Nýting á séreignarsparnaðarleið langt frá markmiði Leiðréttingarinnar

Leiðréttingin átti að lækka húsnæðislánum 150 milljarða. Þar af áttu 70 milljarðar að koma til vegna nýtingu séreignarsparnaðar. Þegar 2/3 hluti tímaramma Leiðréttingarinnar er liðinn hafa verið nýttir 24 milljarðar af séreign í lækkun höfuðstóls.

Afar litlar líkur eru á því að heildaráhrif Leiðréttingarinnar verði þeir 150 milljarðar sem lagt var upp með.
Afar litlar líkur eru á því að heildaráhrif Leiðréttingarinnar verði þeir 150 milljarðar sem lagt var upp með.
Auglýsing

Þegar útfærsla Leið­rétt­ing­ar­innar var kynnt í Hörpu í mars 2014 var sagt að aðgerðin myndi leiða til þess að hús­næð­is­lán Íslend­inga myndu lækka um 150 millj­arða króna. Þar af áttu 80 millj­arðar króna að koma í beinar nið­ur­greiðslu úr rík­is­sjóði á höf­uð­stól hús­næð­is­lána þeirra sem voru með verð­tryggð hús­næð­is­lán á árunum 2008 og 2009 og höfðu ekki full­nýtt önnur skulda­úr­ræði. 70 millj­arðar króna áttu hins vegar að koma í formi þess að Íslend­ingar myndu nota sér­eign­ar­líf­eyr­is­sparnað sinn til að greiða niður hús­næð­is­lán.

Þetta átti að ger­ast á þremur árum, frá miðju ári 2014 og fram á mitt næsta ár. Nú þegar ⅔ hluti þess tíma­bils er liðin hafa leið­rétt­inga­pen­ing­arnir úr rík­is­sjóði sann­ar­lega verið greiddir út. En nýt­ing á sér­eign­ar­sparn­aði til að greiða niður hús­næð­is­lán er langt frá því sem hún átti að vera.

Íslend­ingar hafa notað 24 millj­arða

Íslend­ingar hafa sam­tals greitt sér­­­eign­­ar­­sparnað upp á 23,3 millj­­arða króna inn á hús­næð­is­lán sín frá miðju ári 2014 og fram til júlí­mán­aðar 2016. Til við­bótar hafa 520 millj­ónir króna af sér­eign­ar­sparn­aði verið not­aðar sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa. Þeir sem not­færa sér  þá leið hafa reyndar til 30. júní 2019 til að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn í fyrsta fast­eign en miðað við þátt­töku í leið­inni hingað til er ljóst að ekki er um mjög stóran hóp að ræða.

Auglýsing

Ríkið og sveit­­ar­­fé­lög hafa veitt þeim hópi sem þetta hefur gert sam­tals 9,2 millj­arða króna í skatta­af­slátt. Sam­kvæmt grófu mati hefur sér­eign­ar­sparn­aði verið ráð­stafað inn á um 37 þús­und lán. Þetta kemur fram í svari fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

 Úr glærukynningu um niðurstöður Leiðréttingarinnar.Því er veru­lega ólík­legt er að áætlun stjórn­valda, um að 70 millj­arðar króna af sér­eign­ar­sparn­aði fari til nið­ur­greiðslu hús­næð­is­lána fyrir mitt næsta ár, gangi eft­ir. Sú tala stendur nú, þegar ⅔ hluti tíma­bils­ins er lið­inn, í 23,8 millj­örðum króna. Til að áætlun rík­is­stjórnar Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar um að heild­ar­á­hrif Leið­rétt­ing­ar­innar verði 150 millj­arðar króna um mitt næsta ár gangi eftir þurfa Íslend­ingar að ráð­stafa 46,2 millj­örðum króna inn á hús­næð­is­lán sín næsta árið.

Miðað við vilja Íslend­inga til að nýta sér úrræðið er mun lík­legra að heild­ar­um­fang þeirrar upp­hæðar sér­eigna­sparn­aðar sem ráð­stafað verður inn á hús­næð­is­lán fram á mitt ár 2017 verði um 35 millj­arðar króna, eða helm­ingur þeirrar upp­hæðar sem rík­is­stjórnin bjóst við að myndi verða greidd þang­að.

Skatta­af­sláttur verið 9,2 millj­arðar

Kostn­aður íslenska rík­­is­ins og sveit­ar­fé­laga vegna sér­­­eign­­ar­­sparn­að­­ar­­leið­­ar­inn­ar átti að vera um 20 millj­­arða króna. Þ.e. hið opin­bera ætl­­aði að gefa eftir skatt sem ann­­ars hefði verið lagður á útgreiðslu sér­­­eigna­­sparn­aðar upp á þá upp­­hæð gegn því að sér­­­eignin yrði notuð í að borga niður hús­næð­is­lán. Þannig átti hið opin­bera óbeint að greiða 20 millj­arða króna inn á hús­næð­is­lánin með því að gefa eftir fram­tíð­ar­skatt­tekjur af sér­eign­ar­sparn­aði.

Úr glærukynningu um niðurstöður Leiðréttingarinnar.Á fyrstu tveimur árunum sem heim­ildin var í gildi hefur sú upp­hæð sem ríkið og sveita­fé­lög hafa gefið eftir hins vegar verið mun lægri. Sam­tals er reikn­aður tekju­skattur af þeim sér­eign­ar­sparn­aði sem greiddur hefur verið inn á hús­næð­is­lán um 5,6 millj­arðar króna og reiknað útsvar 3,4 millj­arðar króna. Við það bæt­ist að ríkið hefur gefið eftir skatt­tekjur upp á 124,7 millj­ónir króna vegna sér­eign­ar­sparn­aðar sem not­aður hefur verið sem útborgun á íbúð og sveit­ar­fé­lög hafa gefið eftir sam­tals 75,4 millj­ónir króna af útsvars­tekjum sín­um. Því hefur hið opin­bera sam­tals veitt um 9,2 millj­arða króna í skatta­fríð­indi vegna nýt­ingar á sér­eign­ar­sparn­að­ar­leið Leið­rétt­ing­ar­innar þegar ⅔ hluti af gild­is­tíma hennar er lið­inn. Því blasir við að öll lík­indi standa til þess að hið opin­bera muni ekki greiða jafn mikið og það sagð­ist ætla að gera vegna þess­arar leiðar í formi skatta­af­slátt­ar.

Fyrstu fast­eigna­kaup­endur fá að nota sér­eign líka

Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, og Sig­urður Ingi Jóhanns­son for­sæt­is­ráð­herra kynntu áætlun rík­is­stjórnar sinnar fyrir fyrstu fast­eigna­kaup­endur í Hörpu í gær. Hún snýst í grófum dráttum um að leyfa þeim sem eru að kaupa fyrstu fast­eign að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn til að greiða niður lán, nota sem útborgun eða lækka afborg­anir í tíu ár. Ríkið ætlar á móti að sleppa því að skatt­leggja sér­eign fólks­ins sem nýtir sér leið­ina. Í kynn­ing­unni var sagt að heild­ar­á­hrif hennar yrðu 50 millj­arðar króna. Þar af áttu 15 millj­arðar króna að vera vegna skatta­af­slátts hins opin­bera, en þær tölur miða við að 14 þús­und manns nýti sér úrræðið strax á næsta ári og svo bæt­ist við tvö þús­und manns á hverju ári næstu tíu árin.

Miðað við reynsl­una sem er af nýt­ingu sér­eign­ar­sparn­aðar til nið­ur­greiðslu hús­næð­is­lána gætu þær tölur verið heldur ofá­ætl­að­ar.

Sam­hliða áætlun fyrir fyrstu kaup­endur fast­eignar var til­kynnt að þeir þegar eiga­hús­næði og eru að nota sér­eign­ar­sparn­að­inn sinn í þessum til­gangi, geti gert það tveimur árum lengur en upp­haf­lega var lagt upp með, eða fram á mitt ár 2019.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Icelandair gengur frá 4,3 milljarða króna fjármögnun
Eigið fé Icelandair nam um 60 milljörðum í lok þriðja ársfjórðungs.
Kjarninn 5. desember 2019
Sameina kraftana gegn frumvarpi ráðherra
Ellefu hagsmunasamtök hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu.
Kjarninn 5. desember 2019
Kostnaður við starfslok Haraldar 57 milljónir
Það hefði kostað ríkissjóð meira að láta Harald Johannessen sitja áfram sem ríkislögreglustjóra en að gera við hann starfslokasamning, enda hefði hann þá fengið laun út skipunartíma sinn. Á móti hefði hann þurft að vinna.
Kjarninn 5. desember 2019
Heimsmarkmið SÞ um vernd hafsvæða nást ekki á Íslandi fyrir 2020
Samkvæmt umhverfis- og auðlindaráðherra verður heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna um vernd hafsvæða ekki náð hér á landi fyrir lok árs 2020 og ekki heldur á heimsvísu.
Kjarninn 5. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja.
Björgólfur kallar umfjöllun fjölmiðla um Samherja „víðtæka árás“
Sitjandi forstjóri Samherja segir að þegar hafi verið sýnt fram á að „stór hluti þeirra ásakana sem settar hafi verið fram á hendur Samherja eigi ekki við rök að styðjast“. Þar eru ekki færð nein rök fyrir þessari staðhæfingu né lögð fram gögn.
Kjarninn 5. desember 2019
Bjarni Benediktsson,fjármála- og efnahagsráðherra.
Stóra skattkerfisbreyting ríkisstjórnarinnar samþykkt
Nýtt þriggja þrepa skattkerfi ríkisstjórnarinnar var samþykkt á Alþingi í gær þrátt fyrir skiptar skoðanir. Skattalækkun nýja kerfisins á að gagnast þeim tekjulágu mest en lækkunin á þó að skila sér til allra tekjutíunda.
Kjarninn 5. desember 2019
Auður Önnu Magnúsdóttir
Annað hvort eða?
Kjarninn 5. desember 2019
Fá þrjá mánuði til að upplýsa um raunverulega eigendur
Árum saman hefur það verið látið viðgangast á Íslandi að yfirvöld hafa ekki fengið að vita hverjir séu raunverulegir eigendur félaga sem hér stunda atvinnustarfsemi. Nú stendur til að flýta breytingum á þeirri stöðu.
Kjarninn 5. desember 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None