Hinsegin fjármögnun

10923676_1545901802325772_9085015679248794662_n.jpg
Auglýsing

Hinsegin fjár­mögnun Mov­ing mainstr­eam er yfir­skrift skýrslu sem kom út um hóp­fjár­mögnun á vegum Cambridge háskóla í vik­unni. Á Íslandi gæti þessi yfir­skrift vel átt við und­an­farna mán­uði. Síð­ustu jól hefði verið hægt að redda öllum jóla­gjöf­unum með bók­um, geisla­diskum og spilum sem komu út eftir hóp­fjár­mögn­un.

Í umræð­unni snemma á þessu ári um faldar skatta­upp­lýs­ingar heyrð­ust fljótt upp­á­stungur um að almenn­ingur hóp­fjár­magn­aði kaup sönn­un­ar­gögnum yrði hið opin­bera trekt til. Á sama tíma brugð­ust nokkrir fyrr­ver­andi starfs­menn DV við dram­tat­ískum breyt­ingum á eign­ar­haldi blaðs­ins með því að hóp­fjár­magna Stund­ina, nýjan mið­il, á Karol­ina Fund. Stundin lét þannig reyna á mátt fjöld­ans og um 1300 manns svör­uðu kall­inu, flestir á innan við sóla­hring. Cambridge skýrslan talar um hóp­fjár­mögnun sem “óhefð­bundna fjár­mögn­un”. Umfang hennar var strax árið 2013 í það minnsta 5.1 millj­arðar banda­ríkja­dala alþjóð­lega. Þó þetta sé enn brota­brot allrar fjár­mögn­unar sýna flestar tölur mikla aukn­ingu á milli ára á þess­ari starf­semi, s.s. 144% vöxt 2014 í Evr­ópu.

Allt snýst þetta um peninga. Hópfjármögnun er nú orðin, og skömmum tíma, ein stoðin í færslu á fjármagni til verkefna. Allt snýst þetta um pen­inga. Hóp­fjár­mögnun er nú orð­in, og skömmum tíma, ein stoðin í færslu á fjár­magni til verk­efna.

Auglýsing

 

Umfang hóp­fjár­mögn­unar á Karol­ina Fund árið 2014 var til að mynda 400% miðað við árið á und­an. Það er því ljóst að vöxt­ur­inn er hrað­ur, en ætli “hinseg­in” fjár­mögnun verði ein­hvern­tíman venju­leg? Kyn­slóðir 20. ald­ar­innar ólust upp við miðla eins og útvarp og sjón­varp, þar sem ein rödd tal­aði til millj­ón­ana ann­arra, og aðeins aðra átt­ina. Á félags­væddu inter­neti síð­ustu ára hefur þessu verið umturn­að, og okkur þykir jafn sjálf­sagt að hlaða upp eigin mynd­skeiði og okkur þykir að horfa á ann­arra. Við kommentum okkar eigin sjón­ar­miðum við­stöðu­laust á skila­boð að ofan og rit­stýrum okkar eigin frétta­veitu beint til okkar vina í gegnum vett­vanga eða “plat­forma”.

Hóp­fjár­mögnun yfir­færir þessi nýju menn­ing­ar­legu módel yfir á fjár­mögn­un. Les­endur bóka, til dæm­is, eru ekki lengur aðeins neyt­endur á afurð sem rit­stjórar eða for­lög ákveða að eigi að verða til. Þeir geita tekið sig saman til að leggja fram pen­ing­ana sem til þarf til að gefa út bók fyr­ir­fram gegn ein­taki af útkom­unni síð­ar. Þess­háttar hóp­fjár­mögnun nefn­ist umb­un­ar­hóp­fjár­mögnun (rewards based crowd­fund­ing) og er sú sem þekk­ist nú á Karol­ina Fund, en önnur módel tíðkast einnig. Þannig sýnir Cambridge skýrslan fram á mjög mik­inn vöxt hóp­fjár­mögn­unar á láns­fé. Þá taka hund­ruðir eða þús­undir manna sig saman um að lána verk­efni, fyr­ir­tæki eða ein­stak­ling pen­inga, beint sín á milli.

Í þess­háttar lánast­ar­semi verða milli­lið­irn­ir, fjár­mála­stofn­un­arn­ir, oft óþarfar eða útund­an, enda nefn­ist starf­semin oft jafn­ingja­lán (peer­to­peer lend­ing). Annað módel sem mikið hefur verið rætt og vex hratt er hluta­fjár­fjár­mögnun (equitty based crowd­fund­ing) þar sem umbun fjöld­ans sem tekur þátt í fjár­mögn­un­inni er ekki afurð frameiðls­unnar heldur hlutur í fyr­ir­tæk­inu.

Bankar eins og árið 1900?



Að mörgu leyti virkar fjár­magn enn eins og gamla sjón­varpsmastrið og við­tæk­ið: Stórar stofn­anir deila og drotna til minni aðila. Einn höf­unda skýrsl­unn­ar, Bryan Zhang, benti íný­legum fyr­ir­lestri á að engin grund­vallar breyt­ing hafi orðið á skil­virkni bankast­ar­semi frá því árið 1900, þó að síðan þá hafi bank­arnir lagt undir sig sífellt stærri hluta hag­kerf­is­ins. Þessi þver­sögn milli gríð­ar­legs vaxtar sem ekki eigi sér sam­svörun í skil­virkni útskýri mögu­leik­ann a upp­gangi óhefð­bund­innar fjár­mögn­un­ar.

Þarna kemur auð­vitað líka til almenn­ari notk­unar á net­inu í dag­legu lífi sem gerir það praktískt fyrir stóra hópa að vinna saman sem einn. Bryan Zhang nefnir einnig að víð­tæk tor­tryggni mælist nú meðal almenn­ings gagn­vart stórum stofn­un­um, sem geti einnig útskýrt þennan vöxt.

Staða Íslands



Cambridge skýrslan áætlar að umfang óhefð­bund­innar fjár­mögn­unar á Íslandi sé nú um 1,9 evrur á hvern íbúa. Þetta er nokkuð á undan Dan­mörku og Nor­egi, en tölu­vert á eftir Svíð­þjóð þar sem óhefð­bundin fjár­mögnun var 10.9 evra á mann, og langt á eftir Bret­landi, sem leiðir list­ann miðað við höfða­tölu. Þar sá hvert manns­barn fyrir 36 evrum í óhefð­bundna fjár­mögnun árið 2014. Óhefð­bundin fjár­mögnun á Íslandi á því mögu­lega mikið inni, og myndi næstum tutt­ugu­fald­ast við það eitt að ná núver­andi stöðu breska mark­að­ar­ins. Munar þar að ein­hverju leyti um að hér á landi hefur hóp­fjár­mögnun á láns­ og hlutafé ekki haf­ist að neinu ráði enn.

Stundin nýtti sér hópfjármögnun til þess að koma fótunum undir fjölmiðilinn, með góðum árangri. Stundin nýtti sér hóp­fjár­mögnun til þess að koma fót­unum undir fjöl­mið­il­inn, með góðum árangri.

Stofn­anir taka við sér



Í flestum evr­ópu­ríkjum á sér stað eða hefur nú þegar farið fram ein­hvers­konar þróun á reglu­verki sam­hliða upp­gang hóp­fjár­mögn­un­ar, sér­stak­lega þegar kemur að hluta­fjár og lána­starf­semi, sem erfir eldra umhverfi. Margt fleira bendir til þess að stofn­anir séu að taka í rík­ara mæli eftir því að hinsegin fjár­mögnun sé að koma út í dags­ljósið, og að bankar og hefð­bundnar fjár­mála­stofn­anir reyni að aðlaga sig og taka upp aðferða­fræði það­an.

Rann­sóknir Cambridge­­manna sýna að yfir­gnæf­andi meiri­hluti þeirra sem taka fé að láni með hóp­fjár­mögnun segj­ast lík­legir til að nota þessa aðferð aft­ur, jafn­vel þó þeim byð­ust sam­bæri­leg kjör hjá bönk­um. Markedsmodn­ings­fonden, sjóður í eigu danska rík­is­ins, hefur riðið á vaðið og til­kynnti nú í jan­úar mót­fram­lag í dönsk hóp­fjár­mögn­un­ar­verk­efni. Þannig muni sjóð­ur­inn setja eina krónu á móti hverri krónu sem sam­þykkt dönsk verk­efni safni með hóp­fjár­mögn­un. Þessi aðferð gæti reynst snjöll leið til að virkja almenn­ing í ákvarð­an­ar­tökur á því hvaða verk­efni hið opin­beri eigi að styðja, og gefur ráð­stöfun opin­bers fés ákveð­inn sýni­leika og gegn­sæi. Almenn­ingur á Íslandi er í auknu mæli að átta sig á hvernig hægt er að beina sam­stöðu fjöld­ans saman með hóp­fjár­mögn­un. Aða­l­ega hefur þessi kraftur verið nýttur í skap­andi verk­efni, oft innan lista­geirans þar sem opin­ber stuðn­ingur hrekkur oft skammt.

En fyrir þjóð sem hefur átt í storma­sömu sam­bandi við eigið fjár­mála­kerfi, og umræður um banka, lána­kjör og eign­ar­hald yfir­gnæfa stundum frétta­tím­ann, þá er hóp­fjár­mögnun raun­hæfur kostu. Á næstu árum sjáum við hvort og að hve miklu leyti hún­ mun spila rullu.

Skýrsla Cambridge háskóla um óhefð­bundna fjár­mögnun kom út 23. febr­úar og má lesa hér.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hópur fólks mótmælti fyrir utan höfuðstöðvar Landsbankans árið 2016 vegna Borgunarmálsins.
Eignarhaldsfélagið Borgun hefur tvöfaldað fjárfestingu sína í Borgun
Félag sem keypti hlut ríkisbanka í greiðslumiðlunarfyrirtækinu Borgun bak við luktar dyr haustið 2014 hefur fengið háar arðgreiðslur, selt hlut sinn og haldið eftir verðmætum bréfum í Visa Inc. Eigendur þess hafa tvöfaldað upphaflega fjárfestingu sína.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Aðdáendur GusGus gefa út ljósmyndabók um hljómsveitina
Á aldarfjórðungsafmæli raftónlistarhljómsveitarinnar GusGus safnar hópur aðdáenda fyrir útgáfu bókar um feril hennar.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kyrkingartakið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Ólafur Elíasson
Þetta er nú meira klúðrið
Kjarninn 9. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason og Kári Stefánsson.
Kári og Þórólfur kalla eftir hagrænu uppgjöri stjórnvalda
„Stjórnvöld eiga nú að segja hvað þau vilja,“ segir Kári Stefánsson. „Ef við viljum halda veirunni í lágmarki þá þurfum við að gera þetta eins og við höfum verið að gera,“ segir Þórólfur Guðnason. Hagrænt uppgjör vanti frá stjórnvöldum.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Einn sjúklingur með COVID-19 liggur á gjörgæsludeild Landspítalans.
114 með COVID-19 – 962 í sóttkví
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær. Ekkert virkt smit greindist við landamærin.114 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Flaug 6.000 kílómetra yfir hafið og heim
Sástu spóa suð‘r í flóa í sumar? Ef hann er ekki þegar floginn til vetrarstöðvanna eru allar líkur á því að hann sé að undirbúa brottför. Spóinn Ékéké kom hingað í vor. Flakkaði um landið áður en hún flaug beinustu leið til Vestur-Afríku.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Rúllustigarnir eru enn tómir. En listaverkin eru komin á sinn stað.
Loksins – eftir 13 ára seinkun
Þegar tilkynnt var um byggingu nýs flugvallar og flugstöðvar í Berlín árið 1996 átti framkvæmdum að ljúka árið 2007. Nú hillir undir að hann verði tekinn í notkun, þrettán árum á eftir áætlun.
Kjarninn 9. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None