Endurkjör Rouhani og opnun Íran

Hassan Rouhani vann stórsigur í forsetakosningunum í Íran um síðustu helgi. Rouhani, sem er umbótasinni, hefur heitið því að halda áfram opnun Íran eftir tímamótasamninga við Bandaríkin um afnám verslunarþvingana gegn stöðvun á kjarnorkuáætlun landsins.

Hassan Rouhani, nýkjörinn forseti Íran.
Hassan Rouhani, nýkjörinn forseti Íran.
Auglýsing

Strangar reglur gilda fyrir kosn­ingar í land­inu og þurfa allir fram­bjóð­endur að fá sam­þykki vernd­ara­ráðs­ins (e. Guar­dian Council) svo­kall­aðs, sem sam­anstendur af tólf guð­fræð­ing­um, til að geta boðið sig fram. Af sextán hund­ruð manns sem skráðu sig í fram­boð að þessu sinni voru ein­ungis sex sam­þykktir af ráð­in­u. Rou­hani bar sigur af hólmi í for­seta­kosn­ing­unum eftir að hafa hlotið 57% atkvæða, afger­andi fleiri en þau 38% sem meg­in­and­stæð­ingur hans, Ebra­him Raisi, hlaut. Kjör­sókn var heil 73% og því ljóst að Rou­hani mun halda áfram að gegna næst­valda­mesta emb­ætti Írans næstu fjögur árin en það er mikil tog­streita sem bíður hans bæði inn­an­lands sem utan.



Æðsti klerkur klerka­stjórn­ar­innar í Íran, Aya­tollah Ali Khamenei, er tal­inn hafa stutt harð­línu­fram­bjóð­and­ann Raisi í kosn­ing­unum en fyr­ir­hug­aðar umbæt­ur Rou­hani munu þurfa stuðn­ing Khamenei til að ganga í gegn. Hins vegar er ekki ólík­legt að afdrifa­ríkar breyt­ingar muni eiga sér stað í æðstu valda­stétt lands­ins á næsta kjör­tíma­bil­i. Khamenei er sjö­tíu og sjö ára gam­all og gekk undir upp­skurð fyrir krabba­mein í blöðru­háls­kirtli árið 2014. Ef Khamenei hverfur frá mun tíma­bundið ráð gegna emb­ætti hans en Rou­hani er einn þriggja emb­ætt­is­manna sem situr í ráð­inu. Þá mun eft­ir­mað­ur Khamenei verða kos­inn af svoköll­uðu Sér­fræð­inga­ráði (e. Ass­embly of Experts) en bæði Rou­hani og Raisi eru með­limir þar og taldir eiga góða mögu­leika á emb­ætt­inu. Nýyf­ir­stöðnu for­seta­kosn­ing­arnar gáfu því Rou­hani ekki ein­ungis fjögur ný ár heldur voru þær einnig mik­il­væg ummerki um fram­tíð írönsku bylt­ing­ar­inn­ar.

Auglýsing



Á síð­ustu for­seta­tíð Rou­hani veitti kjarn­orku­samn­ingur hans við þáver­andi for­seta Banda­ríkj­anna, Barack Obama, Írönum marga millj­arða ­Banda­ríkja­dali ­sem áður höfðu verið „fryst­ir“ sem hluti af við­skipta­þving­unum gegn land­inu, og hef­ur Rou­hani náð að lækka 40% verð­bólgu niður í 8%. Sam­kvæmt opin­berum tölum jókst atvinnu­leysi hins vegar úr 10% í 12,7% á for­seta­tíð hans og mun atvinnu­sköpun vera for­gangs­at­riði næstu fjögur árin. 



Lyk­ill­inn að aukn­um hag­vext­i og atvinnu­sköpun fyrir Íran til skamms tíma veltur mikið á því hvernig landið nær að end­ur­reisa olíu­iðnað lands­ins. Olíu­fram­leiðsla í Íran hefur auk­ist í kjöl­far afnáms við­skipta­þving­ana og er nú um 3,8 millj­ónir tunna á dag, jafn mikil og hún var áður en við­skipta­þving­un­unum var komið á. Áfram­hald­andi fram­leiðslu­aukn­ing mun hins veg­ar krefj­ast nýrrar fjár­fest­ingar er­lendis frá en það verður lyk­il­at­riði í efna­hags­stefnu Rou­hani á þess­ari for­seta­tíð. Erlendir fjár­festar anda léttar í kjöl­far end­ur­kjörs Rou­hani gegn harð­línu­fram­bjóð­endum en skil­virkni stefnu Rou­hani sem miðar að því að styrkja tengsl við umheim­inn og laða að fjár­fest­ingar mun velta mikið á því hvort Banda­ríkin munu afnema eft­ir­stand­andi við­skipta­þving­an­ir sem koma í veg fyrir fjár­fest­ingar frá banda­ríska banka­kerf­inu.



Bylur hæst í tómri tunnu?



Dag­inn eftir að stuðn­ings­menn Rou­hani fögn­uðu sigri hans í kosn­ing­unum á götum úti flutti Don­ald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, ræðu í opin­berri heim­sókn sinni til­ Sá­di-­Ar­ab­íu þar sem hann kall­aði eftir auk­inni ein­angrun Íran í alþjóða­sam­skipt­um. Banda­rískir og sádi-­ar­ab­ískir ráða­menn keppt­ust um að for­dæma stuðn­ing rík­is­stjórnar Íran við hryðju­verka­sam­tök og þróun eld­flauga­vopna og köll­uðu eftir því að Íran dragi úr ítökum sínum á átaka­svæðum í Sýr­landi, Írak og Jemen. Andúð Don­ald Trump á Íran sýndi sig að miklu leyti í vali hans á Sádí-­Ar­abíu sem áfanga­stað fyrstu opin­beru heim­sóknar sínar erlendis en Íran er lík­lega skýrasta dæmið um utan­rík­is­mál þar sem Trump er ósam­mála for­vera sín­um, Barack ObamaTrump fyr­ir­lítur kjarn­orku­samn­ing­inn og sagði í ræðu í Ísr­ael, öðrum áfanga­stað utan­rík­is­ferðar sinn­ar, að Íran hafi sýnt óþakk­læti eftir að hafa náð frá­bærum kjörum í samn­ingnum við Obama með því að halda stuðn­ingi sínum við hryðju­verka­sam­tök áfram.



Van­þókn­un Trump á Íran hefur þó hingað til fyrst og fremst sýnt sig í orðum frekar en gjörðum og verður að hluta til að skoða í sam­hengi þess að þókn­ast gest­gjöfum sín­um. Trump við­hélt stefnu Obama með því að und­ir­rita vopna­sölu­samn­ing að and­virði 110 millj­arða ­Banda­ríkja­dala við Sádí-­Ar­abíu og virð­ist vera að Trump reyni að nota sterk tengsl sín við stjórn­völd Ísra­els og Sádí-­Ar­abíu með andúð gagn­vart írönskum stjórn­völdum sem sam­nefn­ara sem ákveðnar stoðir í Mið­aust­ur­landa­stefnu sinni og verk­færi til að hraða hugs­an­legum frið­ar­samn­inga­við­ræðum Ísra­ela og Palest­ínu­manna. 



Ljóst er hins vegar að Íran er ekki eins jað­ar­sett alþjóð­lega í dag og það var í stjórn­ar­tíð Mahmoud Ahma­di­nejad 2005-2013. Önnur vest­ræn ríki á borð við Þýska­land undir stjórn Ang­ela Merkel, Frakk­land undir stjórn Emmanuel Macron, og Japan undir stjórn Shinzo Abe líta ekki ógn­ina frá Íran jafn alvar­legum augum og Trump og munu að öllum lík­indum vilja halda áfram styrk­ingu við­skipta­tengsla við Íran á næstu árum. Skort­ur­inn á sam­stöðu vest­rænna ríkja í við­skipta­stefnu gagn­vart Íran mun tak­marka svig­rúm Trump til að brjóta eða breyta kjarn­orku­samn­ingn­um.



Margt bendir því til að næstu fjögur ár verði fjörug fyr­ir Rou­hani í emb­ætti for­seta en hann hefur fleiri spil á hendi en var til­fellið fyrir fjórum árum til að hraða opnun lands­ins til fram­búðar og mæta auknum vænt­ingum íranskra kjós­enda. Erfið tengsl við Trump gætu gert honum erfitt fyr­ir, sér­stak­lega þegar kemur að því að skapa fyr­ir­sjá­an­legt við­skiptaum­hverfi til að laða að fjár­fest­ing­ar, en þró­un síð­ustu ára sýna skýrt að Íran er ekki lengur hluti af „öxli hins illa“ í augum Vest­ur­landa; við­horf Trump er að mörgu leyti und­an­tekn­ingin frekar en regl­an.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Greiða atkvæði um samúðarverkföll
Verkföll Eflingarfélaga hjá einkareknum skólum og nágrannasveitarfélögum Reykjavíkurborgar verða sett í atkvæðagreiðslu eftir helgi.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Stöðu hverra þarf raunverulega að „leiðrétta“?
Kjarninn 21. febrúar 2020
Frosti hættur hjá ORF Líftækni
Forstjóri ORF Líftækni hefur sagt upp störfum hjá fyrirtækinu, en mun sinna starfinu áfram þar til eftirmaður verður ráðinn. Vinna við að finna þann aðila er þegar hafin.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Ekki unnt að svara fyrirspurn um bætur
Úttekt vegna fyrirspurnar er of umfangsmikil að ekki er hægt að taka upplýsingar saman um hve háar bætur að meðaltali hafa verið dæmdar brotaþolum vegna ólögmætrar uppsagnar, líkamsárásar og nauðgunar síðastliðin 5 ár, samkvæmt svari dómsmálaráðherra.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Eignir Lífeyrissjóðs verzlunarmanna hækkuðu um 155 milljarða á síðasta ári
Árið 2019 var metár í 63 ára sögu Lífeyrissjóðs verzlunarmanna.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Fossinn Rjúkandi
„Stórtækar“ breytingar á framkvæmd Hvalárvirkjunar kalla á nýtt umhverfismat
Það er mat Vesturverks að bráðnun Drangajökuls muni engin áhrif hafa á vinnslugetu fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Í skipulagslýsingu er lagt til að svæði ofan áformaðs virkjanasvæðis fái hverfisvernd vegna nálægðar við jökulinn.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Rúmlega 600 milljónir króna í eftirlaun til ráðherra og þingmanna í fyrra
Árið 2003 voru umdeild eftirlaunalög sett sem tryggðu þingmönnum og ráðherrum mun betri lífeyrisgreiðslur en öðrum landsmönnum. Þau voru afnumin 2009 en 203 fyrrverandi þingmenn og ráðherra njóta sérkjara þeirra þó ennþá.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur kominn með prókúru hjá Samherja
Tímabundinn forstjóri Samherja hefur loks formlega verið skráður í framkvæmdastjórn fyrirtækisins og með prókúru fyrir það, þremur mánuðum eftir að hann tók við starfinu. Hann er hins vegar enn ekki skráður með prókúru hjá Samherja Holding.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar