Vantar átta þúsund íbúðir á næstu þremur árum

Húsnæðisverð hækkaði um 15 prósent á árinu 2016 og mun halda áfram að hækka mikið á næstu þremur árum. Það vantar mörg þúsund íbúðir en ólíklegt er að það náist að byggja þær. Ofhitnun er í kortunum á íbúðamarkaði.

Fólk að ganga
Auglýsing

Byggja þarf að minnsta kosti átta þús­und íbúðir á næstu þremur árum til að halda í við fólks­fjölgun hér­lendis og mæta þeirri eft­ir­spurn sem safn­ast hefur upp á und­an­förnum árum. Ólík­legt er að það náist að byggja svo margar íbúð­ir, að mati grein­ing­ar­deildar Arion banka sem birti í dag nýja skýrslu um íbúða­mark­að­inn.

Í skýrsl­unni kemur fram að hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi hækkað um 15 pró­sent á árinu 2016 og að sú hækkun hafi að mestu verið drifin áfram af hag­stæðu efna­hags­á­standi, fólks­fjölg­un, kaup­mátt­ar­aukn­ingu, góðu aðgengi að fjár­mögnun og því að of lítið hafi verið byggt af íbúðum á und­an­förnum árum. Grein­ing­ar­deildin spáir því að hús­næð­is­verð hækki um 14 pró­sent á árinu 2017, um 9,7 pró­sent árið 2018 og 7,5 pró­sent árið 2019. Gangi spáin eftir er útlit fyrir að hús­næð­is­verð hækki tals­vert umfram flestrar und­ir­liggj­andi hag­stærðir á borð við kaup­mátt ráð­stöf­un­ar­tekna. Þegar glitti í gul ljós á sumum svæðum þar sem verð hefur hækkað sér­stak­lega mikið og til lengri tíma varar grein­ing­ar­deildin í nið­ur­stöðum sínum við ofhitnun á mark­að­in­um.

hækk­unin ekki ein­stök hér­lend­is, hefur t.d. hækkað um 29 pró­sent í Sví­þjóð á síð­ustu þremur árum sam­hliða lækkun vaxta.

Auglýsing

Leigu­verð hækkar hægar

Hækkun á hús­næð­is­verði hefur aðal­lega verið drifin áfram af hækk­unum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu á und­an­förnum árum, en þar búa um ⅔ hluti þjóð­ar­inn­ar. Í skýrslu Arion banka kemur hins vegar fram að hækk­anir utan þess voru meiri á síð­ustu 12 mán­uðum en innan þess, eða 20 pró­sent. Þær hækk­anir voru aðal­lega drifnar áfram af mik­illi hækkun hús­næð­is­verðs í nágranna­sveita­fé­lögum höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Til að mynda eru vís­bend­ingar um miklar hækk­anir á Suð­ur­nesj­unum í fyrra.

Leigu­verð hefur hins vegar hækkað hægar en hús­næð­is­verð síð­ustu tvö ár. Þar er talið að lítið fram­boð af leigu­hús­næði og ótrygg búseta skipti mestu.

Air­bnb tekur yfir 3000 íbúð­ir 

Í skýrsl­unni er farið sér­stak­lega yfir það að tekju­mögu­leikar af leigu til ferða­manna hafi líka skipt máli við hækkun hús­næð­is­verðs. Allt að 3.200 íbúðir og her­bergi eru til leigu á Air­bnb og í annarri heimagist­ingu ein­hvern tím­ann á næstu mán­uð­um. Það er hús­næði sem nýt­ist ekki þeim sem búa hér­lendis á með­an.

Grein­ing­ar­deildin segir að áhrifin af Air­bnb og öðru sam­bæri­legu til hækk­unar séu einkum tvenns­kon­ar.  fyrsta lagi leiðir aukin hagn­að­ar­von af leigu her­bergis eða íbúðar til þess að fólk er reiðu­búið að greiða hærra kaup­verð. Í öðru lagi dregur Air­bnb úr fram­boði á íbúða­mark­aðn­um, eins og komið er inn á í kafl­anum um fram­boð.

Líf­eyr­is­sjóðir auka hlut­deild

Arion bendir einnig á að hrein ný útlán til íbúð­ar­kaupa hafi numið 95 millj­örðum króna á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2016, sem sam­svarar tæp­lega 130 pró­sent aukn­ingu frá sama tíma árið áður. Íslensku við­skipta­bank­arnir voru umsvifa­mestir með 67 millj­arða króna í hrein ný útlán en líf­eyr­is­sjóðir lands­ins, sem hafa fært sig umtals­vert upp á skaftið að nýju í hús­næð­is­lánum á und­an­förnum árum, koma þar skammt á eftir með 58 millj­arða króna í hrein ný útlán.

Sam­kvæmt skýrsl­unni er mark­aðs­hlut­deild líf­eyr­is­sjóð­anna þó enn lítil í stóra sam­heng­inu og mæld­ist um tólf pró­sent í lok sept­em­ber 2016. Hún hafði þá farið úr 9,2 pró­sentum á einu ári. Hlut­deild bank­anna er enn mik­il, en sam­an­lagt eru þeir með 50 pró­sent af íbúða­lána­mark­aðn­um. Önnur fjár­mála­fyr­ir­tæki, sem fyrst og fremst er Íbúða­lána­sjóð­ur, var með 38 pró­sent mark­aðs­hlut­deild.

Flykkj­ast í verð­tryggð lán

Líkt og Kjarn­inn hefur ítrekað greint frá á und­an­förnum mán­uðum þá er bróð­ur­partur nýrra útlána hér­lendis verð­tryggð lán. Skýrslan stað­festir það. Í henni segir að fram til árs­loka 2015 hafi verið nokkuð jöfn skipt­ing milli verð- og óverð­tryggða lána en að sú þróun hafi algjör­lega snú­ist við á síð­asta ári. Hjá líf­eyr­is­sjóðum lands­ins voru t.d. 77 pró­sent nýrra útlána verð­tryggð.

Ástæðan fyrir því að fólk flykk­ist í verð­tryggð lán er að verð­tryggðir vextir eru ein­fald­lega hag­stæð­ari eins og stend­ur. Auk þess er greiðslu­byrðin af verð­tryggðum lánum lægri. Líf­eyr­is­sjóðir hafa auk þess getað boðið upp á hag­stæð­ari láns­kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Í skýrsl­unni seg­ir: „ Í þessu sam­hengi verður að hafa í huga að bank­arnir greiða skatta og opin­ber gjöld, önnur en þau sem líf­eyr­is­sjóðir greiða, og ber þar hæst banka­skatt­ur­inn, sem er 0,38 pró­sent af heild­ar­skuldum banka.“

Fyrir einu ári síðan: „Við eigum Ísland, það eina sem við eigum eftir að gera er að taka það“
Lífeyrissjóðir landsins eiga stóran hluta af íslensku atvinnulífi. Hávær krafa hefur lengi verið um að þeir verði virkari eigendur og nýti sér þau völd sem í því felast til að beita sér fyrir lífsgæðum sjóðsfélaga í nútíð ekki síður en í framtíð.
Kjarninn 21. september 2019
Bólusótt í hættu
Er réttlætanlegt að geyma veirur eins og bólusótt, sem geta valdið jafnmiklum mannskaða og raun ber vitni?
Kjarninn 21. september 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Uppfærðar græjur, Sambandið og Apple Arcade
Kjarninn 21. september 2019
Birgir Birgisson
Reið hjól
Kjarninn 21. september 2019
Þjálfa þarf peningahund til að berjast gegn peningaþvætti
Embætti tollstjóra skortir bæði þekkingu og úrræði til að geta almennilega haft eftirlit með smygli á reiðufé til Íslands. Á meðal þeirra úrræða sem lagt er til að ráðist verði í er að þjálfa peningahund.
Kjarninn 21. september 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Að iðka mannréttindi
Kjarninn 21. september 2019
Athuga hvar eftirlitsaðilar gera ónauðsynlegar kröfur til matvæla
Umhverfisráðherra hefur hrundið af stað aðgerðum til að vinna gegn matarsóun á Íslandi. Meðal annars verður gerð athugun á því hvar eftirlitsaðilar gera mögulega ónauðsynlegur kröfur til matvælaöryggis sem ýtt gætu undir matarsóun.
Kjarninn 21. september 2019
Brim-flétta KS fagnaðarefni fyrir Skagfirðinga
Eftir að hafa keypt hlutabréf í Brimi, og selt nokkrum vikum síðar, hefur Kaupfélag Skagfirðinga styrkt stöðu sína.
Kjarninn 21. september 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None