Stjórnlaus leigumarkaður skaðar bernskuna

Formaður Samtaka leigjenda segir að oft hafi verið bent á að húsnæðiskerfið sé grunnur sem öll félagsleg kerfi byggja á. Ef húsnæðiskerfið sé valt sée hætt við að gagnsemi annarra kerfa eyðist.

Auglýsing

Frá sjón­ar­hóli barna eru flutn­ingar eitt það versta sem getur gerst. Þá þarf barnið að kveðja vin­ina og byrja nýtt líf á nýjum stað, í nýju hverfi og nýjum skóla. Það er ekki að ósekju að sagt er að börnin séu þannig rifin upp með rót­um.

Auð­vitað geta flutn­ingar verið nauð­syn­legir og nokkuð sem fjöl­skyldan kýs. Þeim fylgir hins vegar alltaf álag. En það ger­ist líka að fjöl­skyldur flytja á milli hverfa gegn vilja sín­um, fjöl­skyldur sem missa hús­næði sitt og finna ekki annað í hverf­inu sínu og neyð­ast til að flytja í annan bæj­ar­hluta eða í annað byggð­ar­lag. Þetta er raun­veru­leiki leigj­enda á hinum óhefta stjórn­lausa leigu­mark­aði á Íslandi. Þessar fjöl­skyldur ráða ekki lífi sínu, eru háðar duttl­ungum okur­mark­aðar þar sem allt aðrir hags­munir ráða för en öryggi fjöl­skyldna og barna.

Réttur barna til öruggs hús­næðis

Mik­ill skortur er á leigu­hús­næði og leigj­end­ur, þar á meðal margar fjöl­skyldur með börn, búa við mikið óör­yggi. Fyrir nokkrum árum ósk­uðu sam­tök leigj­enda eftir áliti umboðs­manns barna á því hvort ríki og sveit­ar­fé­lög væru að brjóta gegn Barna­sátt­mála Sam­ein­uðu þjóð­anna ann­ars vegar og hús­næð­is­lögum hins vegar með skeyt­ing­ar­leysi gagn­vart þessum vanda.

Auglýsing
Í svari sínu skrif­aði Mar­grét María Sig­urð­ar­dótt­ir, þáver­andi umboðs­maður barna, árið 2014 að leigu­mark­að­ur­inn væri ótrygg­ur, þannig að mörg börn búa ekki við það öryggi og þann stöð­ug­leika sem þau eiga rétt, sbr. meðal ann­ars 27. gr. Barna­sátt­mál­ans og 11. gr. alþjóða­samn­ings um efna­hags­leg, félags­leg og menn­ing­ar­leg rétt­indi. Mörg dæmi eru um að fólk á leigu­mark­aði þurfi ítrekað að flytja milli hverfa eða sveit­ar­fé­laga. Slíkt getur haft veru­lega nei­kvæð áhrif á líðan og vel­ferð barna, sem þurfa þá að skipta oft um skóla, missa tengsl við vini o.s.frv.

Og hún sagði að brýnt væri að bæta hús­næð­is­málin hér á landi, meðal ann­ars með því að styrkja stöðu for­eldra á leigu­mark­aði. Yfir­völdum ber að setja hags­muni barna í for­gang og sjá til þess öll börn og fjöl­skyldur þeirra hafi tök á því að búa við aðstæður þar sem öryggi, stöð­ug­leiki og vel­ferð þeirra eru tryggð. Umboðs­maður barna benti líka á að þetta ástand stang­að­ist á við mark­mið barna­laga, laga um hús­næð­is­mál og líka ákvæði stjórn­ar­skrá um að börnum skuli tryggð í lögum sú vernd og umönnun sem vel­ferð þeirra krefst.

Ástandið grefur undan mark­miðum skóla­náms

Við þetta má bæta að í aðal­námskrá grunn­skóla segir að menntun og vel­ferð nem­enda sé ­sam­eig­in­legt verk­efni heim­ila og skóla og að sam­starfið þurfi að byggj­ast á gagn­kvæmri virð­ingu, trausti, og upp­lýs­inga­miðlun beggja aðila, sam­eig­in­legum ákvörð­unum og sam­á­byrgð. Jafn­framt að mesta áherslu beri að leggja á sam­starf heim­ila og skóla um hvern ein­stak­ling, nám hans og vel­ferð og að bæði heim­ili og skóli sé vett­vangur mennt­un­ar. 

Hvernig á þetta að geta gengið upp þegar börnin eru rifin upp reglu­lega og flutt milli hverfa? Börn sem eru á flandri fá ekki við­un­andi stuðn­ing innan skól­ans, svo ekki sé minnst á börn með sér­þarf­ir. Sífelldir flutn­ingar rjúfa tengsl við skól­ann, kennar­ann og vin­ina og hafa nei­kvæð áhrif á náms­ár­angur barna en líka sjálfs­mynd þeirra og almenna lífs­á­nægju. 

Ekki verður séð að við núver­andi aðstæður hús­næð­is­mála tak­ist það að tryggja öllum börnum við­un­andi náms­að­stæður með traustum tengslum heim­ilis og skóla.

Það hefur oft verið bent á hús­næð­is­kerfið sé grunnur sem öll félags­leg kerfi byggja á. Ef hús­næð­is­kerfið er valt er hætt við að gagn­semi ann­arra kerfa eyð­ist. Það á svo sann­ar­lega við um mark­mið aðal­námskrár. Þau ná til barna sem búa við öryggi, en ekki þeirra sem lifa flökku­lífi vegna ótryggs leigu­mark­að­ar.

Af hverju erum við alltaf bara tvö ár á hverjum stað?

Í nýlegri rann­sókn Her­varar Ölmu Árna­dóttur og Soffíu Hjör­dísar Ólafs­dóttur á fátækt barna á Íslandi bentu þær á að þegar fátæk börn lýstu aðstæðum sínum höfðu þau einna mestar áhyggjur að hús­næð­is­vanda fjöl­skyld­unn­ar, en öllu bjuggu þau í leigu­hús­næði eða hjá skyld­menn­um. Börnin sögð­ust þurfa að flytja oft og stundum að búa langt frá sínum skóla. Fyrir þessar fátæku fjöl­skyldur virk­aði hinn almenni leigu­mark­aður ekki og gat ekki tryggt börnum nægi­legt félags­legt öryggi til að blómstra í námi. 

Börnin voru meðal ann­ars spurð að því hversu oft þau hefðu flutt. Í mörgum svörum mátti sjá þreyt­una og von­leysið sem fylgir eilífum flutn­ing­um: „Mjög oft sem við skiptum alveg um stað. Ég spurði af hverju erum við alltaf bara tvö ár á hverjum stað og pabbi sagði bara, það er ekki satt, stundum erum við hálft ár og stundum eitt ár og stundum þrjú ár. Eins og það breyti ein­hverju!”

Ég er félagi í Sam­tökum leigj­enda og hvet aðra leigj­endur til að ganga í sam­tökin og berj­ast með okkur fyrir rétt­læti. Það er hægt að skrá sig í sam­tökin á leigj­enda­sam­tok­in.is.

Höf­undur er for­maður Sam­taka leigj­enda á Íslandi

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mynd frá sænsku strandgæslunni sýnir hversu stór hvert og eitt gat á leiðslunni er. Uppstreymið raskaði sjó á um kílómetra svæði.
Fjöldi herskipa við gaslekana – Svæðið skilgreint sem „glæpavettvangur“
Þótt gas flæði ekki lengur út úr gasleiðslum Nord Stream 1 og 2 er enn gas í þeim. Á vettvang streymir nú fjöldi herskipa frá nokkrum ríkjum. Rússar gætu talið sig eiga rétt á að koma að rannsókninni þar sem atvikið átti sér stað á alþjóðlegu hafsvæði.
Kjarninn 3. október 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Kvenskörungurinn Jóninna Sigurðardóttir
Kjarninn 3. október 2022
Jóhann Páll Jóhannsson, þingmaður Samfylkingarinnar, er fyrsti flutningsmaður breytinga á lögum um stöðuveitingar.
Óheimilt verði að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi
Þingmaður Samfylkingar fer fyrir frumvarpi um breytingar á lögum um stöðuveitingar þar sem ráðherra verður óheimilt að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi. Einnig er lagt til að takmarka heimildir ráðherra til stöðuveitinga án auglýsingar.
Kjarninn 3. október 2022
Karl Englandskonungur hafði áhuga á að sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í Egyptalandi í næsta mánuði. Liz Truss forsætisráðherra finnst það ekki svo góð hugmynd.
Truss vill ekki að Karl konungur sæki COP27
Umhverfismál hafa löngum verið Karli konungi hugleikin. Hann mun hins vegar ekki sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í næsta mánuði þar sem Lis Truzz forsætisráðherra ráðlagði honum að fara ekki.
Kjarninn 3. október 2022
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Segir Jón Baldvin „haga sér eins og rándýr sem velur bráð sína af kostgæfni“
Fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar segir að Íslendingar eigi „mjög erfitt með að horfast í augu við að flottir karlar misbeiti valdi sínu gagnvart ungum konum og körlum.“ Það þurfi hins vegar að horfast í augu við að þeir geri það.
Kjarninn 3. október 2022
Joola marar í hálfu kafi undan ströndum Gambíu, daginn eftir slysið.
444 börn
Titanic Afríku hefur ferjan Joola verið kölluð. Það er þó sannarlega ekki vegna glæsileika hennar heldur af því að hún hlaut sömu skelfilegu örlög.
Kjarninn 2. október 2022
Ólöf Sverrisdóttir ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi í eitt ár. Úr varð ljóðabókin Hvítar fjaðrir.
Ljóðin féllu eins og hvítar fjaðrir af himnum ofan
Ólöf Sverrisdóttir leikkona ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi og við það fóru ljóðin að koma til hennar í svefnrofanum á morgnana. Afraksturinn ber heitið „Hvítar fjaðrir“ og safnað er fyrir útgáfu ljóðabókarinnar á Karolina fund.
Kjarninn 2. október 2022
Nýtt deiliskipulag gerir ráð fyrir meira byggingarmagni en hið eldra.
Líkja fyrirhugaðri nýbyggingu í Mosfellsbæ við vegginn mikla í Game of Thrones
Íbúar við götuna Bjarkarholt í miðbæ Mosfellsbæjar gera sumir verulegar athugasemdir við breytingar sem stendur til að gera á deiliskipulagi uppbyggingarreits í næsta nágrenni heimilis þeirra.
Kjarninn 2. október 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar