ur, jafn­vel þó þeim byð­ust sam­bæri­leg kjör hjá bönk­um. Markedsmodn­ings­fonden, sjóður í eigu danska rík­is­ins, hefur riðið á vaðið og til­kynnti nú í jan­úar mót­fram­lag í dönsk hóp­fjár­mögn­un­ar­verk­efni. Þannig muni sjóð­ur­inn setja eina krónu á móti hverri krónu sem sam­þykkt dönsk verk­efni safni með hóp­fjár­mögn­un. Þessi aðferð gæti reynst snjöll leið til að virkja almenn­ing í ákvarð­an­ar­tökur á því hvaða verk­efni hið opin­beri eigi að styðja, og gefur ráð­stöfun opin­bers fés ákveð­inn sýni­leika og gegn­sæi. Almenn­ingur á Íslandi er í auknu mæli að átta sig á hvernig hægt er að beina sam­stöðu fjöld­ans saman með hóp­fjár­mögn­un. Aða­l­ega hefur þessi kraftur verið nýttur í skap­andi verk­efni, oft innan lista­geirans þar sem opin­ber stuðn­ingur hrekkur oft skammt.

En fyrir þjóð sem hefur átt í storma­sömu sam­bandi við eigið fjár­mála­kerfi, og umræður um banka, lána­kjör og eign­ar­hald yfir­gnæfa stundum frétta­tím­ann, þá er hóp­fjár­mögnun raun­hæfur kostu. Á næstu árum sjáum við hvort og að hve miklu leyti hún­ mun spila rullu.

Skýrsla Cambridge háskóla um óhefð­bundna fjár­mögnun kom út 23. febr­úar og má lesa hér.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
McDonald's á Íslandi lokaði árið 2009.
Táknræn staða McDonald's á Íslandi kom aftur í ljós í hruninu
Prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands segir að Íslendingar hafi lengi verið mjög upptekið af því hvernig fjallað er um land og þjóð utan landsteinanna og að lokun McDonald's hafi verið enn ein niðurlægingin á alþjóðavettvangi.
Kjarninn 14. október 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Konur í fangelsum
Kjarninn 14. október 2019
Eyþór Laxdal Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs sem á í Morgunblaðinu með neikvætt eigið fé upp á 239 milljónir
Félagið sem heldur utan um eignarhald oddvita Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í útgáfufélagi Morgunblaðsins skuldar 360,5 milljónir króna en metur einu eign sina á 121,5 milljónir króna.
Kjarninn 14. október 2019
Þrátt fyrir að ellefu ár séu liðin frá því að Kaupþing fór á hausinn þá er bankinn samt sem áður ekki hættur að skila þeim sem vinna að eftirmálum þess þrots digrum launagreiðslum.
17 starfsmenn Kaupþings fengu 3,5 milljarða í laun í fyrra
Stjórn Kaupþings, sem telur fjóra til fimm einstaklinga, fékk 1,2 milljarð króna í laun á árinu 2018. Aðrir starfsmenn fengu líka verulega vel greitt. Meðalgreiðsla til starfsmanns var 17,4 milljónir króna á mánuði, sem eru margföld árslaun meðalmanns.
Kjarninn 14. október 2019
Þeir sem búa lengi erlendis missa kosningarétt og Kosningastofnun verður til
Umfangsmiklar breytingar eru í farvatninu á kosningalögum hérlendis. Nýjar stofnanir gætu orðið til, kosningaathöfnin sjálf gæti breyst, ákveðnum kosningum gæti verið flýtt og þeir sem hafa búið lengi samfleytt í útlöndum gætu misst kosningarétt sinn.
Kjarninn 14. október 2019
Eiríkur Ragnarsson
Yo yo: Verðbólga er kúl – lesið þessa grein
Kjarninn 13. október 2019
Guðmundur Halldór Björnsson
Dauðafæri fyrir íslensk fyrirtæki að ná auknum árangri?
Kjarninn 13. október 2019
Gagnrýna tækni sem ætlað er að hreinsa plast úr hafinu
Margir vonuðust til þess að nýstárleg aðferð frá fyrirtækinu Ocean Cleanup gæti nýst í baráttunni gegn plastmengun í hafinu. Vísindamenn hafa hins vegar gagnrýnt aðferðina harðlega vegna þeirra áhrifa sem hreinsunin hefur á lífverur sem festast í tækinu.
Kjarninn 13. október 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None