Vantar átta þúsund íbúðir á næstu þremur árum

Húsnæðisverð hækkaði um 15 prósent á árinu 2016 og mun halda áfram að hækka mikið á næstu þremur árum. Það vantar mörg þúsund íbúðir en ólíklegt er að það náist að byggja þær. Ofhitnun er í kortunum á íbúðamarkaði.

Fólk að ganga
Auglýsing

Byggja þarf að minnsta kosti átta þús­und íbúðir á næstu þremur árum til að halda í við fólks­fjölgun hér­lendis og mæta þeirri eft­ir­spurn sem safn­ast hefur upp á und­an­förnum árum. Ólík­legt er að það náist að byggja svo margar íbúð­ir, að mati grein­ing­ar­deildar Arion banka sem birti í dag nýja skýrslu um íbúða­mark­að­inn.

Í skýrsl­unni kemur fram að hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi hækkað um 15 pró­sent á árinu 2016 og að sú hækkun hafi að mestu verið drifin áfram af hag­stæðu efna­hags­á­standi, fólks­fjölg­un, kaup­mátt­ar­aukn­ingu, góðu aðgengi að fjár­mögnun og því að of lítið hafi verið byggt af íbúðum á und­an­förnum árum. Grein­ing­ar­deildin spáir því að hús­næð­is­verð hækki um 14 pró­sent á árinu 2017, um 9,7 pró­sent árið 2018 og 7,5 pró­sent árið 2019. Gangi spáin eftir er útlit fyrir að hús­næð­is­verð hækki tals­vert umfram flestrar und­ir­liggj­andi hag­stærðir á borð við kaup­mátt ráð­stöf­un­ar­tekna. Þegar glitti í gul ljós á sumum svæðum þar sem verð hefur hækkað sér­stak­lega mikið og til lengri tíma varar grein­ing­ar­deildin í nið­ur­stöðum sínum við ofhitnun á mark­að­in­um.

hækk­unin ekki ein­stök hér­lend­is, hefur t.d. hækkað um 29 pró­sent í Sví­þjóð á síð­ustu þremur árum sam­hliða lækkun vaxta.

Auglýsing

Leigu­verð hækkar hægar

Hækkun á hús­næð­is­verði hefur aðal­lega verið drifin áfram af hækk­unum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu á und­an­förnum árum, en þar búa um ⅔ hluti þjóð­ar­inn­ar. Í skýrslu Arion banka kemur hins vegar fram að hækk­anir utan þess voru meiri á síð­ustu 12 mán­uðum en innan þess, eða 20 pró­sent. Þær hækk­anir voru aðal­lega drifnar áfram af mik­illi hækkun hús­næð­is­verðs í nágranna­sveita­fé­lögum höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Til að mynda eru vís­bend­ingar um miklar hækk­anir á Suð­ur­nesj­unum í fyrra.

Leigu­verð hefur hins vegar hækkað hægar en hús­næð­is­verð síð­ustu tvö ár. Þar er talið að lítið fram­boð af leigu­hús­næði og ótrygg búseta skipti mestu.

Air­bnb tekur yfir 3000 íbúð­ir 

Í skýrsl­unni er farið sér­stak­lega yfir það að tekju­mögu­leikar af leigu til ferða­manna hafi líka skipt máli við hækkun hús­næð­is­verðs. Allt að 3.200 íbúðir og her­bergi eru til leigu á Air­bnb og í annarri heimagist­ingu ein­hvern tím­ann á næstu mán­uð­um. Það er hús­næði sem nýt­ist ekki þeim sem búa hér­lendis á með­an.

Grein­ing­ar­deildin segir að áhrifin af Air­bnb og öðru sam­bæri­legu til hækk­unar séu einkum tvenns­kon­ar.  fyrsta lagi leiðir aukin hagn­að­ar­von af leigu her­bergis eða íbúðar til þess að fólk er reiðu­búið að greiða hærra kaup­verð. Í öðru lagi dregur Air­bnb úr fram­boði á íbúða­mark­aðn­um, eins og komið er inn á í kafl­anum um fram­boð.

Líf­eyr­is­sjóðir auka hlut­deild

Arion bendir einnig á að hrein ný útlán til íbúð­ar­kaupa hafi numið 95 millj­örðum króna á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2016, sem sam­svarar tæp­lega 130 pró­sent aukn­ingu frá sama tíma árið áður. Íslensku við­skipta­bank­arnir voru umsvifa­mestir með 67 millj­arða króna í hrein ný útlán en líf­eyr­is­sjóðir lands­ins, sem hafa fært sig umtals­vert upp á skaftið að nýju í hús­næð­is­lánum á und­an­förnum árum, koma þar skammt á eftir með 58 millj­arða króna í hrein ný útlán.

Sam­kvæmt skýrsl­unni er mark­aðs­hlut­deild líf­eyr­is­sjóð­anna þó enn lítil í stóra sam­heng­inu og mæld­ist um tólf pró­sent í lok sept­em­ber 2016. Hún hafði þá farið úr 9,2 pró­sentum á einu ári. Hlut­deild bank­anna er enn mik­il, en sam­an­lagt eru þeir með 50 pró­sent af íbúða­lána­mark­aðn­um. Önnur fjár­mála­fyr­ir­tæki, sem fyrst og fremst er Íbúða­lána­sjóð­ur, var með 38 pró­sent mark­aðs­hlut­deild.

Flykkj­ast í verð­tryggð lán

Líkt og Kjarn­inn hefur ítrekað greint frá á und­an­förnum mán­uðum þá er bróð­ur­partur nýrra útlána hér­lendis verð­tryggð lán. Skýrslan stað­festir það. Í henni segir að fram til árs­loka 2015 hafi verið nokkuð jöfn skipt­ing milli verð- og óverð­tryggða lána en að sú þróun hafi algjör­lega snú­ist við á síð­asta ári. Hjá líf­eyr­is­sjóðum lands­ins voru t.d. 77 pró­sent nýrra útlána verð­tryggð.

Ástæðan fyrir því að fólk flykk­ist í verð­tryggð lán er að verð­tryggðir vextir eru ein­fald­lega hag­stæð­ari eins og stend­ur. Auk þess er greiðslu­byrðin af verð­tryggðum lánum lægri. Líf­eyr­is­sjóðir hafa auk þess getað boðið upp á hag­stæð­ari láns­kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Í skýrsl­unni seg­ir: „ Í þessu sam­hengi verður að hafa í huga að bank­arnir greiða skatta og opin­ber gjöld, önnur en þau sem líf­eyr­is­sjóðir greiða, og ber þar hæst banka­skatt­ur­inn, sem er 0,38 pró­sent af heild­ar­skuldum banka.“

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fasteignamarkaðurinn að taka aftur við sér
Fasteignaverð tók kipp í októbermánuði og hækkaði vísitala markaðarins um 0,5 prósent frá því mánuðinn á undan.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None