Skiptir vilji þjóðarinnar máli í komandi kosningum?

Þorkell Helgason skrifar um að 77 prósent þjóðarinnar sé hlynnt því að krafist sé markaðsgjalds fyrir afnot af fiskimiðunum

Auglýsing

Ný könnun Gallups sýnir að yfir­gnæf­andi meiri­hluti þeirra sem spurðir voru er hlynntur því „að útgerðin greiði mark­aðs­gjald fyrir afnot af fiski­mið­un­um“. Spurn­ing­unni svipar til ákvæð­is­ins í stjórn­ar­skrár­til­lögum Stjórn­laga­ráðs um að greiða skuli „fullt gjald“ fyrir afnot af auð­lindum í þjóð­ar­eigu.

Meg­in­nið­ur­staðan úr könn­un­inni er sú að 77% þeirra sem svör­uðu eru hlynntir því að kraf­ist sé mark­aðs­gjalds en ein­ungis 7% eru því and­víg­ir. Afgang­ur­inn, 16%, tók ekki afstöðu. Sé þessum óákveðnu sleppt eru tæp­lega 92% hlynntir en rúm 8% and­víg­ir. Og þetta er næsta óháð kyni, menntun og tekjum þeirra spurðu. Lands­byggð­ar­fólk er meira hik­andi en höf­uð­borg­ar­bú­ar, en sé horft fram hjá óákveðnum er mun­ur­inn eftir búsetu vart mark­tæk­ur. Nokkur munur er á afstöðu fólks eftir því hvaða flokk það hyggst kjósa. Þó er meiri­hluti fólks í öllum flokkum hlynntur mark­aðs­gjaldi, eða frá 54% upp í meira en 90% hjá þremur flokk­anna. Sé aftur horft fram hjá hinum óákveðnu er stuðn­ing­ur­inn hjá kjós­endum einskis flokks minni en 76%.

Auglýsing
Þessi afger­andi nið­ur­staða kemur svo sem ekki á óvart enda í sam­ræmi við margar kann­anir af svip­uðum toga og raunar líka við svör kjós­enda í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni 20. októ­ber 2012 um það hvort lýsa eigi nátt­úru­auð­lindir sem þjóð­ar­eign í stjórn­ar­skrá. Af þeim sem þá tóku afstöðu voru 83% þeirrar skoð­un­ar.

En ekk­ert ger­ist

Málið er þæft fram og til baka og út úr því snú­ið. Sama má segja um ýmis mál önnur þar sem þjóðin virð­ist mjög á annarri skoðun en þing­meiri­hlut­inn á hverjum tíma. Vissu­lega kjósum við full­trúa til að ráða málum okk­ar. Samt er eitt­hvað við það bogið þegar þing og þjóð eru gjör­sam­lega ósam­mála um mik­il­væg grund­vall­ar­mál árum og ára­tugum sam­an. Hví kjósum við þá ekki þá flokka sem eru sömu skoð­unar og við? Hæng­ur­inn er sá að flokkar bjóða aðeins upp á einn mat­seðil hver. Þótt aðal­rétt­ur­inn kunni að vera girni­legur kjós­and­anum hefur hann kannski litla lyst á eft­ir­rétt­in­um. Kjós­endur ganga ekki að hlað­borði þar sem þeir geta valið sér mat­seð­il­inn. 

Hví ekki spyrja þjóð­ina?

Sam­kvæmt stjórn­skipan okkar er nán­ast aldrei leyft að leita til kjós­enda um ein­stök mál. Hví ekki að leyfa það í ein­hverjum mæli? Sagt er að þjóðin geti haft rangt fyrir sér? En hver er dóm­bær í þeim efnum aðrir en þjóðin sjálf? Væri það goðgá að spyrja þjóð­ina skýrt og skor­in­ort hvort hún vilji að greitt sé fullt gjald, mark­aðs­gjald, fyrir afnot af auð­lindum í almanna­eigu?

­Reyn­ist það fá til­tek­inn lág­marks­stuðn­ing væri stjórn­völdum gert skylt að útfæra ákvæðið og bera lög þar að lút­andi aftur undir þjóð­ina. Þetta ger­ist þó ekki án stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar. Stjórn­laga­ráð var með til­lögu í þessum dúr, en það fór á sama veg og ann­að: Enda þótt tveir þriðju hlutar þeirra sem afstöðu tóku í fyrr­greindri þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu lýstu sig því fylgj­andi að til­lögur ráðs­ins yrði grund­völlur að nýrri stjórn­ar­skrá og enn fleiri, eða nær þrír fjórðu hlut­ar, vildu að mál gætu farið í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu, hefur til­lög­unum öllum verið stungið undir stól.

Á meðan þjóðin fær ekki að tjá sig beint verða þeir sem vilja fá fullt afnota­gjald fyrir eigur sínar að herja á flokk­ana í kom­andi kosn­ing­um. Flokk­arnir hljóta að taka mark á meiri­hluta kjós­enda sinna.

Höf­undur sat í Stjórn­laga­ráði og er félagi í Þjóð­ar­eign.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Regnskógar gætu illa ráðið við loftslagsbreytingar
Það getur verið heitt og rakt í regnskógunum en þeir þola þó ekki langvarandi hátt hitastig og þurrka. Þannig gætu loftslagsbreytingar haft áhrif á hina náttúrulegu kolefnisbindingu þeirra.
Kjarninn 1. október 2022
Jina Amini, 22 ára Kúrdi, lést í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar í síðasta mánuði. Mótmæli hafa staðið yfir í Íran, og víðar, frá því að hún lést.
Kona, líf, frelsi
Mannréttindasamtök segja að minnsta kosti 83 látna í mótmælum í Íran. Yfirvöld segja töluna mun lægri, 41 í mesta lagi. Þingmaður Pírata hvetur fólk til að segja nafn konunnar sem kom mómæltunum af stað: Jina Amini.
Kjarninn 1. október 2022
Tækninni á sviði snjallgreiðslna fleygir fram og Íslendingar hafa tileinkað sér það hratt að nota síma og önnur snjalltæki til þess að greiða fyrir verslun og þjónustu.
Plastkort enn mest notaða greiðslulausnin en snjallgreiðslur sækja á
Í hópi þess þorra fólks sem greiðir fyrir vörur eða þjónustu einu sinni í viku að lágmarki eru nú hátt í fjörutíu prósent byrjuð að nota snjalltæki af einhverju tagi til þess að inna greiðslur að hendi, að jafnaði. Vægi reiðufjár minnkar sífellt.
Kjarninn 1. október 2022
Sjö molar um efnahags- og stjórnmálastorm í Bretlandi
Er Bretar leyfðu sér loks að líta upp úr langdreginni erfidrykkju Elísabetar drottningar tók ekki skárra við. Ný ríkisstjórn Liz Truss virðist búin að skapa sér djúpa efnahagslega og pólitíska krísu, ofan á orkukrísuna.
Kjarninn 1. október 2022
Líffræðileg fjölbreytni er grunnþáttur í viðhaldi vistkerfa í sjó, á landi, í vatni og lofti.
Landeigendur fái meiri hvata til endurheimtar vistkerfa
Loftslagsbreytingar, mengun, ágengar tegundir, eyðing búsvæða og bein nýting mannsins eru helstu áskoranir varðandi hnignun líffræðilegrar fjölbreytni á Íslandi. Neysla er t.d. drifkraftur framleiðslu sem oft leiðir til ósjálfbærrar nýtingar auðlinda.
Kjarninn 1. október 2022
Þeir skipta þúsundum, tannburstarnir í norska skóginum.
Tannburstarnir í skóginum
Jordan, tannburstaframleiðandinn þekkti, hefur auglýst eftir notuðum tannburstum sem áhugi er á að reyna að endurvinna. Í norskum skógi hafa fleiri þúsund tannburstar frá Jordan legið í áratugi og rifist er um hver beri ábyrgð á að tína þá upp.
Kjarninn 30. september 2022
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Síminn vill greiða hluthöfum 31,5 milljarða vegna sölunnar á Mílu – og svo sennilega meira
Franska fyrirtækið Ardian er búið að gera upp við Símann vegna kaupanna á Mílu. Síminn ætlar að leggja tillögu um að greiða hluthöfum 31,5 milljarða króna af söluandvirðinu fyrir hluthafafund í lok október.
Kjarninn 30. september 2022
Á fjórum stöðum streymir gas upp af leiðslunni í Eystrasalti.
„Um viljaverk var að ræða“
Götin á Nord Stream-gasleiðslunum er mjög stór og gríðarlegt magn metans streymir enn út í andrúmsloftið. Danir og Svíar ætla að gæta þess að á fundi öryggisráðs Sþ í kvöld verði fjallað um staðreyndir, „nefnilega þær að um viljaverk var að ræða“.
Kjarninn 30. september 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar