„Með hækkandi sól“

Anna Sigríður Jóhannsdóttir arkitekt segir að það væri eftirsóknarvert ef dagsbirtan fengi þá athygli í borgarskipulagi sem hún á skilið. Greinin er skrifuð í tilefni af Alþjóðlegum degi ljóssins, sem er í dag, 16. maí.

Auglýsing

Vet­ur­inn ætl­aði aldrei að taka enda en í dag 16. maí fögnum við degi ljóss­ins, hækk­andi sól og geislum henn­ar. Lay Low og Systur gáfu okkur lag sem er svo íslenskt og ein­lægt og minnir okkur á verð­mæti sól­ar­ljóss­ins í íslensku sál­inni.

Í dimmum vetri – hækkar sól

Bræðir hjart­ans klaka­bönd – svo hlý

Í dimmum vetri – vorið væna

Vermir þitt væng­haf á ný

Höf. Lay Low

Á fáum stöðum er jafn við­eig­andi að dásama dags­birt­una og á Íslandi. Eftir vetr­ar­skamm­degið tökum við fagn­andi á móti hverjum sól­ar­geisla og eigum erfitt með að sinna venju­bundnum inni­verk­um. En af hverju? Hvað er það sem gerir okkur svona sólgin í sól­ar­geisl­ana og dags­birt­una? Jú, dags­birtan er okkur nefni­lega lífs­nauð­syn­leg. Sólin færir okkur ekki bara D-vítamín heldur hefur hún áhrif á fjölda horm­óna sem streyma um lík­amann, flæði þeirra og end­ur­nýj­un. Margar viða­miklar rann­sóknir hafa verið gerðar á áhrifum dags­birtu á heilsu, vellíðan og heila­starf­semi. Með þeim hefur verið sýnt fram á mikil og jákvæð áhrif dags­birtunnar á afköst og ein­beit­ingu, lund­ar­far, streitu, ónæm­is­kerf­ið, bata­horfur og svefn­gæði. Það er þess vegna ekki skrýtið að sólin hafi ákveðið aðdrátta­afl fyrir okkur mann­fólkið ekki síður en fyrir vor­blómin sem bíða blómg­un­ar.

Ljósið og nátt­úran

Það er einmitt áhuga­vert að skoða hvernig nátt­úran hegðar sér í sam­hengi við sól­ar­ljós­ið. Blóm og jurtir teygja sig í átt til sólar og breiða úr blöðum sín­um. Ef sólar nýtur ekki í lengri tíma drjúpa þau höfði og skreppa jafn­vel sam­an. Sumar plöntur loka krónu sinni yfir nótt­ina og verja sig fyrir næt­urkuli og raka en opna svo faðm­inn á móti nýjum degi við sól­ar­upp­komu. Við mann­fólkið erum ekki svo ólík gulum fífli í túni. Við þurfum á ljós­inu að halda og við þurfum líka á nátt­úru­legum dæg­ur­sveiflum að halda. Dags­birta er okkur nauð­syn­leg hvort sem við búum í sveit eða í borg.

Dags­birta í borg

Dags­birtan er grund­vall­ar­at­riði þegar byggja á vist­væna borg, borg sem stuðlar að bættri heilsu íbúa og betra umhverfi fyrir allar líf­ver­ur. Reykja­vík ætlar að fylgja grænu plani til að verða græn borg með græn gildi. Með dags­birt­una með í för um götur og garða og sól­ar­geisla í léttum dansi í gróð­ur­sælum borg­ar­rýmum verður til græn borg. En ef sól­ar­geisl­arnir ná ekki inn í garð­inn, ekki niður á gang­stétt­ina og ekki á torgið þar sem bak­ar­inn hefur fengið leyfi borg­ar­yf­ir­valda til að stilla upp borðum og stól­um, þá verður græna borgin ekki með öruggum götu­rýmum eða gróð­ur­sælum görðum og eng­inn sest í stól­inn á bak­ara­torg­inu.

Ef sól­ar­geislar ná ekki að dansa sinn ein­staka dans inn um glugg­ann hjá Önnu gömlu á fyrstu hæð, af því að verk­tak­inn sem byggði húsið hinu megin við göt­una fékk leyfi fyrir einni hæð í við­bót, þá ótt­ast ég að sú gamla muni brátt drjúpa höfði líkt og fíf­ill­inn þegar skygg­ir. Þá sest hún ekki lengur við glugg­ann til að fylgj­ast með fugl­unum veiða orma upp úr rósa­beð­inu sem nú er hætt að bera blóm.

Dags­birtugæði

Á degi ljóss­ins langar mig að minna á þau gæði sem dags­birtan gefur og sól­ar­ljósið kallar fram. Við búum á Íslandi og þurfum birt­una og ylinn frá sól­inni eftir napran og dimman vet­ur. Í skipu­lagi borg­ar­innar er því til mik­ils að vinna að gæta vel að gæðum dags­birtu, bæði í borg­ar­rýmum og í mögu­leikum sól­ar­geisla til að ná inn í hús­rým­in. Á liðnum ára­tugum hafa þessi gæði skipu­lags á mörgum svæðum lotið í lægra haldi fyrir auknu bygg­ing­ar­magni á ein­staka reit­um. Umræða um borg­ar­um­hverfi hefur ein­kennst af umræðu um bygg­ingar en ekki um borg­ar­rými. Borg­ar­rými er rýmið þar sem borgin vakn­ar, þar sem allir litir sam­fé­lags­ins birt­ast og skína skært ef sólin glampar á þá. Rýmið á milli hús­anna er þar sem hið óvænta getur gerst. Á Íslandi þurfa þessi rými bæði sól og skjól til að lifna við. Það krefst þess að tekið sé til­lit til þess að blessuð sólin er aldrei hátt á lofti á okkar breidd­argráðu og það þarf að gefa henni sér­staka athygli við hönnun skipu­lags.

Auglýsing

Ef að við vöndum okkur og gefum sól­ar­ljós­inu þann sess sem það á skilið í skipu­lagi borg­ar­um­hverfis þá fáum við ekki bara líf­leg og gróð­ur­sæl borg­ar­rými heldur eiga geislar sól­ar­innar einnig greiðan aðgang inn í húsin okkar og verma okkur hvort sem er sumar eða vet­ur. Þá eigum við mögu­leika á að full­nýta þann ókeypis orku­gjafa sem nátt­úran hefur gefið okk­ur.

Dags­birta í íbúða­byggð

Í rann­sókn­ar­verk­efn­inu Áhrif dags­birtu í íbúða­byggð, allt frá skipu­lagi til innri íveru­rýma verða rann­sökuð hin marg­vís­legu áhrif dags­birtu og hvernig við höfum í tím­anna rás sinnt dags­birt­unni í mótun byggð­ar­inn­ar. Áhrif borg­ar­skipu­lags á dags­birtugæði eru ekki ein­ungis utandyra heldur hefur skipu­lag grund­valla­r­á­hrif á það hvort dags­birta nái inn í húsin okk­ar.

Ef skipu­lagið býður ekki upp á góða dags­birtu og sól­ar­ljós í götu­rými og á hús­hliðar þá hefur stærð glugga eða glugga­setn­ing í bygg­ingu tak­markað gildi. Það væri eft­ir­sókn­ar­vert að dags­birtan fengi þá athygli í borg­ar­skipu­lagi sem hún á skil­ið. Umhverf­is­væn borg á Íslandi er þétt­byggð, með góðum almenn­ings­sam­göngum og björtum rýmum á milli lágreistra húsa þar sem gróður vex og mann­lífið auðgar til­ver­una. Horfum til him­ins og tökum mið af stöðu sól­ar.

Dagur ljóss­ins

Sól­ar­ljósið er ljósið sem ég vil hylla á degi ljóss­ins. Umhverf­is­væn lýs­ing, hita- og orku­gjafi fyrir bæði lík­ama og sál. Marg­þætt jákvæð áhrif sól­ar­ljóss­ins eru ótví­ræð sönnun á mik­il­vægi þess fyrir okkar lífs­gæði. Með hækk­andi sól förum við út í vorið og njótum ljóss­ins.

Höf­undur er arki­tekt, Cand.­Arch. FAÍ og verk­efn­is­stjóri rann­sókn­ar­verk­efn­is­ins Á­hrif dags­birtu í íbúða­byggð, allt frá skipu­lagi til innri íveru­rýma.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Skrítið ef „enginn staður á Íslandi kæmi til greina fyrir vindorku“
Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra segir að tvöfalda þurfi orkuframleiðslu á Íslandi „hið minnsta“ til að ná fram orkuskiptum. Íslendingar séu langt á eftir öðrum þegar komið að vindorkunni.
Kjarninn 2. desember 2022
Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar.
Samfylkingin mælist með yfir 20 prósent fylgi og hefur ekki mælst stærri í áratug
Fylgi Samfylkingarinnar hefur rúmlega tvöfaldast frá því að kosið var síðasta fyrir rúmu ári síðan. Flokkurinn mælist nú með 21,1 prósent fylgi hjá Gallup. Framsókn hefur ekki mælst minni á kjörtímabilinu og Vinstri græn eru í miklum öldudal.
Kjarninn 1. desember 2022
Esjan á vetrardegi. Félagið Esjuferja ehf. vill reisa kláf upp á fjallið.
Hugmyndir um kláf upp á Esjuna verða teknar til skoðunar á ný
Félagið Esjuferja hefur óskað eftir því við borgina að fá lóðir leigðar undir farþegakláf upp á Esjubrún. Borgarráð samþykkti í dag að leggja mat á raunhæfni hugmyndanna, sem eru ekki nýjar af nálinni.
Kjarninn 1. desember 2022
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar