Meint frelsi og frítt stöff

Hilmar Sigurðsson
h_51776715-1.jpg
Auglýsing

Að und­an­förnu hefur mikið verið rætt um frelsi á net­inu. Hnýtt hefur verið í meint skiln­ings­leysi okkar sem viljum að höf­unda­lög séu virt, ólög­legt upp- og nið­ur­hal stöðvað og að frelsi til við­skipta og athafna virki jafnt í kjöt­heimum og á ref­il­stigum nets­ins.

Djéenn­essar eru dregnir fram og leið­bein­ingar birtar um hvernig kom­ast megi fram­hjá því að reynt sé að leggja hraða­hindr­anir í götu þeirra sem finnst í lagi að taka eigur ann­arra, án þess þó að svo mikið sem brauð­moli falli á borð þeirra sem lögðu jafn­vel allt sitt í að skapa inn­hald­ið; hið raun­veru­lega virði í þessum skrá­ar­skipt­um. Við getum þó ekki annað en brugð­ist við þeim stór­fellda þjófn­aði á efn­inu okkar sem á sér stað.

Frelsið á að vera höf­unda um hverjir og hvernig þeir nota og neyta efn­is­ins. Það er hið raun­veru­lega frelsi. Þótt hraða­hindr­anir dugi ekki á þá hörðustu, þá von­andi kveikja þær ljós hjá heið­virðu fólki um að láta af ólög­legum óvana. Ef við stöndum hjá aðgerða­laus eða náum ekki að breyta um stefnu er útlitið sann­ar­lega svart fyrir menn­ing­una og tung­una okkar og þar með höf­unda alls þessa frá­bæra efnis sem búið er til af skap­andi fólki hér á Íslandi.

Auglýsing

Frelsið á að vera höf­unda um hverjir og hvernig þeir nota og neyta efn­is­ins. Það er hið raun­veru­lega frelsi.

Hún er þekkt mýtan um að það þurfi bara að finna upp ný við­skipta­módel fyrir bita og bæta hag­kerfið á net­inu. Að höf­undar og rétt­hafar verði bara að finna nýjar leiðir til að dreifa sínu efni. BULL! Það er hlut­verk þeirra sem taka efnið og fal­bjóða það á ein­hver hátt að standa skil á greiðslum fyrir það. Það eru alveg sömu við­skipta­lög­mál sem gilda um efni sem er plast­pakkað ofan í pappa­kassa eða í raf­rænum tví­undum í formi vöru og þjón­ustu á net­inu. Það skiptir engu þótt hún sé pökkuð í 1/0 form í gagna­pökkum sem þjóta heims­álfa á milli á örskots­stund í stað fýskískra móli­kúla sem áður tók aðeins lengri tíma að koma í hendur instant fólks­ins sem við erum orðin – núna eða strax fólk og engar refj­ar.

Sjó­ræn­ingjar kalla eftir við­ur­kenn­ingu á frelsi sem hefur þau áhrif að ræna skap­andi fólki rétti sínum að hag­nýta sér eigin verk, sér og sínum til hags­bóta. Þeir kalla eftir frelsi sem verður um leið ófrelsi ann­ara. Og það virð­ist gleym­ast að frá fyrsta degi þegar inter­net­inu var hleypt úr bön­k­erum hers­ins, þá hefur verið ljóst að netið myndi snú­ast um pen­inga, völd og við­skipti. Og þeir virð­ast ekki átta sig á því að um leið og þeir opna tölv­urnar sínar til að blasta nýju frels­is­fas­bók­ar­færsl­unni, færa til slóðir á nýja sör­vera með breyttum æpí tölum eða krukka í djéenn­ess­inum sínum til að forð­ast hraða­hindr­an­ir, eru þeir í raun ekk­ert annað en ókeypis verka­menn stórra hags­muna­afla í „nýju“ virð­is­keðj­unni sem nýtir „frítt stöff“ sér til hagn­að­ar.

Og það virð­ist gleym­ast að frá fyrsta degi þegar inter­net­inu var hleypt úr bön­k­erum hers­ins, þá hefur verið ljóst að netið myndi snú­ast um pen­inga, völd og viðskipti.

 

Það er inni­haldið í þessum pökkum sem „nýja“ við­skipta­mód­elið á inter­net­inu meðal ann­ars þrífst og hagn­ast á. En það er ekk­ert „nýtt“ í þessu við­skipta­mód­eli. Ekk­ert! Það er nákvæm­lega sam­bæri­legt skap­andi inn­hald sem er sett í gegnum skil­vindur við­skipta­mód­ela og virð­is­keðja. Í „gamla“ mód­el­inu, röt­uðu þó alla­vega tekjur heim til höf­unda, en í „nýja“ bísness­inum eru þeir skildir eft­ir, enda mjög hag­stætt fyrir nýju hlið­verð­ina að sak­lausu sjó­ræn­ingja­börnin hlaði inn fyrir þau „frítt stöff“ til að fylla á tækin og píp­urnar og rukka fyr­ir. Böns!

Þannig beina sjó­ræn­ingjar í raun stórum fúlgum inn í fyr­ir­tæki sem fram­leiða tæk­in, eiga píp­urnar og bjóða okkur ham­ingj­una með því að vista stöffið okkar í skýj­un­um. Ekki nóg með að hún sé stjarn­fræði­leg og vaxi um skrilljónir á ári, heldur hafa þessi fyr­ir­tæki ekki þurft að fjár­festa í efni og inn­haldi, né heldur að skila sann­gjörnu end­ur­gjaldi til þeirra sem eiga efnið sem flæðir „frítt“ um sífellt stækk­andi pípur og tæki. Þannig eru sjón­ræn­ingjar raun­veru­lega að vinna gegn því að hug­verk sé metið að raun­veru­legum verð­mætum og eigi skilið sann­gjarnt end­ur­gjald fyr­ir.

Þannig eru sjón­ræn­ingjar raun­veru­lega að vinna gegn því að hug­verk sé metið að raun­veru­legum verð­mætum og eigi skilið sann­gjarnt end­ur­gjald fyrir.

 

Metrómakka­mað­ur­inn sem seldi þeim tölv­una frá epla­fram­leið­end­anum eða dell­una eða sam­súng­inn fékk svo sann­ar­lega sitt kött fyrir að koma á markað nýj­ustu tölv­unni eða snjall­sím­anum eða spjald­tölv­unni, ein­stak­lega vel búinni undir afspilun á nýj­ustu kvik­mynd­unum og tón­list­inni í bestu mögu­legu gæð­um. Tækin eru seld út á að geta spilað efni og inni­hald sem alltof oft er tekið ófrjálsri hendi af kyndil­berum svo­kall­aðs frels­is, en eru í raun ekk­ert annað en dreif­ing­ar- og sölu­menn illa fengis efn­is. Fyrsti skammt­ur­inn er alltaf „frír“!

Það er ekk­ert óeðli­legra að setja hraða­hindr­anir á aðgengi að höf­und­ar­rétt­ar­vörðu efni, heldur en hraða­hindr­anir á götur til að hægja á umferð. Þó ekki sé til ann­ars en að ein­hverjir heið­virðir neyt­endur hugsi sig aðeins um áður en þeir hlaða niður stolnu efni, og ger­ist þannig þjófs­naut­ar. Netið er ekk­ert minna „frjál­st“ fyrir vik­ið, þó reynt sé að reisa hindr­anir við ein­beittum brota­vilja þeirra sem halda úti skráa­skipta­síðum fyrir ólög­lega upp­hlaðið efni. Og það er ekk­ert verið að ganga á per­sónu­rétt eins né neins.

Síð­ustu aðgerðir rétt­hafa koma eftir ára­langa þrauta­göngu um ref­il­stigu dóms­kerfis og hefur kostað höf­und­ar­rétt­ar­hafa ómældan tíma og fjár­magn. Og nið­ur­staðan er nákvæm­lega sú sem var lagt upp með, nema nú liggur fyrir dóms­orð um að skráa­skipta­síð­urnar eru ólög­leg­ar. Ekki bara hér á Íslandi, heldur í öllum okkar sam­an­burð­ar­lönd­um.

Það getur vel verið að upp­setn­ing hraða­hind­r­ana sé enda­laust verk og að alltaf komi nýjar leiðir til að koma sér undan ábyrgð.

 

Það getur vel verið að upp­setn­ing hraða­hind­r­ana sé enda­laust verk og að alltaf komi nýjar leiðir til að koma sér undan ábyrgð. En ef fría efnið flæðir áfram hind­r­ana­laust um pípur og tæki þá gef­ast sjálf­stæðir höf­undar ein­fald­lega upp á end­anum og eftir verður bara meira af því sama. Minni fjöl­breytni, færri mögu­leik­ar, minna úrval. Meira gló­bal – minna lókal og menn­ingin okkar og tungu­mál verða hin raun­veru­legu fórn­ar­lömb á end­anum og þar með við sjálf og líka þeir sem eru að berj­ast fyrir „frelsi og fríu stöffi“.

Þeir sem leggj­ast gegn hraða­hindr­unum á net­inu í nafni mis­skil­ins frelsis þurfa líka að skilja að „fría stöffið“ er nefni­lega ekk­ert frítt. Það eru bara önnur fyr­ir­tæki en áður sem eru hlið­verð­irnir sem stýra umferð og rukka toll­inn, en hefur láðst að skila höf­undum sann­gjörnu end­ur­gjaldi úr þeirri inn­heimtu. Það væri kannski ráð til Pírata að koma með höf­undum í þá bar­áttu og með við­ur­kenn­ingu á hug­verka­rétt­inum sem raun­veru­legum sam­fé­lags­sátt­mála um notkun á efni og inni­haldi. Frekar en að vera að verja stór­fyr­ir­tæki í tækni­heim­inum sem hagn­ast á því að skaffa nýtt dót dag­lega og fita píp­urnar sínar til að flytja meira ólög­lega fengið efni í boði sak­lausra kyndil­bera frels­is. Frelsis sem ekki er til staðar og hefur aldrei verið það, jafn­vel þó að maður breyti djéenn­ess­inum hjá sér.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiÁlit
None