Skortur á skattalöggjöf réði miklu um aflandseignir Íslendinga

CFC skattalöggjöf var ekki sett hér á landi fyrr en eftir hrun, en löngu fyrr í Bandaríkjunum og Norðurlöndunum. Þetta réði miklu um fjölda aflandsfélaga og fjármagnsflótta frá Íslandi á árunum fyrir hrun. Lagt var til að lögin yrðu sett árið 2004.

Mótmæli á Austurvell 4. apríl 2016
Auglýsing

Fjár­magns­flótti frá Íslandi og í aflands­fé­lög í skatta­skjólum hefði lík­lega ekki orðið eins mik­ill og raunin varð á árunum fyrir hrun ef að Ísland hefði haft sömu skatta­reglur og giltu á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Þessir fjár­magns­flutn­ingar í aflands­fé­lög léku veiga­mikið hlut­verk í fjár­mála­væð­ingu fyrsta ára­tugs ald­ar­inn­ar, og jafn­vel má leiða líkur að því að ef settar hefðu verið sam­bæri­legar reglur og ann­ars staðar hefði eigna­verðs- og útlána­þensla þessa tíma­bils orðið væg­ari en raunin varð, og fallið minna. 

Þetta kemur fram í skýrslu starfs­hóps um eignir Íslend­inga á aflands­svæð­um, sem gerð var opin­ber í síð­ustu viku. Í skýrsl­unni er vikið að skatta­lög­gjöf­inni á Íslandi á árunum fyrir hrun, og sér­stak­lega svo­kall­aðri CFC lög­gjöf. CFC stendur fyrir Controlled For­­eign Cor­poration, erlend fyr­ir­tæki, félög eða sjóði í lág­skatta­­ríkjum í eigu, eða undir stjórn íslensks eig­anda, hvort sem sá eig­andi er félag eða ein­stak­l­ing­­ur. Lögin kveða meðal ann­­ars á um að greiða skuli tekju­skatt hér á landi af hagn­aði félags sem íslenskur skatt­að­ili á en er í lág­skatta­­rík­­i. Íslend­ingar sem eiga félög á lág­skatta­­­svæðum eiga að skila sér­­­­­stöku fram­tali með skatt­fram­tal­inu sínu vegna þessa, skýrslu ásamt grein­­­ar­­­gerð þar sem meðal ann­­­ars eru sund­­­ur­lið­aðar tekj­­­ur, skatta­­­legar leið­rétt­ing­­­ar, arðsút­­­hlutun og útreikn­ingur á hlut­­­deild í hagn­aði eða tapi á grund­velli árs­­­reikn­inga, sem eiga að fylgja. Ef það er ekki gert brýtur það í bága við lög um tekju­skatt

Það er einnig talið hafa ráðið miklu um það hversu mörg aflands­fé­lög Íslend­ingar áttu að þessi lög­gjöf var ekki inn­leidd fyrr en eftir hrun. 

Auglýsing

Reglur ekki settar fyrr en eftir hrun

CFC reglur voru ekki settar hér á landi fyrr en í apríl 2009 og tók gildi 2010, en löngu fyrr hafði verið lagt til að slíkar reglur yrðu settar hér á landi. Í skýrslu ann­ars starfs­hóps um umfang skattsvika á Íslandi, sem skil­aði skýrslu sem lögð var fyrir Alþingi í lok árs­ins 2004, kom fram að hraða þyrfti setn­ingu slíkra ákvæða í íslenska skatta­lög­gjöf til þess að koma í veg fyrir mögu­leg skatt­svik með stofnun aflands­fé­laga í skatta­skjól­u­m. 

Þrátt fyrir þessi til­mæli starfs­hóps­ins virð­ist hins vegar sem stjórn­völd hafi á þessum tíma haft efa­semdir um nauð­syn þess að setja slíka lög­gjöf, segir í skýrsl­unni. Meðal ann­ars er vísar til greinar í vefriti fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins frá árinu 2006, þar sem spurt var hvort Ísland þarfn­að­ist CFC-lög­gjaf­ar. 

Starfs­hóp­ur­inn sem skil­aði skýrslu í haust segir að greinin skýri hugs­an­lega að ein­hverju leyti ástæð­urnar fyrir því að ekki var farið að til­lögu hins starfs­hóps­ins um setn­ingu CFC ákvæða í íslensk lög. Starfs­hóp­ur­inn segir að sterk rök hnígi til þess að meiri festa hefði verið á umgengni íslenskra aðila við aflands­fé­lög ef lög­gjöfin hefði verið tekin upp hér á landi á sama tíma og það var lagt fyrst til. Í Banda­ríkj­unum hafi slík lög­gjöf verið tekin upp löngu fyrir ára­mót og á Norð­ur­lönd­unum strax í upp­hafi þess­arar ald­ar, 2002 og 2003. 

Ekki fylgt eftir og engin yfir­sýn 

Jafn­vel þótt regl­urnar hafi verið settar eftir hrun var þeim ekki fylgt mjög fast eft­ir, segir starfs­hóp­ur­inn. Reglu­gerð um skil fram­tala sam­kvæmt CFC regl­unum var ekki gefin út fyrr en árið 2013. „Það ber ekki vitni um að þessi þáttur í skatta­legu eft­ir­liti hafi verið fram­ar­lega í for­gangs­röð stjórn­valda, þótt eftir sem áður hafi fram­telj­endum borið að fara eftir lög­unum frá setn­ingu þeirra,“ segir í skýrsl­unn­i. 

Einnig kemur fram í skýrsl­unni að ein­ungis um þriðj­ungur þeirra ein­stak­linga sem tengd­ust skatta­skjóls­gögn­unum sem keypt voru af íslenskum stjórn­völdum höfðu gefið aflands­fé­lögin sín upp til skatts á Íslandi. Skatta­yf­ir­völd hafa ekki gengið hart eftir því að þeir sem þó gáfu upp aflands­fé­lögin sín til skatts á Íslandi fylli út skýrslur sem kveðið er á um að þeir geri sam­kvæmt CFC lög­gjöf­inn­i. 

Þá hafa eyðu­blöð með þessum skýrslum ekki verið sjálf­krafa inni í skatta­skilum og því hefur rík­is­skatt­stjóri ekki getað aflað upp­lýs­inga um þann fjölda sem skilað hefur CFC skýrsl­um. Til þess að finna slíkt út þyrfti að fara hand­virkt yfir öll skatt­fram­töl, og það hefur ekki verið gert. Hins vegar stendur til að breyta þessu fyr­ir­komu­lagi þannig að rík­is­skatt­stjóri eigi auð­veld­ara með að fá heild­ar­yf­ir­sýn yfir skil á þessum skýrsl­u­m. 

Komst í fréttir eftir Panama­skjölin

Kjarn­inn greindi frá því síð­ast­liðið vor að rík­is­skatt­stjóri væri með í und­ir­­bún­­ingi að vél­taka CFC-­eyð­u­blöð sem aflands­­fé­laga­eig­endur eiga að fylla út og skila með skatt­fram­­tölum sín­­um. „Þegar því verki verð­­ur­ lokið mun útfyll­ing eyð­u­­blað­anna verða ófrá­víkj­an­­leg,“ sagði Skúli Egg­ert Þórð­ar­son rík­is­skatt­stjóri við Kjarn­ann síð­ast­liðið vor. 

Ástæða fyr­ir­­spurn­­ar­innar var sú að ­Sig­­mundur Davíð Gunn­laugs­­son, fyrr­ver­andi for­­sæt­is­ráð­herra, birti blogg­­færslu þar sem fram kom að fram­­tal vegna aflands­­fé­lags­ins Wintris, sem er ­skráð á Bresk Jóm­frú­­areyj­un­um, hafi ekki verið í sam­ræmi við CFC-lög­­gjöf­ina. Þar kom einnig fram að við fram­tals­­­gerð þeirra hjóna hafi „ver­ið horft í gegnum félagið eins og það hafi aldrei verið til og eignir þess skráð­­ar­ ­sem bein eign Önnu frá því ári áður en svo kall­aðar CFC-­­­reglur tóku gildi. Sú var­­­færna leið að greiða skatta af öll­u­m ­eign­um, hverri fyrir sig, í stað þess að nýta félagið og líta á það sem ­fyr­ir­tæki í atvinn­u­­­rekstri (og skila CFC-fram­tali) hefur skilað sér í hærri skatt­greiðslum til rík­­­is­ins en ef ­stuðst hefði verið við atvinn­u­­­rekstr­­­ar­-/CFC-­­­leið­ina.“ Í færslu Sig­­­mundar Dav­­­íðs sagði einnig að skatta­yf­­­ir­völd hafi aldrei ­gert athuga­­­semdir við með hvaða hætti talið var fram. 

Kjarn­inn beindi ítrekað fyr­ir­­spurnum til Sig­­mundar Dav­­íðs um hvort Wintris hafi staðið að skatt­skilum í sam­ræmi við CFC-­regl­­ur, en fékk aldrei svör. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eggert Þór Kristófersson er forstjóri Festi.
Festi ætlar að greiða út 657 milljóna króna arðinn í september
Festi hagnaðist um 525 milljónir króna á síðasta ársfjórðungi þrátt fyrir þær takmarkanir sem voru í gildi vegna COVID-19. Félagið frestaði arðgreiðslu vegna síðasta árs í apríl, en ætlar nú að greiða hana í næsta mánuði.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Útgáfufélag Fréttablaðsins tapaði 212 milljónum í fyrra
Rekstrartekjur útgáfufélagsins sem á Fréttablaðið, Hringbraut, DV og tengda miðla drógust saman á síðasta ári og tap varð á rekstrinum.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Trump sagði öruggt að opna bandaríska skóla því börn væru „næstum ónæm“ fyrir COVID-19.
Trump fer enn og aftur á svig við skilmála samfélagsmiðla
Donald Trump sagði í símaviðtali við Fox and Friends í gær að börn væru „næstum ónæm“ fyrir kórónuveirunni. Facebook-færslu frá forsetanum með ummælunum var eytt og Twitter frysti aðgang tengdan forsetanum.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Þórólfur Matthíasson
Af sykurpúðum
Kjarninn 6. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir.
Alma: Tækifærið er núna
Hópsýkingar munu halda áfram að koma upp hér á landi. „Við verðum að vera undir það búin að horfa upp á þetta næstu mánuði alla vega,“ segir sóttvarnalæknir. Landlæknir sagði að núna væri tækifærið til að kveða niður það smit sem hér er í gangi.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason og Alma Möller.
„Þannig mun okkur takast að koma okkur út úr þessu COVID-fári“
Sóttvarnalæknir hefur sent heilbrigðisráðherra minnisblað þar sem hann leggur til að landamæraskimun verði haldið áfram með sama hætti og verið hefur. Hann ítrekar mikilvægi persónulegra sóttvarna, skimunar og að beita einangrun og sóttkví.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Fordæma aðgerðir Icelandair í kjaraviðræðum
Norræna flutningamannasambandið sendi frá sér tilkynningu í gær þar sem það fordæmir aðgerðir Icelandair í nýlegum kjarasamningaviðræðum. Samtökin segja þrýsting á stéttarfélög í formi hótana ekki leysa rekstrarvandann sem upp er kominn vegna COVID-19.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Rannsóknir hafa sýnt, án nokkurs vafa, að andlitsgrímur geta komið í veg fyrir COVID-19-smit á milli einstaklinga. Grímurnar gera þó mest gagn við ákveðnar aðstæður og þær þarf að nota á réttan hátt.
„Stutta svarið er já“ – grímur geta komið í veg fyrir smit
Rannsóknir hafa sýnt, án nokkurs vafa, að andlitsgrímur geta komið í veg fyrir COVID-19-smit á milli einstaklinga. Þetta skrifar Jón Magnús Jóhannesson, deildarlæknir á Landspítala, í nýju svari á Vísindavefnum.
Kjarninn 6. ágúst 2020
Meira eftir höfundinnÞórunn Elísabet Bogadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None