Ráðherranum berst aldrei bréf

Benedikt Jóhannesson, fyrrverandi fjármála- og efnahagsráðherra, skrifar um ástandið á Póstinum og hreinsanir í kjölfar gagnrýni.

Auglýsing

Á sínum tíma hreykti póst­ur­inn í Englandi sér af því að vildi hefð­ar­fólk bjóða vinum sínum í síð­deg­iste gæti það póst­lagt boðið að morgni sama dags og allir fengju boðið í tæka tíð. Um víða ver­öld skipti póst­ur­inn sköpum í sam­skiptum manna á milli­.  

Enn þann dag í dag er hægt að senda skila­boð til vina sinna og boða þá fyr­ir­vara­lítið í til tedrykkju, en nú er komin tækni sem er miklu hrað­virk­ari en póst­ur­inn. Bréfa­send­ingum fækk­aði um að minnsta kosti 80% á skömmum tíma og ekk­ert lát virð­ist á. 

Eðli­lega hefur Íslands­póstur orðið fyrir miklu tekju­tapi vegna þessa, en á sama tíma og venju­legt fólk þarf ekki að skrifa bréf missti fyr­ir­tækið einka­rétt til þjón­ustu. Mik­ill tap­rekstur loðir við fyr­ir­tækið flest und­an­farin ár. Pakka­flutn­ingar eru, ólíkt bréf­burði, grein þar sem fjöl­margir aðilar bjóða þjón­ustu sína. Nýlega fékk ég send­ingu frá útlöndum með hrað­þjón­ustu­fyr­ir­tæki sem til­kynnti mér með sms-­skeyti að pakk­inn yrði bor­inn heim að dyrum um klukkan átta um kvöld. Íslands­póstur bauð mér um svipað leyti að sækja annan böggul á næsta póst­hús.

Auglýsing

Þeir sem helst senda bréf eru opin­berir aðilar sem ekki hafa til­einkað sér sam­skipta­máta nútím­ans. Í lið­inni viku fékk ég til­kynn­ingu um að mán­að­ar­legar greiðslur til skatts­ins utan stað­greiðslu, sem engar voru, yrðu héðan í frá núll krón­ur. Ríkið leggur sig fram um að skapa atvinnu, bæði hjá Skatt­inum og Póst­in­um.

Sam­keppni kemur neyt­endum til góða, en ríkið virð­ist telja það sér­staka skyldu sína að við­halda úreltum kerfum og starf­semi. Í fréttum af Íslands­pósti kemur fram að mikið tap hafi verið af pakka­send­ingum hjá fyr­ir­tæk­inu. Brugð­ist var við því tapi með því að lækka gjald­skrána (þetta kann að vera torskil­ið, en svona er nýja rekstr­ar­hag­fræð­in).

Skýr­ingin er sú að með breyt­ing­unni ætli Póst­ur­inn að ná sér í stærri sneið af mark­að­inum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Gott og vel, nema lækk­unin kallar á 500 milljón króna með­gjöf frá rík­inu. Rík­ið, sem telur sig auð­vitað vel aflögu fært á Covid-­tím­um, nið­ur­greiðir með öðrum orðum kostnað fyr­ir­tækja við að koma vörum út á land. Fyrir utan það hve vit­laust það er, þá er það líka lög­brot.

„Ómögu­leiki“ að fylgja lög­um?

Í lögum seg­ir: „Gjald­skrár fyrir alþjón­ustu, þar á meðal gjald­skrár vegna erlendra póst­send­inga, skulu taka mið af raun­kostn­aði við að veita þjón­ust­una að við­bættum hæfi­legum hagn­að­i.“ Aug­ljóst er að þessi lög eru brotin þegar verð­lagn­ing tekur mið af rík­is­styrk.

Þegar ofan­greint laga­á­kvæði var borið undir sam­göngu­ráðu­neytið svar­aði það að ákvæðið væri „ekki að öllu leyti virkt“.

Hörður Felix Harð­ar­son lög­maður taldi þessa túlkun athygl­is­verða í sam­tali við Mogg­ann:

„Þetta kemur mér spánskt fyrir sjón­ir. Ég veit ekki til þess að það sé eitt­hvað til sem heitir óvirkt laga­á­kvæði. Þetta er ein­fald­lega ákvæði í lögum sem stendur eins og það er. Og ber þá að virða eftir því sem unnt er hverju sinni. Það getur vel verið að menn geti haldið því fram að það séu ákveðnir van­kantar eða erf­ið­leikar við að fram­fylgja því. En auð­vitað hljóta menn að þurfa að gera það að því marki sem mögu­legt er og ég sé ekki að það sé ein­hver ómögu­leiki í þessu til­viki fyrir því. Því ákvæðið er svo sem ósköp ein­falt og afar skýrt að því er varðar þessa til­vísun til kostn­aðar og hæfi­legs hagn­að­ar.“

Þór­hildur Ólafs­dótt­ir, sem nýlega varð for­stjóri Íslands­pósts, er heldur ekki ánægð með fyr­ir­komu­lagið og segir í við­tali við sama blað: „Við teljum að það sé í höndum stjórn­valda að ákvarða hvernig þau vilja hafa þetta. Þetta er fal­leg hugs­un, að hafa sama verð um allt land, en ég held að fólk hafi kannski ekki gert sér grein fyrir áhrif­unum sem þetta myndi hafa á alþjón­ustu­veit­and­ann eða kostnað rík­is­ins. Þetta setur okkur gríð­ar­leg mörk,“ segir Þór­hild­ur. Varð­andi gagn­rýni einka­fyr­ir­tækja á að verð á pakka­send­ingum út á land feli í sér nið­ur­greiðslur seg­ist hún vona að stjórn­völd end­ur­hugsi þessa laga­setn­ingu.

Aðför að einka­rekstri á lands­byggð­inni

Einka­að­ilar á þessum mark­aði njóta ekki þess mun­aðar að fá tapið greitt af rík­inu. Enda væri það óþarfi ef ríkið færi að lög­um. Andrés Magn­ús­son, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka versl­unar og þjón­ustu, bendir á að þessi mis­munun komi lands­byggð­inni ekki til góða þegar til fram­tíðar er lit­ið. Í Morg­un­blað­inu er haft eftir honum að „hafa verði í huga að flutn­inga­þjón­usta með pakka­send­ingar úti á landi muni skerð­ast ef einka­fyr­ir­tæki þurfa að óbreyttu að rifa seglin vegna und­ir­verð­lagn­ingar Pósts­ins. Sá tekju­brestur kunni aftur að neyða einka­fyr­ir­tækin til að hækka gjöld vegna flutn­inga á stærri send­ing­um.“ 

Að auki nefndi Andrés að nið­ur­greiðsl­urnar styrktu sam­keppn­is­stöðu versl­ana á höf­uð­borg­ar­svæð­inu á kostnað versl­ana úti á landi, sem veiki rekstr­ar­for­sendur þeirra síð­ar­nefndu.

Þessi ójafna sam­keppni kemur ekki bara niður á sjálf­stæðum versl­unum á lands­byggð­inni heldur er hún smám saman að drepa lítil einka­fyr­ir­tæki í flutn­inga­starf­semi utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Engum dettur í hug að Íslands­póstur muni kné­setja erlenda flutn­ing­arisa, en öðru máli gegnir um íslenskt fram­tak víða um land.

Andrés nefnir dæmi um hve vit­laust kerfið sé. Það kosti aðeins 800 krónur að senda hellu­borð frá Reykja­vík til Víkur í Mýr­dal meðan á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sé hins vegar algengt að það kosti að minnsta kosti fimm þús­und krónur að fá raf­tæki send heim.

Þegar full­trúar SVÞ reyndu að skýra málið fyrir þing­mönnum kom það þeim á óvart hvað lands­byggð­ar­þing­menn sýndu því lít­inn áhuga. Með rangri verð­lagn­ingu styrkir Íslands­póstur versl­anir á höf­uð­borg­ar­svæð­inu gagn­vart búðum á lands­byggð­inni með nið­ur­greiddum flutn­ings­kostn­aði.

Haltu kjafti og vertu sætur

Á Alþingi sitja full­trúar átta stjórn­mála­flokka. Ætla mætti að ein­hverjir þeirra hefðu áhuga á því að efla frjálsa sam­keppni og bæta þannig hag neyt­enda. En sam­kvæmt fram­an­greindri frá­sögn voru full­trúar flestra flokka áhuga­litl­ir. Sem betur fer er þó einn flokkur sem enn berst fyrir einka­fram­tak­inu og heið­ar­legri sam­keppni, neyt­endum til góða. 

Thomas Möll­er, full­trúi Við­reisnar í stjórn Pósts­ins, útskýrði málið í sam­tali við Morg­un­blaðið. Hann sagði: „Gjald­skrár­breyt­ing Pósts­ins er and­stæð stefnu Við­reisnar enda erum við tals­menn einka­fram­taks og sam­keppni. Þá styður Við­reisn eig­enda­stefnu rík­is­ins sem segir að rík­is­fyr­ir­tæki ættu að styðja við og efla sam­keppni og að ríkið ætti að draga úr starf­semi þar sem næg sam­keppni sé fyrir á mark­aðn­um.“ 

Þetta mun ekki vera í fyrsta sinn sem Thomas gagn­rýndi und­ar­legar ákvarð­anir í rekstri fyr­ir­tæk­is­ins. Við­brögð vinstri stjórn­ar­inn­ar, sem vill allt fram­tak kæfa í alltum­lykj­andi faðmi rík­is­ins, létu heldur ekki á sér standa. Á vef Við­skipta­blaðs­ins vb.is sagði: Heim­ildir Við­skipta­blaðs­ins herma að kallað hafi verið eftir því að stjórn­ar­mönnum í Póst­inum verði skipt út fyrir aðra „þæg­ari“.

Dag­inn eft­ir, þann 5. mars, kom svo fram á sama vef í fyr­ir­sögn: „Full­trúa Við­reisnar hent úr stjórn“.

Auð­vitað þarf að losa sig við stjórn­ar­menn sem spyrja spurn­inga og vilja hag­ræða. Stjórn­ar­menn undir vinstri stjórn eiga ekki að hafa skoð­anir eða vilja að farið sé að sann­gjörnum leik­regl­um. Þeir eiga að vera upp á punt, stilltir og þæg­ir. Segja svo að fundi lokn­um: „Guð­laun fyrir kaffið og klein­urn­ar“.

Höf­undur er fyrr­ver­andi fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jóhannes Stefánsson er handhafi sænsku sjálfbærniverðlaunanna WIN WIN árið 2021.
Jóhannes Stefánsson í hóp með Kofi Annan og Al Gore
Uppljóstrarinn Jóhannes Stefánsson fær tæpar 15 milljónir króna í verðlaunafé fyrir að vinna sænsku sjálfbærniverðlaunin WIN WIN Gothenburg. Heimsþekkt fólk hefur hlotið þessi verðlaun á fyrri árum.
Kjarninn 21. apríl 2021
Peningum á Íslandi er áfram sem áður stýrt af körlum
Áttunda árið í röð framkvæmdi Kjarninn úttekt á því hver kynjahlutföll séu á meðal þeirra sem stýra peningum á Íslandi. Fyrirtækjunum sem úttektin náði til fjölgaði lítillega á milli ára og samsetning þeirra breyttist aðeins.
Kjarninn 21. apríl 2021
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Tæknivarpið - Apple kynnir skífur fyrir utangátta, nýjan iMac og iPad Pro
Kjarninn 21. apríl 2021
Stefán Jón Hafstein
Óttast um Elliðaárnar
Kjarninn 21. apríl 2021
Sigríður Á. Andersen sagði af sér sem dómsmálaráðherra vegna málsins
Enn ekki upplýst um kostnað ríkislögmanns vegna ólöglegrar skipunar dómara í Landsrétt
Kostnaður ríkissjóðs vegna þess að þáverandi dómsmálaráðherra sinnti ekki rannsóknarreglu stjórnsýslulaga þegar hún lagði fyrir Alþingi lista yfir dómara sem ætti að skipa við Landsrétt var 141 milljónir króna í lok síðasta árs. Hann er enn að aukast.
Kjarninn 21. apríl 2021
Armin Laschet og Annalena Baerbock. Telja má nánast öruggt að annað þeirra verði næsti kanslari Þýskalands.
Armin eða Annalena?
Sextugur karl og fertug kona eru talin þau einu sem möguleika eiga á að taka við af Angelu Merkel og verða næsti kanslari Þýskalands. Græningjar með Önnulenu Baerbock í fararbroddi eru á flugi í skoðanakönnunum.
Kjarninn 20. apríl 2021
Heimild verði til að skikka alla frá áhættulöndum í sóttvarnahús
Ríkisstjórnin leggur til lagabreytingu sem felur í sér að heimilt verði að skikka alla frá áhættusvæðum í sóttvarnarhús við komuna til landsins og einnig að hægt verði að banna ferðalög frá löndum þar sem faraldurinn geisar hvað mest.
Kjarninn 20. apríl 2021
Jóhann Sigmarsson
Ef það er ekki vanhæfi þá heiti ég Júdas
Kjarninn 20. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar