Nýting á séreignarsparnaðarleið langt frá markmiði Leiðréttingarinnar

Leiðréttingin átti að lækka húsnæðislánum 150 milljarða. Þar af áttu 70 milljarðar að koma til vegna nýtingu séreignarsparnaðar. Þegar 2/3 hluti tímaramma Leiðréttingarinnar er liðinn hafa verið nýttir 24 milljarðar af séreign í lækkun höfuðstóls.

Afar litlar líkur eru á því að heildaráhrif Leiðréttingarinnar verði þeir 150 milljarðar sem lagt var upp með.
Afar litlar líkur eru á því að heildaráhrif Leiðréttingarinnar verði þeir 150 milljarðar sem lagt var upp með.
Auglýsing

Þegar útfærsla Leið­rétt­ing­ar­innar var kynnt í Hörpu í mars 2014 var sagt að aðgerðin myndi leiða til þess að hús­næð­is­lán Íslend­inga myndu lækka um 150 millj­arða króna. Þar af áttu 80 millj­arðar króna að koma í beinar nið­ur­greiðslu úr rík­is­sjóði á höf­uð­stól hús­næð­is­lána þeirra sem voru með verð­tryggð hús­næð­is­lán á árunum 2008 og 2009 og höfðu ekki full­nýtt önnur skulda­úr­ræði. 70 millj­arðar króna áttu hins vegar að koma í formi þess að Íslend­ingar myndu nota sér­eign­ar­líf­eyr­is­sparnað sinn til að greiða niður hús­næð­is­lán.

Þetta átti að ger­ast á þremur árum, frá miðju ári 2014 og fram á mitt næsta ár. Nú þegar ⅔ hluti þess tíma­bils er liðin hafa leið­rétt­inga­pen­ing­arnir úr rík­is­sjóði sann­ar­lega verið greiddir út. En nýt­ing á sér­eign­ar­sparn­aði til að greiða niður hús­næð­is­lán er langt frá því sem hún átti að vera.

Íslend­ingar hafa notað 24 millj­arða

Íslend­ingar hafa sam­tals greitt sér­­­eign­­ar­­sparnað upp á 23,3 millj­­arða króna inn á hús­næð­is­lán sín frá miðju ári 2014 og fram til júlí­mán­aðar 2016. Til við­bótar hafa 520 millj­ónir króna af sér­eign­ar­sparn­aði verið not­aðar sem útborgun vegna hús­næð­is­kaupa. Þeir sem not­færa sér  þá leið hafa reyndar til 30. júní 2019 til að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn í fyrsta fast­eign en miðað við þátt­töku í leið­inni hingað til er ljóst að ekki er um mjög stóran hóp að ræða.

Auglýsing

Ríkið og sveit­­ar­­fé­lög hafa veitt þeim hópi sem þetta hefur gert sam­tals 9,2 millj­arða króna í skatta­af­slátt. Sam­kvæmt grófu mati hefur sér­eign­ar­sparn­aði verið ráð­stafað inn á um 37 þús­und lán. Þetta kemur fram í svari fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

 Úr glærukynningu um niðurstöður Leiðréttingarinnar.Því er veru­lega ólík­legt er að áætlun stjórn­valda, um að 70 millj­arðar króna af sér­eign­ar­sparn­aði fari til nið­ur­greiðslu hús­næð­is­lána fyrir mitt næsta ár, gangi eft­ir. Sú tala stendur nú, þegar ⅔ hluti tíma­bils­ins er lið­inn, í 23,8 millj­örðum króna. Til að áætlun rík­is­stjórnar Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar um að heild­ar­á­hrif Leið­rétt­ing­ar­innar verði 150 millj­arðar króna um mitt næsta ár gangi eftir þurfa Íslend­ingar að ráð­stafa 46,2 millj­örðum króna inn á hús­næð­is­lán sín næsta árið.

Miðað við vilja Íslend­inga til að nýta sér úrræðið er mun lík­legra að heild­ar­um­fang þeirrar upp­hæðar sér­eigna­sparn­aðar sem ráð­stafað verður inn á hús­næð­is­lán fram á mitt ár 2017 verði um 35 millj­arðar króna, eða helm­ingur þeirrar upp­hæðar sem rík­is­stjórnin bjóst við að myndi verða greidd þang­að.

Skatta­af­sláttur verið 9,2 millj­arðar

Kostn­aður íslenska rík­­is­ins og sveit­ar­fé­laga vegna sér­­­eign­­ar­­sparn­að­­ar­­leið­­ar­inn­ar átti að vera um 20 millj­­arða króna. Þ.e. hið opin­bera ætl­­aði að gefa eftir skatt sem ann­­ars hefði verið lagður á útgreiðslu sér­­­eigna­­sparn­aðar upp á þá upp­­hæð gegn því að sér­­­eignin yrði notuð í að borga niður hús­næð­is­lán. Þannig átti hið opin­bera óbeint að greiða 20 millj­arða króna inn á hús­næð­is­lánin með því að gefa eftir fram­tíð­ar­skatt­tekjur af sér­eign­ar­sparn­aði.

Úr glærukynningu um niðurstöður Leiðréttingarinnar.Á fyrstu tveimur árunum sem heim­ildin var í gildi hefur sú upp­hæð sem ríkið og sveita­fé­lög hafa gefið eftir hins vegar verið mun lægri. Sam­tals er reikn­aður tekju­skattur af þeim sér­eign­ar­sparn­aði sem greiddur hefur verið inn á hús­næð­is­lán um 5,6 millj­arðar króna og reiknað útsvar 3,4 millj­arðar króna. Við það bæt­ist að ríkið hefur gefið eftir skatt­tekjur upp á 124,7 millj­ónir króna vegna sér­eign­ar­sparn­aðar sem not­aður hefur verið sem útborgun á íbúð og sveit­ar­fé­lög hafa gefið eftir sam­tals 75,4 millj­ónir króna af útsvars­tekjum sín­um. Því hefur hið opin­bera sam­tals veitt um 9,2 millj­arða króna í skatta­fríð­indi vegna nýt­ingar á sér­eign­ar­sparn­að­ar­leið Leið­rétt­ing­ar­innar þegar ⅔ hluti af gild­is­tíma hennar er lið­inn. Því blasir við að öll lík­indi standa til þess að hið opin­bera muni ekki greiða jafn mikið og það sagð­ist ætla að gera vegna þess­arar leiðar í formi skatta­af­slátt­ar.

Fyrstu fast­eigna­kaup­endur fá að nota sér­eign líka

Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, og Sig­urður Ingi Jóhanns­son for­sæt­is­ráð­herra kynntu áætlun rík­is­stjórnar sinnar fyrir fyrstu fast­eigna­kaup­endur í Hörpu í gær. Hún snýst í grófum dráttum um að leyfa þeim sem eru að kaupa fyrstu fast­eign að nýta sér­eign­ar­sparnað sinn til að greiða niður lán, nota sem útborgun eða lækka afborg­anir í tíu ár. Ríkið ætlar á móti að sleppa því að skatt­leggja sér­eign fólks­ins sem nýtir sér leið­ina. Í kynn­ing­unni var sagt að heild­ar­á­hrif hennar yrðu 50 millj­arðar króna. Þar af áttu 15 millj­arðar króna að vera vegna skatta­af­slátts hins opin­bera, en þær tölur miða við að 14 þús­und manns nýti sér úrræðið strax á næsta ári og svo bæt­ist við tvö þús­und manns á hverju ári næstu tíu árin.

Miðað við reynsl­una sem er af nýt­ingu sér­eign­ar­sparn­aðar til nið­ur­greiðslu hús­næð­is­lána gætu þær tölur verið heldur ofá­ætl­að­ar.

Sam­hliða áætlun fyrir fyrstu kaup­endur fast­eignar var til­kynnt að þeir þegar eiga­hús­næði og eru að nota sér­eign­ar­sparn­að­inn sinn í þessum til­gangi, geti gert það tveimur árum lengur en upp­haf­lega var lagt upp með, eða fram á mitt ár 2019.

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None