Hringrásarhagkerfið – hvar stöndum við?

Eva Dögg Davíðsdóttir segir að velmegun til frambúðar sé einungis möguleiki með sjálfbærari nýtingu auðlinda. Hringrásarhugsun þurfi að fléttast inn í alla stefnumótun og tækifæri séu til að auka hringrás og sjálfbærni í flestum kimum atvinnulífsins.

Auglýsing

Ef við ætlum að ná markmiðum Parísarsamkomulagsins þarf að hraða grænum umskiptum svo um munar. Umskiptin frá hefðbundnu, línulegu hagkerfi yfir í hringrásarhagkerfi er forsenda árangurs í loftslagsmálum og uppbyggingu lágkolefnissamfélags framtíðar. Margar skilgreiningar eru til á hringrásarhagkerfi, en í einföldu máli snýst það um að segja skilið við óþarfa sóun og endurhugsa neyslumunstur og framleiðslu með hringrásarhugsun að leiðarljósi.

Þetta stóra verkefni felur í sér vinnu á mörgum fagsviðum, og krefst þátttöku og samvinnu milli ríkis og sveitafélaga, fyrirtækja og einstaklinga. Þótt nýsköpun, hugvit og þátttaka einkageirans skipti máli, þurfa stjórnvöld að leiða umskiptin með skýrum reglugerðum og innviðum sem hvetja til breytinga. Úrbætur á úrgangsmálum og ferlar sem breyta úrgangi í auðlind eru mikilvæg í þessu samhengi, en eru þó einungis hluti af þeim umfangsmiklu umskiptum sem hringrásarhagkerfi felur í sér. 80 prósent af umhverfisspori vöru er ákvörðuð þegar hún er hönnuð, svo það þarf í raun að endurhugsa alla framleiðslu og innviði út frá hringrásarsjónarmiði.

Því þrátt fyrir aukna vitundarvakningu og breytingar á síðustu árum, fellur einungis 8,6 prósent hagkerfisins á hnattrænum grundvelli undir hringrásarhagkerfi og einungis 2,4 prósent af hagkerfi Noregs er í hringrás. Þó ekki séu til nákvæmar tölur um hringrás í íslensku hagkerfi, er ljóst að sóknarfærin eru gríðarleg og tækifærin til að brúa bilið mörg.

Auglýsing

Miklar framfarir á kjörtímabilinu

Á liðnu kjörtímabili hafa verið tekin mörg mikilvæg skref sem marka stefnumótun í átt að hringrásarhagkerfi, með áherslu á að styðja framsæknar og fjármagnaðar aðgerðir í þágu sjálfbærni. Aðgerðaráætlun stjórnvalda í loftslagsmálum endurspeglar þennan metnað, en samkvæmt henni munu að minnsta kosti 500 milljónir króna vera veittar til verkefna í þágu uppbyggingar hringrásarhagkerfisins. Aðgerðaráætlunin er mikilvægt tól í grænum umskiptum, og hefur að geyma 40 aðgerðir sem ná til meðal annars orkuskipta í samgöngum, matvælaframleiðslu, kolefnisförgun og landgræðslu.

Alþingi samþykkti nýlega frumvarp umhverfis- og auðlindaráðherra um lögfestingu markmiða um kolefnishlutleysi Íslands fyrir árið 2040. Lagasetningin festir markmiðið í sessi óháð valdhöfum og skapa skilyrði fyrir myndun hringrásarhagkerfis. Ný heildarstefna umhverfis- og auðlindaráðherra í úrgangsmálum Í átt að hringrásarhagkerfi var nýlega gefin út, en stefnan snýr að því að bæta endurvinnslu úrgangs, draga úr myndun hans með úrgangsforvörnum og draga stórlega úr urðun. 12 af 27 aðgerðum stefnunnar um meðhöndlun úrgangs voru lögfestar í frumvarpi sem lagt var fram af ráðherra á vorþingi.

Umhverfis- og auðlindaráðuneytið hefur almennt lagt mikla áherslu á að vinna með sveitafélögum og stofnunum og byggja innviði sem stuðla að sjálfbærni, og hefur meðal annars stutt verkefni sem vinna að framtíðarlausnum í úrgangsmálum sem koma í stað urðunar.

Leiðin áfram

Þó margt hafi unnist á kjörtímabilinu eigum við enn langt í land til að skapa sjálfbært hagkerfi sem byggir heildrænni nálgun sem skapar jafnvægi milli samfélags, efnahags og náttúru. Það er margþættur ávinningur fólginn í því að draga úr kolefnislosun og minnka sóun. Velmegun til frambúðar er einungis möguleiki með sjálfbærari nýtingu auðlinda. Hringrásarhugsun þarf að fléttast inn í alla stefnumótun, og það eru tækifæri til að auka hringrás og sjálfbærni í flestum kimum atvinnulífsins. Ísland hefur sterkar forsendur til þess að vera frumkvöðull á þessu sviði, og á næsta kjörtímabili munum við þurfa að ganga enn lengra í því að flýta fyrir umbreytingu hagkerfisins.

Höfundur er doktorsnemi í umhverfis- og þróunarfræði og í 3. sæti á framboðslista Vinstri grænna í Reykjavík.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Árvakur hf. gefur út Morgunblaðið, mbl.is og útvarpsstöðina K100.
Útgáfufélag Morgunblaðsins tapaði 75 milljónum þrátt fyrir 100 milljóna ríkisstyrk
Tap Árvakurs, útgáfufélags Morgunblaðsins, minnkaði um 135 milljónir á milli ára. Framkvæmdastjóri fyrirtækisins þakkar veigamiklum hagræðingaraðgerðum fyrir það að reksturinn hafi batnað þrátt fyrir veirufaraldurinn.
Kjarninn 26. júlí 2021
Joe Biden Bandaríkjaforseti.
Bandaríkin ætla að halda ferðabanni gagnvart Evrópu til streitu enn um sinn
Íslendingar og aðrir Evrópubúar munu ekki geta sótt Bandaríkin heim alveg á næstunni án þess að hafa sérstakar undanþágur. Í ljósi útbreiðslu delta-afbrigðis kórónuveirunnar hefur Bandaríkjastjórn ákveðið að halda núverandi ferðatakmörkunum í gildi.
Kjarninn 26. júlí 2021
Eyþór Eðvarðsson
Fjórar spurningar um loftslagsmál sem kjósendur þurfa að fá svar við
Kjarninn 26. júlí 2021
Þrettán starfsmenn Landspítalans í einangrun
Um helgina komu upp smit hjá starfsmönnum í nokkrum starfseiningum Landspítala. Rakning er langt komin og þrettán starfsmenn eru komnir í einangrun og nokkur fjöldi starfsmanna og sjúklinga í sóttkví.
Kjarninn 26. júlí 2021
Benedikt Jóhannesson, einn stofnenda Viðreisnar, mun starfa áfram með flokknum.
Sættir hafa náðst hjá Viðreisn og Benedikt starfar áfram innan flokksins
Benedikt Jóhannesson fyrrverandi formaður Viðreisnar greinir frá því í dag að samkomulag hafi náðst um að hann starfi áfram með flokknum.
Kjarninn 26. júlí 2021
Meirihluti þjóðarinnar er bólusettur og meirihluti þeirra sem eru að greinast með veiruna er bólusettur.
116 óbólusettir greinst á einni viku
Um 64 prósent þeirra sem eru með COVID-19 á landinu eru á aldrinum 18-39 ára. Flestir sem greinst hafa síðustu daga eru bólusettir en 116 óbólusettir einstaklingar hafa greinst með veiruna á einni viku.
Kjarninn 26. júlí 2021
Þórður Snær Júlíusson
Endalok tálmyndar um endurkomu hins eðlilega lífs
Kjarninn 26. júlí 2021
Himinn og haf skilja fátækari ríki heims og þau ríkari að þegar kemur að bólusetningum.
Þórólfur: Hægt að hafa margar skoðanir á siðferði bólusetninga
Að baki þeirri ákvörðun að gefa fólki bólusettu með Janssen örvunarskammt býr að sögn sóttvarnalæknis sú stefna að reyna að bólusetja sem flesta hér á landi með áhrifaríkum hætti. 1,32 prósent íbúa fátækustu ríkja heims hafa verið bólusett.
Kjarninn 26. júlí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar