Síðari hálfleikur hafinn í Glasgow

Árni Finnsson formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands er staddur á COP26 í Glasgow og rýnir í stöðu mála eftir fyrri viku ráðstefnunnar.

Auglýsing

Áhyggju­fullir þjóð­ar­leið­togar

Yfir­lýs­ingar margra ráða­manna í upp­hafi síð­ustu viku báru vitni um örvænt­ingu. Fyrir sex árum í París voru leið­togar smárra eyríkja í Kyrra­hafi og Ind­lands­hafi áber­andi. Þeir bentu á að hækki hita­stig Jarðar umfram 1,5°C sökkvi heim­ili og lífs­við­ur­væri í sæ. Hér í Glas­gow bætt­ust við leið­togar auð­ugra ríkja í norðr­inu. For­sæt­is­ráð­herra Belg­íu, Alex­ander Croo nefndi flóðin sl. sumar þegar 38 manns drukkn­uðu og for­seti Banda­ríkj­anna lýsti skóg­ar­eld­unum í Kali­forn­íu. Á Norð­ur­slóðum er hækkun hita­stigs nær þrisvar sinn örari en sunnar á hnett­in­um. For­seti Finn­lands, Sauli Niini­stö, sagði ein­fald­lega: „Ef við töpum Norð­ur­slóð­um, munum við tapa plánet­unni.“

Traust

Meg­in­for­senda samn­inga er að traust ríki milli samn­ings­að­ila. Skila­boð Joe Bidens Banda­ríkja­for­seta til ráð­stefn­unnar voru að Banda­ríkin væru nú aftur með og að þau myndu leiða með góðu for­dæmi. Hljómar vel en það er gömul saga og ný að á Banda­ríkj­unum er ekki full­kom­lega treystandi. Á Ríó ráð­stefn­unni árið 1992 skrif­aði George Bush eldri undir Lofts­lags­samn­ing Sam­ein­uðu þjóð­anna gegn því skil­yrði að samn­ing­ur­inn væri í engu bind­andi um sam­drátt í losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda. Úr þessu var reynt að bæta með Kyoto-­bók­un­inni árið 1997 og Bill Clinton skrif­aði undir en Öld­unga­deildin hafn­aði að full­gilda bók­un­ina. George W. Bush yngri sagði síðan Banda­ríkin frá Kyoto-­bók­un­inni skömmu eftir að hann tók við emb­ætti 2001.

Eftir að Kaup­manna­hafn­ar­ráð­stefnan fór út um þúfur 2009 tóku Banda­ríkin for­yst­una um gerð nýs samn­ings og sam­komu­lag náð­ist loks í París árið 2015. Sam­komu­lag sem byggði á frjálsum fram­lögum ríkja til að minnka los­un, engin bind­andi ákvæði, ella hefði Öld­unga­deildin ekki sam­þykkt. Ríkti mikil ánægja um sinn en svo varð Don­ald Trump for­seti og sagði Banda­ríkin frá Par­ís­ar­samn­ingn­um.

Auglýsing

Um leið og menn fagna end­ur­komu Banda­ríkj­anna er traustið tak­mark­að. Ekki er úti­lokað að Trump verði kjör­inn for­seti á ný.

Laurence Tubi­ana, franskur diplómat sem var ein af helstu arki­tektum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins sagði við breska blaðið Guar­dian, að vissu­lega hefði Biden sett lofts­lags­málin í for­gang og að Banda­ríkin hefðu þokað ríkjum eins og Sádi Arab­íu, Suður Afr­íku og Ind­landi í rétta átt. Á hinn bóg­inn, benti hún á að Banda­ríkin glímdu við skort á trú­verð­ug­leika í lofts­lags­málum og að leið­togar ann­arra ríkja pirr­uðu sig á ekki væri unnt að treysta á Banda­ríkin til lengri tíma vegna alls kyns póli­tískra vanda­mála heima við.

Ísland

Í ræðu sinni útskýrði for­sæt­is­ráð­herra, Katrín Jak­obs­dótt­ir, að þessa dag­ana fari fram stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræður á Íslandi, að rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir ræði sín á milli hvernig styrkja megi mark­mið Íslands fyrir 2030. Með öðrum orð­um, lofts­lags­stefna Íslands er enn á samn­inga­borð­inu.

Fátt bendir til að rík­is­stjórn­ar­myndun klárist í þess­ari viku og því spurn­ing hvort sitj­andi umhverf­is­ráð­herra fái umboð til að segja nokkuð nýtt um stefnu lands­ins þegar hann stígur í ræðu­stól hér í Glas­gow nú þegar ráð­herrar taka yfir samn­inga­við­ræð­urn­ar.

Nokkur skref í rétta átt

  • Sam­komu­lag um að hætta kola­bruna: Yfir 40 lönd, þ.m.t. Kana­da, Pól­land og Síle, hafa und­ir­ritað sam­komu­lag um að fasa út kola­orku. Ástr­al­ía, Banda­rík­in, Ind­land og Kína eru ekki með í þessu sam­komu­lagi en í Banda­ríkj­unum eru kolin samt klár­lega á leið út. New York Times greinir frá því að banda­ríska sendi­nefndin hafi ekki viljað styggja öld­unga­deild­ar­þing­mann­inn Joe Manchin.
  • Lof­orð um að stöðva skóg­areyð­ingu: Yfir 100 ríki með 90% skóg­lendi Jarðar innan sinna landamæra lof­uðu að stöðva skóg­areyð­ingu fyrir árið 2030. Sams konar lof­orð var gefið árið 2014 og átti að upp­fylla fyrir lok 2020. Mun­ur­inn er að nú eru Brasil­ía, Indónesía og Kongó með og vernd­ar­að­gerðir verða fjár­magn­að­ar.
  • Dregið úr losun met­ans um 30%: Ríf­lega 80 ríki hafa hafa náð sam­komu­lagi um að minnka losun met­ans um 30%. Þetta er um sumt ein­föld aðgerð því mikið af met­ani lekur út í olíu­hreinsi­stöðvum og gasleiðsl­um. Næst á eftir koltví­sýr­ingi er metan­gas mik­il­væg­asta gróð­ur­húsa­loft­teg­und­in. Umtals­verður árangur gæti náðst ef sam­dráttur metangass verður nógu hrað­ur. Um 0,5°C hita­stigs­hækkun skrif­ast á metangasið og þótt það end­ist jafn ekki lengi í and­rúms­loft­inu og koltví­sýr­ingur er hlýn­un­ar­máttur þess 80 sinnum meiri.
  • Ind­land stefnir á kolefn­is­hlut­leysi árið 2070: Yfir­lýs­ing Nadendra Modi, for­sæt­is­ráð­herra Ind­lands, kom á óvart. Ind­land ætlar að ná kolefn­is­hlut­leysi árið 2070 – 20 árum á eftir Evr­ópu og Banda­ríkj­unum og 10 árum á eftir Kína og Rúss­landi. Mestu skiptir að Ind­land við­ur­kennir að kola­orka sé ekki fram­tíð­in. Modi hét því jafn­framt að árið 2030 yrði helm­ingur allrar orku í Ind­landi fram­leiddur með end­ur­nýj­an­legum orku­gjöf­um. Þessi aðgerð er háð því að Ind­land fá fjár­hags­lega aðstoð.
  • Kolefn­is­hlut­leysi á fjár­mála­mark­aðn­um: 450 fyr­ir­tæki sem sam­an­lagt ráða yfir um 40% af fjár­magni heims­ins hafa und­ir­ritað sam­komu­lag sem skuld­bindur þau til að nýta græna orku með 1,5°C mark­miðið að leið­ar­ljósi.

Hverju breytir þetta?

Hugs­an­lega dugir þetta – sam­an­lagt og ef allir standa við sitt – til að tak­marka hækkun hita­stigs jarðar við 1,8°C, segir Alþjóða­orku­mála­stofn­unin IEA. Laurent Fabi­us, for­seti Par­ís­ar-ráð­stefn­unn­ar, benti á að aðeins væri um til­gátu að ræða.

Nú reynir á Par­ís­ar­sam­komu­lagið

Í Glas­gow hafa mynd­ast ný banda­lög ríkja sem sýna að það er fleiri en ein leið til að upp­fylla Par­ís­ar­sam­komu­lag­ið. Í stað þess að tryggja að öll ríki taki þátt hafa náðst samn­ingar um útfösun kola þótt nokkur lyk­il­ríki séu ekki með. Í sam­komu­lögum um að draga úr met­an­leka um 30% og stöðvun skóg­areyð­ingar eru svo enn fleiri ríki með.

Fjár­mögnun aðgerða í þriðja heim­inum

Fjár­mögnun aðgerða í ríkjum þriðja heims­ins er lyk­il­at­riði við fram­kvæmd Par­ís­ar­samn­ings­ins. The Guar­dian hefur eftir John Kerry að þegar á næsta ári verði unnt að standa við lof­orð iðn­ríkj­anna um 100 millj­arða fjár­fram­lag á ári frá og með 2020. Það er tveimur árum of seint en ekki þremur eins og ótt­ast var. Málið snýst um traust.

Í þess­ari viku verður barist um fjár­magn til að aðstoða þró­un­ar­ríki við að bregð­ast við afleið­ingum lofts­lags­breyt­inga og nýta hreina orku í stað kola eða olíu.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir formaður BSRB
„Hlutverk hins opinbera er að tryggja öllum húsnæðisöryggi“
Formaður BSRB segir að margt sé til bóta í tillögunum starfshóps um aðgerðir og umbætur á húsnæðismarkaði – og gefi ástæðu til hóflegrar bjartsýni um betri tíma.
Kjarninn 19. maí 2022
Árni Guðmundsson
Af þreyttasta frumvarpi Íslandssögunnar
Kjarninn 19. maí 2022
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar.
Vilja margföldun á framlagi ríkisins til rannsókna í ferðaþjónustu
Samtök ferðaþjónustunnar gagnrýna framsetningu á framlögum til ferðamála í umsögn sinni við fjármálaáætlun. Samtökin óska eftir 250 milljón króna árlegri hækkun framlaga til rannsókna í greininni á gildistíma áætlunarinnar.
Kjarninn 19. maí 2022
Húsnæðisstuðningur skuli fyrst og fremst nýtast þeim sem á þurfa að halda
Ljóst er að staða leigjenda út frá húsnæðisöryggi og byrði húsnæðiskostnaðar er lakari en þeirra sem eiga eigin íbúð. Aðgerða er þörf sem miða m.a. að því að lækka byrði húsnæðiskostnaðar hjá efnaminni leigjendum, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 19. maí 2022
Margar kvartanir byggðar „á misskilningi“
UN Women lýsa yfir þungum áhyggjum af aðstæðum einstaklinga sem hingað hafa leitað að skjóli og eru hluti af búsetuúrræði ÚTL á Ásbrú. Samkvæmt ÚTL hefur aðstaðan verið í stöðugri endurskoðun undanfarna rúma tvo mánuði.
Kjarninn 19. maí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Að vinna þegar maður tapar
Kjarninn 19. maí 2022
Claudia Ashanie Wilson, Eiríkur Rögnvaldsson, Eliza Reid, Eyrún Ólöf Sigurðardóttir, Gísli Pálsson og Sema Erla Serdaroglu
Kynþáttamörkun
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar