Sundabraut: Furðuleg félagshagfræði

Sabine Leskopf segir ýmsar hagfræðilegar forsendur greiningar á ábata við lagningu Sundabrautar vekja furðu. Henni finnst líka að furðulegt að skýrslan sé á ensku, ekki íslensku.

Auglýsing

Sunda­braut var fyrsta inn­koma mín í borg­arpólítík út frá hverf­is­sjón­ar­mið­um. Íbúa­sam­tökin beggja megin við sund­in, bæði í Laug­ar­dalnum sem og í Graf­ar­vogi spruttu upp eða stór­efldust, íbúar töl­uðu sam­an, sóttu sam­talið við borg­ar­yf­ir­völd til að standa vörð um hags­muni sína. 

Sunda­braut hefur verið á teikni­borð­inu frá því seint á síð­ustu öld. Nú er aftur komið að því að leggja drög að henni, en síð­ast var mikið talað um hana á fyrsta ára­tug þess­arar ald­ar. Eftir ýtar­legt sam­ráð borgar og ríkis við íbú­ana í Graf­ar­vogi og Laug­ar­dals­hverfi varð nið­ur­staða borg­ar­innar sú að Sunda­braut skyldi lögð í göng­um. Hvorki borgin né íbúar vildu hindra fram­kvæmd­ina, ein­ungis að hún yrði sem skaða­minnst fyrir íbú­ana. Allir flokkar í borg­ar­stjórn árið 2008 sam­þykktu að gangna­leiðin yrði far­in, en svo kom hrunið og allir pen­ing­arnir fóru upp í svo­kallað „pen­inga­himna­ríki“ eins og frægt varð.

Ákvörð­unin af hálfu borg­ar­stjórnar frá 2008 var sam­eig­in­leg og stendur enn. Það er rangt að borgin hafi stoppað fram­kvæmd­ina eins og borg­ar­stjór­inn Dagur B. Egg­erts­son hefur rak­ið, en rétt er að borgin hefur staðið vörð um hags­muni sinna íbú­a. 

Næsti kafli í langri sögu Sunda­brautar var skrif­aður nú nýlega. Fyrir um ári kom út skýrsla starfs­hóps á vegum sam­göngu­ráðu­neyt­is­ins þar sem fjallað var um mögu­leik­ana og öfugt við síð­ustu skýrslu sér­fræð­inga þar á undan var allt í einu talið að brú þvert yfir hafn­ar­svæðið væri besti kost­ur­inn, en ekki var gengið svo langt að slá göngin út af borð­inu. En það var greini­legur póli­tískur vilji til að byggja brú yfir Klepps­vík­ina hvað svo sem íbúum hverf­anna þætti um það. Nafnið Sund­ar­brú var svo oft notað að það virt­ist nán­ast frá­geng­ið.

En brú­ar­kost­ur­inn myndi einmitt þýða stór­aukna umferð í gegnum bæði íbúa­hverf­in. Í Laug­ar­dalnum myndi öll umferð sem fer í Skeif­una og víðar bein­ast upp Holta­veg og svo Lang­holts­veg­inn og Álf­heim­ana, fram­hjá 3 skólum og 4 leik­skól­um. Graf­ar­vogur yrði svo gegn­um­keyrslu­bær eins og Mos­fells­bær er núna fyrir alla umferð milli Breið­holts, Árbæj­ar, jafn­vel úr Kópa­vogi á leið vestur og öfugt.

Auglýsing
Brú yfir sundin mundi líka hafa afleið­ingar fyrir hafn­ar­starf­semi hér. Miklir hags­munir fel­ast í því að halda hér góðum hafn­ar­kost­um, ekki megum við missa flutn­inga úr Faxa­flóa­höfnum og fá þá í stað­inn gíf­ur­lega aukn­ingu á þunga­flutn­ingum yfir land, ef á að nota aðrar hafnir til að þjóna höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Síðan kom út á dög­unum svokölluð félags­hag­fræði­leg grein­ing á þessu stóra verk­efni. Hún vekur furðu af ýmsum ástæð­um. Þetta er plagg sem íslensk stjórn­völd gefa út til að upp­lýsa almenn­ing, geri ég ráð fyr­ir, og þess vegna er það furðu­legt að það sé gefið út á ensku. Aðeins er stutt­ara­leg sam­an­tekt á íslensku. Síð­ast þegar ég vissi var íslenska opin­bert mál á Íslandi en ekki enska. Ég lagði heil­mikið á mig til að læra íslensku til að geta tekið fullan þátt í sam­fé­lag­inu. Það er stjórn­völdum til skammar að gefa út upp­lýs­ingar til borg­ar­anna á erlendu máli, skiptir engu þótt margir séu þokka­legir í ensku, við eigum rétt á því að notað sé hið opin­bera mál í land­inu þegar verið er að fjalla um svo mik­il­væga fram­kvæmd sem hefur áhrif á tug­þús­undir íbúa borg­ar­inn­ar. 

Val­kost­irnir eru orðnir þrír núna. Brú I yfir Klepps­vík sem teng­ist „í plani“ við Holta­veg sunnan megin og Halls­veg norðan meg­in. Ekki þarf sér­fræð­ing til að sjá að mikil umferð­ar­aukn­ing verður um þessar götur þegar tug­þús­undir bíla fara um braut­ina, en áætlað er að um 45 þús­und bílar fari um hana á dag. Brú II gerir ráð fyrir mis­lægum gatna­mótum við Sæbraut og Holta­veg og við Halls­veg og Borg­ar­veg hafi ég lesið rétt. Reyndar hlýtur áfanga­skipt­ing verk­efn­is­ins að vekja nokkurn ugg með Graf­ar­vogs­bú­um, því ef fyrsti áfangi er klár­aður og sá síð­ari upp á Kjal­ar­nes þarf að bíða, þá rennur öll umferðin um Sunda­braut í gegnum hverf­ið. Þriðji kost­ur­inn, jarð­göng­in, er ekki aðeins heppi­leg­astur fyrir hverfin tvö, heldur verður umferðin tafa­minnst þar vegna þess að gatna­mótum á leið­inni fækk­ar.

Það vekur líka furðu að sjá hvað félags­hag­fræði­leg grein­ing er lítt „fé­lags­leg“ og eig­in­lega ein­göngu hag­fræði­leg. Fjallað er um hvernig Sunda­braut hefur jákvæð áhrif á öku­tíma fólks og hver svo­kall­aður „not­enda­á­bati“ er efna­hags­lega og hann er umtals­verð­ur, reyndar mestur í göng­um. Svo er tæp­lega blað­síða um umhverf­is­á­hrif og hún snýst ein­ungis um útblástur og annað sem varðar bíl­ana á braut­inni, virð­ist vera, þetta er svo stutt­ara­legt að jaðrar við að vera hlægi­legt. Mat á umhverf­is­á­hrifum tekur von­andi á fleiri þáttum því að mörgu fleira er að hyggja, umferð­ar­á­lagi og mengun í Laug­ar­dals- og Graf­ar­vogs­hverf­um, áhrif á fast­eigna­verð íbúa í hverfum troð­fullum af gegn­um­um­ferð og fleira og fleira. 

Svo má einnig velta fyrir sér hag­fræði­legum for­sendum þess­arar grein­ingar sem einnig vekja furðu. Kost­irnir þrír eru bornir saman og göngin eru dýr­ust í fram­kvæmd að því er sagt er, þótt allir þrír mögu­leikar telj­ist þjóð­hags­lega hag­kvæm­ir. En inn í kostn­að­ar­á­ætl­un­ina fyrir brýrnar er ýmsu bara sleppt sem að mínum dómi ætti að vera þar. Í fyrsta lagi mun helm­ingur Sunda­hafnar verða lok­aður af með brúnum að miklu leyti og gríð­ar­leg fjár­fest­ing í mann­virkjum þar verður til lít­ils og bæta verður upp þann missi fyrir þá aðila sem fyrir því verða. Í öðru lagi þarf að búa til nýja veg­teng­ingu frá Sæbraut niður að höfn­inni vestan megin vegna þess að ekki hægt að kom­ast niður að afgang­inum af höfn­inni ann­ars. Starfs­hóp­ur­inn sem gerði skýrsl­una í jan­úar í fyrra skil­aði ein­hvers konar „skila­grein“ vegna þess­arar nýju „fé­lags­hag­fræði­legu“ grein­ingar og þar kemur skýrt fram á síðu þrjú og fjög­ur: 

„Grein­ingin tekur ekki til kostn­aðar við breyt­ingar á lóðum á hafn­ar­svæð­inu í Sunda­höfn, bygg­ingu nýrra hafn­ar­mann­virkja og nýrrar veg­teng­ingar inn á hafn­ar­svæðið sem nauð­syn­leg er ef ráð­ist verður í gerð Sunda­brú­ar. [...] Kostn­aður vegna þess­ara þátta er gróft áætl­aður 4-5 millj­arðar kr. en ræðst  m.a. af sam­komu­lagi milli Faxa­flóa­hafna, Reykja­vík­ur­borg­ar, ríkis og þeirra lóð­ar­hafa sem brú­ar­gerð hefði áhrif á.“

Ég spyr mig hvers konar „hag­fræði­leg grein­ing“ þetta sé. Þarna er „gróft áætl­að­ur“ kostn­aður um margra millj­arða fram­kvæmdir að ræða sem eru nauð­syn­legar „ef ráð­ist verður í gerð Sunda­brú­ar“ og þær eru ein­fald­lega teknar út fyrir sviga þegar fram­kvæmda­kostn­aður er reikn­að­ur. Það verður að bjóða borg­urum þessa lands upp á eitt­hvað betra en þetta þegar á að fara setja gíf­ur­lega fjár­muni í svona verk­efni og það þarf að hlusta á raddir íbúa sem verða fyrir mestum áhrifum af svona fram­kvæmd­um. Og vin­sam­leg­ast svara okkur á íslensku.

Höf­undur er borg­ar­full­trúi Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Samkeppniseftirlitið ekki haft aðkomu að rannsókn á dótturfélagi Eimskips í Danmörku
Dönsk samkeppnisyfirvöld staðfesta að húsleit hafi farið fram hjá dótturfélagi Eimskips í Danmörku en vilja að öðru leyti ekki tjá sig um rannsókn málsins. Ekki hefur verið óskað eftir aðstoð Samkeppniseftirlitsins hér á landi við rannsóknina.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar