Vantar átta þúsund íbúðir á næstu þremur árum

Húsnæðisverð hækkaði um 15 prósent á árinu 2016 og mun halda áfram að hækka mikið á næstu þremur árum. Það vantar mörg þúsund íbúðir en ólíklegt er að það náist að byggja þær. Ofhitnun er í kortunum á íbúðamarkaði.

Fólk að ganga
Auglýsing

Byggja þarf að minnsta kosti átta þús­und íbúðir á næstu þremur árum til að halda í við fólks­fjölgun hér­lendis og mæta þeirri eft­ir­spurn sem safn­ast hefur upp á und­an­förnum árum. Ólík­legt er að það náist að byggja svo margar íbúð­ir, að mati grein­ing­ar­deildar Arion banka sem birti í dag nýja skýrslu um íbúða­mark­að­inn.

Í skýrsl­unni kemur fram að hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi hækkað um 15 pró­sent á árinu 2016 og að sú hækkun hafi að mestu verið drifin áfram af hag­stæðu efna­hags­á­standi, fólks­fjölg­un, kaup­mátt­ar­aukn­ingu, góðu aðgengi að fjár­mögnun og því að of lítið hafi verið byggt af íbúðum á und­an­förnum árum. Grein­ing­ar­deildin spáir því að hús­næð­is­verð hækki um 14 pró­sent á árinu 2017, um 9,7 pró­sent árið 2018 og 7,5 pró­sent árið 2019. Gangi spáin eftir er útlit fyrir að hús­næð­is­verð hækki tals­vert umfram flestrar und­ir­liggj­andi hag­stærðir á borð við kaup­mátt ráð­stöf­un­ar­tekna. Þegar glitti í gul ljós á sumum svæðum þar sem verð hefur hækkað sér­stak­lega mikið og til lengri tíma varar grein­ing­ar­deildin í nið­ur­stöðum sínum við ofhitnun á mark­að­in­um.

hækk­unin ekki ein­stök hér­lend­is, hefur t.d. hækkað um 29 pró­sent í Sví­þjóð á síð­ustu þremur árum sam­hliða lækkun vaxta.

Auglýsing

Leigu­verð hækkar hægar

Hækkun á hús­næð­is­verði hefur aðal­lega verið drifin áfram af hækk­unum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu á und­an­förnum árum, en þar búa um ⅔ hluti þjóð­ar­inn­ar. Í skýrslu Arion banka kemur hins vegar fram að hækk­anir utan þess voru meiri á síð­ustu 12 mán­uðum en innan þess, eða 20 pró­sent. Þær hækk­anir voru aðal­lega drifnar áfram af mik­illi hækkun hús­næð­is­verðs í nágranna­sveita­fé­lögum höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Til að mynda eru vís­bend­ingar um miklar hækk­anir á Suð­ur­nesj­unum í fyrra.

Leigu­verð hefur hins vegar hækkað hægar en hús­næð­is­verð síð­ustu tvö ár. Þar er talið að lítið fram­boð af leigu­hús­næði og ótrygg búseta skipti mestu.

Air­bnb tekur yfir 3000 íbúð­ir 

Í skýrsl­unni er farið sér­stak­lega yfir það að tekju­mögu­leikar af leigu til ferða­manna hafi líka skipt máli við hækkun hús­næð­is­verðs. Allt að 3.200 íbúðir og her­bergi eru til leigu á Air­bnb og í annarri heimagist­ingu ein­hvern tím­ann á næstu mán­uð­um. Það er hús­næði sem nýt­ist ekki þeim sem búa hér­lendis á með­an.

Grein­ing­ar­deildin segir að áhrifin af Air­bnb og öðru sam­bæri­legu til hækk­unar séu einkum tvenns­kon­ar.  fyrsta lagi leiðir aukin hagn­að­ar­von af leigu her­bergis eða íbúðar til þess að fólk er reiðu­búið að greiða hærra kaup­verð. Í öðru lagi dregur Air­bnb úr fram­boði á íbúða­mark­aðn­um, eins og komið er inn á í kafl­anum um fram­boð.

Líf­eyr­is­sjóðir auka hlut­deild

Arion bendir einnig á að hrein ný útlán til íbúð­ar­kaupa hafi numið 95 millj­örðum króna á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2016, sem sam­svarar tæp­lega 130 pró­sent aukn­ingu frá sama tíma árið áður. Íslensku við­skipta­bank­arnir voru umsvifa­mestir með 67 millj­arða króna í hrein ný útlán en líf­eyr­is­sjóðir lands­ins, sem hafa fært sig umtals­vert upp á skaftið að nýju í hús­næð­is­lánum á und­an­förnum árum, koma þar skammt á eftir með 58 millj­arða króna í hrein ný útlán.

Sam­kvæmt skýrsl­unni er mark­aðs­hlut­deild líf­eyr­is­sjóð­anna þó enn lítil í stóra sam­heng­inu og mæld­ist um tólf pró­sent í lok sept­em­ber 2016. Hún hafði þá farið úr 9,2 pró­sentum á einu ári. Hlut­deild bank­anna er enn mik­il, en sam­an­lagt eru þeir með 50 pró­sent af íbúða­lána­mark­aðn­um. Önnur fjár­mála­fyr­ir­tæki, sem fyrst og fremst er Íbúða­lána­sjóð­ur, var með 38 pró­sent mark­aðs­hlut­deild.

Flykkj­ast í verð­tryggð lán

Líkt og Kjarn­inn hefur ítrekað greint frá á und­an­förnum mán­uðum þá er bróð­ur­partur nýrra útlána hér­lendis verð­tryggð lán. Skýrslan stað­festir það. Í henni segir að fram til árs­loka 2015 hafi verið nokkuð jöfn skipt­ing milli verð- og óverð­tryggða lána en að sú þróun hafi algjör­lega snú­ist við á síð­asta ári. Hjá líf­eyr­is­sjóðum lands­ins voru t.d. 77 pró­sent nýrra útlána verð­tryggð.

Ástæðan fyrir því að fólk flykk­ist í verð­tryggð lán er að verð­tryggðir vextir eru ein­fald­lega hag­stæð­ari eins og stend­ur. Auk þess er greiðslu­byrðin af verð­tryggðum lánum lægri. Líf­eyr­is­sjóðir hafa auk þess getað boðið upp á hag­stæð­ari láns­kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Í skýrsl­unni seg­ir: „ Í þessu sam­hengi verður að hafa í huga að bank­arnir greiða skatta og opin­ber gjöld, önnur en þau sem líf­eyr­is­sjóðir greiða, og ber þar hæst banka­skatt­ur­inn, sem er 0,38 pró­sent af heild­ar­skuldum banka.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur setið að völdum síðan seint á árinu 2017. Hlutfall allra ríkustu landsmanna í heildartekjum þjóðarinnar hefur aukist milli allra ára sem hún hefur setið.
Ríkasta 0,1 prósentið hefur ekki tekið til sín stærri hluta af tekjukökunni síðan 2007
Þær 244 fjölskyldur sem höfðu mestar tekjur á síðasta ári þénuðu alls 36 milljarða króna í fjármagnstekjur á árinu 2021. Það voru 20 prósent af öllum slíkum tekjum sem urðu til á því ári. Hópurinn þénaði 4,2 prósent af öllum tekjum sem urðu til í landinu.
Kjarninn 10. desember 2022
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None