Verbúðablús – Upp úr skotgröfunum!

Gunnar Alexander Ólafsson hvetur þorra stjórnarandstöðunnar til að leggja fram frumvarp um breytingu á stjórnarskrá sem setji inn auðlindaákvæði stjórnlagaráðs.

Auglýsing

Síð­ast lið­inn vetur var sýnd í sjón­varp­inu þátta­ser­í­an Ver­búðin sem naut gríð­ar­legra vin­sælda. Þætt­irnir fjöll­uðu um lífið í sjáv­ar­plássi á n­í­unda ára­tug síð­ustu aldar og hvaða breyt­ingar kvóta­kerfið hafði á lífið í sjáv­ar­plássi. Í þátt­unum var sýnd með ágætum hætti til­urð kvóta­kerf­is­ins í sjáv­ar­út­vegi og það sem síðar kom, fram­sal kvóta­heim­ilda milli útgerða. Þætt­irnir sýndu vel hvern­ig sveit­ar­fé­lög fóru illa út úr kvóta­við­skipt­um, þ.e. þegar kvót­inn var seldur úr byggð­ar­lag­in­u. 

Talið er að verð­mæti úthlut­aðra afla­heim­ilda sé um 1.200 millj­arðar. Útgerð­ar­fyr­ir­tæki greiða mjög lágar fjár­hæðir fyrir afnot að auð­lindum hafs­ins eða tæpa fimm millj­arða árið 2020 (0,4% af verð­mæti afla­heim­ilda), sem er svo lítið að afnota­gjaldið dugar ekki fyrir rekstri Fiski­stofu, Haf­rann­sókn­ar­stofu og Land­helg­is­gæslu svo dæmi séu nefnd. Fyrr­ver­andi rík­is­skatt­stjóri telur eðli­legt að útgerða­fyr­ir­tæki greiði á bil­inu 40-60 millj­arða á ári í gjald fyrir afnot af auð­lind­inni eða á bil­inu 3,3% til 5% af verð­mæti afla­heim­ilda. Á und­an­förnum árum hafa útgerð­ar­fyr­ir­tækin grætt gríð­ar­legar fjár­hæðir og greitt eig­endum sínum gríð­ar­leg­ar fjár­hæðir í arð.

Í ljósi ofan­greindra stað­reynda hvet ég þing­flokka Flokks fólks­ins, Sam­fylk­ing­ar, Pírata og Við­reisnar að leggja fram frum­varp um breyt­ingu á stjórn­ar­skrá sem setji inn sett auð­linda­á­kvæði stjórn­ar­skrá sem er til­laga stjórn­laga­ráðs um nátt­úru­auð­lindir (34. gr.):

Auglýsing
„Auðlindir í nátt­úru Íslands, sem ekki eru í einka­eigu, eru sam­eig­in­leg og ævar­andi eign þjóð­ar­inn­ar. Eng­inn getur fengið auð­lind­irn­ar, eða rétt­indi tengd þeim, til eignar eða var­an­legra afnota og aldrei má selja þær eða veð­setja.

Til auð­linda í þjóð­ar­eign telj­ast nátt­úru­gæði, svo sem nytja­stofn­ar, aðrar auð­lindir hafs og hafs­botns innan íslenskrar lög­sögu og upp­sprettur vatns- og virkj­un­ar­rétt­inda, jarð­hita- og námu­rétt­inda. Með lögum má kveða á um þjóð­ar­eign á auð­lindum undir til­tek­inni dýpt frá yfir­borði jarð­ar.

Við nýt­ingu auð­lind­anna skal hafa sjálf­bæra þróun og almanna­hag að leið­ar­ljósi.

Stjórn­völd bera, ásamt þeim sem nýta auð­lind­irn­ar, ábyrgð á vernd þeirra. Stjórn­völd geta á grund­velli laga veitt leyfi til afnota eða hag­nýt­ingar auð­linda eða ann­arra tak­mark­aðra almanna­gæða, gegn fullu gjaldi og til til­tek­ins hóf­legs tíma í senn. Slík leyfi skal veita á jafn­ræð­is­grund­velli og þau leiða aldrei til eign­ar­réttar eða óaft­ur­kall­an­legs for­ræðis yfir auð­lind­un­um.“

Þessi breyt­ing væri í fullu sam­ræmi við þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­una sem fram fór í októ­ber 2012, þar sem um 83% svör­uðu eft­ir­far­andi spurn­ingu ját­andi: „Vilt þú að í nýrri stjórn­ar­skrá verði nátt­úru­auð­lindir sem ekki eru í einka­eigu lýstar þjóð­ar­eign?“ 

Verði frum­varpið sam­þykkt þarf að rjúfa þing og boða til alþing­is­kosn­inga, þar sem nýtt þing þarf til að kjósa um nýjar breyt­ingar á stjórn­ar­skránni. Það er mín skoðun að við verðum að leyfa almenn­ingi að kjósa um auð­linda­á­kvæði stjórn­ar­skrá. Í því fel­st lýð­ræði.

Höf­undur er heilsu­hag­fræð­ing­ur.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar