Eru rafbílar hagkvæmir á Íslandi?

Rafbílar hafa verið áberandi í umræðunni og hlutdeild þeirra í bílaflota Íslendinga eykst jafnt og þétt. En borgar sig fyrir alla Íslendinga að eiga svona bíl?

Erna Gísladóttir forstjóri BL, umboðsaðila rafmagnsbílsins Nissan Leaf.
Erna Gísladóttir forstjóri BL, umboðsaðila rafmagnsbílsins Nissan Leaf.
Auglýsing

Hag­kvæmni raf­bíla mun aukast til muna undir lok þessa árs þegar hægt verður að keyra hring­veg­inn á raf­magni innan skamms, eins og fjallað var um fyrir tveimur vikum síð­an. Hins veg­ar, þótt gíf­ur­leg aukn­ing hafi verið í fjölda nýskráðra raf­bíla, eru þeir ein­ungis 1,5% af bíla­flota Íslend­inga. Meiri­hluti bíla­kaup­enda kjósa frekar bens­ín­bíl heldur en raf­bíl enn sem komið er, en hvor kost­ur­inn er hag­kvæm­ari?

Útreikn­ingar Kjarn­ans sýna að raf­bílar séu hag­kvæmir í vissum til­fellum vegna nið­ur­greiðslu rík­is­ins. Sam­kvæmt Hag­fræði­stofnun eru nið­ur­greiðslur til raf­bíla hins vegar ekki þjóð­hags­lega hag­kvæmar þessa stund­ina, en mögu­legt er að þær verði það í fram­tíð­inni.

Auglýsing

Dýrar græjur

Raf­bíla­kaup eru nokkuð dýr­ari en bens­ín­bíl­ar, þrátt fyrir að vera und­an­þegnir virð­is­auka­skatti og vöru­gjöld­um. Hærra inn­kaupa­verð stafar fyrst og fremst af lít­illi stærð­ar­hag­kvæmni bíl­anna, en stutt er síðan byrjað var að fjölda­fram­leiða þá og enn er ekki næstum því jafn­mikið fram­leitt af þeim og bens­ín­bíl­um. Með auk­inni fjölda­fram­leiðslu og stærri verk­smiðjum mun fram­leiðslu­kostn­aður á hvern bíl lækka, en búist er við að kaup­verð á raf­bíl muni að ­með­al­tali lækka um 8% á ári. 

Ef borin eru saman kaup­verð á tveimur raf­bílum (Nissan Leaf og e-Golf) við sam­bæri­lega bens­ín­bíla (Nissan Pulsar og Golf) hjá bíla­um­boðum á Íslandi kemur í ljós að kaup­verð raf­bíl­anna er um 800 þús­und krónum hærra, eða 125-133% af kaup­verð bens­ín­bíl­anna. 

Mun ódýr­ari í rekstri

Þrátt fyrir hærra inn­kaups­verð sparar eig­andi raf­bíls miklar fjár­hæðir við að þurfa ekki að kaupa bens­ín. Raf­magns­verð er mun ódýr­ara en bens­ín­verð, auk þess sem við­halds­kostn­aður er minni hjá raf­magns­bíl­um. Í sam­tali við VÍS fékk Kjarn­inn þær upp­lýs­ingar að not­endur raf­bíla og tvinn­bíla greiða lægri iðgjöld af bíla­trygg­ing­um, en ómögu­legt væri að segja hversu mikið lægri þau eru þar sem þau eru háð mörgum þátt­um.

Kjarn­inn bar saman kaup- og rekstr­ar­verð á tveimur raf­magns­bílum (Nissan Leaf og e-Golf) við tvo sam­bæri­lega bens­ín­bíla (Nissan Pulsar og Golf), en sam­an­burð­ur­inn bendir til þess að ódýr­ara sé að kaupa raf­magns­bíl heldur en bens­ín­bíl ef kaup- og rekstr­ar­kostn­aður eru tekin með í reikn­ing­inn. Útreikn­ing­ana ásamt gefnar for­sendur má sjá í töflu hér að neð­an:

Kostn­að­ar­sam­an­burður á raf­magns­bíl og bens­ín­bíl

Kostn­að­ar­liðirEin­ingarVið­mið
Raf­orku­verð14,43 Kr/kWstRaf­orku­verð 26. júlí
Bens­ín­verð195,7 Kr/LBens­ín­verð 26. júlí
Með­alakstur á dag32,16 KmTölur frá Sam­göngu­stofu
Afvöxt­un­ar­stuð­ull5,0% skýrsla Hag­fræði­stofn­unnar um raf­bíla
Árlegur vöxtur bens­ín­verðs5,1% Spá orku­mála­stofn­unnar Banda­ríkj­anna
Árlegur vöxtur raf­orku­verðs2% Í takti við vísi­tölu neyslu­verðs (Hag­fræði­stofnun 2016)
Kaup­verð bens­ín­bíls2.945.000 KrMeð­al­tal á verði Nissan Pulsar og Volkswagen Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Kaup­verð raf­magns­bíls3.770.000 KrMeð­al­tal á verði Nissan Leaf og Volkswagen e-Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Eyðsla bens­ín­bíls5,25 L/100 KmMeð­al­tal Nissan Pulsar og Volkswagen Golf sam­kvæmt BL og Heklu
Eyðsla raf­magns­bíls12,4 KWst/100 KmMeð­al­tal Nissan Leaf og Volkswagen e-Golf sam­kvæmt BL og Heklu
End­ing­ar­tími bíls­ins12,5 árMeð­al­aldur íslenska bíla­flot­ans 2016
Trygg­ing­ar, skattar og skoðun - bens­ín­bíll218.300 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Trygg­ing­ar, skattar og skoðun - raf­magns­bíll218.300 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Við­hald og við­gerðir - bens­ín­bíll190.000 kr. hvert árFélag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Við­hald og við­gerðir - raf­magns­bíll170.000 kr. hvert ár*Félag íslenskra bif­reiða­eig­enda
Raun­kostn­aður bens­ín­bíls8.240.108 kr.
Raun­kostn­aður raf­magns­bíls7.549.600 kr.
Sparn­aður við að kaupa raf­magns­bíl690.508 kr.
*Hér er gert ráð fyrir að  við­halds­kostn­aður sé um 20.000 krónum minni á ári hjá raf­bíl­um, þar sem færri auka­hlutir eru í þeim. Ef gert er ráð fyrir að við­halds­kostn­að­ur­inn væri sá sami myndi sparn­aður við að eign­ast raf­magns­bíl vera 507.875 kr.

Ýmsar hindr­anir

Ekki er öll sagan sögð með þessum útreikn­ing­um, enn eru margir þættir sem standa í vegi fólks fyrir að kaupa raf­magns­bíl. Einn þeirra er drægnin, en flestir raf­bílar ná aðeins að keyra 100-300 kíló­metra á einni hleðslu. Þetta geti orðið vanda­mál utan þétt­býl­is­svæð­is­ins, þar sem langt og mis­fært er milli hleðslu­stöðva. Önnur hindrun er skortur á raf­teng­ingu við bíla­stæði í fjöl­býli, svo erfitt er fyrir marga blokkarí­búa að hlaða bíla sína á nótt­unni.

Umræddar hindr­anir gætu útskýrt að miklu leyti hvers vegna margir kjósa frekar að kaupa bens­ín­bíl, en búist er við að draga muni úr þeim í náinni fram­tíð. Hrað­hleðslu­stöðvum fjölgar ört víða um land og umhverf­is­ráðu­neytið vinnur nú að því að setja bind­andi ákvæði um tengi­bún­að ­fyrir raf­bíla í bygg­ing­ar­reglu­gerð.

Borgar þetta sig?

Kostn­að­ar­sam­an­burð­ur­inn sýnir að ódýr­ara sé að kaupa og reka raf­bíl en svip­aðan bens­ín­bíl ef drægni bíls­ins er ekki vanda­mál. Hins veg­ar, fyrir ein­stak­ling sem býr í fjöl­býli eða utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins er alls óvíst hvort raf­bíla­kaup borgi sig þessa stund­ina. Það mun að öllum lík­indum breyt­ast í náinni fram­tíð þar sem kaup­verð raf­bíla fer lækk­and­i, drægni eykst og hrað­hleðslu­stöðvum fjölgar um allt land. 

Óhag­kvæmt fyrir ríkið – enn sem komið er

Skýrsla Hag­fræði­stofn­unnar árið 2016 um þjóð­hags­legan kostnað raf­bíla gefur ekk­ert sér­stak­lega jákvæða nið­ur­stöðu fyrir nota­gildi raf­bíla. Sam­kvæmt henni eru raf­bílar of dýrir og bens­ín­verð of lágt til þess að nið­ur­greiðsla til þeirra borgi sig í þjóð­hags­legum skiln­ingi. Til séu hag­kvæm­ari leiðir til þess að draga úr losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, til að mynda end­ur­heimt vot­lend­is. 

Ekki þarf þó mikið til að nið­ur­stöður skýrsl­unnar breyt­ist, lækki raf­bíll um 12% í verði að öllu óbreyttu muni hann verða hag­kvæm­ari en bens­ín­bíll fyrir sam­fé­lag­ið, að mati Hag­fræði­stofn­unn­ar. Ef fram­tíð­ar­spár um fram­leiðslu­kostnað ganga upp mætti því búast við að raf­bílar verði þjóð­hags­lega hag­kvæmir innan skamm­s. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frosti hættur hjá ORF Líftækni
Forstjóri ORF Líftækni hefur sagt upp störfum hjá fyrirtækinu, en mun sinna starfinu áfram þar til eftirmaður verður ráðinn. Vinna við að finna þann aðila er þegar hafin.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Ekki unnt að svara fyrirspurn um bætur
Úttekt vegna fyrirspurnar er of umfangsmikil að ekki er hægt að taka upplýsingar saman um hve háar bætur að meðaltali hafa verið dæmdar brotaþolum vegna ólögmætrar uppsagnar, líkamsárásar og nauðgunar síðastliðin 5 ár, samkvæmt svari dómsmálaráðherra.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Eignir Lífeyrissjóðs verzlunarmanna hækkuðu um 155 milljarða á síðasta ári
Árið 2019 var metár í 63 ára sögu Lífeyrissjóðs verzlunarmanna.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Fossinn Rjúkandi
„Stórtækar“ breytingar á framkvæmd Hvalárvirkjunar kalla á nýtt umhverfismat
Það er mat Vesturverks að bráðnun Drangajökuls muni engin áhrif hafa á vinnslugetu fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Í skipulagslýsingu er lagt til að svæði ofan áformaðs virkjanasvæðis fái hverfisvernd vegna nálægðar við jökulinn.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Rúmlega 600 milljónir króna í eftirlaun til ráðherra og þingmanna í fyrra
Árið 2003 voru umdeild eftirlaunalög sett sem tryggðu þingmönnum og ráðherrum mun betri lífeyrisgreiðslur en öðrum landsmönnum. Þau voru afnumin 2009 en 203 fyrrverandi þingmenn og ráðherra njóta sérkjara þeirra þó ennþá.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur kominn með prókúru hjá Samherja
Tímabundinn forstjóri Samherja hefur loks formlega verið skráður í framkvæmdastjórn fyrirtækisins og með prókúru fyrir það, þremur mánuðum eftir að hann tók við starfinu. Hann er hins vegar enn ekki skráður með prókúru hjá Samherja Holding.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Donald Trump verður út um allt á Youtube á kjördegi
Framboð Donalds Trumps Bandaríkjaforseta hefur nú þegar keypt bróðurpartinn af auglýsingaplássi á Youtube, fyrir kjördag í nóvember.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Freyr Eyjólfsson
Neysla og úrgangur eykst á heimsvísu – Ákall um nýjar, grænar lausnir
Kjarninn 20. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar