Misskilningur og mýtur um sósíalisma

Frambjóðandi Sósíalistaflokks Íslands segir að jafnvel hámenntað fólk virðist ekki geta gert greinarmun á hreinni hugmyndafræði sósíalismans, beinu lýðræði, og misgóðum tilraunum í mannkynssögunni til að stjórna í nafni hennar.

Auglýsing

Sem sós­í­alisti verður maður ansi oft var við mis­skiln­ing á fyr­ir­bær­inu. Jafn­vel hámenntað fólk virð­ist ekki ráða við að gera grein­ar­mun á hreinni hug­mynda­fræði sós­í­al­ism­ans (sem er ekk­ert annað en beint lýð­ræði) og mis­góðar til­raunir í mann­kyns­sög­unni til að stjórna í nafni hug­mynda­fræð­innar eins og á Kúbu, Kína eða í Sov­ét­ríkj­un­um. Flest þess­ara ríkja hafa hins vegar verið gegn­um­sýrð af þjóð­ern­is­hyggju og í raun verið ein­ræð­is­ríki sem er and­stæða sós­í­al­isma. Lýð­ræð­is­legur sós­í­al­ismi snýst um vald­dreif­ingu en er samt ekk­ert feim­inn við rík­is­af­skipti bara allt ann­ars konar en hægrið hefur boðið upp á en það er meiri hjálp til handa þeim sem verst standa. Sós­í­al­ismi er kær­leiks­ríkur og snýst um að veita þeim líkn sem ekki geta gert það sjálfir t.d. með hækkun örorku­bóta og elli­líf­eyr­is. Hinir sem geta séð um sig sjálfir hafa síðan nægt frelsi til að gera slíkt enda er frelsi eitt af grunngildum lýð­ræð­is­legs Sós­í­al­isma. 

Sós­í­al­ismi snýst um frelsi

Sumir gætu verið hissa á því að frelsi sé eitt af gildum Sós­í­alista­flokks Íslands enda ímynda þeir sér sós­í­al­isma sem ein­hvers kon­ar  „for­ræð­is­hyggju­bákn“ án frelsis ein­stak­lings­ins. Ef fólk vill sjá for­ræð­is­hyggju­bákn getur það litið til hægra rík­is­ins sem hefur stjórnað hér nær sleitu­laust frá upp­hafi lýð­veld­is. Málið er að sós­í­al­ismi snýst meira um „já­kvætt frelsi“ eða frelsi ein­stak­lingnum til handa, svo hann megi njóta lífs­gæða og dafna í leik og starfi án þess að vera dæmdur til fátækt­ar.

Auglýsing
Þessi grein­ar­munur á jákvæðu og nei­kvæðu frelsi var gerður af Isaiha Berl­in, heim­spek­ingi árið 1958. Hægrið er aftur á móti upp­tekn­ara af ,,nei­kvæðu frelsi“ sem snýst um frelsi frá afskiptum af hálfu rík­is­ins eða stjórn­valda (sbr. „Eft­ir­lits­iðn­að­ur­“). Jákvæða frelsið til að vera mann­eskja og hafa val og virð­ingu í sam­fé­lag­inu án þess að vera föst í fátækt­ar­gildru er útgangs­punkt­ur­inn hjá vinstr­inu frekar en nei­kvæða frelsið frá afskiptum rík­is­ins og rétt ein­stak­lings til að gera það sem honum sýn­ist án afskipta ann­arra. Jákvæða frelsið til að velja sér menntun eða vinnu krefst þess að afskipti stjórn­valda megi nýta til að passa upp á að eng­inn sé útundan og dæmdur til fátækt­ar. Hægra frelsið þyk­ist vernda ein­stak­ling­inn en gerir ekk­ert annað en að vernda suma ein­stak­linga sem ýmist eru ríkir eða hafa mikil völd. Undir sós­í­al­isma verður frelsi til að arð­ræna tak­markað og að lokum útrýmt en ann­ars konar frelsi til athafna og undan fátækt verður blóm­legt.

Blóm­leg við­skipti undir sós­í­al­isma

Önnur mýta um sós­í­al­ismann virð­ist vera sú að hann sé and­stæða blóm­legra við­skipta. Það er eins og fólk hafi aldrei stundað við­skipti eða skipst á vörum og þjón­ustu fyrir tíma mark­aðs­kerfis nýfrjáls­hyggj­unn­ar. Nýsköpun og við­skipti lít­illa og með­al­stórra fyr­ir­tækja fengi að blómstra þar sem for­ræð­is­hyggja fákeppn­innar og stór­fyr­ir­tækj­anna yrðu tak­mörk­uð. Fyr­ir­tæki yrðu lýð­ræð­is­lega rekin og raddir allra fengju að heyr­ast. Fólk verður heldur aldrei eins frjálst og sjálf­stætt en ef alvöru lýð­ræð­is­legur sós­í­al­ismi væri við lýði í sam­fé­lag­inu. Öryrkjar og aðrir fátækir myndu þá hafa a.m.k. upp­reikn­aða upp­hæð vel­ferð­ar­ráðu­neyta í bætur og gætu því verið miklu frjáls­ari í lífi sínu en þegar þarf að draga fram lífið í tvö­faldri vinnu að við­bættum fjár­hags­á­hyggj­um. Hugsið ykkur hvað margir myndu upp­lifa mikið frelsi og sjálf­stæði að þurfa ekki að standa í röð í lok mán­aðar til að eiga mat fyrir börnin sín. 

Allir hafa nóg undir sós­í­al­isma 

Sam­hliða frelsi undan fátækt kemur frelsi til að láta gott af sér leiða og verður ekk­ert erfitt að hafa nóg að bíta og brenna ef sós­í­al­ismi verður ofan á. Ríf­legar milli­tekjur verða bara eins og þær eru undir merkjum sós­í­al­ism­ans. Vissu­lega verða ofur­ríkir með ofur­laun að greiða hærri skatta en það er af svo háum tekjum að svo­leiðis fólk getur ekki einu sinni notað allan auð­inn sinn á einni mannsævi. Það þýðir samt ekki að þeir séu gerðir fátækir (enda verður búið að afnema fátækt) heldur bara að þeir þurfi að greiða rétt­lát­ari skerf til sam­fé­lags­ins eins og í öðrum löndum sem við berum okkur saman við. En að vera harð­dug­legur að vinna og leggja mikið á sig væri auð­velt og að hafa nóg og meira til ef maður er snið­ugur í að koma sér áfram ef það snýst ekki um mis­notkun og arð­rán á öðr­um. 

Höf­undur er félagi í Sós­í­alista­flokknum og skipar 5. sæti á lista í Reykja­vík Suð­ur.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar