Samrunaorka – Út fyrir endimörk alheimsins og aftur heim!

Hans Guttormur Þormar skrifar um þróun samrunaorku.

Auglýsing

Fyrsta mann­gerða sólin gæti verið á leið upp fyrir sjón­deild­ar­hring­inn og sent fyrstu sól­ar­geisla enda­lausrar orku til allra jarð­ar­búa án kolefn­ispors eða kjarn­orku­úr­gangs. 

Í umræðu um orku­þörf og orku­skort er nauð­syn­legt að horfa von­ar­augum til fram­tíðar og til þeirra mögu­leika sem kom­andi kyn­slóðir hafa til orku­fram­leiðslu. Einn slíkur mögu­leiki er þróun sam­runa­orku, þar sem kjarnar tveggja léttra atóma eru látnir renna saman í einn þyngri. Í grunn­inn er um að ræða sama hvarf og á sér linnu­laust stað á sól­inn­i. 

100 milljón gráðu heit sól á jörð­inni

Til að koma þessum hvörfum í gang og við­halda þeim þarf meira en 100 milljón gráðu heitt stöðugt plasma í hvarfa­hólfi sem haldið er í skefjum með sterk­um, orku­frekum seglum og kæli­bún­aði ásamt ýmsum öðrum bún­aði. Til­raunir með slík sam­runa­hvörf hafa þar til nýlega gengið frekar erf­ið­lega. 

Auglýsing
Á tíma­bil­inu 1991 til 1997 tókst að halda slíkum hvörfum í gangi lengur og lengur (í sek­únd­um) og ná út orku (16 megawött) sem þó var ekki nema hluti af þeirri orku (24 megawött) sem þurfti til að keyra hvarfið Til­raunir síð­astu ára hafa náð út meiri orku en árið 1997 en þó ekki nóg til að sam­runa­ferlið standi nógu lengi né gefi frá sér meiri orku en þarf til að koma því í gang og við­halda því. 

Millj­arðar Evra og þús­undir manna að vinna að verk­efn­inu ITER

Frá 1985 og til þessa dags hafa margar af stærstu þjóðum heims tekið sig saman og hafið sam­starf um til­raunir við kjarna­sam­runa og að koma á fót kjarna­sam­runa­ofni í Frakk­landi. Það sam­starf kall­ast ITER og í það hafa verið settir millj­arðar evra og mörg þús­und manns komið að upp­bygg­ingu á einni stærstu til­raun á sviði eðl­is­fræði. Sá kjarna­sam­runa­ofn á að vera til­bú­inn árið 2025. Fyrir þá sem hafa áhuga á að kynna sé þá upp­bygg­ingu frekar er bent á heima­síðu verk­efn­is­ins, iter.org.

Kín­verjar og Suð­ur­-Kóreu­menn ná árangri

Á síð­asta ári og því sem nú er að líða hefur margt gerst sem gefur sterkar vís­bend­ingar um að við nálg­umst nýja tíma í orku­fram­leiðslu hraðar en nokkur gat ímyndað sér. Í Kína til­kynnti Til­rauna­stofa í ofur­leiðni sam­runa­ofna (EAST) að þeim hefði tek­ist að halda 120 milljón gráðu heitu plasma í 90 sek­úndur og hálfu ári seinna að þeim hefði tek­ist að halda stöð­ugu plasma við 70 milljón gráðu hita í 17 mín­út­ur. Í Suð­ur­-Kóreu til­kynntu vís­inda­menn við Seuol háskól­ann og Sam­runa­orku­stofn­un­ina að þeim hefði sum­arið 2022 tek­ist að halda stöð­ugu plasma við 100 milljón gráður í 30 sek­únd­ur. Á sama tíma eru mikið af opin­berum-­stofn­unum og einka­að­ilum um allan heim að keyra til­raunir í tengslum við kjarna­sam­runa­orku. Það verður fróð­legt að sjá hvort nýjar upp­götv­an­ir/­lausnir spretti upp úr þeim til­raun­um.

Ef til­raun með kjarna­sam­runa­ofn ITER í Frakk­landi árið 2025 gengur eftir þá er áætlað að ofn­inn muni þurfa 50 megawött til að keyra hvarfið en muni gefa frá sér 500 megawött eða tífalda þá orku sem sett er í hvarf­ið. Þetta gæti gerst á tíma­bil­inu 2025-2035 og lík­lega fyrr en síð­ar. 

Nið­ur­staða þess­ara til­rauna gæti þannig gjör­breytt til­vist mann­kyns um alla fram­tíð. Þá væru sam­fé­lög óháð orku, óháð stað­setn­ingu (ef raf­orku­dreifi­kerfi eru til stað­ar) og sjálfum sér nóg um vatn og mat. Við þurfum sem sam­fé­lag að hugsa fram í tím­ann og und­ir­búa okkur fyrir nýja tíma þar sem verð­mæti sam­fé­laga bygg­ist á fólki, þekk­ingu og sam­fé­lags­gerð­inni. Þannig verðum við að huga að lífs­gæðum og þeim aðstæðum sem dregur fólk með verð­mæta þekk­ingu inn í sam­fé­lag­ið. Þannig og ein­göngu þannig komumst við í hóp fram­sækn­ustu þjóða heims.

Höf­undur starfar í djúp­tækni.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Að rækta með sér von er lykillinn að farsælu lífi
Kjarninn 28. nóvember 2022
Isabel dos Santos er elsta dóttir fyrrverandi forseta Angóla.
Forríka forsetadóttirin: „Ég er ekki í felum“
Dóttir fyrrverandi forseta Angóla, milljarðamæringurinn Isabel dos Santos, segist ekki á flótta undan réttvísinni. Stjórnvöld í heimalandi hennar hafa beðið alþjóða lögregluna, Interpol, um aðstoð við að hafa uppi á henni.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Heiðrún Lind Marteinsdóttir er framkvæmdstjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi. Hún skrifar undir umsögnina.
SFS styðja frumvarp Svandísar um að hækka veiðigjöld á næsta ári en lækka þau árin á eftir
Ríkisstjórnin setti inn heimild fyrir útgerðir til að fresta skattgreiðslum á meðan að á kórónuveirufaraldrinum stóð. Sjávarútvegur skilaði methagnaði á meðan. Allt stefndi í að veiðigjöld yrðu fyrir vikið mun lægri en fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Litla-Sandfell í Þrengslum myndaðist í gosi undir jökli fyrir þúsundum ára.
„Til að búa til sement og steypu þarf að fórna“ Litla-Sandfelli
Eden Mining, sem ætlar að mylja Litla-Sandfell niður til útflutnings, er virkilega annt um loftslag jarðar ef marka má svör fyrirtækisins við gagnrýni stofnana á framkvæmdina. „Það er óraunhæft að öll íslensk náttúra verði ósnortin um aldur og ævi.“
Kjarninn 28. nóvember 2022
Ferðamenn við íshellana í Kötlujökli.
Vísa ásökunum um hótanir á bug
EP Power Minerals, fyrirtækið sem hyggur á námuvinnslu á Mýrdalssandi segir engan fulltrúa sinn hafa hótað ferðaþjónustufyrirtækjum svæðinu líkt og þau haldi fram. Skuldinni er skellt á leigjendur meðeigenda að jörðinni Hjörleifshöfða.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði sem situr í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands.
Ætti ríkið að greiða hverri nýrri kynslóð „heimanmund“ til þess að byrja ævina á?
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, veltir fyrir sér þriðju leiðinni sem sameini hagkvæmni húsnæðismarkaðar og réttlætiskennd okkar gagnvart því að allir eigi rétt á þaki yfir höfuðið.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, var í viðtali í Silfrinu á RÚV. Mynd / Aðsend.
Hugmyndir um útbreidd vindorkuver „alls ekki raunhæfar”
Bjarni Bjarnason forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur varar við því að reist verði mörg vindorkuver á skömmum tíma. Hann segir fyrirtæki sem sækist eftir því að reisa vindorkuver ekki gera það til að bjarga loftslaginu heldur hugsi um ágóða.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Búa til vistvæn leikföng og vörur fyrir börn
Tveir Íslendingar í Noregi safna fyrir næstu framleiðslu á nýrri leikfangalínu á Karolina Fund.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar