Leiðin úr skrúfstykki sérhagsmunanna

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson segir að Ísland þurfi ríkisstjórn alvöru jafnaðarmennsku, þar sem lykiláhersla sé á blandað hagkerfi, ríka velferð og jöfnuð, framúrskarandi menntun, sem og alþjóðahyggju.

Auglýsing

Það eru ákveðnir aðilar hér á landi sem eru sífellt að segja okkur að ESB sé ekki á dagskrá. Flestir þessara aðila eru uppgjafastjórnmálamenn sem eru þekktir fyrir íhaldssemi, að vera talsmenn kyrrstöðu og varðstöðu um sérhagsmuni.

En skoðum málið aðeins nánar. Eru lægri vextir ekki á dagskrá? Jú, að sjálfsögðu, en vaxtastig á Íslandi hefur lengi verið út úr öllu korti, bæði fyrir almenna neytendur, fyrirtæki og hið opinbera. Fyrir skömmu voru vextir hækkaðir (eftir að hafa þó lækkað verulega) og Seðlabanki Íslands hefur boðað „vaxtahækkunarferli“. Hvers vegna þarf „vaxtahækkunarferli“ á Íslandi en ekki í öðrum nágrannalöndum okkar? Af hverju er það lögmál að vextir á Íslandi séu hærri en í öðrum löndum í kringum okkur?

Galið matarverð

Er lægra matarverð ekki á dagskrá? Jú, auðvitað. Við fáum reglulega fréttir af því að Ísland sé með dýrustu löndum i heimi og að hér sé verðlag hreinlega alveg galið. Eða hvar í Evrópu myndi fólk borga sem samsvarar 8000 krónum fyrir eina venjulega rauðvínsflösku á veitingastað, um 55 evrur? Frakki sem fengi þetta í hausinn, myndi hreinlega fá áfall. Og af hverju er niðurgreitt íslenskt lambakjöt samt eitt dýrasta kjötið í búðinni? 

Auglýsing
Verðlag hér er með því hæsta sem þekkist í Evrópu og samkvæmt könnun frá Eurostat, sem síðan var staðfest af Neytendasamtökunum kom í ljós að meðalverð matvæla hér á landi var 66% hærra en í Evrópu. Af hverju?

Næst eru það fasteignakaup almennings hér landi, en Íslendingar borga þegar upp er staðið 1,5 til 2 fasteignir, á meðan Norðurlandabúar/Evrópubúar borga fyrir eina. Hvers vegna á það að vera viðmiðið og annað svona „fáránleikalögmál“?

Er lægri verðbólga ekki á dagskrá? Jú, án nokkurs vafa. Verðbólga hér á landi er búin að vera í nokkra mánuði vel yfir markmiði Seðlabanka Íslands og er verðbólga núna yfir 4%, sem er með því mesta sem mælst hefur lengi. Verðbólga étur upp eignir fólks og veldur sífelldum verðhækkunum. Hún skekkir líka samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja gagnvart erlendum.

Krónan uppspretta óstöðugleika

Er nothæfur gjaldmiðill ekki á dagskrá? Jú, en krónan okkar er hið mesta ólíkindatól og hefur í gegnum tíðina valdið ótrúlegum skaða með gengisfalli og verið helsta uppspretta óstöðugleika í efnahagsmálum. Með upptöku evru, eða tengingu krónunnar við hana (líkt og Danir gera), væri þessi óstöðugleiki (og kostnaður) sem tengist krónunni úr sögunni.

Aðild að ESB ætti líka að vera á dagskrá hjá fyrirtækjaeigendum og Samtökum atvinnulífsins, því það er einfaldlega staðreynd að við inngöngu í ESB hefur magn viðskipta hjá inngönguþjóðum aukist um allt að 5, 10, jafnvel 15%.  Hér á landi mætti sjá fyrir verulega veltuaukningu í atvinnulífinu vegna aukinna verkefna sem tengjast mögulegri aðild. Til dæmis í ýmsum framkvæmdum, vegagerð og almennri uppbyggingu innviða, t.d. brúarsmíði, flugvöllum og mörgu öðru. Þörf er á uppbyggingu innviða hér á landi fyrir fleiri hundruð milljarða króna og það er staðfest í nýrri skýrslu Samtaka iðnaðarins fyrr á þessu ári.

60% vildu áframhaldandi aðildarviðræður

Árið 2014 stóð SA fyrir könnun meðal félaga sinna og var m.a. spurt hvort slíta ætti aðildarviðræðum við ESB. Um 60% svarenda voru því andvíg, en 40% vildu slíta. Engu að síður var það gert í ráðherratíð Gunnars Braga Sveinssonar, úr Framsóknarflokki, í mars árið 2015. Sérhagsmunirnir hér á landi voru því settir í forgang, sérhagsmunir landbúnaðar og sjávarútvegs. 

Endanlega hefur þó ekki verið klippt alveg á málið. Ekki er nokkur spurning í huga undirritaðs að SA og þar með atvinnulíf Íslands myndi njóta góðs af fullri aðild að ESB. Vill SA virkilega ekki athuga þennan möguleika?

Skrúfstykki sérhagsmunanna

Spurningin um aðild er svo síðast en ekki síst spurning fyrir komandi kynslóðir Íslendinga, hvort þær vilji búa við sambærileg kjör og viðmiðunarþjóðir okkar í Evrópu. Eða eiga þær að halda áfram að greiða miklu meira en viðmiðunarþjóðir okkar, fyrir t.d. húsnæði? 

Aðildarspurningin er líka spurning um að losa Ísland úr því skrúfstykki sérhagsmuna sem landsmönnum hefur verið haldið í áratugum saman og kostað samfélagið, tugi, jafnvel hundruð milljarða króna.

Nú líður að kosningum. Ísland þarf ríkisstjórn alvöru jafnaðarmennsku, þar sem lykiláhersla er á blandað hagkerfi, ríka velferð og jöfnuð, framúrskarandi menntun, sem og alþjóðahyggju. 

Ísland þarf ekki ríkisstjórn íhalds og sérhagsmunagæslu, sem lemur höfðinu í steininn og útilokar að íhuga tækifæri. Það heitir þröngsýni.

Höfundur er stjórnmálafræðingur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jean-Rémi Chareyre
VG og loftslagsmálin: Að hugsa lengra en þjóðarnefið nær
Kjarninn 19. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd í aðdragandi alþingiskosninganna 2021 – Hluti I
Kjarninn 19. september 2021
Bjarni Jónsson
Stjórnmálaflokkarnir og dánaraðstoð
Kjarninn 19. september 2021
Soffía Sigurðardóttir
Samvinna til árangurs
Kjarninn 19. september 2021
Lesendum Morgunblaðsins og Fréttablaðsins fækkað um 20 prósent frá miðju ári 2019
Lestur Fréttablaðsins hefur helmingast á rúmum áratug og minnkað um 20 prósent frá því nýir eigendur keyptu blaðið um mitt ár 2019. Þróun á lesendahópi Morgunblaðsins er nánast sú sama. Mikið tap er á rekstri beggja dagblaða.
Kjarninn 19. september 2021
Jón Ormur Halldórsson
Pólitíska miðjan hennar Merkel
Kjarninn 19. september 2021
Steinar Frímannsson
Góð, en stundum þokukennd stefna – Umhverfisstefna Viðreisnar
Kjarninn 19. september 2021
Tugir innherjasvikamála órannsökuð þegar Fjármálaeftirlitið hætti rannsóknum
Fyrrverandi rannsakandi á verðbréfasviði Fjármálaeftirlitsins eftir hrun bankakerfisins segir sögu sína í bók sem brátt kemur út í Bretlandi og Bandaríkjunum. Hann segir stór mál enn hafa verið órannsökuð þegar FME slaufaði rannsóknarteymum sínum.
Kjarninn 19. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar