Eru rafbílar hagkvæmir á Íslandi?

Rafbílar hafa verið áberandi í umræðunni og hlutdeild þeirra í bílaflota Íslendinga eykst jafnt og þétt. En borgar sig fyrir alla Íslendinga að eiga svona bíl?

Erna Gísladóttir forstjóri BL, umboðsaðila rafmagnsbílsins Nissan Leaf.
Erna Gísladóttir forstjóri BL, umboðsaðila rafmagnsbílsins Nissan Leaf.
Auglýsing

Hag­kvæmni raf­bíla mun aukast til muna undir lok þessa árs þegar hægt verður að keyra hring­veg­inn á raf­magni innan skamms, eins og fjallað var um fyrir tveimur vikum síð­an. Hins veg­ar, þótt gíf­ur­leg aukn­ing hafi verið í fjölda nýskráðra raf­bíla, eru þeir ein­ungis 1,5% af bíla­flota Íslend­inga. Meiri­hluti bíla­kaup­enda kjósa frekar bens­ín­bíl heldur en raf­bíl enn sem komið er, en hvor kost­ur­inn er hag­kvæm­ari?

Útreikn­ingar Kjarn­ans sýna að raf­bílar séu hag­kvæmir í vissum til­fellum vegna nið­ur­greiðslu rík­is­ins. Sam­kvæmt Hag­fræði­stofnun eru nið­ur­greiðslur til raf­bíla hins vegar ekki þjóð­hags­lega hag­kvæmar þessa stund­ina, en mögu­legt er að þær verði það í fram­tíð­inni.

Auglýsing

Dýrar græjur

Raf­bíla­kaup eru nokkuð dýr­ari en bens­ín­bíl­ar, þrátt fyrir að vera und­an­þegnir virð­is­auka­skatti og vöru­gjöld­um. Hærra inn­kaupa­verð stafar fyrst og fremst af lít­illi stærð­ar­hag­kvæmni bíl­anna, en stutt er síðan byrjað var að fjölda­fram­leiða þá og enn er ekki næstum því jafn­mikið fram­leitt af þeim og bens­ín­bíl­um. Með auk­inni fjölda­fram­leiðslu og stærri verk­smiðjum mun fram­leiðslu­kostn­aður á hvern bíl lækka, en búist er við að kaup­verð á raf­bíl muni að ­með­al­tali lækka um 8% á ári. 

Ef borin eru saman kaup­verð á tveimur raf­bílum (Nissan Leaf og e-Golf) við sam­bæri­lega bens­ín­bíla (Nissan Pulsar og Golf) hjá bíla­um­boðum á Íslandi kemur í ljós að kaup­verð raf­bíl­anna er um 800 þús­und krónum hærra, eða 125-133% af kaup­verð bens­ín­bíl­anna. 

Mun ódýr­ari í rekstri

Þrátt fyrir hærra inn­kaups­verð sparar eig­andi raf­bíls miklar fjár­hæðir við að þurfa ekki að kaupa bens­ín. Raf­magns­verð er mun ódýr­ara en bens­ín­verð, auk þess sem við­halds­kostn­aður er minni hjá raf­magns­bíl­um. Í sam­tali við VÍS fékk Kjarn­inn þær upp­lýs­ingar að not­endur raf­bíla og tvinn­bíla greiða lægri iðgjöld af bíla­trygg­ing­um, en ómögu­legt væri að segja hversu mikið lægri þau eru þar sem þau eru háð mörgum þátt­um.

Kjarn­inn bar saman kaup- og rekstr­ar­verð á tveimur raf­magns­bílum (Nissan Leaf og e-Golf) við tvo sam­bæri­lega bens­ín­bíla (Nissan Pulsar og Golf), en sam­an­burð­ur­inn bendir til þess að ódýr­ara sé að kaupa raf­magns­bíl heldur en bens­ín­bíl ef kaup- og rekstr­ar­kostn­aður eru tekin með í reikn­ing­inn. Útreikn­ing­ana ásamt gefnar for­sendur má sjá í töflu hér að neð­an:

Kostn­að­ar­sam­an­burður á raf­magns­bíl og bens­ín­bíl

Kostn­að­ar­liðirEin­ingarVið­mið
Raf­orku­verð14,43 Kr/kWstRaf­orku­verð 26. júlí
Bens­ín­verð195,7 Kr/LBens­ín­verð 26. júlí
Með­alakstur á dag32,16 KmTölur frá Sam­göngu­stofu
Afvöxt­un­ar­stuð­ull5,0% skýrsla Hag­fræði­stofn­unnar um raf­bíla
Árlegur vöxtur bens­ín­verðs5,1% Spá orku­mála­stofn­unnar Banda­ríkj­anna
Árlegur vöxtur raf­orku­verðs2% Í takti við vísi­tölu neyslu­verðs (Hag­fræði­stofnun 2016)
Kaup­verð bens­ín­bíls2.945.000 KrMeð­al­tal á verði Nissan Pulsar og Volkswagen Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Kaup­verð raf­magns­bíls3.770.000 KrMeð­al­tal á verði Nissan Leaf og Volkswagen e-Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Eyðsla bens­ín­bíls5,25 L/100 KmMeð­al­tal Nissan Pulsar og Volkswagen Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Eyðsla raf­magns­bíls12,4 KWst/100 KmMeð­al­tal Nissan Leaf og Volkswagen e-Golf sam­kvæmt BL og Heklu
End­ing­ar­tími bíls­ins12,5 árMeð­al­aldur íslenska bíla­flot­ans 2016
Trygg­ing­ar, skattar og skoðun - bens­ín­bíll218.300 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Trygg­ing­ar, skattar og skoðun - raf­magns­bíll218.300 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Við­hald og við­gerðir - bens­ín­bíll190.000 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Við­hald og við­gerðir - raf­magns­bíll170.000 kr. hvert ár*Félag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Raun­kostn­aður bens­ín­bíls8.240.108 kr.
Raun­kostn­aður raf­magns­bíls7.549.600 kr.
Sparn­aður við að kaupa raf­magns­bíl690.508 kr.
*Hér er gert ráð fyrir að  við­halds­kostn­aður sé um 20.000 krónum minni á ári hjá raf­bíl­um, þar sem færri auka­hlutir eru í þeim. Ef gert er ráð fyrir að við­halds­kostn­að­ur­inn væri sá sami myndi sparn­aður við að eign­ast raf­magns­bíl vera 507.875 kr.

Ýmsar hindr­anir

Ekki er öll sagan sögð með þessum útreikn­ing­um, enn eru margir þættir sem standa í vegi fólks fyrir að kaupa raf­magns­bíl. Einn þeirra er drægnin, en flestir raf­bílar ná aðeins að keyra 100-300 kíló­metra á einni hleðslu. Þetta geti orðið vanda­mál utan þétt­býl­is­svæð­is­ins, þar sem langt og mis­fært er milli hleðslu­stöðva. Önnur hindrun er skortur á raf­teng­ingu við bíla­stæði í fjöl­býli, svo erfitt er fyrir marga blokkarí­búa að hlaða bíla sína á nótt­unni.

Umræddar hindr­anir gætu útskýrt að miklu leyti hvers vegna margir kjósa frekar að kaupa bens­ín­bíl, en búist er við að draga muni úr þeim í náinni fram­tíð. Hrað­hleðslu­stöðvum fjölgar ört víða um land og umhverf­is­ráðu­neytið vinnur nú að því að setja bind­andi ákvæði um tengi­bún­að ­fyrir raf­bíla í bygg­ing­ar­reglu­gerð.

Borgar þetta sig?

Kostn­að­ar­sam­an­burð­ur­inn sýnir að ódýr­ara sé að kaupa og reka raf­bíl en svip­aðan bens­ín­bíl ef drægni bíls­ins er ekki vanda­mál. Hins veg­ar, fyrir ein­stak­ling sem býr í fjöl­býli eða utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins er alls óvíst hvort raf­bíla­kaup borgi sig þessa stund­ina. Það mun að öllum lík­indum breyt­ast í náinni fram­tíð þar sem kaup­verð raf­bíla fer lækk­and­i, drægni eykst og hrað­hleðslu­stöðvum fjölgar um allt land. 

Óhag­kvæmt fyrir ríkið – enn sem komið er

Skýrsla Hag­fræði­stofn­unnar árið 2016 um þjóð­hags­legan kostnað raf­bíla gefur ekk­ert sér­stak­lega jákvæða nið­ur­stöðu fyrir nota­gildi raf­bíla. Sam­kvæmt henni eru raf­bílar of dýrir og bens­ín­verð of lágt til þess að nið­ur­greiðsla til þeirra borgi sig í þjóð­hags­legum skiln­ingi. Til séu hag­kvæm­ari leiðir til þess að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, til að mynda end­ur­heimt vot­lend­is. 

Ekki þarf þó mikið til að nið­ur­stöður skýrsl­unnar breyt­ist, lækki raf­bíll um 12% í verði að öllu óbreyttu muni hann verða hag­kvæm­ari en bens­ín­bíll fyrir sam­fé­lag­ið, að mati Hag­fræði­stofn­unn­ar. Ef fram­tíð­ar­spár um fram­leiðslu­kostnað ganga upp mætti því búast við að raf­bílar verði þjóð­hags­lega hag­kvæmir innan skamm­s. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bílaleigubílum í umferð fjölgar milli mánaða
Bílaleigur hafa fjölgað bílum í umferð um tæplega 2.500 á milli mánaða. Flotinn heldur samt sem áður áfram að minnka og hann er núna fimmtungi minni en á sama tíma í fyrra.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Alvarleg hættumerki sem kalli á að rödd Íslands verði að vera háværari
Formaður Viðreisnar telur að valdboðsstjórnmál séu víða að ryðja sér til rúms þar sem óþolinmæði leiðtoga gagnvart réttarríkinu, mannréttindum, fjölmiðlum og lýðræði sé sýnilega að aukast. Henni líst ekki á að Ingibjörg Sólrún láti af störfum hjá ÖSE.
Kjarninn 14. júlí 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Spjallað við Herdísi Stefánsdóttur
Kjarninn 14. júlí 2020
Á gangi í Piccadily Circus í London.
Takmarkanir settar á að nýju – andlitsgrímur skylda í verslunum á Englandi
„Ég vil vera hreinskilinn við ykkur: Við munum ekki snúa til sömu lífshátta í fyrirsjáanlegri framtíð,“ segir framkvæmdastjóri WHO. Enn og aftur hafa ýmsar takmarkanir verið settar á, m.a. í Kaliforníu þar sem smitum hefur fjölgað gífurlega hratt síðustu
Kjarninn 14. júlí 2020
Í matsskýrslu kemur fram að Arctic Sea Farm áformi að hefja laxeldi á þremur svæðum í Arnarfirði: í Trostansfirði, við Hvestudal og við Lækjarbót.
Eldið í Arnarfirði myndi hafa nokkuð neikvæð áhrif á villta laxa
Samanlagt mun núverandi og fyrirhugað laxeldi í Arnarfirði verða 20 þúsund tonn. Þar með yrði burðarþoli fjarðarins að mati Hafró náð. Eldið myndi hafa nokkuð neikvæð áhrif á villta laxa með tilliti til erfðablöndunar og laxalúsar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði um 30 prósent í faraldrinum
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði að meðaltali um 30 prósent á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð sem hæst. Þá fækkaði samskiptum við sjálfstætt starfandi sérfræðinga um 25 prósent, samkvæmt upplýsingum frá landlækni.
Kjarninn 13. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Íslensk erfðagreining heldur áfram að skima í viku í viðbót
Til stóð að dagurinn í dag ætti að vera síðasti dagurinn sem Íslensk erfðagreining myndi skima á landamærunum.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar