Vantar átta þúsund íbúðir á næstu þremur árum

Húsnæðisverð hækkaði um 15 prósent á árinu 2016 og mun halda áfram að hækka mikið á næstu þremur árum. Það vantar mörg þúsund íbúðir en ólíklegt er að það náist að byggja þær. Ofhitnun er í kortunum á íbúðamarkaði.

Fólk að ganga
Auglýsing

Byggja þarf að minnsta kosti átta þús­und íbúðir á næstu þremur árum til að halda í við fólks­fjölgun hér­lendis og mæta þeirri eft­ir­spurn sem safn­ast hefur upp á und­an­förnum árum. Ólík­legt er að það náist að byggja svo margar íbúð­ir, að mati grein­ing­ar­deildar Arion banka sem birti í dag nýja skýrslu um íbúða­mark­að­inn.

Í skýrsl­unni kemur fram að hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hafi hækkað um 15 pró­sent á árinu 2016 og að sú hækkun hafi að mestu verið drifin áfram af hag­stæðu efna­hags­á­standi, fólks­fjölg­un, kaup­mátt­ar­aukn­ingu, góðu aðgengi að fjár­mögnun og því að of lítið hafi verið byggt af íbúðum á und­an­förnum árum. Grein­ing­ar­deildin spáir því að hús­næð­is­verð hækki um 14 pró­sent á árinu 2017, um 9,7 pró­sent árið 2018 og 7,5 pró­sent árið 2019. Gangi spáin eftir er útlit fyrir að hús­næð­is­verð hækki tals­vert umfram flestrar und­ir­liggj­andi hag­stærðir á borð við kaup­mátt ráð­stöf­un­ar­tekna. Þegar glitti í gul ljós á sumum svæðum þar sem verð hefur hækkað sér­stak­lega mikið og til lengri tíma varar grein­ing­ar­deildin í nið­ur­stöðum sínum við ofhitnun á mark­að­in­um.

hækk­unin ekki ein­stök hér­lend­is, hefur t.d. hækkað um 29 pró­sent í Sví­þjóð á síð­ustu þremur árum sam­hliða lækkun vaxta.

Auglýsing

Leigu­verð hækkar hægar

Hækkun á hús­næð­is­verði hefur aðal­lega verið drifin áfram af hækk­unum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu á und­an­förnum árum, en þar búa um ⅔ hluti þjóð­ar­inn­ar. Í skýrslu Arion banka kemur hins vegar fram að hækk­anir utan þess voru meiri á síð­ustu 12 mán­uðum en innan þess, eða 20 pró­sent. Þær hækk­anir voru aðal­lega drifnar áfram af mik­illi hækkun hús­næð­is­verðs í nágranna­sveita­fé­lögum höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. Til að mynda eru vís­bend­ingar um miklar hækk­anir á Suð­ur­nesj­unum í fyrra.

Leigu­verð hefur hins vegar hækkað hægar en hús­næð­is­verð síð­ustu tvö ár. Þar er talið að lítið fram­boð af leigu­hús­næði og ótrygg búseta skipti mestu.

Air­bnb tekur yfir 3000 íbúð­ir 

Í skýrsl­unni er farið sér­stak­lega yfir það að tekju­mögu­leikar af leigu til ferða­manna hafi líka skipt máli við hækkun hús­næð­is­verðs. Allt að 3.200 íbúðir og her­bergi eru til leigu á Air­bnb og í annarri heimagist­ingu ein­hvern tím­ann á næstu mán­uð­um. Það er hús­næði sem nýt­ist ekki þeim sem búa hér­lendis á með­an.

Grein­ing­ar­deildin segir að áhrifin af Air­bnb og öðru sam­bæri­legu til hækk­unar séu einkum tvenns­kon­ar.  fyrsta lagi leiðir aukin hagn­að­ar­von af leigu her­bergis eða íbúðar til þess að fólk er reiðu­búið að greiða hærra kaup­verð. Í öðru lagi dregur Air­bnb úr fram­boði á íbúða­mark­aðn­um, eins og komið er inn á í kafl­anum um fram­boð.

Líf­eyr­is­sjóðir auka hlut­deild

Arion bendir einnig á að hrein ný útlán til íbúð­ar­kaupa hafi numið 95 millj­örðum króna á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2016, sem sam­svarar tæp­lega 130 pró­sent aukn­ingu frá sama tíma árið áður. Íslensku við­skipta­bank­arnir voru umsvifa­mestir með 67 millj­arða króna í hrein ný útlán en líf­eyr­is­sjóðir lands­ins, sem hafa fært sig umtals­vert upp á skaftið að nýju í hús­næð­is­lánum á und­an­förnum árum, koma þar skammt á eftir með 58 millj­arða króna í hrein ný útlán.

Sam­kvæmt skýrsl­unni er mark­aðs­hlut­deild líf­eyr­is­sjóð­anna þó enn lítil í stóra sam­heng­inu og mæld­ist um tólf pró­sent í lok sept­em­ber 2016. Hún hafði þá farið úr 9,2 pró­sentum á einu ári. Hlut­deild bank­anna er enn mik­il, en sam­an­lagt eru þeir með 50 pró­sent af íbúða­lána­mark­aðn­um. Önnur fjár­mála­fyr­ir­tæki, sem fyrst og fremst er Íbúða­lána­sjóð­ur, var með 38 pró­sent mark­aðs­hlut­deild.

Flykkj­ast í verð­tryggð lán

Líkt og Kjarn­inn hefur ítrekað greint frá á und­an­förnum mán­uðum þá er bróð­ur­partur nýrra útlána hér­lendis verð­tryggð lán. Skýrslan stað­festir það. Í henni segir að fram til árs­loka 2015 hafi verið nokkuð jöfn skipt­ing milli verð- og óverð­tryggða lána en að sú þróun hafi algjör­lega snú­ist við á síð­asta ári. Hjá líf­eyr­is­sjóðum lands­ins voru t.d. 77 pró­sent nýrra útlána verð­tryggð.

Ástæðan fyrir því að fólk flykk­ist í verð­tryggð lán er að verð­tryggðir vextir eru ein­fald­lega hag­stæð­ari eins og stend­ur. Auk þess er greiðslu­byrðin af verð­tryggðum lánum lægri. Líf­eyr­is­sjóðir hafa auk þess getað boðið upp á hag­stæð­ari láns­kjör en við­skipta­bank­arn­ir. Í skýrsl­unni seg­ir: „ Í þessu sam­hengi verður að hafa í huga að bank­arnir greiða skatta og opin­ber gjöld, önnur en þau sem líf­eyr­is­sjóðir greiða, og ber þar hæst banka­skatt­ur­inn, sem er 0,38 pró­sent af heild­ar­skuldum banka.“

Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Friðrik Sophusson, stjórnarformaður Íslandsbanka og Brynjólfur Bjarnason, stjórnarformaður Arion banka.
Segir sameiningu Arion banka og Íslandsbanka geta borgað sig
Brynjólfur Bjarnason og Friðrik Sophusson, stjórnarformenn Íslandsbanka og Arion banka, telja að skoða ætti sameiningu bankanna ef slíkt myndi skila auknu hagræði og betri rekstri.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None