Stjórnlaus leigumarkaður skaðar bernskuna

Formaður Samtaka leigjenda segir að oft hafi verið bent á að húsnæðiskerfið sé grunnur sem öll félagsleg kerfi byggja á. Ef húsnæðiskerfið sé valt sée hætt við að gagnsemi annarra kerfa eyðist.

Auglýsing

Frá sjón­ar­hóli barna eru flutn­ingar eitt það versta sem getur gerst. Þá þarf barnið að kveðja vin­ina og byrja nýtt líf á nýjum stað, í nýju hverfi og nýjum skóla. Það er ekki að ósekju að sagt er að börnin séu þannig rifin upp með rót­um.

Auð­vitað geta flutn­ingar verið nauð­syn­legir og nokkuð sem fjöl­skyldan kýs. Þeim fylgir hins vegar alltaf álag. En það ger­ist líka að fjöl­skyldur flytja á milli hverfa gegn vilja sín­um, fjöl­skyldur sem missa hús­næði sitt og finna ekki annað í hverf­inu sínu og neyð­ast til að flytja í annan bæj­ar­hluta eða í annað byggð­ar­lag. Þetta er raun­veru­leiki leigj­enda á hinum óhefta stjórn­lausa leigu­mark­aði á Íslandi. Þessar fjöl­skyldur ráða ekki lífi sínu, eru háðar duttl­ungum okur­mark­aðar þar sem allt aðrir hags­munir ráða för en öryggi fjöl­skyldna og barna.

Réttur barna til öruggs hús­næðis

Mik­ill skortur er á leigu­hús­næði og leigj­end­ur, þar á meðal margar fjöl­skyldur með börn, búa við mikið óör­yggi. Fyrir nokkrum árum ósk­uðu sam­tök leigj­enda eftir áliti umboðs­manns barna á því hvort ríki og sveit­ar­fé­lög væru að brjóta gegn Barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna ann­ars vegar og hús­næð­is­lögum hins vegar með skeyt­ing­ar­leysi gagn­vart þessum vanda.

Auglýsing
Í svari sínu skrif­aði Mar­grét María Sig­urð­ar­dótt­ir, þáver­andi umboðs­maður barna, árið 2014 að leigu­mark­að­ur­inn væri ótrygg­ur, þannig að mörg börn búa ekki við það öryggi og þann stöð­ug­leika sem þau eiga rétt, sbr. meðal ann­ars 27. gr. Barna­sátt­mál­ans og 11. gr. alþjóða­samn­ings um efna­hags­leg, félags­leg og menn­ing­ar­leg rétt­indi. Mörg dæmi eru um að fólk á leigu­mark­aði þurfi ítrekað að flytja milli hverfa eða sveit­ar­fé­laga. Slíkt getur haft veru­lega nei­kvæð áhrif á líðan og vel­ferð barna, sem þurfa þá að skipta oft um skóla, missa tengsl við vini o.s.frv.

Og hún sagði að brýnt væri að bæta hús­næð­is­málin hér á landi, meðal ann­ars með því að styrkja stöðu for­eldra á leigu­mark­aði. Yfir­völdum ber að setja hags­muni barna í for­gang og sjá til þess öll börn og fjöl­skyldur þeirra hafi tök á því að búa við aðstæður þar sem öryggi, stöð­ug­leiki og vel­ferð þeirra eru tryggð. Umboðs­maður barna benti líka á að þetta ástand stang­að­ist á við mark­mið barna­laga, laga um hús­næð­is­mál og líka ákvæði stjórn­ar­skrá um að börnum skuli tryggð í lögum sú vernd og umönnun sem vel­ferð þeirra krefst.

Ástandið grefur undan mark­miðum skóla­náms

Við þetta má bæta að í aðal­námskrá grunn­skóla segir að menntun og vel­ferð nem­enda sé ­sam­eig­in­legt verk­efni heim­ila og skóla og að sam­starfið þurfi að byggj­ast á gagn­kvæmri virð­ingu, trausti, og upp­lýs­inga­miðlun beggja aðila, sam­eig­in­legum ákvörð­unum og sam­á­byrgð. Jafn­framt að mesta áherslu beri að leggja á sam­starf heim­ila og skóla um hvern ein­stak­ling, nám hans og vel­ferð og að bæði heim­ili og skóli sé vett­vangur mennt­un­ar. 

Hvernig á þetta að geta gengið upp þegar börnin eru rifin upp reglu­lega og flutt milli hverfa? Börn sem eru á flandri fá ekki við­un­andi stuðn­ing innan skól­ans, svo ekki sé minnst á börn með sér­þarf­ir. Sífelldir flutn­ingar rjúfa tengsl við skól­ann, kennar­ann og vin­ina og hafa nei­kvæð áhrif á náms­ár­angur barna en líka sjálfs­mynd þeirra og almenna lífs­á­nægju. 

Ekki verður séð að við núver­andi aðstæður hús­næð­is­mála tak­ist það að tryggja öllum börnum við­un­andi náms­að­stæður með traustum tengslum heim­ilis og skóla.

Það hefur oft verið bent á hús­næð­is­kerfið sé grunnur sem öll félags­leg kerfi byggja á. Ef hús­næð­is­kerfið er valt er hætt við að gagn­semi ann­arra kerfa eyð­ist. Það á svo sann­ar­lega við um mark­mið aðal­námskrár. Þau ná til barna sem búa við öryggi, en ekki þeirra sem lifa flökku­lífi vegna ótryggs leigu­mark­að­ar.

Af hverju erum við alltaf bara tvö ár á hverjum stað?

Í nýlegri rann­sókn Her­varar Ölmu Árna­dóttur og Soffíu Hjör­dísar Ólafs­dóttur á fátækt barna á Íslandi bentu þær á að þegar fátæk börn lýstu aðstæðum sínum höfðu þau einna mestar áhyggjur að hús­næð­is­vanda fjöl­skyld­unn­ar, en öllu bjuggu þau í leigu­hús­næði eða hjá skyld­menn­um. Börnin sögð­ust þurfa að flytja oft og stundum að búa langt frá sínum skóla. Fyrir þessar fátæku fjöl­skyldur virk­aði hinn almenni leigu­mark­aður ekki og gat ekki tryggt börnum nægi­legt félags­legt öryggi til að blómstra í námi. 

Börnin voru meðal ann­ars spurð að því hversu oft þau hefðu flutt. Í mörgum svörum mátti sjá þreyt­una og von­leysið sem fylgir eilífum flutn­ing­um: „Mjög oft sem við skiptum alveg um stað. Ég spurði af hverju erum við alltaf bara tvö ár á hverjum stað og pabbi sagði bara, það er ekki satt, stundum erum við hálft ár og stundum eitt ár og stundum þrjú ár. Eins og það breyti ein­hverju!”

Ég er félagi í Sam­tökum leigj­enda og hvet aðra leigj­endur til að ganga í sam­tökin og berj­ast með okkur fyrir rétt­læti. Það er hægt að skrá sig í sam­tökin á leigj­enda­sam­tok­in.is.

Höf­undur er for­maður Sam­taka leigj­enda á Íslandi

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rauða kjötið: Áætlunin sem á að bjarga Boris
Pólitísk framtíð Boris Johnson er um margt óljós eftir að hann baðst afsökunar á að hafa verið viðstaddur garðveislu í Downingstræti í maí 2020 þegar útgöngubann vegna COVID-19 var í gildi. „Rauða kjötið“ nefnist áætlun sem á að halda Johnson í embætti.
Kjarninn 17. janúar 2022
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir þingmaður Pírata.
Spurði forsætisráðherra út í bréfið til Kára
Þingmaður Pírata spurði forsætisráðherra á þingi í dag hver tilgangurinn með bréfi hennar til forstjóra ÍE hefði verið og hvers vegna hún tjáði sig um afstöðu sína gagnvart úrskurði Persónuverndar við forstjóra fyrirtækisins sem úrskurðurinn fjallaði um.
Kjarninn 17. janúar 2022
Mun meira kynbundið ofbeldi í útgöngubanni
Þrátt fyrir að útgöngubann auki verulega líkur á ofbeldi gagnvart konum og transfólki hefur málaflokkurinn fengið lítið sem ekkert fjármagn í aðgerðum stjórnvalda víða um heim til að bregðast við afleiðingar heimsfaraldursins.
Kjarninn 17. janúar 2022
Heimild til að slíta félögum sett í lög 2016 – Fyrsta tilkynning send út 2022
Fyrir helgi sendi Skatturinn í fyrsta sinn út tilkynningar til 58 félaga sem hafa ekki skilað inn ársreikningum þar sem boðuð eru slit á þeim. Lögin voru sett árið 2016 en ráðherra undirritaði ekki reglugerð sem virkjaði slitaákvæðið fyrr í haust.
Kjarninn 17. janúar 2022
Umfjallanir um liprunarbréf Jakobs Frímanns og „Karlmennskuspjallið“ ekki brot á siðareglum
Hvorki DV né 24.is brutu gegn siðareglum Blaðamannafélags Íslands með umfjöllunum sínum um Jakob Frímann Magnússon annars vegar og „Karlmennskuspjallið“ hins vegar.
Kjarninn 17. janúar 2022
Greiðslubyrðin svipuð og fyrir faraldurinn
Í kjölfar mikilla vaxtalækkana hjá Seðlabankanum lækkuðu afborganir af húsnæðislánum til muna. Þessi lækkun er nú að miklu leyti gengin til baka, þar sem bæði húsnæðisverð og vextir hafa hækkað á undanförnum mánuðum.
Kjarninn 17. janúar 2022
Ármann Kr. Ólafsson hefur verið oddviti Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi og bæjarstjóri frá árinu 2012.
Ármann ætlar ekki að gefa kost á sér til endurkjörs í Kópavogi
Ármann Kr. Ólafsson oddviti Sjálfstæðisflokksins og bæjarstjóri í Kópavogi frá árinu 2012 ætlar ekki að sækjast eftir endurkjöri í sveitarstjórnarkosningunum í maí.
Kjarninn 17. janúar 2022
Það að skipa stjórn yfir Landspítala var á meðal mála sem stjórnarflokkarnir náðu saman um í nýjum stjórnarsáttmála.
Sjö manna stjórn yfir Landspítala verði skipuð til tveggja ára í senn
Skipunartími stjórnarmanna í nýrri stjórn Landspítala verður einungis tvö ár, samkvæmt nýjum frumvarpsdrögum. Talið er mikilvægt að hægt verði að skipa ört í stjórnina fólk sem hefur sérþekkingu á þeim verkefnum sem Landspítali tekst á við hverju sinni.
Kjarninn 17. janúar 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar